Proza
Agnieszka Kuchmister
Kontynuacja Florentyny od kwiatów i Nadziei od zwierząt, zwieńczenieserii sokołowskiej. Sokołów wciąż nie jest sielskim miejscem. W tajemniczych okolicznościach znika córka sołtysa, do pałacu wprowadzają się dziwni lokatorzy. W okolicy aż kipi od domysłów i pytań. Odpowiedzi na nie pojawiają się w męczących snach Jaśminy, kobieta gubi się między majakami a jawą. Czy traci zmysły, czy to ktoś z przeszłości próbuje wedrzeć się w jej sny? Co przyjdzie wraz z wielką wodą, która nawiedzi kraj w 1997 roku? Czego boją się nowi mieszkańcy pałacu? Jaki mrok widzi w ludziach babka Grzebielucha odczyniająca uroki w domku na skraju lasu? W gawędzie osadzonej w realiach polskiej wsi wszechobecna tajemnica splata się z mrocznymi wątkami, tworząc oniryczną opowieść o przemijaniu i magii, która istnieje tuż pod powierzchnią rzeczywistości. Jaśmina od snów łączy w sobie elementy baśni, fantastyki i kryminału. Eksploruje metaforyczne wymiary ludzkiego życia, przeplata doświadczenia codzienności z nadnaturalnymi elementami.
Gaba Krzyżanowska
„Jedna czwarta wróbla" Gaby Krzyżanowskiej jest poetycko-reporterskim dziennikiem ciąży, którego bohaterowie niczego nie życzą sobie bardziej niż braku zwrotów akcji i niespodzianek. I choć sama ciąża przebiega właśnie tak - zbawiennie nudno oraz prawidłowo - ani jedno zdanie w opisie tego czasu nie jest nużące, ani jedna sytuacja nieciekawa, ani jeden opis - podręcznikowy. Już w pierwszych tygodniach ciąży Gaba zauważa, że coś dziwnego dzieje się z upływem czasu, który - dotychczas liniowy, podzielony na przeszłość, teraźniejszość oraz przyszłość – zaczyna się pętlić i rozgałęziać. Zapis dziennika stara się za tym nadążyć, więc chronologia - z kalendarzowej - zmienia się w skojarzeniową, intuicyjną. Tym samym, ciąża i poród, pozostając doznaniami ciała, okazują się także etapami duchowej inkarnacji, rytuału przejścia, w którym pierwszym etapem jest znalezienie odpowiedzi na pytania: kim jest osoba nosząca w sobie drugiego człowieka, i kim stanie się ona po porodzie? Zachodząc w ciążę, Gaba trafia na boczną, wykluczającą ścieżkę życia, ściera się też z wyrazistszymi nagle podziałami na męskie i kobiece. Czytane przez nią parentingowe porady raczej ją śmieszą, niż uczą, częściej tumanią i przestraszają, niż pomagają świadomie przeżywać kolejne miesiące ciąży. W pewnym momencie autorka przyznaje też, że jej dotychczasowa tożsamość była nie kobietą, a kobietem – kobiecopodobnym tworem, ukształtowanym przez męską kulturę. W tym rytuale przejścia, bohaterka - żyjąca dotychczas w świecie, gdzie mężczyzna jest normą, a kobieta od normy odstępstwem - zaczyna dostrzegać moc biologii i instynktu. A hodowane przez Gabę zwierzęta – kury, pszczoły, króliki – za które jest odpowiedzialna i z którymi łączy ją emocjonalną więź – stają się dla niej bardziej zaufanymi od lekarzy przewodnikami po naturalnym, a jednocześnie głęboko duchowym wymiarze ciąży. *** Gaba Krzyżanowska - rocznik 1991. Ukończyła zootechnikę w Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego oraz podyplomowe studia literackie. Zawodowa rolniczka, instruktorka jeździectwa i pszczelarka. Razem z mężem prowadzą na Mazurach pasiekę Pszczo w głowie. Poza kilkoma milionami owadów opiekuje się także stadem koni, królików i kur. Autorka bloga KonnaCafe, edukacyjnych zbiorów jeździeckich (Koń zebrany w zadaniach, Zaklepany! i Stajennik na niepogodę) oraz powieści młodzieżowych (#Luzaczka, Cover). Z domu wyniosła zamiłowanie do książek jako całego procesu: pisze, projektuje, składa, drukuje. [FRAGMENT] Bo ja po prostu nie mogę stać w kolejce. W ogóle nie mogę stać. Nie mogę też chodzić. Nie bardzo mogę siedzieć. Mogę leżeć — przez krótki czas, ze specjalną poduszką między nogami i na miękkim materacu. Mogłabym to skrócić do ogólnego „nie mogę”, albo — najchętniej — do „nie”. Mam nadzieję, że cała odebrana mi przez ciążę siła skropliła się w córce. (...) Formujące się we mnie życie pobierało ze mnie też czas — tak, jak pobierało białko, wapń czy żelazo. A ja popadałam w bezczas, traciłam odbiór tego wymiaru. Cały mój nieprzytrzymywany niczym czas ściekał ciężką kroplą do kształtującej się we mnie córki, wyposażając ją we wszystkie potrzebne do życia sekundy.
Jerzy Edigey
Jedno miejsce, wielu mieszkańców i przestępstwo, które rzuca cień podejrzenia na wszystkich. W zakopiańskim ekskluzywnym domu wczasowym "Carlton" dochodzi do kradzieży złotej biżuterii o ogromnej wartości. Poszkodowany jubiler prosi o pomoc lokalnych milicjantów. Do śledztwa zostaje oddelegowany niedoświadczony podporucznik. By go wesprzeć, do Zakopanego przyjeżdża pułkownik Komendy Głównej MO. Mundurowi metodycznie przesłuchują gości i pracowników pensjonatu. Każdy z nich przedstawia własną wersję wydarzeń.
Christopher Barzak
Ponadczasowa historia o dojrzewaniu, która łączy w sobie elementy thrillera i powieści grozy Adam McCormick miał zaledwie piętnaście lat, gdy w lesie znaleziono ciało jego kolegi z klasy. To tragiczne wydarzenie sprawiło, że chłopak odnalazł sens w swoim życiu i zyskał nieoczekiwanego przyjaciela. Jamie Marks był chłopcem, na którego nikt nie zwracał większej uwagi i za którym prawie nikt nie tęsknił. Teraz, bardziej niż kiedykolwiek, potrzebuje przyjaźni. Jednak im dłużej Adam trzyma się ducha Jamiego, tym dłużej jego przyjaciel pozostaje w świecie, do którego już nie należy... i tym słabsze stają się więzi samego Adama z żywymi.Aby odnaleźć drogę powrotną, musi dowiedzieć się, co tak naprawdę znaczy żyć.
Gabriela Gargaś
Twoje życie to tylko złudzenie, a prawda zaboli jak cios prosto w serce Ewa i Daria przyjaciółki, których więź przetrwała próbę czasu, zawsze obok siebie w chwilach radości i największego bólu. Teraz każda z nich staje na rozdrożu, gdzie przeszłość nie daje o sobie zapomnieć, a przyszłość staje się nieprzewidywalna. Ewa od lat samotnie wychowuje syna. Utrzymuje, że jego ojciec ich porzucił ale czy na pewno? Kiedy Damian odkrywa prawdę, jej misternie budowany świat zaczyna się chwiać. Daria kocha Janka i chce z nim spędzić życie. Nie spodziewa się, że jego zdrada zaboli ją podwójnie bo Janek skrywa coś więcej niż romans. Szukając ukojenia, kobieta oddaje się pracy w szpitalu, gdzie codzienność nie pozwala na rozpamiętywanie. Los jednak postawi na jej drodze ludzi, którzy zmienią jej życie bardziej, niż mogłaby się spodziewać. Historia o wyborach, które nigdy nie są proste, i o tym, jak kruche potrafią być przekonania, na których budujemy własny świat. Czy prawda zawsze oznacza wolność? Czy da się odbudować życie, gdy fundamenty okazują się złudzeniem? Jak dalej żyć, gdy wszystko, w co wierzymy, rozpada się jak domek z kart?
Barbora Hrínová
[O KSIĄŻCE] Osiem opowiadań o inności i odkrywaniu własnej tożsamości. - Nawet to, co oryginalne i wyjątkowe może występować powszechnie - tak z queerowością opowiadań Barbory Hrinovej próbowali sobie radzić twórcy i twórczynie opisów wydawniczych. - Autorka "Jednorożców" nie spełnia oczekiwań dyktowanych wprost lub subtelnie sugerowanych przez przestrzeń kulturową, w której żyje. A jednak, potrafi precyzyjnie i trafnie odwzorować tę przestrzeń, niezależnie od tego, czy znajduje się ona w kawiarni, wiejskim domu, wynajętym mieszkaniu, czy oddziale psychiatrycznym, i niezależnie od tego, czy jesteśmy w Bratysławie, Tbilisi, czy na wsi we wschodniej Słowacji - pisano. - Ta książka jest introwertyczna, w najlepszym znaczeniu tego słowa - twierdzi słowacka poetka Maria Ferenčuhova. "To, co często bywa niewidoczne i postrzegane jako marginalne lub gorsze, w książce Barbory Hrinovej Jednorożce znajduje się w centrum uwagi" - podkreślało jury słowackiej nagrody literackiej Anasoft Litera. "Hrinova pokazuje nam, że kruchość, przed którą zazwyczaj uciekamy, może być wartością. Wrażliwość w jej debiutanckich opowiadaniach nie jest przedstawiana jako synonim słabości, lecz podstawowy wyznacznik człowieczeństwa. Hrinova w przekonujący sposób pisze o inności, nie egzotyzując i nie wykorzystując jej, dzięki czemu możemy lepiej zrozumieć różne sposoby życia czy poszukiwania własnej tożsamości". Za każdym razem, gdy po maturze odwiedzała babcię na wsi, pytano ją o to samo: "Masz już chłopaka?". Kiedyś Tereza powiedziała Oskarowi od niechcenia: - Wiesz, czasem mija cały dzień, tydzień, miesiąc, i ani razu nie pomyślę o tym, że brakuje mi drugiej osoby. - Pod czymś takim sam bym się podpisał - odpowiedział Oskar. Fragment opowiadania Jednorożce Kiedy przed oczami Boniego mignęły tęczowe flagi, kolorowe fryzury i odważne gesty społeczności LGBT+, poczuł ukłucie niesprawiedliwości. Kto będzie walczył o jego prawa? Brzydkiego mężczyzny z chorobą afektywną dwubiegunową? Fragment opowiadania Chemia Ze swojego pokoju wysłała Dance linki do artykułów o ludziach, którzy mieli trzydzieści, czterdzieści lat i nigdy się nie całowali, nie byli w związku i nie mieli żadnych doświadczeń seksualnych. Niektórym było z tego powodu przykro i zastanawiali się, what's wrong with me, inni z dumą mówili o sobie, że są aseksualni. W każdym razie ludzi takich jak ona było więcej. Wprawdzie nie w najbliższym otoczeniu Lujzy, ale World Wide Web dużo o nich wiedział. Fragment opowiadania Nasza Barbora Hrinova - pisarka, scenarzystka i pedagożka. Trzykrotna finalistka prestiżowego konkursu literackiego Poviedka (Opowiadanie). Autorka reportaży radiowych i scenarzystka seriali telewizyjnych. Pracuje jako adiunktka w pracowni scenopisarstwa na Wydziale Filmowo-Telewizyjnym Wyższej Szkoły Sztuk Scenicznych w Bratysławie. Za swój debiutancki zbiór opowiadań "Jednorożce" otrzymała nagrodę literacką Anasoft Litera 2021.
Elizabeth Gilbert
Odkryj na nowo ponadczasowe powieści. Pasjonująca podróż w poszukiwaniu siebie oraz sensu i radości życia. Jedz, módl się, kochaj mówi o tym, co może się zdarzyć, kiedy bierzemy odpowiedzialność za własne zadowolenie z życia. Opowiada również o przygodach, jakie mogą się przytrafić kobiecie, która nie chce już dłużej powielać utartych schematów. Jest to opowieść, która poruszy każdego, kto kiedykolwiek obudził się rano z nieodpartym pragnieniem zmian.
Ivan Medeši
Sześć opowiadań o najrozmaitszych, wyobrażonych formach sprzeciwu wobec wybrakowanej rzeczywistości - tej, która skłania do uniformizacji, pilnuje obyczajowych norm i pozostawia poczucie zmarnowanego czasu. Groteskowa, nasycona bałkańskim temperamentem opowieść o kontrkulturowej reakcji na nudę i stagnację. Świat oglądany oczami mieszkańca miejscowości Ruski Krstur - centrum społeczności rusińskiej w serbskiej Wojwodinie. Opisany w języku rusińskim, języku mniejszości, a następnie - dzięki inicjatywie Wschodniosłowackiego Stowarzyszenia Valal - po raz pierwszy (a potem drugi) opublikowany po słowacku. W 2019 roku książka Jedzenie została uhonorowana najważniejszą słowacką nagrodą literacką w dziedzinie prozy - Anasoft Litera. Capundrek zawsze się dziwił, dlaczego w tych filmach, w których małe murzyniątka chodzą i sprzedają po slumsach crack, żadne dziecko z tego getta się, że tak powiem, nie wzięło w garść, nie poszło do centrum tego wielomilionowego miasta i nie zrobiło nic, żeby poprawić swoją sytuację. No, ale teraz to już wie. Dlaczego? Z biedy. Bieda daje ci ograniczone możliwości horyzontalnych i wertykalnych ruchów w społecznym labiryncie. A nawet jako obcy, jako turyści nie możemy bóg wie czego. Capundrek się tym zbytnio nie przejmuje. Ma swoje logarytmiczne anteny na dachu i radioaktywne pudło w domu, z którego niemal nie wyjmuje głowy, i tak mija mu ta wydłużona zima. W ten sposób odpędza od siebie myśli o wszystkim, co by go mogło w jakikolwiek sposób łączyć z rzeczywistością, spłaca podstępem dług państwu i szydzi z niego. Jak? No, przecież kupił sobie odbiornik do łapania kanałów sąsiednich krajów i nie musi oglądać serbskiej telewizji. Fragment Ivan Medesi - rusiński prozaik i poeta z serbskiej Wojwodiny. Pochodzi z Ruskiego Krsturu. Debiutował w 2004 roku w punkowym zinie Keresturski pendrek. Jest współautorem Trilogiji (2006), za którą otrzymał nagrodę im. Aleksandra Duchnowicza, autorem książek Chtoska od mňe dvoch ňenormalni (2007) i Spaciri po spodku dunca (2011) oraz współautorem słowackiej antologii MastnY muž (2023). W Słowacji ukazały się Kvaśna kňižka (2010), Jedenie (2018) i Vlkovia (2021). Publikował również pod pseudonimami Suker i dr. Sux. Po studiach pedagogicznych w Nowym Sadzie pracował jako psycholog szkolny, obecnie działa w branży IT. "Jest mocno. Jest anarchistycznie. Jest dziko." Marcin Piotrowski, podkast Literatura ze Środka Europy Publikacja ukazała się przy wsparciu Instytutu Książki w ramach programu wydawniczego Inne Tradycje. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach dotacji celowej Nr 3/DF-VII/2026