Biznes i ekonomia
Monika Piśniak, Ireneusz Miciuła, Anna Nurzyńska
Słowem redaktorów ROZDZIAŁ I. UJĘCIE FILOZOFICZNE POJĘCIA ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU Zrównoważony rozwój stanowi problem wielowymiarowy. Wymaga prowadzenia badań inter- oraz multidyscyplinarnych. Dlatego też jest przedmiotem zainteresowania przedstawicieli wielu dyscyplin naukowych, przede wszystkim nauk ekonomicznych, prawnych, politologii oraz pedagogiki. Prowadzone przez nich badania przyniosły wiele wartościowych opracowań. Odrębnym wymiarem zrównoważonego rozwoju zajmuje się filozofia, ze względu na Inter i multidyscyplinarny charakter problematyki zrównoważonego rozwoju stoi przed nią szczególne zadania: odsłonięcie ukrytych założeń typowych perspektyw badawczych oraz standardowych reguł interpretacji uzyskanych wyników, jakie obowiązują lub dominują w ramach poszczególnych dyscyplin nauki podejmujących tę tematykę. Drugie – na integracji wyników badań opartych na analogicznych przesłankach. Trzecie – na stworzeniu jednorodnej przestrzeni do prowadzenia badań multidyscyplinarnych. Wszystkie one wiążą się z podniesieniem samoświadomości teoretycznej i metodologicznej stron zainteresowanych zrównoważonym rozwojem [Papuziński, 2007, s.28]. Idea zrównoważonego rozwoju jest ideę społeczną oraz polityczną. Stefan Czarnowski, będący pionierem badań zaliczanych dziś do historii idei, przez tę ideę społeczną rozumiany jest „wzór życia dla jednostek, jako członków związku ludzkiego i wzór dla społeczeństwa, jako związku jednostek. Wzór, którego urzeczywistnienie uważane jest za konieczność, wzór będący, przeto nakazem działania” [Czarnowski, 1982, s. 79]. W przypadku zarządzania pojęcie zrównoważonego zarządzania jest jasne i powszechnie stosowane, to nazwa „filozofia zrównoważonego rozwoju” do wszelkich form filozoficznej refleksji, w której centrum stoi to zagadnienie wywołuje pewne wątpliwości. Czasami, bowiem okazuje się, że słowo „filozofia” łączone jest ze słowami „zrównoważony rozwój” nieco sztucznie, jak w pozostałych przypadkach, w których „filozofia” jest tylko zbiorem założeń filozoficznych, jakie dają się wydedukować na podstawie znajomości sposobu posiłkowania się pojęciem „zrównoważony rozwój” w dyskursie ekonomicznym. Co prawda na takie ujęcie pozwala rozumienie filozofii, jako namysłu, który pojawia się wtedy, gdy praktyka staje się samoświadoma [Blackburn, 1997, s. 123-124], to z kolei przeciwstawia się mu pojmowanie filozofii, jako zespołu sądów i wartości tworzących koherentny system – filozofii, jako koncepcji filozoficznej[Papuziński, 2006, s.26]. ROZDZIAŁ II. JAKOŚĆ ŻYCIA – DEFINICJA, ISTOTA I METODY POMIARU Społeczeństwa rozwijające się w dobie globalizacji i szybkiego przepływu informacji, czerpią wzorce dotyczące życia z krajów wysokorozwiniętych. Nieosiągalność pewnego stylu konsumpcji budzi poczucie alienacji, niepokoju, a nawet irytacji, które wpływa na odczucia społeczne dotyczące jakości życia. Nawet jeśli podstawowe wskaźniki ekonomiczne np. PKB rosną, społeczeństwo tego nie odczuwa, co podkreśla subiektywność kategorii jakości życia, ponieważ na te specyficzne odczucia składają się m.in.: wiara we własne możliwości, gotowość do budowania kariery, posiadanie celu życiowego, poczucie zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, czy brak obaw o sytuację materialną w przyszłości [Gawlikowska – Hueckel i Umiński 1999]. Jakość życia jest kategorią subiektywną i dlatego też trudno mierzalną. Jednakże istnieją próby jej kwantyfikacji. Wśród ekonomistów trwają prace nad skonstruowaniem jednolitego wskaźnika obejmującego różnorodne aspekty wpływające na jakość życia. Jakość życia jest pojęciem bardzo złożonym. W ramach ekonomii podejmuje się liczne próby odpowiedzi na pytania o dobrobyt społeczny. Przykładowo ekonomia dobrobytu ocenia, czy dana gospodarka działa dobrze przez pryzmat efektywności alokacji zasobów oraz sprawiedliwość podziału dóbr i usług między członkami społeczeństwa [Frąckiewicz i Frąckiewicz – Wronka A 2001, s. 18]. Zatem mierniki i wskaźniki jakości życia ukazują stan dobrobytu społecznego i ekonomicznego. Dlatego wskaźniki te powinny być brane pod uwagę przy kształtowaniu polityki społecznej i ekonomicznej państwa. Można stwierdzić, że jakość życia jest ściśle związana ze zrównoważonym rozwojem, dlatego dla charakterystyki jakości życia należy wykorzystać wskaźniki opisujące ekorozwój [Zysnarska 2002, s. 9]. Celem artykułu jest ukazanie metodologii wykonywania badań jakości życia w społeczeństwie oraz wskazanie potrzeby zmian i dalszego rozwoju mierników takiej oceny. Dodatkowym celem artykułu jest wskazanie czynników determinujących wyniki badań jakości życia oraz ukazanie miejsca Polski na świecie wg miernika HDI. Pozwoli to państwom świata na ukierunkowanie rozwoju w celu wzrostu jakości życia społeczeństwa. ROZDZIAŁ III. Bezpieczeństwo oraz zrównoważony rozwój usług kurierskich Powszechnie uznajemy, że bezpieczeństwo może być traktowane jako stan, potrzeba bądź proces, jednak bez względu na sposób podejścia przyjmuje ono znaczenie wartości kardynalnych? R. Kuźniar określa wręcz bezpieczeństwo jako wartością najwyższą, stwierdzając, że: „W powodzi haseł w rodzaju „po pierwsze, gospodarka” lub „po pierwsze, człowiek” szybko zapominamy, że fundamentem tego wszystkiego, co „po pierwsze”, jest bezpieczeństwo. Jest ono pierwotną, egzystencjalną potrzebą jednostek, grup społecznych, wreszcie państw. Idzie przy tym nie tylko o przetrwanie, integralność czy niezawisłość, lecz także o bezpieczeństwo rozwoju, który zapewnia ochronę i wzbogacenie tożsamości jednostki czy narodu. Owo bezpieczeństwo zależy od tego, co dzieje się wokół nas, od środowiska zewnętrznego ale zależy też od nas samych, naszego zdrowia i gotowości sprostania zagrożeniom” (Kuźniar, 1996,7.)W jeszcze innym miejscu R. Kuźniar wskazuje, że współcześnie, bez względu na przedmiot badań naukowych mamy do czynienia z tendencją doszukiwania się w każdym obszarze kwestii bezpieczeństwa. Podobnie jak w micie o Midasie wszystko zamieniało się w złoto tak bezpieczeństwo staje się elementem analiz w różnych dyscyplinach naukowych. (Kuźniar, 2011, 11.). Konfrontując takie poglądy z troską o poziom bezpieczeństwa zawsze prędzej czy później spotykamy się z problemem ograniczoności zasobów, które determinują rzeczywisty stan bezpieczeństwa.Podejmując zatem próbę określenia czy bezpieczeństwo jest lub może być przedmiotem wymiany, należy odnieść się choć w skrócie do istoty bezpieczeństwa oraz do istoty wymiany. W ocenie autora na gruncie nauk o bezpieczeństwie częste próby definiowania bezpieczeństwa inaczej niż immanentny stan podmiotu bezpieczeństwa jest konsekwencją adaptacyjną w podejmowanym procesie badań szczegółowych. Jednak zasadniczo budzą one wątpliwości w zakresie koherentności z istotą bezpieczeństwa pojmowanego kardynalnie. Jeżeli natomiast uznamy za punkt centralny analizy domniemany lub rzeczywisty stan podmiotu stanowiący pochodną zagrożeń i wyzwań, wówczas należy odnieść się do kwestii niebezpieczeństwa. Niebezpieczeństwo jest antytezą bezpieczeństwa, przy czym stanem niepożądanym jest niebezpieczeństwo, a stanem pożądanym jest bezpieczeństwo zwłaszcza bezpieczeństwo rozumiane negatywnie. To ostanie rozumiane jest jako stan danego podmiotu warunkujący jego istnienie, inaczej bezpieczeństwo negatywne to bezpieczeństwo witalne. W literaturze przedmiotu (Czaputowicz, 2013, s. 14 - 16) bezpieczeństwo rozumiane negatywnie określane jest jako podstawowa potrzeba człowieka stanowiąca często nie tylko warunek ale i cel aktywności danego podmiotu. Ponadto wyróżnić można także bezpieczeństwo rozumiane pozytywnie, które uwzględnia możliwości rozwoju danego podmiotu, co wskazuje, że ujęcie negatywne ma charakter ilościowy natomiast ujęcie pozytywne odnosi się do charakterystyki jakościowej funkcjonowania podmiotu bezpieczeństwa. Konfrontując powyższe podejście z zagrożeniami można stwierdzić, że osiągnięcie potencjału zagrożeń przewyższające potencjał bezpieczeństwa negatywnego prowadzi do unicestwienia podmiotu natomiast zastosowanie środków przeciwdziałania zagrożeniom równe lub większe od ich potencjału obniża jakość bezpieczeństwa a tym samym zmienia jego stan w zakresie większym od zera. Wyznaczenia związków między potencjałem zagrożeń a potencjałem możliwości przeciwdziałania im, a tym samym próby wyznaczenia swoistego progu bezpieczeństwa dokonał także K. Ficoń. W przeprowadzonej potencjałowej analizie wielkich systemów prakseologicznych, w której za przykład złożonego podmiotu bezpieczeństwa uznał państwo (Ficoń, 2011, s. 163-187). K. Ficoń w podobnej konwencji założeń przyjął, że stan równowagi jest konsekwencją zrównoważenia potencjału zagrożeń bezpieczeństwa równym co do wartości potencjałowej systemem reagowania(Konieczny,1983, s. 175). Innymi słowy bezpieczeństwo systemu prakseologicznego jest funkcjonałem dwu zagregowanych funkcji tj. realnego potencjału zagrożeń środowiska systemowego i realnego potencjału systemu reagowania. Następnie przekształcając skalarne potencjały zagrożeń bezpieczeństwa i potencjały systemu reagowania na postać miar wektorowych i odwzorowując je na układzie współrzędnych kartezjańskich można dokonać geometrycznej interpretacji, która uwzględnia również charakter potencjału bezpieczeństwa wynikający z tangensa kąta nachylenia wektora bezpieczeństwa. redaktorzy naukowi mgr inż. Monika Piśniak dr inż. Ireneusz Miciuła mgr Anna Nurzyńska
Wybrane behawioralne aspekty wyceny nieruchomości
Piotr Jarecki
Waga wartości na rynku oraz złożoność samego procesu wyceny spowodowały, że został on znormalizowany. Służą temu standardy zawodowe, noty interpretacyjne oraz regulacje prawne. Pomimo normalizacji obszar wyceny nieruchomości nie jest wyłączony z wpływu czynników behawioralnych. Znaczenie wyceny nieruchomości rozumianej jako proces dochodzenia do wartości oraz jej wynik, a także świadomość wpływu czynników behawioralnych zrodziły potrzebę spojrzenia na wycenę również poprzez pryzmat takich dziedzin, jak psychologia ekonomiczna czy ekonomia behawioralna. Efektem włączenia zagadnień z zakresu ekonomii behawioralnej i psychologii ekonomicznej są rozważania poświęcone behawioralnym aspektom wyceny nieruchomości. Prezentowana monografia ujawnia istotną rolę aspektów behawioralnych w procesie wyceny nieruchomości. Potwierdza też hipotezę, że rzeczoznawcy majątkowi nie przestrzegają normatywnego modelu wyceny. Działają oni w bogatym środowisku informacyjnym, znajdują się pod wpływem emocji, dążą do maksymalizacji własnej satysfakcji lub użyteczności. Są podatni na heurystyki i ulegają błędom myślenia. Niepewność jest nieodłącznym elementem wyceny nieruchomości, jednak nie należy podchodzić do tego w sposób krytyczny - heurystyki i błędy myślowe są nie do uniknięcia. Nie chroni przed nimi nawet specjalistyczna wiedza z tego zakresu.
Wybrane metody ilościowe w finansach
Dorota Witkowska
W monografii przedstawiono wiele zagadnień związanych z prowadzeniem analiz finansowych za pomocą metod ilościowych. Walorem opracowania jest omówienie problemów, z jakimi spotykają się analitycy finansowi oraz prezentacja przykładów aplikacji różnych metod zarówno ułatwiających ocenę i opis omawianych sytuacji, jak i wspomagających podejmowanie decyzji w określonych warunkach. Większość ukazanych metod poparto przykładami zawierającymi rzeczywiste dane finansowe i opatrzono bogatymi komentarzami, zawierającymi interpretację uzyskanych wyników analiz. Publikacja jest dedykowana zarówno praktykom działającym na szeroko rozumianym rynku finansowym, jak i studentom. Do jej studiowania nie jest wymagana znajomość zaawansowanych metod ilościowych, wszystkie zagadnienia omawiane są bowiem w przystępny sposób.
Wybrane modele matematyczne w ekonomii. Równość i proporcjonalność
Janusz Łyko, Rafał Olejnik
Prezentowana monografia jest kolejną pozycją cyklu "Wybrane modele matematyczne w ekonomii", w którym autorzy starają się przybliżać czytelnikom najważniejsze ich zdaniem pojęcia ekonomiczne w formalny, ale zarazem przystępny i zrozumiały sposób. Tym razem tematyka opracowania dotyczy problemu sprawiedliwości i związanego z nim zagadnienia nierówności społecznych, ze szczególnym uwzględnieniem sprawiedliwości dystrybutywnej. Wadliwe, z punktu widzenia sprawiedliwości, konstrukcje modeli służących podziałowi dóbr i należności, generujące nierówności w dostępie do zasobów i nierówno dzielące ciężary, były w przeszłości wielokrotnie zarzewiem konfliktów społecznych. Pojęcie sprawiedliwości, w szczególności sprawiedliwej dystrybucji, ewoluowało na przestrzeni wieków. Inaczej były pojmowane niektóre elementy, choć niewątpliwie przez cały czas widoczna jest w tle pochodząca od Arystotelesa zasada proporcjonalności. Autorzy w pierwszej kolejności przedstawiają zatem rys historyczny problemu. Wizję sprawiedliwości w różnych kulturach i czasie. Na tym tle prowadzą następnie dyskusję na temat nierówności społecznych i sposobu ich pomiaru i kończą na opisaniu współczesnych koncepcji stosowania zasady proporcjonalnej dystrybucji. Ta ostatnia część, w bardzo przystępny sposób, ilustrowana wieloma przykładami, ma przekonać czytelnika, że stosowanie tej skądinąd słusznej i niemal powszechnie akceptowanej zasady dystrybucji nie zawsze jest możliwe.
Wybrane obszary funkcjonowania miast w nowych realiach społeczno-gospodarczych
Alicja Kozak
Monografia stanowi próbę ukazania wybranych obszarów funkcjonowania miast XXI wieku (nowoczesnych ośrodków miejskich) w kontekście kształtowania się nowej gospodarki (gospodarki opartej na wiedzy). Nowe zasady gospodarki, wzmacniane w sposób wręcz lawinowy przez postępującą globalizację, zmieniają zarówno dotychczasowe reguły lokalizacji działalności gospodarczej w mieście, jak i sposób funkcjonowania społeczności miejskiej, prawidłowości zaspokajania potrzeb czy też formułowane oczekiwania. W efekcie współczesne miasta stają przed dylematem wyboru kierunku rozwoju i koniecznością podjęcia działań, które przygotują je na przyszłe zjawiska, które nie w pełni są rozpoznane. Miasta będą zmuszone do funkcjonowania w takiej rzeczywistości, w której proste stochastyczne zasady przewidywania przyszłości są niewystarczające.
Wybrane problemy degresywnie proporcjonalnego podziału dóbr niepodzielnych
Katarzyna Cegiełka, Piotr Dniestrzański, Janusz Łyko, Maciej...
Prezentowana monografia stanowi przegląd zagadnień związanych z degresywnie proporcjonalnym podziałem dóbr niepodzielnych, ze szczególnym uwzględnieniem procesu ustalania składu Parlamentu Europejskiego. Autorzy prowadzą czytelnika od filozoficznych i matematycznych podstaw sprawiedliwego podziału, poprzez historyczne i polityczne źródła idei degresywnej proporcjonalności, aż po współczesne wyzwania związane z kształtowaniem reprezentacji w Unii Europejskiej. Ukazują przy tym ewolucję koncepcji łączenia równości i proporcjonalności w mechanizmach przedstawicielskich oraz wyjaśniają, w jaki sposób rezygnacja z czysto proporcjonalnej reprezentacji na rzecz rozwiązań degresywnych stała się kluczowym kompromisem w unijnych strukturach. W książce zaprezentowano również analizę metod matematycznych i regulacji prawnych służących określaniu zasad alokacji mandatów, a także omówiono konsekwencje ich stosowania, w tym wskazano grupy zyskujące i tracące na wprowadzeniu degresywnej proporcjonalności. Publikacja obejmuje szeroki przegląd literatury przedmiotu oraz wyników badań prowadzonych zarówno w środowisku akademickim, jak i w instytucjach europejskich. Rozważania zostały zilustrowane przykładami podziału mandatów w kolejnych kadencjach Parlamentu Europejskiego, zarówno rzeczywistych, jak i wyznaczonych przy użyciu omawianych metod. Monografia stanowi cenną propozycję dla badaczy nauk społecznych, ekonomistów, politologów oraz wszystkich zainteresowanych tym, w jaki sposób współczesne demokracje poszukują równowagi między równością obywateli a realiami polityczno-demograficznymi w procesie podziału dóbr i władzy.
Wybrane problemy rachunkowości finansowej - zbiór zadań
Anna Fuks, Alicja Mazur
Skrypt stanowi praktyczne uzupełnienie podręczników z zakresu rachunkowości finansowej i jest skierowany do osób znających już ogólne zasady rachunkowości w praktyce gospodarczej. Przedstawiono w nim wybrane zagadnienia rachunkowości finansowej i podzielono je na osiem rozdziałów. Dla zapewnienia efektywności procesu dydaktycznego w początkowej części opracowania wprowadzono rozdział umożliwiający czytelnikowi powtórzenie i ugruntowanie wiedzy z zakresu podstaw rachunkowości. W kolejnych rozdziałach zawarto zadania do rozwiązania, które przygotowano w formie zarówno listy operacji gospodarczych do zaksięgowania, jak i opisu sytuacji z praktyki gospodarczej. Opracowanie jest przeznaczone dla studentów uczelni wyższych studiujących zarówno na kierunkach związanych z rachunkowością, jak i innych, na których prowadzone są kursy z rachunkowości finansowej. Autorki wyrażają nadzieję, że będzie ono pomocne w pogłębianiu wiedzy z rachunkowości finansowej.
Wybrane problemy rozwoju społeczno-gospodarczego w nauce i praktyce
Sylwia Skrzypek-Ahmed, Adam Szafarczyk
Niniejsza monografia koncentruje się na wybranych aspektach rozwoju społeczno- gospodarczego, w tym istotnych problemach naszego kraju i regionu – szeroko rozumianej Lubelszczyzny. W publikacji poruszono zagadnienia finansowania inwestycji jednostek samorządu terytorialnego przez instrumenty parabankowe oraz obligacje przychodowe, empirycznej analizy dysfunkcji przestrzennej koncepcji społecznej odpowiedzialności biznesu, lokalnej strategii podatkowej, kształtującej konkurencyjność inwestycyjną gminy,wpływu reformy systemu ochrony danych osobowych w 2018 r. na prowadzenie działalności gospodarczej w Polsce, wsparcia start-upów technologicznych i źródeł ich finansowania, dylematów innowacyjności eksportu, zarządzanie klastrem jako ekosystemem w ramach przemysłu 4.0, czy też pracy jako kategorii ekonomii narodowej w koncepcji Stanisława Głąbińskiego