Nauki humanistyczne
Zwroty krytyczne. Studia i szkice nie tylko o literaturze
Arleta Galant
Zwroty krytyczne, podobnie jak poprzednie książki Arlety Galant, pisane są w intrygującym (dla) czytelnika „rewizyjnym” trybie. Polega on – spłycając rzecz całą – na nieustającym zderzaniu historycznoliterackiego rekonesansu z najnowszymi teoriami i metodologiami, a także z krytyczną lekturą podsuwającą niebanalne pytania do/wobec ugruntowanych już przekonań czy tez. To zderzanie (a raczej: cyrkulacja zderzeń) nie ma jednak charakteru autorytatywnych gestów kogoś, kto „wie lepiej”, lecz odbywa się w konsekwentnie utrzymywanym przez Autorkę trybie pełnego – jednocześnie – empatii i przekory, podziwu i krytycyzmu czytania tekstów, a także życzliwego i przenikliwego zarazem nicowania stojących za nimi konceptów i teoretycznych umocowań. Takim trybem czytanio-pisania Arleta Galant pokazuje najlepsze strony polskiej literackiej krytyki feministycznej. Traktując feminizm jako „poważną światopoglądową robotę”, nie ucieka bowiem przed problematycznymi kwestiami i kłopotliwymi pytaniami, stawianymi różnym feministycznym teoriom i praktykom. dr hab. Dorota Kozicka
Jan Jarosz
Książka przedstawia życie i osiągnięcia naukowe Witelona z Polski, wybitnego trzynastowiecznego polihistora; pierwszego polskiego filozofa, a także matematyka, fizyka - badacza natury, dyplomatę, astronoma, medyka i psychologa. Studiował on w Paryżu i Padwie. Jego najważniejsze dzieło pt. Perspektywa znacząco wpłynęło na życie intelektualne Europy. Autor publikacji, opierając się na własnych tłumaczeniach i analizach, koryguje powszechny błąd uznawania Witelona za neoplatonika i wyznawcę metafizyki światła. Wykazuje, że jego poglądy kształtowały się pod wpływem arystotelizmu, odnowionego w XIII wieku, i empiryzmu Rogera Bacona. Witelo był prekursorem estetyki nowożytnej opartej na obserwacji i doświadczeniu. To on odkrył i opisał zjawisko równoczesnego kontrastu barwnego (znane dzisiaj jako prawo Chevreula). Leonardo da Vinci przejął do swojego Traktatu o malarstwie zjawisko opisane w dziele Witelona bez podania źródła. Publikacja prostuje liczne błędy w przekładach Perspektywy (m.in. u Tatarkiewicza i Venturiego), które doprowadziły do fałszywej interpretacji myśli Witelona. Napisana przystępnym językiem książka jest cenna zarówno dla badaczy, jak i wszystkich zainteresowanych historią filozofii, estetyki, metodologii i historią Polski. Rozważania Jarosza, bogato ilustrowane źródłami i porównaniami z różnymi stanowiskami innych współczesnych mu autorów, podważają neoplatońskie ujęcie filozoficznego kontekstu optyki Witelona. Nie mnie rozstrzygać tę kontrowersję historyczno-interpretacyjną - argumenty Jarosza zasługują na uwagę jako umotywowana próba nowej wykładni poglądów Witelona. Z przedmowy Jana Woleńskiego JAN JAROSZ ̶ historyk, filozof i historyk sztuki. Uzyskał trzy dyplomy Uniwersytetu Jagiellońskiego. Ukończył studia doktoranckie z filozofii i historii. Opublikował kilkadziesiąt artykułów publicystycznych i naukowych, w tym rozprawę o Witelonie, pierwszym polskim filozofie z XIII wieku ("Acta Mediaevalia" 1995, t. VIII). Autor eseju biograficznego o księżnej Dąbrówce, żonie Mieszka I, pt. Księżna Polski Dobrawka (ok. 945-977). Zajmuje się także historią najnowszą ̶ wydał w formie książkowej krytyczną ocenę podręcznika do historii Poznać przeszłość. Wiek XX. Jego kolejna publikacja (w druku) to: Naród, kultura i historia w personalizmie fenomenologicznym Karola Wojtyły - Jana Pawła II. Za działalność na rzecz niepodległości i pracę dla kraju odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski oraz Krzyżem Wolności i Solidarności.
Anna Grzegorczyk
Ta książka powstała z troski o los współczesnej humanistyki. Autorka, która w swych pracach przebyła różne drogi badań w tej dziedzinie, ma wszelkie dane do postawienia wiarygodnej diagnozy. Humanistyka przeżywa dziś głęboki kryzys. Tradycyjne metody jej uprawiania prawdopodobnie znalazły się u kresu swych możliwości, a nowe zdają się zbyt jednostronne, a nawet jałowe: jak długo można dekonstruować zastane struktury semiotyczne albo interpretować interpretacje? Wyjściem wydaje się ponowne wniknięcie w samą istotę humanistyki i podjęcie ponownego zbadania jej źródeł. Zadaniem nauk humanistycznych jest nie tyle poznawanie, a nawet rozumienie szeroko ujmowanej rzeczywistości człowieka, ile jej pojmowanie. A to polega na poznaniu zarazem uobecniającym i uczestniczącym, przede wszystkim zaś skierowanym na ostateczne źródło sensu Absolut. Sprostaniu temu zadaniu najbliższa jest fenomenologia, zwłaszcza w tej wersji, jaką proponuje Edyta Stein. W ramach tak rozumianej fenomenologicznej humanistyki trzeba ponownie przebadać obszary filozoficznej antropologii, hermeneutyki i semiotyki, ale także otworzyć się na poznawanie czysto duchowe, do którego przybliża doświadczenie religijne. Prowadzeni integralną (nie tylko czysto intelektualną) mocą ducha możemy spodziewać się łaski dotknięcia sensu, a w nim nadziei odrodzenia wielkiej, autentycznej humanistyki. Książka prof. Anny Grzegorczyk jest niezwykle ważna. Nie ukrywa krytycznego stanu dzisiejszej humanistyki, niczego nie odrzuca z jej dotychczasowego dorobku: sugeruje raczej, by go przemyśleć na nowo. Przede wszystkim zaś uzupełnić jej wymiar horyzontalny wertykalnym: spojrzeniem ku wartościom najwyższym. Do źródła zawsze idzie się pod prąd.
Żołnierze zawodowi i inne grupy pracowników wobec stresu. Strategie radzenia sobie ze stresem
Grażyna Bartkowiak, Astrid Męczkowska-Christiansen, Agnieszka Suchocka, Iwona...
Przedmiotem rozważań jest stres w pracy zawodowej wynikający z trudności pracownika w adaptacji do zbyt szybko zmieniającego się środowiska pracy, a co za tym idzie - z konieczności sprostania przez niego nowym wyzwaniom, takim jak ogromna presja pracodawcy ukierunkowana na zwiększenie efektywności pracy, połączona z naciskiem na ustawiczne uczenie się, wzrost obaw o utratę stałej pracy, wzrost mobilności zawodowej, konieczność przystosowania się do pracy w otoczeniu wielokulturowym itp. Sytuacjom tym towarzyszą często zachowania, które wraz z pogorszeniem się klimatu organizacyjnego w miejscu pracy i wzrostem obciążenia emocjonalnego, na zasadzie łańcucha zdarzeń niekorzystnych dla wszystkich pracowników prowadzą do zjawisk o charakterze patologicznym. (fragment wstępu)
Życie we własnym rytmie. Socjologiczne studium slow life w dobie społecznego przyspieszenia
Justyna Kramarczyk
Jaką rolę pełni czas w codzienności jednostki? W jakim stopniu (od)zyskanie poczucia sprawczości w „grze” o czas wpływa na indywidualną tożsamość? Czy trafne są tezy mówiące, że slow life jest prostą odpowiedzią na zintensyfikowane tempo życia? Co tak naprawdę kryje się pod często powtarzanym hasłem „żyj we własnym rytmie”? Autorka prezentowanej książki podejmuje próbę znalezienia odpowiedzi na te i inne pytania, dając pierwszą na polskim rynku wydawniczym propozycję analitycznego ujęcia zjawiska slow life z perspektywy socjologii czasu. Treść publikacji wpisuje się w liczne rozważania nad wartością czasu we współczesnych społeczeństwach. Stanowi ona nawiązanie do podejmowanych w Polsce – głównie w latach 70. i 80. – socjologicznych badań nad temporalnością, a także do studiów międzynarodowych realizowanych obecnie w ramach nurtu time use studies. Dzięki zastosowaniu zasady kontrastu (przyspieszenie – spowolnienie), przedstawiona analiza obejmuje też zagadnienia związane z funkcjonowaniem imperatywu akceleracyjnego, który nakazuje jednostce podporządkować się regule „robić więcej w tym samym czasie = robić szybciej”. Książka przeznaczona jest dla przedstawicieli szerokiego nurtu nauk społecznych, badaczy i studentów oraz osób zainteresowanych temporalnymi aspektami życia społecznego, w tym metodami badania czasu.
Żywioły wyobraźni. O wyobrażaniu i przeobrażaniu
Marta Matylda Kania
Podczas gdy wyobrażanie to dojrzała władza kreacyjna autonomicznego podmiotu rozciągająca się pomiędzy nim samym a światem, przeobrażanie, zawsze już zapośredniczone w literackim języku i tradycji, uwikłane jest w świat obarczony znaczeniami. Żywioł przeobrażania spełnia się bowiem w twórczych aktach rewizji, błędnych odczytaniach i artystycznym przywłaszczaniu. Zasięgiem jego działania objęta jest również sama podmiotowość, która żywi się iluzją możliwej do osiągnięcia autonomii. Tradycja literacka istnieje jednak mocniej niż przeobrażająca poetka, która wciąż wątpi we własne z wysiłkiem tworzone „ja”: przeobrażająca podmiotowość twórcza jest więc nie tyle punktem wyjścia, ile upragnionym punktem dojścia. Autorka książki wyłania z myśli Jeana-Paula Sartre’a, Gastona Bachelarda oraz Harolda Blooma odmienne figury podmiotowości, a także śledzi sposoby, za pomocą których wyobrażanie i przeobrażanie działają w świecie baśni Lewisa Carrolla. Wędrując tropami filozofii, teorii literatury, poezji i baśni, koncentruje się na pytaniu: jak ulotna imaginacja może wywierać tak potężny wpływ? Marta Matylda Kania – doktor filozofii specjalizująca się w estetyce. Zajmuje się twórczymi działaniami wyobraźni, poruszając się po pograniczach filozofii, literatury i studiów nad niezależnymi grami komputerowymi.