Biznes i ekonomia

Dwie drogi do dobrobytu. Europa kontra Chiny

Avner Greif, Guido Tabellini, Joel Mokyr

Dlaczego to Europa, a nie Chiny, stała się kolebką nowoczesnej demokracji, kapitalizmu i rewolucji przemysłowej? Jeszcze w XI wieku odpowiedź wcale nie była oczywista. Chiny należały do najbogatszych i najbardziej zaawansowanych cywilizacji świata, podczas gdy Europa pozostawała biedna, rozdrobniona i znacznie słabiej rozwinięta gospodarczo. A jednak to właśnie na Zachodzie rozpoczął się proces "Wielkiego Wzbogacenia", który w kolejnych stuleciach całkowicie zmienił świat. Chiny natomiast przez długi czas pozostawały gospodarczo w tyle i pod rządami autokratycznych struktur politycznych. W Dwóch drogach do dobrobytu trzej wybitni ekonomiści - wśród nich J. Mokyr, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie ekonomii w 2025 roku - proponują fascynującą odpowiedź na pytanie o źródła tej wielkiej historycznej rozbieżności. Jej przyczyn szukają nie tylko w technologii, handlu czy instytucjach państwa, lecz znacznie głębiej: w sposobie, w jaki Europejczycy i Chińczycy organizowali swoje społeczeństwa. We wczesnym średniowieczu ani w Europie, ani w Chinach państwo nie było w stanie zapewnić wszystkich podstawowych dóbr publicznych. Edukacja, pomoc w sytuacjach kryzysowych, praktyki religijne czy rozwiązywanie sporów należały więc w dużej mierze do organizacji pozapaństwowych. W Chinach fundamentem współpracy coraz częściej stawał się klan, oparty na więzach krwi i lojalności rodzinnej. W Europie słabsze struktury rodowe stworzyły przestrzeń dla zupełnie innego modelu - korporacji: cechów, uniwersytetów, zakonów, stowarzyszeń i samorządnych miast. Oba systemy pomagały ludziom współpracować, ale robiły to według zupełnie innych zasad. To właśnie ta różnica - przekonują autorzy - miała z czasem wpłynąć na rozwój rządów prawa, przedsiębiorczości, innowacyjności i ograniczeń nakładanych na władzę polityczną. Dwie drogi do dobrobytu to opowieść o tym, jak pozornie odległe decyzje dotyczące rodziny, wspólnoty i współpracy ukształtowały losy dwóch cywilizacji - i dlaczego ich konsekwencje odczuwamy do dziś.

Dylematy. Intelektualna historia reform Leszka Balcerowicza

Jacek Luszniewicz, Wojciech Morawski, Andrzej Zawistowski

Skąd wziął się plan Balcerowicza? Czy w 1989 r. można było wybrać inną drogę transformacji ekonomicznej? Kto wchodził w skład zespołu zmieniającego polską gospodarkę socjalistyczną w rynkową? Dlaczego w 1990 r. tak istotna okazała się cena jaj na targu w Lublinie? Kto pierwszy zakrzyknął "Balcerowicz musi odejść!"? Odpowiedź na te i inne pytania można znaleźć w książce "Dylematy. Intelektualna historia reform Balcerowicza". To zapis relacji złożonych przez pierwszego i ósmego ministra finansów III Rzeczpospolitej Leszka Balcerowicza oraz grupę jego najbliższych współpracowników. Relacje te zostały wzbogacone o liczne komentarze historyczne, pokazujące kontekst opisywanych wydarzeń. Książka jest efektem projektu naukowo-dokumentacyjnego, prowadzonego przez zespół Katedry Historii Gospodarczej i Społecznej Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie. Współwydawca: Szkoła Główna Handlowa w Warszawie

Dylematy konceptualizacji społecznej nieodpowiedzialności przedsiębiorstwa

Agnieszka Sokołowska-Durkalec

Prezentowana monografia jest pierwszym w literaturze przedmiotu wielowymiarowym i kompleksowym konceptualno-teoretycznym studium na temat problematycznego ujęcia konceptualizacji społecznej nieodpowiedzialności, w której podjęto się niełatwego zadania eksploracji, wyjaśnienia i syntezy dylematów dotyczących jednego z etapów budowania teorii. Celem głównym niniejszego opracowania jest identyfikacja dylematów konceptualizacji społecznej nieodpowiedzialności przedsiębiorstwa z perspektywy jej problematycznego kontekstu. Aktualność i ważność podejmowanej w pracy problematyki, szczególne walory poznawcze, a także praktyczne ujęcie CSI sprawią, że monografia znajdzie czytelników nie tylko wśród naukowców i studentów, lecz także przedstawicieli praktyki gospodarczej.

Dynamiczne dobra wspólne - perspektywa eksperymentalna

Michał Pająk

W obliczu narastających globalnych wyzwań - od degradacji środowiska po zmiany klimatyczne - pytanie o to, jak skutecznie zarządzać dobrami wspólnymi, staje się jednym z kluczowych problemów współczesności. Monografia przedstawia przystępny i przekrojowy przegląd dynamicznych modeli zasobów wspólnej puli wykorzystywanych w badaniach eksperymentalnych. Modele tego typu pozwalają w warunkach eksperymentalnych odwzorować, w jaki sposób decyzje jednostek i grup wpływają na regenerację i wyczerpywanie zasobów, a także uchwycić dynamikę współpracy i konfliktów. Opracowanie stanowi pierwsze w literaturze polskiej kompleksowe zestawienie procedur eksperymentalnych uwzględniających dynamikę zasobów naturalnych. Każdy model został opisany z podkreśleniem najważniejszych różnic dotyczących matematycznych reprezentacji zasobów oraz podejść do praktycznej implementacji funkcji wypłat. W pracy omówiono także metody odwzorowywania aspektów instytucjonalnych w badaniach eksperymentalnych oraz najczęściej stosowane metody kalibracji. Monografia może służyć zarówno badaczom projektującym nowe eksperymenty, jak i praktykom zainteresowanym narzędziami do analizy problemów społeczno-ekologicznych. Dzięki interdyscyplinarnemu charakterowi i aktualności ujęcia może stanowić wartościowe źródło wiedzy dla ekonomistów, politologów, ekologów oraz wszystkich, którzy poszukują narzędzi do lepszego zrozumienia problemów związanych z zarządzaniem wspólnymi zasobami.

Dysfunkcyjne praktyki na rynku kapitałowym w Polsce

Magdalena Lesiak

Monografia wypełnia istniejącą w literaturze przedmiotu lukę badawczą w zakresie badań poznawczych i empirycznych związanych z wykorzystaniem narzędzi analitycznych do detekcji oznak nieprawidłowości na rynku kapitałowym w Polsce. Ma charakter interdyscyplinarny, łączy zagadnienia z teorii ekonomii i finansów oraz prawa i etyki z metodami analitycznymi. Rezultatem prac w obszarze teoretycznym było poszerzenie i zaktualizowanie rozumienia pojęcia dysfunkcyjnych praktyk na rynku kapitałowym oraz dokonanie ich systematyzacji. W opracowanej klasyfikacji zaproponowano pięć głównych rodzajów dysfunkcyjnych praktyk. Publikacja zawiera wyniki badań krajowego rynku kapitałowego z perspektywy jego dysfunkcji, z wykorzystaniem licznych danych statystycznych. W zakresie podjętej tematyki dotychczasowe analizy nie obejmowały tak licznej próby badawczej. Badania empiryczne przeprowadzono w trzech obszarach analitycznych dotyczących działalności emitentów, pośredników finansowych oraz inwestorów. Pierwszy etap miał na celu opracowanie autorskiego modelu (M-scorePol) detekcji oznak manipulacji w sprawozdaniach finansowych, który został następnie użyty do oszacowania wielkości manipulacji w latach 1997-2021. Próba badawcza objęła 10 579 sprawozdań finansowych spółek z Głównego Rynku GPW i NewConnect. Drugi etap polegał na analizie Listy Ostrzeżeń Publicznych Komisji Nadzoru Finansowego w celu systematyki oraz identyfikacji dysfunkcyjnych praktyk stosowanych przez pośredników finansowych. Próba badawcza zawierała 570 wpisów (stan z 23.09.2022 r.). W ramach trzeciego etapu oszacowano, przy użyciu prawa Newcomba-Benforda, wielkość nieprawidłowości w obrocie giełdowym w latach 1991-2022. Próba badawcza w tym przypadku składała się z 1 182 137 obserwacji obrazujących dzienny wolumen obrotu akcjami spółek z Głównego Rynku GPW i NewConnect.

Działalność gospodarcza - Kompendium wyd. 2

Angelika Borowska, Katarzyna Dorociak, Kinga Jańczak, Andrzej...

Założenie działalności gospodarczej oraz stawianie swoich pierwszych kroków w biznesie dla wielu początkujących przedsiębiorców jest sporym wyzwaniem. Obowiązek za obowiązkiem. Zgłoszenie, wyrejestrowanie, księgowanie. Termin goni termin. Jakby tak na to spojrzeć, można zwariować. To wszystko jednak jest prostsze niż się wydaje i z odpowiednią wiedzą, szybko wchodzi w krew. Przekonasz się o tym z naszego opracowania, które odpowiada m.in na pytania: • Co należy wziąć pod uwagę jeszcze przed zarejestrowaniem firmy? • Jak poprawnie wypełnić formularz CEIDG-1? • Kiedy warto zostać podatnikiem VAT oraz co się z tym wiąże? • Na co zwrócić uwagę podczas wyboru formy opodatkowania? Publikacja omawia również temat składki zdrowotnej, wprowadzenia do firmy prywatnego samochodu, czy kwestie ujmowania wydatków w kosztach.

Działalność nierejestrowana - kompendium 2022

Angelika Borowska

Bez wątpienia założenie firmy wiąże się z dużym ryzykiem i sprawdzianem dla początkującego przedsiębiorcy. Czy przed tak ważnym egzaminem jest miejsce na test próbny? Jak najbardziej! Z poniższej publikacji dowiesz się więcej o tzw. firmie na próbę, czyli działalności nierejestrowanej. Opracowania odpowiada m.in. na pytanie: Czym jest działalność nierejestrowana oraz kiedy i na jakich warunkach można ją prowadzić? Jak rozliczać się z urzędem skarbowym oraz Zakładem Ubezpieczeń Społecznych? Jak dokumentować przychody oraz czy wymagana jest kasa fiskalna? Jakie ma przewagi nad jednoosobową działalnością gospodarczą? Ten praktyczny poradnik w prosty sposób tłumaczy zawiłości w przepisach, przekładając je lekki i przyjazny język.

Działania dostosowawcze polskich przedsiębiorstw w okresie kryzysu

Kazimierz Zieliński

Kryzys stanowi zagrożenie dla firm, ale może też być katalizatorem przemian gospodarczych – stymulować powstawanie nowych, tańszych dla klientów lub bardziej efektywnych technologii i produktów, otwierać szanse przed innowacyjnymi rozwiązaniami. Z badań przeprowadzonych przez zespół autorów wynika, że znacząca grupa przedsiębiorstw jest w stanie aktywnie przeciwdziałać negatywnym tendencjom. Firmy te nie tylko redukują koszty, ale również wprowadzają nowe techniki zarządzania oraz innowacyjne produkty. Przedmiotem rozważań zawartych w książce są nie tylko mechanizmy kryzysu, lecz przede wszystkim formy radzenia sobie z nim. „Dużym walorem pracy jest to, że ma ona charakter spójnej merytorycznie monografii, zawierającej zarówno treści teoretyczne, jak również, a nawet głównie, wyniki przeprowadzonych przez zespół badań empirycznych. (...) Badania teoretyczne oparte są na bogatej literaturze naukowej, zarówno krajowej, jak i zagranicznej.”   Z recenzji prof. dr. hab. Andrzeja Pruska