Prawo

649
Loading...
EBOOK

Ważne przepisy i normy dla elektryków, które wpłyną na Twoją pracę w 2026 roku!

Praca zbiorowa

Ważne przepisy i normy dla elektryków, które wpłyną na Twoją pracę w 2026 roku! to kompleksowe opracowanie, które pozwala przygotować się na nadchodzący rok w branży elektroinstalacyjnej. Publikacja omawia najważniejsze przepisy prawa, normy techniczne i wymagania BHP, które będą obowiązywać w 2026 roku. Autorzy w prosty sposób wyjaśniają, jak najważniejsze regulacje wpływają na codzienną pracę, jakie obowiązki spoczywają na elektrykach oraz jak uniknąć błędów podczas realizacji zadań.

650
Loading...
EBOOK

Wewnętrzny nadzór korporacyjny w publicznych spółkach akcyjnych na gruncie prawa polskiego i niemieckiego

Agnieszka Poteralska

Czytelnik dowie się, co oznacza nadzór korporacyjny w szerokim rozumieniu, jakie rodzaje konfliktów interesów są charakterystyczne dla publicznych spółek akcyjnych oraz w jaki sposób ustawodawca polski i niemiecki zmieniał regulacje prawne w celu ustanowienia wysokich standardów korporacyjnych. W opracowaniu poruszane są tematy mechanizmów związanych z funkcjonowaniem rady nadzorczej, walnego zgromadzenia jak i odpowiedzialności funkcjonariuszy spółki za powierzone im obowiązki.

651
Loading...
EBOOK

Węzłowe problemy jawności w społeczeństwie informacyjnym

Grzegorz Sibiga, Przemysław Szustakiewicz (red. nauk.)

Monografia stanowi ciekawy zbiór tekstów młodych kandydatów nauk poświęcony niezwykle aktualnemu problemowi jawności w kontekście rozwoju społeczeństwa w dobie cyfrowej, gdzie informacja i dostęp do niej staje się kluczowym elementem krwioobiegu państwa i gospodarki. Monografia jest ciekawa poprzez swoją różnorodność obrazującą zdywersyfikowane zainteresowania naukowe młodych badaczy. W tym kontekście jest także ważna, gdyż pozwala na zidentyfikowanie nowych zagadnień badawczych w prawie informacyjnym z perspektywy kandydatów nauk pochodzących z wiodących ośrodków akademickich zajmujących się tą gałęzią prawa publicznego. Podjęta w opracowaniu tematyka jest bardzo aktualna, gdyż dostęp do informacji staje się cennym zasobem. Do pewnego stopnia jawność niweluje władczość państwa, którego organy z założenia posiadają pozycję monopolisty w zakresie nie tylko zgromadzonych informacji, ale również dysponowania nimi. Jawność redukuje skalę działań postrzeganych jako zakulisowe, podrywających zaufanie do państwa. Dlatego też w demokratycznym państwie prawnym jawność stanowi wartość wymagającą szczególnej i nade wszystko skutecznej ochrony - jako filar społeczeństwa obywatelskiego. Czy jednak obowiązujący stan prawny stwarza takie gwarancje?

652
Loading...
EBOOK

Whistleblowing. Zgłaszanie nieprawidłowości w stosunkach zatrudnienia

Helena Szewczyk

Książka profesor Heleny Szewczyk dotyczy ważnej i aktualnej problematyki, jaką stanowi społecznie pożądane zjawisko whistleblowing. Dotyczy ono sygnalizowania o różnego rodzaju nieprawidłowościach w danej organizacji przez osoby związane z nią pracowniczymi i niepracowniczymi stosunkami zatrudnienia. Autorce udało się zrealizować zamiar pełnego ujęcia zagadnienia sygnalizacji, a tym samym prezentowana książka wypełnia lukę w polskiej literaturze z zakresu prawa pracy. Centralnym problemem dociekań H. Szewczyk jest ustalenie, czy krajowe przepisy prawa pracy, a także innych gałęzi prawa, zapewniają sygnalistom wystarczającą ochronę, a w razie odpowiedzi negatywnej, która zresztą z góry się narzuca, ustalenie, jakie należy zgłosić wnioski de lege ferenda. z recenzji prof. zw. dr hab. Jerzego Wratnego Helena Szewczyk - dr hab. nauk prawnych, długoletni pracownik badawczo-dydaktyczny Instytutu Nauk Prawnych na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Jest absolwentką Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach oraz Uniwersytetu Śląskiego. Jej zainteresowania naukowe związane są z polskim i europejskim prawem pracy oraz prawem urzędniczym. Jest autorką wielu publikacji naukowych (monografii, studiów, artykułów, glos). W swoim dorobku porusza przede wszystkim zagadnienia związane z indywidualnym prawem pracy, zatrudnieniem w sektorze publicznym oraz zabezpieczeniem społecznym. Czynnie wykonuje zawód radcy prawnego.

653
Loading...
EBOOK

Whistleblowing. Zgłaszanie nieprawidłowości w stosunkach zatrudnienia

Helena Szewczyk

Książka profesor Heleny Szewczyk dotyczy ważnej i aktualnej problematyki, jaką stanowi społecznie pożądane zjawisko whistleblowing. Dotyczy ono sygnalizowania o różnego rodzaju nieprawidłowościach w danej organizacji przez osoby związane z nią pracowniczymi i niepracowniczymi stosunkami zatrudnienia. Autorce udało się zrealizować zamiar pełnego ujęcia zagadnienia sygnalizacji, a tym samym prezentowana książka wypełnia lukę w polskiej literaturze z zakresu prawa pracy. Centralnym problemem dociekań H. Szewczyk jest ustalenie, czy krajowe przepisy prawa pracy, a także innych gałęzi prawa, zapewniają sygnalistom wystarczającą ochronę, a w razie odpowiedzi negatywnej, która zresztą z góry się narzuca, ustalenie, jakie należy zgłosić wnioski de lege ferenda. z recenzji prof. zw. dr hab. Jerzego Wratnego Helena Szewczyk - dr hab. nauk prawnych, długoletni pracownik badawczo-dydaktyczny Instytutu Nauk Prawnych na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Jest absolwentką Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach oraz Uniwersytetu Śląskiego. Jej zainteresowania naukowe związane są z polskim i europejskim prawem pracy oraz prawem urzędniczym. Jest autorką wielu publikacji naukowych (monografii, studiów, artykułów, glos). W swoim dorobku porusza przede wszystkim zagadnienia związane z indywidualnym prawem pracy, zatrudnieniem w sektorze publicznym oraz zabezpieczeniem społecznym. Czynnie wykonuje zawód radcy prawnego.

654
Loading...
EBOOK

Whistleblowing. Zgłaszanie nieprawidłowości w stosunkach zatrudnienia

Helena Szewczyk

Książka profesor Heleny Szewczyk dotyczy ważnej i aktualnej problematyki, jaką stanowi społecznie pożądane zjawisko whistleblowing. Dotyczy ono sygnalizowania o różnego rodzaju nieprawidłowościach w danej organizacji przez osoby związane z nią pracowniczymi i niepracowniczymi stosunkami zatrudnienia. Autorce udało się zrealizować zamiar pełnego ujęcia zagadnienia sygnalizacji, a tym samym prezentowana książka wypełnia lukę w polskiej literaturze z zakresu prawa pracy. Centralnym problemem dociekań H. Szewczyk jest ustalenie, czy krajowe przepisy prawa pracy, a także innych gałęzi prawa, zapewniają sygnalistom wystarczającą ochronę, a w razie odpowiedzi negatywnej, która zresztą z góry się narzuca, ustalenie, jakie należy zgłosić wnioski de lege ferenda. z recenzji prof. zw. dr hab. Jerzego Wratnego Helena Szewczyk - dr hab. nauk prawnych, długoletni pracownik badawczo-dydaktyczny Instytutu Nauk Prawnych na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Jest absolwentką Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach oraz Uniwersytetu Śląskiego. Jej zainteresowania naukowe związane są z polskim i europejskim prawem pracy oraz prawem urzędniczym. Jest autorką wielu publikacji naukowych (monografii, studiów, artykułów, glos). W swoim dorobku porusza przede wszystkim zagadnienia związane z indywidualnym prawem pracy, zatrudnieniem w sektorze publicznym oraz zabezpieczeniem społecznym. Czynnie wykonuje zawód radcy prawnego.

655
Loading...
EBOOK

WIADOMOŚĆ OD CESARZA. Pojęcie prawa w teorii analitycznej i postanalitycznej

Michał Stambulski

Autor niezwykle kompetentnie, w formie eseju, omawia filozoficzne założenia analizy prawa. Rekonstruuje filozofię analityczną na dwa sposoby: przedstawiając historię instytucji zaangażowanych w tworzenie dzieł zaliczanych do tego nurtu (podejście historyczno-instytucjonalne), a także poszukując minimum założeń podzielanych przez jego przedstawicieli (podejście epistemiczno-metodologiczne). Analizę tę należy uznać za przedsięwzięcie pionierskie w polskiej literaturze prawniczej. Ostatecznie o przyszłości polskiej filozofii analitycznej zadecyduje, zdaniem Autora, rozstrzygnięcie sporu między fundacjonalizmem i antyfundacjonalizmem. Zaletą odrzucenia fundacjonalizmu jest oparcie pojęcia znaczenia na kontekście społecznym oraz politycznym, w którym używany jest język. Takie ujmowanie prawa wykracza poza poziom lingwistyczny i zwraca się ku życiu społecznemu. Język i prawo okazują się działaniem społecznym. Dzięki niezwykłej pomysłowości badawczej i erudycji Michała Stambulskiego jego rozważania dostarczają czytelnikowi wielkiej satysfakcji Marek Zirk-Sadowski, profesor nauk prawnych, kierownik Katedry Teorii i Filozofii Prawa Uniwersytetu Łódzkiego, prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego W podjętych rozważaniach Autorowi wciąż towarzyszy główna teza pracy - kontrowersyjna, choć moim zdaniem prawdziwa - że tradycyjna formuła analitycznej teorii prawa wyczerpała swój potencjał i należy poszukiwać nowego spojrzenia, które mogłoby przezwyciężyć jej ograniczenia. Michał Stambulski zasadnie przekonuje, że tradycyjna teoria analityczna jest jak kojot z kreskówki, który, goniąc strusia, wpada w przepaść i nawet tego nie zauważa. Jeszcze przez jakiś czas biegnie w powietrzu, lecz kiedy tylko orientuje się, że stracił grunt pod nogami, zaczyna spadać. Uważam, że w dzisiejszej tzw. wojnie o państwo prawa próby obrony dorobku ,,ancien regime'u" przy pomocy argumentów ze starego świata (kompleks pozytywizmu i liberalnej metafizyki) są skazane na porażkę. Polityczność dawnych rozwiązań jest zbyt oczywista, by można było skutecznie przekonać audytorium, że nie jest ona problemem. Teoria postanalityczna wydaje się w tym kontekście potencjalnie bardziej użyteczna i chwytliwa. Adam Sulikowski, profesor nauk prawnych, specjalista w zakresie prawa konstytucyjnego i teorii prawa, profesor nadzwyczajny Uniwersytetu Wrocławskiego Michał Stambulski -- doktor nauk prawnych, post-doc na Uniwersytecie Erazma w Rotterdamie, adiunkt na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Zielonogórskiego oraz dyrektor wykonawczy w Centrum Edukacji Prawniczej i Teorii Społecznej Uniwersytetu Wrocławskiego. Autor kilkudziesięciu publikacji z zakresu teorii i filozofii prawa oraz interwencji medialnych. Jego zainteresowania naukowe obejmują kwestię polityczności prawa, w szczególności problemy z zakresu ontologii i estetyki prawa, konstytucjonalizmu oraz edukacji prawniczej. Seria Prawo i Teoria Prawnicza Seria wydawnicza zainicjowana w Centrum Edukacji Prawniczej i Teorii Społecznej Uniwersytetu Wrocławskiego. Celem serii jest konfrontowanie wiedzy prawniczej z jej politycznymi i społecznymi podstawami. Prawo jest wielowymiarową praktyką społeczną, w której ogląd prawniczy jest uprzywilejowany, lecz nie jedyny. Dlatego, nawiązując do współczesnych dyskusji filozoficznych i politycznych, autorzy i autorki książek publikowanych w serii dążą do poszerzenia granic wyobraźni prawniczej w duchu demokratycznego pluralizmu.

656
Loading...
EBOOK

WIADOMOŚĆ OD CESARZA. Pojęcie prawa w teorii analitycznej i postanalitycznej

Michał Stambulski

Autor niezwykle kompetentnie, w formie eseju, omawia filozoficzne założenia analizy prawa. Rekonstruuje filozofię analityczną na dwa sposoby: przedstawiając historię instytucji zaangażowanych w tworzenie dzieł zaliczanych do tego nurtu (podejście historyczno-instytucjonalne), a także poszukując minimum założeń podzielanych przez jego przedstawicieli (podejście epistemiczno-metodologiczne). Analizę tę należy uznać za przedsięwzięcie pionierskie w polskiej literaturze prawniczej. Ostatecznie o przyszłości polskiej filozofii analitycznej zadecyduje, zdaniem Autora, rozstrzygnięcie sporu między fundacjonalizmem i antyfundacjonalizmem. Zaletą odrzucenia fundacjonalizmu jest oparcie pojęcia znaczenia na kontekście społecznym oraz politycznym, w którym używany jest język. Takie ujmowanie prawa wykracza poza poziom lingwistyczny i zwraca się ku życiu społecznemu. Język i prawo okazują się działaniem społecznym. Dzięki niezwykłej pomysłowości badawczej i erudycji Michała Stambulskiego jego rozważania dostarczają czytelnikowi wielkiej satysfakcji Marek Zirk-Sadowski, profesor nauk prawnych, kierownik Katedry Teorii i Filozofii Prawa Uniwersytetu Łódzkiego, prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego W podjętych rozważaniach Autorowi wciąż towarzyszy główna teza pracy - kontrowersyjna, choć moim zdaniem prawdziwa - że tradycyjna formuła analitycznej teorii prawa wyczerpała swój potencjał i należy poszukiwać nowego spojrzenia, które mogłoby przezwyciężyć jej ograniczenia. Michał Stambulski zasadnie przekonuje, że tradycyjna teoria analityczna jest jak kojot z kreskówki, który, goniąc strusia, wpada w przepaść i nawet tego nie zauważa. Jeszcze przez jakiś czas biegnie w powietrzu, lecz kiedy tylko orientuje się, że stracił grunt pod nogami, zaczyna spadać. Uważam, że w dzisiejszej tzw. wojnie o państwo prawa próby obrony dorobku ,,ancien regime'u" przy pomocy argumentów ze starego świata (kompleks pozytywizmu i liberalnej metafizyki) są skazane na porażkę. Polityczność dawnych rozwiązań jest zbyt oczywista, by można było skutecznie przekonać audytorium, że nie jest ona problemem. Teoria postanalityczna wydaje się w tym kontekście potencjalnie bardziej użyteczna i chwytliwa. Adam Sulikowski, profesor nauk prawnych, specjalista w zakresie prawa konstytucyjnego i teorii prawa, profesor nadzwyczajny Uniwersytetu Wrocławskiego Michał Stambulski -- doktor nauk prawnych, post-doc na Uniwersytecie Erazma w Rotterdamie, adiunkt na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Zielonogórskiego oraz dyrektor wykonawczy w Centrum Edukacji Prawniczej i Teorii Społecznej Uniwersytetu Wrocławskiego. Autor kilkudziesięciu publikacji z zakresu teorii i filozofii prawa oraz interwencji medialnych. Jego zainteresowania naukowe obejmują kwestię polityczności prawa, w szczególności problemy z zakresu ontologii i estetyki prawa, konstytucjonalizmu oraz edukacji prawniczej. Seria Prawo i Teoria Prawnicza Seria wydawnicza zainicjowana w Centrum Edukacji Prawniczej i Teorii Społecznej Uniwersytetu Wrocławskiego. Celem serii jest konfrontowanie wiedzy prawniczej z jej politycznymi i społecznymi podstawami. Prawo jest wielowymiarową praktyką społeczną, w której ogląd prawniczy jest uprzywilejowany, lecz nie jedyny. Dlatego, nawiązując do współczesnych dyskusji filozoficznych i politycznych, autorzy i autorki książek publikowanych w serii dążą do poszerzenia granic wyobraźni prawniczej w duchu demokratycznego pluralizmu.

657
Loading...
EBOOK

WIADOMOŚĆ OD CESARZA. Pojęcie prawa w teorii analitycznej i postanalitycznej

Michał Stambulski

Autor niezwykle kompetentnie, w formie eseju, omawia filozoficzne założenia analizy prawa. Rekonstruuje filozofię analityczną na dwa sposoby: przedstawiając historię instytucji zaangażowanych w tworzenie dzieł zaliczanych do tego nurtu (podejście historyczno-instytucjonalne), a także poszukując minimum założeń podzielanych przez jego przedstawicieli (podejście epistemiczno-metodologiczne). Analizę tę należy uznać za przedsięwzięcie pionierskie w polskiej literaturze prawniczej. Ostatecznie o przyszłości polskiej filozofii analitycznej zadecyduje, zdaniem Autora, rozstrzygnięcie sporu między fundacjonalizmem i antyfundacjonalizmem. Zaletą odrzucenia fundacjonalizmu jest oparcie pojęcia znaczenia na kontekście społecznym oraz politycznym, w którym używany jest język. Takie ujmowanie prawa wykracza poza poziom lingwistyczny i zwraca się ku życiu społecznemu. Język i prawo okazują się działaniem społecznym. Dzięki niezwykłej pomysłowości badawczej i erudycji Michała Stambulskiego jego rozważania dostarczają czytelnikowi wielkiej satysfakcji Marek Zirk-Sadowski, profesor nauk prawnych, kierownik Katedry Teorii i Filozofii Prawa Uniwersytetu Łódzkiego, prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego W podjętych rozważaniach Autorowi wciąż towarzyszy główna teza pracy - kontrowersyjna, choć moim zdaniem prawdziwa - że tradycyjna formuła analitycznej teorii prawa wyczerpała swój potencjał i należy poszukiwać nowego spojrzenia, które mogłoby przezwyciężyć jej ograniczenia. Michał Stambulski zasadnie przekonuje, że tradycyjna teoria analityczna jest jak kojot z kreskówki, który, goniąc strusia, wpada w przepaść i nawet tego nie zauważa. Jeszcze przez jakiś czas biegnie w powietrzu, lecz kiedy tylko orientuje się, że stracił grunt pod nogami, zaczyna spadać. Uważam, że w dzisiejszej tzw. wojnie o państwo prawa próby obrony dorobku ,,ancien regime'u" przy pomocy argumentów ze starego świata (kompleks pozytywizmu i liberalnej metafizyki) są skazane na porażkę. Polityczność dawnych rozwiązań jest zbyt oczywista, by można było skutecznie przekonać audytorium, że nie jest ona problemem. Teoria postanalityczna wydaje się w tym kontekście potencjalnie bardziej użyteczna i chwytliwa. Adam Sulikowski, profesor nauk prawnych, specjalista w zakresie prawa konstytucyjnego i teorii prawa, profesor nadzwyczajny Uniwersytetu Wrocławskiego Michał Stambulski -- doktor nauk prawnych, post-doc na Uniwersytecie Erazma w Rotterdamie, adiunkt na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Zielonogórskiego oraz dyrektor wykonawczy w Centrum Edukacji Prawniczej i Teorii Społecznej Uniwersytetu Wrocławskiego. Autor kilkudziesięciu publikacji z zakresu teorii i filozofii prawa oraz interwencji medialnych. Jego zainteresowania naukowe obejmują kwestię polityczności prawa, w szczególności problemy z zakresu ontologii i estetyki prawa, konstytucjonalizmu oraz edukacji prawniczej. Seria Prawo i Teoria Prawnicza Seria wydawnicza zainicjowana w Centrum Edukacji Prawniczej i Teorii Społecznej Uniwersytetu Wrocławskiego. Celem serii jest konfrontowanie wiedzy prawniczej z jej politycznymi i społecznymi podstawami. Prawo jest wielowymiarową praktyką społeczną, w której ogląd prawniczy jest uprzywilejowany, lecz nie jedyny. Dlatego, nawiązując do współczesnych dyskusji filozoficznych i politycznych, autorzy i autorki książek publikowanych w serii dążą do poszerzenia granic wyobraźni prawniczej w duchu demokratycznego pluralizmu.

658
Loading...
EBOOK

Wieś i Rolnictwo nr 4(177)/2017

Justyna Góral, Włodzimierz Rembisz, Sebastian Stępień, Katarzyna...

W numerze [Contens] Andrzej Kaleta: Wspomnienie o Profesorze Zbigniewie Tadeuszu Wierzbickim (1919-2017) [Professor Zbigniew Tadeusz Wierzbicki (1919-2017) in Memoriam], doi 10.7366/wir042017/01, s. 7-16. Artykuły [Articles] Justyna Góral, Włodzimierz Rembisz: Wydajność pracy i czynniki ją kształtujące w polskim rolnictwie w latach 2000-2015 [Labour Productivity and Factors Affecting it in Polish Agriculture in 2000-2015], doi 10.7366/wir042017/02, s. 17-38; Sebastian Stępień, Katarzyna Smędzik-Ambroży, Marta Guth: Oddziaływanie Wspólnej Polityki Rolnej na zrównoważenie ekonomiczno-społeczne gospodarstw rolnych na przykładzie Polski [The Impact of the Common Agricultural Policy on the Socio-Economic Sustainability of Farms. An Example of Poland], doi 10.7366/wir042017/03, s. 39-58; Marta Błąd: U źródeł przemian agrarnych Polski Odrodzonej [The Origin of Agrarian Reform in Poland after Regaining Independence], doi 10.7366/wir042017/04, s. 59-76; Agnieszka Sompolska-Rzechuła, Anna Oleńczuk-Paszel: Poziom życia ludności na obszarach wiejskich i miejskich w Polsce [Level of Living of the Population of Rural and Urban Areas in Poland], doi 10.7366/wir042017/05, s. 77-96; Katarzyna Zajda: Wdrażanie innowacji społecznych przez wiejskie organizacje pozarządowe [Social Innovation Implementation by Rural Non-Governmental Organizations], doi 10.7366/wir042017/06, s. 97-114; Stanisław Świtek, Łukasz Jankowiak, Zuzanna M. Rosin, Zuzanna Sawinska, Ryszard Steppa, Viktoria Takacs, Adam Zbyryt, Piotr Tryjanowski: Jak zachować wysoki poziom bioróżnorodności na obszarach rolniczych w Polsce? Identyfikacja najważniejszych problemów badawczych [How to Keep a High Level of Biodiversity on Farmland Area in Poland? Identification of Major Research Problems], doi 10.7366/wir042017/07, s. 115-138. Recenzje i omówienia [Reviews and discussions] Dominika Zwęglińska: Gentryfikacja: o złożoności procesu i niejednoznaczności zjawiska. Recenzja książki Łukasza Drozda pt. Uszlachetniając przestrzeń. Jak działa gentryfikacja i jak się ją mierzy [Gentrification: The Complexity of the Process and the Ambiguity of the Phenomenon. A Review of a Book by Łukasz Drozda: Uszlachetniając przestrzeń. Jak działa gentryfikacja i jak się ją mierzy], doi 10.7366/wir042017/08, s. 139-146; Grzegorz Ślusarz: Recenzja książki: Andrzej Czyżewski, Joanna Strońska-Ziemann, Obszary wiejskie w podregionie pilskim przed i po akcesji Polski do UE [Book Review: Andrzej Czyżewski, Joanna Strońska-Ziemann, Obszary wiejskie w podregionie pilskim przed i po akcesji Polski do UE], doi 10.7366/wir042017/09, s. 147-152. Artykuł informacyjny [Information article] Fundacja, która zmienia polską wieś [The Fund Which Changes the Polish Villages], s. 153-156; Spis treści kwartalnika Wieś i Rolnictwo w 2017 roku [Table of Contents of the 2017 Issues of the Village and Agriculture Quarterly], s. 157; Lista recenzentów kwartalnika Wieś i Rolnictwo w 2017 roku [Village and Agriculture Reviewers List in 2017], s. 163.

659
Loading...
EBOOK

Wincentego Skrzetuskiego "Prawo polityczne narodu polskiego"

Wojciech Organiściak

Polski pijar Wincenty Skrzetuski, żyjący w latach 1745-1791, był uznanym historykiem, prawnikiem, pisarzem politycznym, nauczycielem oraz tłumaczem doby stanisławowskiej. Do jego ważniejszych dzieł należy zaliczyć "Mowy o głowniejszych materiach politycznych" oraz historie Szwecji i starożytnej Grecji. W swoich pracach Skrzetuski niejednokrotnie nawiązywał do zagadnień moralno-etycznych, stawiając sobie za cel wychowanie dobrego obywatela łączącego w sobie światopogląd chrześcijański, idee humanitarne, oświeceniowe, nowożytne koncepcje prawnonaturale i etykę opartą na podstawach racjonalnych. Skrzetuski pozostawał pod silnym wpływem republikańskiej ideologii Mably’ego i Rousseau oraz innych myślicieli oświeceniowych z Monteskiuszem i Beccarią na czele. Najważniejszym dziełem Skrzetuskiego, wydanym w latach 1782-1784, było "Prawo polityczne narodu polskiego". Pijar spopularyzował w nim obraz ustroju i prawa Rzeczypospolitej obowiązujący przed Sejmem Czteroletnim, propagując konieczność dalszych reform politycznych, społecznych i ekonomicznych w państwie szlacheckim. Swoją pracę Skrzetuski oparł częściowo na erudycyjnym dziele Gotfryda Lengnicha "Ius publicum Regni Poloniae", które uzupełnił o nowe rozwiązania ustrojowe wprowadzone w Rzeczypospolitej po 1764 roku. Dokonana w przedmiotowej rozprawie analiza "Prawa politycznego narodu polskiego" pozwala na stwierdzenie, że było to solidne kompendium wiedzy o ustroju Rzeczypospolitej szlacheckiej, mające miejscami cechy traktatu politycznego. W swym stosowanym w szkołach podległych Komisji Edukacji Narodowej podręczniku Skrzetuski zaprezentował szerokie spektrum zagadnień odnoszących się zarówno do ustroju politycznego, społecznego oraz gospodarczego, jak i ustroju sądów.  Podobnie jak dla Monteskiusza, dla polskiego pijara prawo polityczne było tą gałęzią prawa, która regulowała system rządów. Według Skrzetuskiego, na prawo polityczne składały się: sposób sprawowania władzy ustawodawczej, wykonawczej i sądowniczej, obrady publiczne oraz prawa i obowiązki wszystkich stanów, funkcjonowanie różnych organów i urzędów, religia, skarb, wojsko, handel, ludność, a także traktaty i umowy z obcymi państwami. Przeprowadzona w rozprawie analiza "Prawa politycznego narodu polskiego" pozwala na stwierdzenie, że pijar prezentował własne oceny i postulaty reform, które niejednokrotnie były kontynuacją głosów i myśli poprzedzających go pisarzy politycznych na czele ze Stanisławem Konarskim. Analiza poglądów Skrzetuskiego pozwala przyznać mu poczesne miejsce wśród polskich pisarzy politycznych doby stanisławowskiej, szczególnie tych tworzących przed Sejmem Wielkim ‒ propagatorów, a nawet projektodawców niektórych reform.

660
Loading...
EBOOK

Własność prefabrykancka w Łodzi w latach 1820-1866

Dorota Wiśniewska

W monografii poddano analizie zjawiska prawne występujące w rozpoczynającej swą karierę miejską, ale jeszcze feudalnej Łodzi oraz umożliwiające rozwój własności i społeczeństwa kapitalistycznego. Autorka zaprezentowała zarówno instytucje prawne tworzone przez struktury władzy w Królestwie Polskim, jak i te, które były wynikiem praktyki obrotu gospodarczego, prowadzącego do powstania i intensywnego rozwoju wczesnokapitalistycznego miasta przemysłowego w latach 1820-1866. Dzięki specyficznym stosunkom własnościowym w początkowo mniejszym od sąsiedniego Zgierza mieście kształtował się przemysł, wciąż osiedlali się przede wszystkim drobni wytwórcy, uruchamiano niewielkie warsztaty, otwierając w ten sposób drogę wielkim fabrykantom, zatrudniającym w swoich ogromnych fabrykach tysiące pracowników. Swoistym instrumentem tej przebudowy była rozwijająca się głównie na obszarze łódzkiego Starego Miasta własność podzielona, cechująca się silnymi pozostałościami feudalnymi. Ponadto na terenie łódzkich osad fabrycznych był kreowany nowy typ własności - własność prefabrykancka, mająca również charakter własności podzielonej, ale już z licznymi elementami wywodzącymi się z nowych stosunków gospodarczych.