Esej
Miniatury o Sztuce (Tom 3). O Ciele
Linda Nochlin
Ponadczasowe idee na nasze czasy! W tym klasycznym już eseju Linda Nochlin okryta zasłużoną sławą historyczka sztuki i pionierka feministycznych badań w tej dziedzinie zastanawia się, w jaki sposób, począwszy od końca XVIII stulecia, rozczłonkowane, okaleczone i sfetyszyzowane wizerunki ludzkiego ciała stały się uosobieniem nowoczesnej wizji świata. O ciele autorstwa oryginalnej myślicielki, będącej u szczytu swych możliwości, wciąż pozostaje skłaniającą do refleksji, poruszającą lekturą. Linda Nochlin (19312017) dorastała w Nowym Jorku, a jej miłość do tamtejszych muzeów okazała się zapowiedzią wspaniałej, trwającej sześć dekad kariery naukowej w dziedzinie feministycznej historii sztuki. Wykładała w Vassar College, na Uniwersytecie Miejskim w Nowym Jorku, na Uniwersytecie Yale oraz w Instytucie Sztuk Pięknych Uniwersytetu Nowojorskiego, gdzie otrzymała tytuł Lila Acheson Wallace Professor Emerita of Modern Art. Przełomowe amerykańskie wystawy: Artystki: 15501950 (1976) i Globalne feminizmy (2007), których była współkuratorką, pomogły wprowadzić perspektywę feministyczną do głównego nurtu i nagłośniły twórczość wielu wcześniej niedocenianych artystek. Linda Nochlin była wpływową, płodną i przystępnie piszącą autorką. Do jej publikacji należą Women, Art and Power (1988), Ciało w kawałkach (2001), Courbet (2007) i Misere (2018), a także liczne artykuły i eseje, w tym słynny tekst Dlaczego nie było wielkich artystek? (1971), wydany ponownie przez wydawnictwo Thames & Hudson w 2021 roku, w pięćdziesiątą rocznicę premierowej publikacji. Polski przekład ukazał się po raz pierwszy w roku 2023. O serii "Miniatury o Stzuce": Zaskakujące, dociekliwe, prowokacyjne i wzbogacające Miniatury o Sztuce to ponadczasowe teksty ludzi, którzy ukształtowali dyskurs na temat sztuki, kultury wizualnej i historii. Ta atrakcyjna, kolekcjonerska seria uosabia to, co najlepsze, w pisaniu o sztuce.
Ryszard Popiołek
Eseje o tematyce religijno-kulturowej. Książka składa się z trzech niepowiązanych tekstów. Pierwszy, tytułowy, próbuje przenieść na obszar religii idee minimalizmu wzięte z muzyki i sztuki. Drugi na podstawie fenomenów mistyki gór i mistyki sztuki wprowadza na scenę mistyki nowego aktora świeckiego. Trzeci to uwagi, czasami krytyczne, czasami entuzjastyczne, do wybranych aspektów myśli A. de Mello.
Mistycyzm orientalny. Poznanie Boga u perskich sufich i Ahl-i Wahdat
Edward Henry Palmer
Edward Henry Palmer - Mistycyzm orientalny: Poznanie Boga u perskich sufich i Ahl-i Wahdat. Odkryj tajemnice mistycznych tradycji Wschodu dzięki tej wyjątkowej książce, która zabiera czytelnika w podróż do duchowego świata perskich sufich oraz enigmatycznej grupy Ahl-i Wahdat, czyli Ludzi Jedności. Autor, bazując na oryginalnych źródłach, wnikliwie analizuje, jak przez poezję, medytację i filozofię mistycy dążyli do bezpośredniego kontaktu z boskością. "Mistycyzm orientalny" to fascynujące spojrzenie na duchowe praktyki, które przez wieki inspirowały tych, którzy pragnęli zgłębić tajemnicę jedności i miłości absolutnej. To nie tylko książka o ideach i wierzeniach, ale także o ich głębokim wpływie na życie ludzi i kultur. Idealna propozycja dla każdego, kto chce lepiej poznać duchową spuściznę islamu oraz uniwersalne wartości, które łączą różne tradycje religijne.
Przemysław Staciwa
Mity i Zaklęcia XXI w. - Opis książki: Co łączy problemy targające amerykańskim społeczeństwem, wzrost nastrojów depresyjnych i ogólnego, społecznego poczucia wyobcowania, zanik wolności w czasach COVID-19, kryzys męskości, osłabienie więzi rodzinnych, wojnę kulturową? Zanik oraz rozmydlanie podstawowych terminów, pojęć, wartości i prawideł. Autor - nagradzany dziennikarz telewizyjny i prasowy - zabiera nas w podróż po meandrach aksjologicznych łamańców, kontrowersyjnych stanowisk i medialnych narracji. Przemyslaw Staciwa zastanawia się, dlaczego w zachodnim świecie dominują przekazy i stanowiska, które zdają się osłabiać społeczne więzi i tkanki, a także osłabiać naszą czujność na zagrożenia takie, jak militarna agresja autorytarnego, rosyjskiego reżimu. Czy demokratyczny świat coraz bardziej odchodzi od idei wolności, na której zbudował swoją cywilizację i siłę? Autor w gąszczu nowych problemów poszukuje uniwersalnych wartości. Czy można je jeszcze gdzieś odnaleźć? Według Przemysława Staciwy mity zawierają ponadczasowe przekazy, które zawsze czekają na odkrycie i mogą być dla człowieka sensownym drogowskazem. Staciwa przywołuje mity w kontekstach współczesnych i opatruje je przykładami: dlaczego USA zachowywało się niekiedy jak bohater wojny trojańskiej, Filoktet, a postać ojca przypomina bezbronnego Heliosa, który nie był w stanie uratować swojego syna? Autor szuka tu nieoczywistych i pobudzających myślenie odpowiedzi. W książce "Mity i Zaklęcia XXI wieku" autor zastosował zestawienie - uniwersalne wartości i drogowskazy utożsamił z mitami, podczas gdy mamiące ludzi proste i modne diagnozy, nierzadko lansowane w mediach, określił mianem zaklęć. Co zwycięży? Mity czy zaklęcia? A może nie da się ich oddzielić i ta batalia będzie wieczna? Zachęcamy do tego, by się o tym przekonać. Przemyslaw Staciwa - dziennikarz telewizyjny i prasowy. Reportaże, wywiady i materiały śledcze publikował w takich tytułach jak "Gazeta Wyborcza", "DoRzeczy", "Tygodnik Przegląd" czy w portalu Onet.pl. Laureat Kryształowego Ekranu Polskiej Izby Komunikacji Elektronicznej za reportaż pt. "Potwory" poświęcony przemocy wobec dzieci. Autor "Czarnej Księgi" Warsaw Enterprise Institute. Prywatnie ojciec Tymona i Tytusa. Lubi muzykę funk, pasjonuje się tenisem ziemnym i pokerem w odmianie texas holdem.
Aleksander Fiut
Galeria portretów kilku poetów Nowej Fali z autoportretem w tle Zebrane w tej książce eseje poświęcone zostały sześciu wybitnym poetom Nowej Fali: Witowi Jaworskiemu, Jerzemu Kronholdowi, Julianowi Kornhauserowi, Ryszardowi Krynickiemu, Stanisławowi Barańczakowi oraz Adamowi Zagajewskiemu. Aleksander Fiut historyk literatury, krytyk, eseista, emerytowany profesor zwyczajny na Wydziale Polonistyki UJ i długoletni kierownik Katedry Historii Literatury Polskiej XX wieku pisze o ich dorobku z perspektywy literaturoznawcy, ale i prywatnej; o serdecznych z nimi relacjach i pośrednio o nierzadko powikłanych losach tego pokolenia. Tym bardziej że drogi życiowe wspomnianych poetów krzyżowały się z jego losami w różnym czasie i w rozmaitych miejscach świata. Autor stara się wyważyć pomiędzy tonem osobistym a próbą zobiektywizowanego spojrzenia na poetycką twórczość swoich rówieśników i przyjaciół oraz na społeczno-polityczny kontekst, w jakim tworzyli. Jego książkę można uznać za dokument pewnej epoki, a zarazem za swego rodzaju przypowieść o pojedynczych i zbiorowych przygodach z dwudziestowieczną historią mieszkańców tej części Europy. Jak pisze autor: Dla mnie była to poza wszystkim podróż w poszukiwaniu nieutraconego czasu. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury państwowego funduszu celowego.
Krystyna Janda
Zbiór felietonów Krystyny Jandy, czytanych przez nią wcześniej w I Programie Polskiego Radia. Aktorka opowiada o swym własnym życiu z wielkim darem obserwacji, refleksji i autoironii. Janda nie dzieli spraw na „wielkie” i „małe”: fascynuje ją i widok za oknem, i poezja Haliny Poświatowskiej. Najbardziej jednak ceni sobie spotkania z ludźmi. Tymi znanymi – jak na przykład pewien reżyser, albo anonimowymi – jak pewien owdowiały portier czy mijany w drodze rowerzysta. Felietony Krystyny Jandy mają siłę przekonywania nie mniejszą niż jej wielkie kreacje aktorskie. A przy tym felietonom tym nie brak dystansu i humoru. Autorka uświadamia nam, jak niezwykłe mogą być zwykłe zdarzenia, jeśli tylko starczy nam na dostrzeżenie tego wrażliwości i wyobraźni. Pierwsze wydanie tej książki ukazało się w 2000 roku, a znajdujące się w niej teksty – które są listami do tajemniczej B. – są datowane na lata 1999 i 2000. Teksty zawarte w tej książce, to nie tylko interesująca, ponadczasowa lektura, ale także dokumentacja faktów z życia Krystyny Jandy z okresu, gdy były pisane. Projekt okładki: Iwona Białas
Moja Europa. Dwa eseje o Europie zwanej Środkową
Jurij Andruchowycz, Andrzej Stasiuk
Esej Środkowowschodnie rewizje Jurija Andruchowycza przełożyła Lidia Stefanowska. Kolejne wydanie słynnego polsko-ukraińskiego dwugłosu, który wpłynął na sposób opowiadania o Europie Środkowo-Wschodniej. Czułość dla obrazów rozpadu, melancholijne opisy przywiązania do tymczasowości, historie zwykłych ludzi układane przez wielką historię, zaduma nad granicami wewnątrz granic i poza nimi. To wszystko składa się na przenikliwy intelektualny atlas naszej części świata, jednocześnie pociągającej i wykrzywiającej w grymasie swoją zmienną twarz. Książka ukazała się w Niemczech, w Chorwacji, we Francji, na Ukrainie i Węgrzech, w Rumunii i Hiszpanii. Są to teksty w swoim gatunku znakomite. Odkąd razem z Oświeceniem przeminęły poematy, wykładające w eleganckich dwuwierszach sekrety budowy wszechświata albo sztuki sadzenia grochu, esej pozostał jedynym gatunkiem, który sytuuje się na pograniczu nauki i poezji, z pierwszej czerpiąc erudycję, od drugiej zaś zapożyczając odwagę nieoczekiwanych zestawień. Szkice o Mojej Europie spełniają ten warunek z naddatkiem; co więcej, jak przystało na dobre eseje, można z nich wycinać zdania godne podniesienia do rangi aforyzmu, jak choćby: Jeśli miałbym wymyślić dla Europy Środkowej jakiś herb, to w jednym z jego pól umieściłbym półmrok, a w innym pustkę. Jeśli Dwa eseje powstały na zamówienie tym lepiej; marzyłbym sobie, by ich autorzy podjęli się opracowywania kolejnych tematów, widząc już oczyma duszy biblioteczkę traktującą o tlenie, nowych środkach przekazu czy reformie oświaty. Nie byłyby to z pewnością próby w manierze Bouvarda i Pécucheta. Liczyłbym raczej na widoczny w omawianych esejach rozmach polihistorów: następców jońskich filozofów natury, renesansowych myślicieli, angielskich poetów metafizycznych, których talent pozwala na rozważanie struktury materii, poznawanie Kabały, doradzanie Księciu i smakowanie trunków. Wojciech Stanisławski
Krzysztof Toeplitz
Dzieło autora scenariusza do ikonicznego serialu Czterdziestolatek"! Tytuł dzieła jest przewrotny i sugeruje, że to rodzaj prywatnych zapisków Toeplitza, które nie powinny trafić do szerokiego grona odbiorców. Tymczasem autor miał nadzieję, że ,,Czytelnik odnajdzie w nim także echa własnych przemyśleń i przypomni sobie fakty, które zaprzątały również i jego uwagę". ,,Mówienie do siebie" to antologia zawierająca wyselekcjonowane felietony, które w latach 1973-1977 publikowano w tygodniku ,,Kultura". Zbiór tekstów pokazuje efekty kronikarskiej pracy autora, dzięki nim czytelnik ma okazję poczuć atmosferę życia w Polsce lat 70-tych XX wieku. Szeroka tematyka felietonów pozwala zrozumieć zjawiska społeczno-ekonomiczne, które szczególnie zwracały uwagę Toeplitza. Lektura przypadnie do gustu każdemu, kto potrafi docenić ,,smaczki" żywotnej i ciągle atrakcyjnej formy felietonu, a przy tym szuka wartościowej rozrywki na wolne popołudnie lub czas podróży.