Edukacja
Jolanta Borowska (red.)
Skrypt akademicki Active learning w akademickiej edukacji matematycznej. Poradnik dla studenta i nauczyciela.Część druga. Funkcje rzeczywiste jednej zmiennej rzeczywistej dla inżyniera z wykorzystaniem programów matematycznych omawia zagadnienia związane z funkcjami rzeczywistymi jednej zmiennej rzeczywistej uzupełnione wykorzystaniem darmowych programów matematycznych i kalkulatorów graficznych. W czasach bardzo szybkiego rozwoju technologicznego trudno wyobrazić sobie inżyniera, który pojawiające się w jego praktyce zawodowej problemy matematyczne rozwiązuje jedynie metodami algebraicznymi, bez wspomagania się programami komputerowymi. Współczesne programy i aplikacje matematyczne umożliwiają wykonywanie złożonych obliczeń symbolicznych, podają interpretacje graficzne rozważanych zagadnień, pozwalają sprawdzić poprawność obliczeń, a tym samym przyczyniają się do efektywniejszego gospodarowania czasem przewidzianym na rozwiązanie danego problemu inżynierskiego. Podczas korzystania z takich narzędzi informatycznych istotne jest posiadanie wiedzy, która umożliwi komunikowanie się z programem oraz pomoże w określeniu oczekiwań względem jego funkcjonalności. Dlatego też każdy z 9 rozdziałów książki zawiera scenariusz zajęć obejmujący teorię w postaci "pigułek wiedzy", karty pracy przedstawiające ćwiczenia i zadania reprezentujące praktyczne aspekty omawianego zagadnienia matematycznego oraz różne aktywności wykorzystujące w procesie uczenia się/ /nauczania matematyki programy komputerowe. Z rozległej gamy programów matematycznych zostały wybrane te, które są programami niekomercyjnymi, a przez to ogólnie dostępnymi dla każdego studenta czy nauczyciela. W prezentowanych scenariuszach zajęć głównie wykorzystano program Wolfram Alpha, w niektórych rozdziałach skryptu do realizacji zaproponowano użycie takich programów jak GeoGebra czy też Desmos. Zaproponowana w skrypcie aktywna forma zdobywania i pogłębiania wiedzy matematycznej przez studentów będzie wsparciem w rozwijaniu kompetencji proinnowacyjnych (kreatywności, krytycznego myślenia, komunikacji i kooperacji), które w połączeniu z wiedzą ekspercką pozwolą w sposób efektywny budować karierę zawodową. Dla nauczyciela zaprezentowane scenariusze zajęć wykorzystujące metody active learning będą inspiracją, która pomoże tworzyć własne materiały dydaktyczne będące odpowiedzią na potrzeby edukacyjne współczesnych uczniów i studentów.
Adam Smith. Ekonomia polityczna
Wiesław Piątkowski
Książka jest szczegółową i pogłębioną naukową prezentacją i analizą poglądów ekonomicznych Adama Smitha. Podejmuje temat, który ma istotne znaczenie w studiowaniu i pogłębionym poznaniu współczesnej teorii ekonomii. Argument ten opiera się na przekonaniu o istotnej roli ciągłości myśli ekonomicznej w sensie historycznym. Zastosowana przez Autora metoda prezentacji i analizy poglądów Smitha jest bardzo cenna ze względów dydaktycznych. Stanowi ona wartościową wskazówkę dla młodszych adeptów ekonomii, jak należy przeprowadzić pogłębioną egzegezę tekstów źródłowych.
Administrowanie i zarządzanie jako funkcje publiczne - w oddziaływaniu na rozwój terytorialny
Małgorzata Duczkowska-Piasecka, Agnieszka Tomczak
Problematyka sfery publicznej - jej istoty, struktur, zadań, funkcjonowania - skupia coraz większą uwagę naukowców z różnych dyscyplin i praktyków różnych branż - prawników, ekonomistów, socjologów, etyków. Naukowcy z tych dziedzin próbują odpowiedzieć na pytania tyczące roli władzy publicznej w dzisiejszym świecie, zakresu jej odpowiedzialności, etyki, pól ingerencji w życie jednostek i podmiotów gospodarczych, wreszcie pytania dotyczące instrumentów - narzędzi, jakie władza publiczna ma do dyspozycji, aby wypełniać niezbywalne obowiązki względem społeczeństwa w zmieniającym się świecie. Niniejsza publikacja ma na celu pokazanie szerokiego spektrum problematyki wynikającej z funkcji publicznych sprawowanych przez władzę, odniesienie się do pod stawowych koncepcji określających funkcje administrowania i zarządzania, z zamiarem uwypuklenia różnic między tymi pojęciami i adaptowanie ich do oddziaływania na rozwój terytorialny. Poświęcona temu jest głównie pierwsza część publikacji. W publikacji Autorzy uwzględnili ekonomiczny punkt widzenia, nie odnosząc się ani do aspektów socjologicznych, ani politycznych. Przeto nie podjęto dyskusji o roli państw narodowych w odniesieniu do jakiegokolwiek kraju; przyjęto punkt widzenia rozgrywających się dyskusji na poziomie nauki światowej - na temat władzy publicznej, funkcji i polityk publicznych, procesów zarządzania, administrowania przez te władze w aspekcie tendencji i ewolucji poszczególnych procesów.
AI w edukacji Część 1 Praktyczny poradnik od kuchni. Dla edukatorów i edukatorek
Dariusz Gołębiowski
AI W EDUKACJI. CZĘŚĆ 1. PRAKTYCZNY PORADNIK OD KUCHNI Sztuczna inteligencja weszła do świata edukacji szybciej, niż wielu z nas zdążyło przeczytać jej instrukcję obsługi. Jedni widzą w niej genialnego pomocnika. Inni - zagrożenie dla samodzielnego myślenia, zawodu nauczyciela i dotychczasowych sposobów przekazywania wiedzy. Prawda, jak zwykle, nie mieści się w prostych hasłach. AI przypomina niezwykle zdolnego kucharza. Potrafi przygotować tekst, obraz, prezentację, ćwiczenie, test, nagranie, film albo kompletny plan zajęć. Jeśli jednak nie otrzyma jasnego przepisu, odpowiedniego kontekstu i dobrze określonego celu, może podać danie, które wprawdzie wygląda efektownie, ale niekoniecznie nadaje się do wykorzystania. Dlatego ten poradnik pokazuje sztuczną inteligencję naprawdę od kuchni. Nie jest to książka przeznaczona wyłącznie dla nauczycieli i nauczycielek. Powstała dla każdego, kto pomaga innym zdobywać wiedzę, rozwijać umiejętności albo lepiej rozumieć otaczający świat. To poradnik dla: - nauczycieli, wykładowców i pracowników szkół oraz uczelni, - trenerów, szkoleniowców, instruktorów i edukatorów, - twórców kursów internetowych, materiałów dydaktycznych i webinarów, - korepetytorów, mentorów i osób prowadzących warsztaty, - pracowników organizacji, firm i instytucji odpowiedzialnych za rozwój kompetencji, - studentów i uczniów, którzy chcą korzystać z AI świadomie, - wszystkich osób, które dzielą się wiedzą - formalnie lub nieformalnie. Nie musisz być programistą. Nie musisz znać skomplikowanych pojęć technicznych. Zaczynamy od podstaw i krok po kroku przechodzimy do praktycznego wykorzystania AI. Poznasz najważniejsze narzędzia ogólnego zastosowania, między innymi ChatGPT, Copilot, Gemini, Claude, DeepSeek, Grok, Bielik, Perplexity, Kimi, Llama i Mistral. Zajrzymy także do świata generowania filmów i muzyki, odwiedzając kuchnie takich narzędzi jak Kling AI, Runway czy Suno. Nie chodzi jednak o stworzenie kolejnego katalogu modnych aplikacji. Narzędzia się zmieniają. Pojawiają się nowe modele, funkcje i usługi. Najważniejsza pozostaje umiejętność świadomego projektowania współpracy z AI. Dowiesz się między innymi: - jak formułować polecenia, aby otrzymywać odpowiedzi zgodne z rzeczywistą potrzebą, - dlaczego dobry rezultat wymaga nie tylko promptu, lecz również instrukcji i kontekstu, - jak pokazywać AI przykłady oczekiwanego stylu oraz rezultatu, - jak poprawiać odpowiedzi krok po kroku zamiast oczekiwać ideału za pierwszym razem, - jak wykorzystywać obrazy, dźwięk, wideo i analizę zdjęć, - jak przygotowywać ćwiczenia, quizy, testy oraz materiały dopasowane do różnych odbiorców, - jak używać AI jako osobistego tutora, partnera podczas burzy mózgów i trenera językowego, - jak budować przepływy pracy i własne zespoły cyfrowych specjalistów, - jak rozpoznawać halucynacje, deepfake'i oraz treści wymagające szczególnie dokładnej weryfikacji, - jak korzystać ze sztucznej inteligencji odpowiedzialnie, bez oddawania jej własnego osądu. W książce nie zabrakło również trudniejszych pytań. Czy AI zastąpi nauczycieli, trenerów i edukatorów? Jak zmieni rynek pracy? Gdzie przebiega granica między zwykłym programem a inteligencją? Czy możemy ufać odpowiedziom generowanym przez modele językowe? Co stanie się z rolą człowieka, gdy coraz więcej rutynowych czynności przejmą narzędzia? Odpowiedzi prowadzą do ważnego wniosku: przyszłość edukacji nie polega na bezmyślnym przekazaniu pracy maszynom. Polega na nauczeniu się ich świadomego dobierania, instruowania, kontrolowania i łączenia. Rola człowieka nie znika. Zmienia się. Z osoby wykonującej każdą czynność samodzielnie stajemy się projektantami procesu, mentorami, krytycznymi recenzentami i orkiestratorami współpracy pomiędzy ludźmi a technologią. "AI w edukacji. Część 1. Praktyczny poradnik od kuchni" to zaproszenie do świata sztucznej inteligencji bez technicznego zadęcia, bez bezkrytycznego zachwytu i bez straszenia przyszłością. Praktycznie. Zrozumiale. Poswojsku. Wejdź do cyfrowej kuchni i przekonaj się, co możesz przygotować wspólnie z AI. Pamiętaj jednak: nawet najlepszy cyfrowy kucharz nadal potrzebuje człowieka, który wybierze składniki, zaprojektuje przepis, sprawdzi rezultat i zdecyduje, co naprawdę warto podać innym.
AI w edukacji Część 1 Praktyczny poradnik od podstaw 2025
Gołębiowski Dariusz
Czy sztuczna inteligencja nadaje się do szkoły? Sprawdziłem jak nauczyciel. A potem napisałem o tym książkę :). Witaj w świecie, w którym sztuczna inteligencja nie planuje (jeszcze) przejąć władzy nad światem, ale już całkiem sprawnie radzi sobie z... nauką, edukacją i kuchnią! Tak, dobrze przeczytałeś - kuchnią. Bo w tej książce AI wciela się nie tylko w pomocnika nauczyciela, ale i w Wielkiego Kucharza Cyfrowej Epoki. To poradnik dla wszystkich, którzy: ✅ Nie wiedzą, od czego zacząć przygodę z AI ✅ Chcą zrozumieć, co AI robi w szkole i dlaczego czasem... halucynuje ✅ Szukają pomysłów, które można wdrożyć na lekcji od ręki ✅ A przy okazji lubią, gdy edukacja jest podana z odrobiną humoru i szczyptą absurdu 🧠 Co znajdziesz w środku? 🍳 Sztuczna inteligencja jako kucharz cyfrowej epoki - bo przecież AI w edukacji to nie tylko sucha teoria! 🔍 Podstawy AI wyjaśnione z lekkim przymrużeniem oka - dowiesz się, czym (lub kim?) AI jest naprawdę. 🛠️ AI w praktyce - poznasz jej rodzaje, zastosowania i odpowiedź na pytanie: czy AI już istnieje!? 🤖 Wielka Trójka: AI, AGI i AI ogólnego zastosowania - zrozumiesz różnice, bez ziewania. 😨 Strach przed zmianami - czyli o lęku przed utratą pracy i nowym miejscu nauczyciela w świecie maszyn. 💼 Nowe zawody, nowe możliwości - np. zawód "prompt grafik", czyli ktoś, kto potrafi gadać z AI obrazami! 🧠 Skuteczne promptowanie i głębokie myślenie - jak zadawać pytania, żeby AI nie zaczęło filozofować o sensie życia. 🌈 Halucynacje AI - kiedy AI tworzy bzdury z taką pewnością, że prawie mu wierzysz. 📈 Jakość odpowiedzi i jak AI zachęcać, by nie zgasło w połowie pracy. 🧬 Świadomość AI i program edukacji - zderzenie teorii z praktyką. 🎓 Praktyczne wykorzystanie AI w edukacji - pomysły, które działają, bez piętnastu szkoleń z certyfikatem. To praktyczny przewodnik, który możesz potraktować jak edukacyjny GPS - zawsze z humorem, czasem z ironią, ale zawsze prosto do celu. Jeśli myślisz: "AI mnie przeraża", to po tej książce pomyślisz: "AI? To da się ogarnąć!" Kliknij. Przeczytaj. Wprowadź AI do swojej klasy. I niech się dzieje edukacyjna magia.
AI w edukacji Część 2 Praktyczne pomysły na kreatywną naukę 2025
Gołębiowski Dariusz
📗 AI w edukacji - Część 2: Praktyczne pomysły na kreatywną naukę Kiedy nauczyciel spotyka sztuczną inteligencję - dzieje się magia. I trochę kodu. Ale bez paniki! Po sukcesie pierwszej części przyszedł czas na konkret, praktykę i inspirację w czystej postaci. Ten poradnik to nie wykład ani instrukcja obsługi sztucznej inteligencji. To skrzynka z narzędziami, pomysłami i gotowymi rozwiązaniami, które możesz wprowadzić do swojej klasy od zaraz - niezależnie, czy uczysz chemii, etyki, matematyki, WF-u czy... plastyki. 🎓 Co znajdziesz w środku? 💡 Kreatywne pomysły na wykorzystanie AI w edukacji szkolnej - podzielone na przedmioty: Biologia, geografia, historia, informatyka, język polski, języki obce, muzyka, przyroda, technika, matematyka, WOS, fizyka, wychowanie fizyczne... nawet etyka i zajęcia wychowawcze znajdą tu swoje miejsce w erze cyfrowej! 📌 Rzeczywiste wyzwania: Co z RODO? Jak chronić prywatność uczniów i nauczycieli? Czy AI może wyręczyć (lub zagrozić) nauczycielowi? Jakie są realne zagrożenia dla uczniów i społeczności szkolnej? Jak nie dać się wciągnąć w pułapkę automatyzacji wszystkiego? 🔐 Bezpieczeństwo przede wszystkim: Dowiesz się, jak zmniejszyć ryzyko, jak wdrażać AI z głową, gdzie są granice i jakie narzędzia warto znać. ⚙️ Przegląd narzędzi AI - od ogólnych (do każdego przedmiotu), po wąsko wyspecjalizowane narzędzia wspierające konkretne działania edukacyjne. 🏫 AI w zarządzaniu szkołą - bo nie tylko lekcje mogą skorzystać ze wsparcia algorytmu. Dyrektorze, to coś dla Ciebie! To książka, która łączy pedagogikę z przyszłością, bez oderwania od szkolnej rzeczywistości. Jeśli szukasz praktycznych porad, gotowych inspiracji i uczciwej refleksji nad miejscem AI w edukacji - właśnie ją znalazłeś. AI nie zastąpi nauczyciela. Ale może sprawić, że Twoja praca będzie mądrzejsza, lżejsza i... bardziej twórcza. Nie musisz być geekiem. Wystarczy być nauczycielem, który chce zrobić krok naprzód. Gotowy na tę podróż? Kliknij, przeczytaj, wypróbuj. Uczmy się razem - z głową, sercem i... AI. cytat z recenzji "To nie jest książka. To narzędzie wielofunkcyjne dla nauczyciela XXI wieku!" Jako nauczyciel z ponad 10-letnim stażem i sceptycznym podejściem do modnych technologii, muszę przyznać jedno: ta książka mnie zaskoczyła. Pozytywnie. I to bardzo. To nie jest teoretyczny elaborat o tym, że AI "zmieni edukację". To praktyczne kompendium, które pokazuje jak, gdzie i po co wprowadzić AI do każdego przedmiotu - od biologii po WF (!), i jeszcze zrobić to z głową. Autor nie tylko zna temat, ale umie tłumaczyć z języka technologii na język nauczyciela. Największe plusy? ✅ Konkretne przykłady zastosowań AI na lekcjach ✅ Gotowe inspiracje do każdego przedmiotu - naprawdę każdego ✅ Refleksje o zagrożeniach i granicach użycia AI - bez lukru ✅ Przegląd narzędzi, które naprawdę działają ✅ Rozdziały o RODO i bezpieczeństwie - bardzo potrzebne! Ta książka otwiera oczy, ale też daje narzędzia do działania. Dzięki niej nie tylko sam zainteresowałem się AI, ale też... moi uczniowie zaczęli traktować lekcje jak coś więcej niż "do odklepania". Jeśli uczysz i chcesz, żeby Twoje lekcje były nowoczesne, ciekawe i bezpieczne - sięgnij po tę książkę. Ja już czekam na część trzecią. - Michał, nauczyciel geografii i wychowawca, fan nowych rozwiązań, ale tylko tych sensownych
AI W EDUKACJI CZĘŚĆ 2 PRAKTYCZNE POMYSŁY PRAWNE UWARUNKOWANIA dla edukatorów i edukatorek
Dariusz Gołębiowski
Spis treści AI W EDUKACJI CZĘŚĆ 2 PRAKTYCZNE POMYSŁY PRAWNE UWARUNKOWANIA 2 NOTA WYDAWCY 3 SPIS TREŚCI 7 OD AUTORA 11 WPROWADZENIE: Od Warsztatu do Praktyki - Implementacja AI w Programie Nauczania 18 Rozdział 1 SCENARIUSZE IMPLEMENTACYJNE: AI W SERCU DYDYKTYKI 22 BIOLOGIA - Symulacje procesów żywotnych i wizualizacja mikroświata (Multimodalność) 29 CHEMIA - Cyfrowe laboratorium projektowe i modelowanie cząsteczek 30 ETYKA - Debata z AI: Analiza dylematów moralnych w świecie cyfrowym 31 FIZYKA - Eksperymenty myślowe i symulacje praw fizyki wspierane przez modele rozumujące 32 GEOGRAFIA - Dynamiczne mapowanie zmian klimatycznych i analizy terenowe 33 HISTORIA - Analiza źródeł w systemach RAG i konfrontacja z "cyfrowymi świadkami" 34 INFORMATYKA - Architektura agentów, kodowanie wspomagane przez AI i cyberbezpieczeństwo 35 JĘZYK OBCY - Imersja: Twój interaktywny partner do konwersacji w czasie rzeczywistym 36 JĘZYK POLSKI - Warsztat kreatywnego pisania i analizy tekstów literackich 37 MATEMATIKA - Rozwiązywanie złożonych problemów krok po kroku (Reasoning Steps) 38 MUZYKA - Produkcja dźwięku, kompozycja i analiza struktur muzycznych 39 PLASTYKA - Od wizji do obrazu: Projektowanie graficzne i koncepcje wizualne 40 PRZYRODA - Interaktywne odkrywanie ekosystemów (Wsparcie multimodalne) 41 TECHNIKA - Prototypowanie rozwiązań technicznych i inżynierii myśli 42 WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE - Symulacje procesów społecznych i analiza danych publicznych 43 WYCHOWANIE FIZYCZNE - Analiza ruchu i personalizacja treningu wspomagana przez AI 44 ZAJĘCIA WYCHOWAWCZE - Budowanie odporności cyfrowej i etyki w sieci 45 Rozdział 2 ZAGROŻENIA I BEZPIECZEŃSTWO W ERZE INTELIGENCJI SZTUCZNEJ 46 RODO - Szkoła w ekosystemie danych cyfrowych 47 Wyzwania implementacyjne AI: Od narzędzia do odpowiedzialności 50 Zagrożenia systemowe i społeczne 54 Quo Vadis - bezmyślny człowieku? 56 Podsumowanie dla Edukatorki 57 Rozdział 3 STRATEGIE MINIMALIZACJI RYZYKA I MANIPULACJI W ŚRODOWISKU SZKOLNYM 58 Potencjał AI w służbie nauczyciela: od operacyjności do mentorstwa 62 Refleksja i pytania kontrolne 66 Podsumowanie 68 Pytania kontrolne 69 Rozdział 7 AI W ZARZĄDZANIU PLACÓWKĄ EDUKACYJNĄ 71 Rozdział 5 AI ACT - EDUKATOR: NAUCZYCIEL, DYREKTOR SZKOŁY, TRENER 75 AI ACT - stan prawny - podstawy 76 Co obowiązywało już wcześniej? 76 Co rzeczywiście zmieniło się 2 sierpnia 2026 r.? 77 Edukacja a AI 79 Czy zwykłe korzystanie z tzw. czata jest systemem wysokiego ryzyka? 79 Jakie systemy edukacyjne AI Act uznaje za wysokiego ryzyka? 80 Czy nauczyciel może zlecić AI ocenianie prac uczniów? 83 Zakaz rozpoznawania emocji w szkole 85 Obowiązek rozwijania kompetencji w zakresie AI 87 Dane uczniów a RODO 89 Czy nauczyciel musi oznaczać materiały przygotowane z pomocą AI? 91 Tekst 91 Obraz, dźwięk i film 92 Czego AI Act nie wprowadza w szkole? 93 Rozdział 6 CZY AI MOŻE ZASTĄPIĆ NAUCZYCIELA? (Perspektywa 2026+) 95 Rozdział 7 INTERDYSCYPLINARNE PROJEKTY EDUKACYJNE Z WYKORZYSTANIEM AI 97 PROJEKT 1. BIOLOGIA I INFORMATYKA - Biochemiczne śledztwo z Godot Engine i profesorem kodowania AI 98 Tytuł projektu 98 Główna idea 98 Cele 99 Organizacja pracy 99 Przebieg projektu 100 AI w projekcie 100 Ocena i rezultat 101 PROJEKT 2. HISTORIA, JĘZYK POLSKI I PLASTYKA - Śledztwo w archiwum pamięci 102 Tytuł projektu 102 Główna idea 102 Cele 103 Organizacja pracy 103 Przebieg projektu 103 AI w projekcie 104 Ocena i rezultat 105 PROJEKT 3. GEOGRAFIA, MATEMATYKA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE - Miasto odporne na falę upałów 106 Tytuł projektu 106 Główna idea 106 Cele 107 Organizacja pracy 107 Przebieg projektu 108 AI w projekcie 109 Ocena i rezultat 109 Wspólne zasady bezpiecznej pracy z AI 110 Słowniczek najważniejszych pojęć związanych ze sztuczną inteligencją 111 1. Modele wielomodalne - LMM 112 2. Modele rozumujące - Reasoning Models 115 3. RAG - Retrieval-Augmented Generation 118 4. Agentic Workflows - przepływy agentowe 122 5. Bias - stronniczość lub obciążenie modelu 124 6. Modele głosowe - Voice AI 126 7. Modele generatywne obrazów 128 Pojęcia uzupełniające 130 PODSUMOWANIE 132 PODZIĘKOWANIA 135 📚 Poznaj inne książki poswojsku.pl 137 🎓 Szkolenia i Webinary 141 🌟 Zostańmy w kontakcie! 143 Prawa autorskie i znaki towarowe 145
red. Jan Iluk
Publikacja stanowi analizę badań w zakresie realizowanego projektu w ramach programu Ministra pn. „Akademickie Centrum Kreatywności” w ramach projektu systemowego „Wsparcie systemu zarządzania badaniami naukowymi oraz ich wynikami” (Priorytet I, Działanie 1.1., Poddziałanie 1.1.3. Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka, 2007–2013). Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka na lata 2007–2013. Publikacja jest dystrybuowana bezpłatnie. Niniejsze opracowanie jest końcowym efektem projektu „Nauczanie języka niemieckiego metodą narracyjną w przedszkolu i na pierwszym etapie edukacyjnym” zrealizowanego w 2015 roku w ramach programu „Akademickie Centrum Kreatywności”. Składa się z publikacji książkowej i płyty CD, przedstawiających różnorodne aspekty projektu oraz jego efektywność. Zawiera ono również istotne opinie studentów realizujących ten program w tzw. szkołach ćwiczeń oraz ich dyrektorów i opiekunów grup. Publikacja ta została w całości sfinansowana ze środków przeznaczonych na ten projekt. (Fragment Wstępu). Wersja elektroniczna nie zawiera płyty CD