Nauki humanistyczne
Ralph Linton. Seria wydawnicza "Laboratorium Kultury" T. VII
red. Kamil Kozakowski, red. Adam Pisarek
Seria wydawnicza Laboratorium Kultury jest kontynuacją rocznika "Laboratorium Kultury". https://www.laboratoriumkultury.us.edu.pl Kolejny tom z serii Laboratorium Kultury został poświęcony dorobkowi naukowemu Ralpha Lintona. Nie sposób nie docenić dokonań badacza, który miał istotny wpływ na wyprowadzenie amerykańskiej antropologii z muzealnych sal i przeniesienie jej na krajowe uniwersytety, gdzie stała się pełnoprawną dyscypliną naukową. Dorobek Lintona – znanego w Polsce głównie za sprawą książki Kulturowe podstawy osobowości – wymaga i warty jest indywidualnego omówienia. Z tego powodu zdecydowaliśmy się na stworzenie monografii poświęconej osobie amerykańskiego antropologa. W tomie znalazły się zarówno rozdziały będące pierwszymi w Polsce opracowaniami z zakresu biografii naukowej tego badacza, jak też prace analityczne starające się uaktualnić i wykorzystać proponowane przez niego narzędzia badawcze, do nowego materiału kulturowego. Ważnym wątkiem obecnym w książce jest również amerykańska i polska recepcja dzieł Lintona. Kamil Kozakowski, magister kulturoznawstwa, Doktorant w Instytucie Nauk o Kulturze i Studiów Interdyscyplinarnych Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. W swojej pracy doktorskiej zajmuje się obrazem Gruzji i Gruzinów w polskiej kulturze. [14.08.2019] Adam Pisarek, doktor nauk humanistycznych, adiunkt w Instytucie Nauk o Kulturze i Studiów Interdyscyplinarnych Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. W pracy badawczej zajmuje się historią antropologicznych teorii kultury oraz współczesną kulturą polską. Autor książki Gościnność polska. O kulturowych konkretyzacjach idei (Katowice 2016). [14.08.2019]
Romantyczni wojażerowie. Mickiewicza i Słowackiego listy z/o podróży
Magdalena Bąk
Celem książki jest przeanalizowanie wyłaniających się z korespondencji Mickiewicza i Słowackiego oryginalnych poglądów na istotę i wartość podróżowania. Wiek XIX, który można bez ryzyka przesady nazwać wiekiem podróży, stającej się w tym czasie potrzebą, modą, a nawet przymusem, wykształcił wiele rodzajów podróżowania i różne typy podróżników (wielu z nich utrwaliło swoje przeżycia w popularnym gatunku podróży). Mickiewicz i Słowacki swoje refleksje teoretyczne - pozwalające na rekonstrukcję ich stosunku do tego fenomenu epoki - zawarli przede wszystkim w korespondencji, która jest w tej książce poddawana interpretacji z wykorzystaniem narzędzi z zakresu travel writing studies.
Marek Aureliusz
"Rozmyślania" Marka Aureliusza to jedno z najważniejszych dzieł filozofii stoickiej i zarazem wyjątkowe świadectwo duchowego życia cesarza starożytnego Rzymu. Powstające pośród wojen, politycznych niepokojów i osobistych doświadczeń zapiski stanowią intymny dialog autora z samym sobą - próbę zachowania wewnętrznego ładu wobec przemijalności, cierpienia i niepewności ludzkiego losu. Dalekie od akademickiego wykładu, "Rozmyślania" są zbiorem aforystycznych medytacji nad naturą człowieka, obowiązkiem, cnotą i miejscem jednostki w kosmosie. Marek Aureliusz ukazuje filozofię nie jako teorię, lecz praktykę codziennego życia - szkołę samodyscypliny, rozumu i moralnej wytrwałości. To właśnie dzięki tej szczerości i prostocie dzieło od stuleci inspiruje czytelników poszukujących duchowej równowagi i odporności wobec przeciwności losu. Niniejsze wydanie pozwala na nowo odkryć ponadczasową mądrość cesarza-filozofa, którego refleksje pozostają zadziwiająco aktualne również we współczesnym świecie. Często powtarza się alegoryczne powiedzenie, że w osobie Marka Aureliusza "filozofia zasiadła na tronie": urzeczywistnił się Platoński ideał władcy-filozofa. "Hypomnemata" ["Rozmyślania"] Marka Aureliusza (...) nie są tylko zbiorem własnych i cudzych myśli, nagromadzeniem aforyzmów i cytatów. Są dialogiem z samym sobą, solilokwium dyscyplinującym myśli i kształtującym piszącego moralnie. Są rekolekcjami. Ćwiczeniami duchowymi uprawianymi według ustalonej metody, zgodnie ze stoicką doktryną. Niniejsze wydanie jest drugą edycją e-booka. Poprawiono i zmodernizowano format PDF, dostosowując go do współczesnych standardów publikacji cyfrowych. Po raz pierwszy książka ukazuje się także w formacie EPUB, przygotowanym z myślą o komfortowej lekturze na czytnikach i urządzeniach mobilnych.
Kazimierz Twardowski
Rozprawy to znakomite wprowadzenie do myśli Kazimierza Twardowskiego klarowne, argumentacyjnie zdyscyplinowane i wolne od retorycznej przesady. Tom ukazuje filozofię jako dziedzinę, która łączy analizę pojęciową z namysłem nad kulturą, nauką i ludzkim działaniem. Niniejszy tom gromadzi cztery klasyczne teksty Kazimierza Twardowskiego, ukazujące szerokość jego zainteresowań oraz charakterystyczną dla szkoły lwowsko-warszawskiej precyzję analizy. W rozprawie Historyczne pojęcie filozofii Twardowski przeciwstawia programatycznym definicjom filozofii jej ujęcie historyczne, pokazując, że filozofia jako szczególny wytwór ducha ludzkiego zajmuje miejsce centralne pośród religii, nauki, sztuki i działalności praktycznej. Nie jest ani czystą nauką, ani wyłącznie światopoglądem, lecz obszarem, który przenika wszystkie te dziedziny i z każdą z nich pozostaje w żywym związku. W studium O naukach apriorycznych autor podejmuje fundamentalny problem metodologii różnicę między naukami racjonalnymi a empirycznymi. Wykazuje, że rozstrzygające nie jest to, jak dochodzimy do twierdzeń, lecz w jaki sposób je ostatecznie uzasadniamy. Precyzyjne rozróżnienie między dedukcją a indukcją pozwala mu obronić wyraźną granicę między matematyką a naukami doświadczalnymi. Dwa pozostałe teksty Czy człowiek postępuje zawsze egoistycznie? oraz Pesymizm i optymizm przenoszą refleksję na grunt antropologii i etyki. Twardowski analizuje psychologiczne podstawy działania ludzkiego, poddając krytyce hedonizm psychologiczny, a także rozjaśnia znaczenie pojęć pesymizmu i optymizmu, oddzielając emocjonalne nastroje od stanowisk filozoficznych.
Rozwiązywanie tekstów. Poetyckie polimorfie Tymoteusza Karpowicza
Bartosz Małczyński
Karpowiczowski poemat polimorficzny to poemat nieistniejący do końca, widmowy, zatrzymany w odwodzie języka, potencjalny. Można go składać z fragmentów, ale to nie załatwia sprawy, bo wiele fragmentów nie zostało napisanych, a te dające się odczytać pojawiają się w kontekstach, których architektury nigdy nie zgłębimy. To już właściwie nie Księga. To sen o Księdze. A może raczej coś pomiędzy snem a jawą, coś na tyle nieokreślonego, że wypisuje się w chwili, gdy próbujemy je zapisać, wpisać w cokolwiek, tak aby został ślad. Jedno z bardziej zapadających w pamięć wrażeń towarzyszących czytaniu Karpowicza: z lektury wynosimy nasze własne ślady – ślady fascynacji, milczenia, podjętej obecności. W rozprawie Bartosza Małczyńskiego odnajduję ten rodzaj zaangażowania, który sprawia, że możemy nagle odnaleźć siebie w wierszu Karpowicza, a już po chwili słyszymy, jak słowa poety rozbrzmiewają w nas, stając się częścią nas samych. To podwójne złożenie pozwala nam czytać Karpowicza tak, jak być może on sam by tego pragnął – w skrytości, a jednocześnie otwartości języka; w pełnym świetle niemożności, o której opowiada i której przyświadcza poezja. (z recenzji Jacka Gutorowa)
Beata Żołędowska-Król
Monografia podejmuje próbę ukazania roli czasopism zakładanych w środowiskach ludzi zawodowo lub bibliofilsko związanych z książką w rozwoju księgoznawstwa i bibliotekoznawstwa w okresie kształtowania się zasadniczych zrębów teorii tych dyscyplin, szczególnie intensywnego do roku 1939. Zaprezentowano funkcje wydawnictw ciągłych (bibliograficznych, bibliofilskich, bibliotekarskich i bibliotekoznawczych), które na przestrzeni lat kształtowały myśl teoretyczną i warsztat badawczy ewoluujących dyscyplin, formowały postawy bibliotekarzy, pośredniczyły w przekazywaniu doświadczeń i nowoczesnych metod organizacji pracy w bibliotece, udzielały niezbędnych informacji, m.in. na temat możliwych form kształcenia zawodowego. Publikacja może być przydatna specjalistom reprezentującym szeroko rozumianą naukę o książce, jak również prasoznawcom, socjologom kultury, historykom nauki.
Rwący nurt mediów. Mediocen - nowa faza mediatyzacji życia społecznego. Pisma z lat 2012-2020
Tomasz Goban-Klas
„Publikacja ukazała się nakładem Wyższej Szkoły Informatyki i Zarządzania z siedzibą w Rzeszowie i Wydawnictwa Universitas”. Profesor Tomasz Goban-Klas kocha media. Kocha miłością niesamolubną, dlatego dzieli się tym uczuciem i hojnie obdarowuje jego owocami. Uczucie to jest głębokie i osobliwe, albowiem obiekt miłości jest tyleż zmienny, co (może właśnie dlatego?) nieustannie młody. Natomiast sam profesor jest na tyle troskliwy, że nie ulega łatwym modom, a i bywa surowy. Zawsze natomiast jest ciekawy, ciekawością socjologa-medioznawcy uchylającego to, co nieoczywiste a pozwalające dostrzec ciągłość w pozornie chaotycznym nurcie zdarzeń, sądów, hipotez i teorii. prof. dr hab. Jan Kreft, Politechnika Gdańska Zbiór obejmuje teksty publikowane w latach 2012–2020 w czasopismach naukowych i wydawnictwach zbiorowych. W Przedsłowiu autor wydobywa medialne wątki z mowy noblowskiej Olgi Tokarczuk, sama książka została zaś podzielona na siedem części. W pierwszej z nich przestawiono pojęcie mediów i badań medioznawstwa, kolejne dwie odnoszą się do kwestii stylu współczesnego dziennikarstwa i zmian wywołanych przez postępującą cyfryzację i mediatyzację. Następnie autor podejmuje temat konfliktów, lęków oraz inwigilacji w perspektywie mediów, a także prezentuje osoby, które uznaje za innowatorów medialnych, w tym papieża Franciszka i „supermana autopromocji” Donalda Trumpa. Najnowsze zjawiska medialne ukazuje część Transformacje mediów cyfrowych, poświęcona nowym formom aktualnej fazy mediamorfozy, a szczególnie jej algorytmizacji i platformizacji w tzw. chmurach obliczeniowych. Tom dopełniają rozważania na temat antropocenu i mediocenu, nowej epoki rozwoju cyfrowych mediów, która pokazana została jako konstrukt formowany w znacznym stopniu przez władzę, media i komunikację społeczną. Tomasz Goban-Klas, socjolog i medioznawca. Profesor zwyczajny Wyższej Szkoły Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie. Profesor emerytowany Uniwersytetu Jagiellońskiego. Założyciel Katedry Komunikowania i Mediów Społecznych UJ. Był profesorem w Instytucie Studiów Europejskich w Wiedniu, dyrektorem Polish Academic Information Center Uniwersytetu w Buffalo, stypendystą Sorbony oraz visiting professor Uniwersytetu Stanforda. Autor wielu książek, m.in. Wartki nurt mediów. Ku nowym formom życia społecznego. Pisma 2000–2011 (2011), Media i komunikowanie masowe. Teorie i analizy prasy, radia, telewizji i Internetu (wyd. 2, 2020).
Ryszard Gabryś. Utwory chóralne
red. Danuta Zoń-Ciuk
Seria: Musica-Score (1), ISSN 2719-8103 Ryszard Gabryś. Utwory chóralne to publikacja, której trzon tworzy wybór dwunastu partytur utworów wraz z trzynastą – stanowiącą muzyczne ,,Motto”. Ich autorem jest Ryszard Gabryś – znany śląski kompozytor, teoretyk muzyki, pedagog, działacz kultury. Nigdy dotychczas nieedytowane kompozycje – przygotowane w oparciu o rękopisy artysty – powstały w latach 1969-2020. Innowacyjnym elementem wydania są informacje od artysty dotyczące charakterystyki utworów oraz wskazówki interpretacyjne dla odtwórców.