Biznes i ekonomia
Tomasz Krywan
Koszty uzyskania przychodów to jeden z podstawowych elementów wpływających na wysokość podatku. Obowiązujące zasady ich ustalania są jednym z bardziej skomplikowanych zagadnień - zarówno ze względu na konieczność wykazania związku poniesionych wydatków z przychodami, jak i z powodu licznych wyłączeń niektórych wydatków z kosztów podatkowych. W 2026 r. podatników czekają również zmiany w tym zakresie. Najważniejsze z nich polegają na: ● ograniczeniu wysokości kosztów uzyskania przychodów z tytułu amortyzacji oraz z tytułu opłat wynikających z umów leasingu, najmu i dzierżawy spalinowych samochodów osobowych, ● rozszerzeniu możliwości indywidualnego ustalania stawek amortyzacyjnych, ● wydaniu nowego rozporządzenia w sprawie PKPiR. W poradniku kompleksowo i na licznych przykładach wyjaśniono zasady ustalania kosztów uzyskania przychodów zgodnie ze stanem prawnym obowiązującym w 2026 r. Z publikacji Czytelnik dowie się również: ● jakie koszty należy ustalać w sposób ryczałtowy, ● jak rozpoznawać KUP w działalności gospodarczej.
Koszty i wyniki w systemie controllingu w przedsiębiorstwach usług logistycznych
Justyna Dobroszek
Logistyka, uważana przez wielu analityków za „barometr” lub „krwiobieg gospodarki”, rozwija się w ostatnich latach bardzo dynamicznie w ramach działalności biznesowej. Punktem wyjścia była techniczna strona procesów transportu, przeładunku i magazynowania, która przejawiała się zastosowaniem odpowiednich innowacji technologicznych. Z upływem czasu pojawiła się w logistyce perspektywa zarządzania, która obecnie osiągnęła stopień rozwoju określany zarządzaniem łańcuchem dostaw. Z perspektywy zarządzania logistyka postrzegana jest poprzez wdrożone w przedsiębiorstwie określone struktury, instrumenty i procesy zarządzania, które - aby mogły poprawnie funkcjonować - powinny być wspierane przez system dostarczający informacje, którym jest controlling logistyki. Analiza procesów logistycznych pod kątem ich pomiaru oraz oceny kosztów i wyników, a następnie optymalizacja tych procesów, stały się istotne, ponieważ zwiększyła się nie tylko liczba działań logistycznych, lecz także poszerzył się ich zakres. Powodem takiego stanu rzeczy był transfer logistyki na rynek i w ten sposób stopniowe wyodrębnianie się na nim podmiotów gospodarczych specjalizujących się w świadczeniu usług logistycznych iw rezultacie powstanie sektora Transport - Spedycja - Logistyka {TSL). Ze Wstępu
Koszty i wyniki w systemie controllingu w przedsiębiorstwach usług logistycznych
Justyna Dobroszek
Logistyka, uważana przez wielu analityków za „barometr” lub „krwiobieg gospodarki”, rozwija się w ostatnich latach bardzo dynamicznie w ramach działalności biznesowej. Punktem wyjścia była techniczna strona procesów transportu, przeładunku i magazynowania, która przejawiała się zastosowaniem odpowiednich innowacji technologicznych. Z upływem czasu pojawiła się w logistyce perspektywa zarządzania, która obecnie osiągnęła stopień rozwoju określany zarządzaniem łańcuchem dostaw. Z perspektywy zarządzania logistyka postrzegana jest poprzez wdrożone w przedsiębiorstwie określone struktury, instrumenty i procesy zarządzania, które - aby mogły poprawnie funkcjonować - powinny być wspierane przez system dostarczający informacje, którym jest controlling logistyki. Analiza procesów logistycznych pod kątem ich pomiaru oraz oceny kosztów i wyników, a następnie optymalizacja tych procesów, stały się istotne, ponieważ zwiększyła się nie tylko liczba działań logistycznych, lecz także poszerzył się ich zakres. Powodem takiego stanu rzeczy był transfer logistyki na rynek i w ten sposób stopniowe wyodrębnianie się na nim podmiotów gospodarczych specjalizujących się w świadczeniu usług logistycznych iw rezultacie powstanie sektora Transport - Spedycja - Logistyka {TSL). Ze Wstępu
Koszty pracy a konkurencyjność polskiej gospodarki
Magdalena Kapela
Celem monografii jest wykazanie konieczności innego niż dotychczas spojrzenia na rolę kosztów pracy w kształtowaniu konkurencyjności polskiej gospodarki oraz podziału korzyści wynikających ze współpracy międzynarodowej. Niskie koszty pracy były traktowane jako ważny czynnik wpływający na napływ kapitału zagranicznego, zwłaszcza do branż pracochłonnych. Zwiększały konkurencyjność polskiego eksportu, a także umożliwiły rozwój małych i średnich przedsiębiorstw bazujących na niskich płacach i elastycznych formach zatrudnienia. Polityka ta wspierała model konkurencyjności oparty na niskich kosztach pracy. W monografii została podjęta próba wykazania, że pojawiło się wiele nowych czynników wpływających na koszty pracy w Polsce. Wśród tych czynników wymienić należy głównie: zmiany na rynku pracy (struktura demograficzna i niedobory pracowników, podnoszenie płacy minimalnej, presja na wzrost wynagrodzeń), zmiany strategii konkurencji na rynku krajowym (konkurencja jakością, a nie niskimi kosztami), a także zmiany na rynku międzynarodowym (ważny jest nie tylko poziom i struktura eksportu, ale także role pełnione w międzynarodowym łańcuchu wartości, a także w ostatnim okresie wpływ epidemii koronawirusa na postrzeganie międzynarodowego podziału pracy). Monografia została podzielona na pięć rozdziałów. W pierwszym zaprezentowano ewolucję poglądów na płace i koszty pracy w głównych teoriach ekonomii. Rozdział drugi poświęcony jest przeglądowi literatury na temat międzynarodowej konkurencyjności. Zaprezentowano m.in. definicje i determinanty konkurencyjności międzynarodowej. Omówiono też podejmowane próby pomiaru konkurencyjności państw w świetle tradycyjnych i najnowszych metod korzystających z danych opartych na wartości dodanej i powiązań w ramach globalnych łańcuchów wartości. Prezentacja dotychczas przeprowadzonych badań nad związkiem kosztów pracy i międzynarodową konkurencyjnością znajduje się w rozdziale trzecim. Rozdział czwarty poświęcony jest analizie danych statystycznych dotyczących kosztów pracy i głównych kategorii makroekonomicznych w Polsce na tle pozostałych państw Unii Europejskiej. Przedstawione zostały przyczyny relatywnie niskiego poziomu kosztów pracy w Polsce, spadającego udziału kosztów zatrudnienia w PKB oraz rozdźwięku między tempem wzrostu wydajności pracy i kosztów pracy oraz płac. Rozdział kończy się pokazaniem wpływu pandemii COVID-19 na rynek pracy w Polsce. W ostatnim, piątym rozdziale przedstawione zostały badania własne nad kosztami pracy z punktu widzenia realizacji celów badawczych pracy. Do weryfikacji hipotez badawczych wykorzystano analizę zależności między strukturą BIZ i strukturą eksportu. Podjęto próbę określenia rzeczywistej lokalizacji Polski w globalnym łańcuchu wartości. W zakończeniu wskazano pożądane kierunki działań zmierzających do poprawy konkurencyjności polskiej gospodarki.
Koszty społecznej odpowiedzialności w Lasach Państwowych. Identyfikacja i pomiar
Joanna Piłacik
W publikacji podjęto problem identyfikacji i pomiaru kosztów związanych ze społeczną odpowiedzialnością Lasów Państwowych. Autorka zwraca uwagę, że obecny system rachunkowości tej jednostki nie zapewnia wystarczających danych na ten temat, co utrudnia skuteczne zarządzanie kosztami oraz podejmowanie decyzji. W literaturze brakuje również kompleksowych propozycji pomiaru i wyceny działań związanych z odpowiedzialnością społeczną Lasów Państwowych, więc niniejsze opracowanie stara się wypełnić tę lukę badawczą. Celem monografii jest ulepszenie systemu rachunkowości Lasów Państwowych, szczególnie w aspekcie zarządczym, poprzez zaproponowanie modelu identyfikacji i pomiaru kosztów społecznej odpowiedzialności. W ramach tego celu sformułowano szereg celów szczegółowych, takich jak: analiza roli systemu informacyjnego rachunkowości i specyfiki działania Lasów Państwowych czy ocena aktualnego systemu rachunkowości. Główna teza badawcza wskazuje na brak możliwości generowania informacji o kosztach odpowiedzialności społecznej w obecnym systemie rachunkowości Lasów Państwowych. Autorka argumentuje, że trzeba rozbudować ten system o elementy rachunkowości zarządczej, co umożliwi bardziej precyzyjne monitorowanie i analizę efektywności działań podejmowanych przez Lasy Państwowe w zakresie społecznej odpowiedzialności.
Koszty transakcyjne w energetyce wodnej
Joanna Sołtuniak
Monografia poświęcona jest problematyce wykorzystywania energii z odnawialnych źródeł w ujęciu ekonomii kosztów transakcyjnych. W publikacji opisano przebieg procesu administracyjno-inwestycyjnego dotyczącego małej elektrowni wodnej. Przedstawiono również wybrane kwestie prawne, środowiskowe, hydrologiczne, techniczne, geodezyjne, budowlane, energetyczne i ekonomiczne wpływające na ten proces. W podsumowaniu zamieszczono analizę kosztów transakcyjnych związanych z przygotowywaniem dokumentacji inwestorskiej oraz uzyskiwaniem niezbędnych pozwoleń administracyjnych i środków finansowych na budowę małej elektrowni wodnej.
Koszty transakcyjne w energetyce wodnej
Joanna Sołtuniak
Monografia poświęcona jest problematyce wykorzystywania energii z odnawialnych źródeł w ujęciu ekonomii kosztów transakcyjnych. W publikacji opisano przebieg procesu administracyjno-inwestycyjnego dotyczącego małej elektrowni wodnej. Przedstawiono również wybrane kwestie prawne, środowiskowe, hydrologiczne, techniczne, geodezyjne, budowlane, energetyczne i ekonomiczne wpływające na ten proces. W podsumowaniu zamieszczono analizę kosztów transakcyjnych związanych z przygotowywaniem dokumentacji inwestorskiej oraz uzyskiwaniem niezbędnych pozwoleń administracyjnych i środków finansowych na budowę małej elektrowni wodnej.
KPI, czyli kluczowe wskaźniki efektywności. 75 mierników ważnych dla każdego menedżera
Bernard Marr
Kluczowe wskaźniki efektywności, czyli KPI, można porównać do instrumentów nawigacyjnych. Pozwalają bowiem uzyskać wiedzę, czy przedsiębiorstwo radzi sobie dobrze, czy też zmierza ku katastrofie. Prawidłowo dobrany zestaw mierników ułatwia przewidywanie zagrożeń i podjęcie koniecznej interwencji - jest to narzędzie, którym posługują się skuteczni menedżerowie. Tymczasem wielu decydentów nie rozumie KPI i nie potrafi wskazać, które z nich są potrzebne w danej sytuacji. W efekcie gromadzą oni duże ilości łatwych do pozyskania danych, z których jednak nic nie wynika. W tej książce zaprezentowano 75 KPI, które są uznawane za najbardziej istotne. Znajdziesz tu ich definicje wraz ze zwięzłym opisem, techniki obliczania, wreszcie ― co najważniejsze ― sposoby korzystania z tych narzędzi. Dzięki praktycznym przykładom niepostrzeżenie zaczniesz rozumieć KPI i w miarę lektury nabędziesz umiejętności ich interpretacji w celu oceny najważniejszych aspektów działalności każdego przedsiębiorstwa. Równie wartościowym elementem poradnika są wskazówki dotyczące gromadzenia danych, ustalania wartości docelowej i poziomów odniesienia, a także częstotliwości dokonywania pomiarów. Nie zabrakło podpowiedzi dotyczących rodzajów ryzyka związanego z poszczególnymi KPI. Książka może służyć jako lektura uzupełniająca wiedzę o zarządzaniu i rentowności firmy albo jako podręczna encyklopedia, w której w każdej chwili możesz sprawdzić interesujące Cię KPI. Poznaj KPI, które obejmują wiele perspektyw: finansową klienta marketingu i sprzedaży procesów operacyjnych i łańcucha dostaw pracownika społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstwa Niemierzalne? Niezarządzalne!
KPI, czyli kluczowe wskaźniki efektywności. 75 mierników ważnych dla każdego menedżera
Bernard Marr
Kluczowe wskaźniki efektywności, czyli KPI, można porównać do instrumentów nawigacyjnych. Pozwalają bowiem uzyskać wiedzę, czy przedsiębiorstwo radzi sobie dobrze, czy też zmierza ku katastrofie. Prawidłowo dobrany zestaw mierników ułatwia przewidywanie zagrożeń i podjęcie koniecznej interwencji - jest to narzędzie, którym posługują się skuteczni menedżerowie. Tymczasem wielu decydentów nie rozumie KPI i nie potrafi wskazać, które z nich są potrzebne w danej sytuacji. W efekcie gromadzą oni duże ilości łatwych do pozyskania danych, z których jednak nic nie wynika. W tej książce zaprezentowano 75 KPI, które są uznawane za najbardziej istotne. Znajdziesz tu ich definicje wraz ze zwięzłym opisem, techniki obliczania, wreszcie ― co najważniejsze ― sposoby korzystania z tych narzędzi. Dzięki praktycznym przykładom niepostrzeżenie zaczniesz rozumieć KPI i w miarę lektury nabędziesz umiejętności ich interpretacji w celu oceny najważniejszych aspektów działalności każdego przedsiębiorstwa. Równie wartościowym elementem poradnika są wskazówki dotyczące gromadzenia danych, ustalania wartości docelowej i poziomów odniesienia, a także częstotliwości dokonywania pomiarów. Nie zabrakło podpowiedzi dotyczących rodzajów ryzyka związanego z poszczególnymi KPI. Książka może służyć jako lektura uzupełniająca wiedzę o zarządzaniu i rentowności firmy albo jako podręczna encyklopedia, w której w każdej chwili możesz sprawdzić interesujące Cię KPI. Poznaj KPI, które obejmują wiele perspektyw: finansową klienta marketingu i sprzedaży procesów operacyjnych i łańcucha dostaw pracownika społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstwa Niemierzalne? Niezarządzalne!
KPI, czyli kluczowe wskaźniki efektywności. 75 mierników ważnych dla każdego menedżera
Bernard Marr
Kluczowe wskaźniki efektywności, czyli KPI, można porównać do instrumentów nawigacyjnych. Pozwalają bowiem uzyskać wiedzę, czy przedsiębiorstwo radzi sobie dobrze, czy też zmierza ku katastrofie. Prawidłowo dobrany zestaw mierników ułatwia przewidywanie zagrożeń i podjęcie koniecznej interwencji - jest to narzędzie, którym posługują się skuteczni menedżerowie. Tymczasem wielu decydentów nie rozumie KPI i nie potrafi wskazać, które z nich są potrzebne w danej sytuacji. W efekcie gromadzą oni duże ilości łatwych do pozyskania danych, z których jednak nic nie wynika. W tej książce zaprezentowano 75 KPI, które są uznawane za najbardziej istotne. Znajdziesz tu ich definicje wraz ze zwięzłym opisem, techniki obliczania, wreszcie ― co najważniejsze ― sposoby korzystania z tych narzędzi. Dzięki praktycznym przykładom niepostrzeżenie zaczniesz rozumieć KPI i w miarę lektury nabędziesz umiejętności ich interpretacji w celu oceny najważniejszych aspektów działalności każdego przedsiębiorstwa. Równie wartościowym elementem poradnika są wskazówki dotyczące gromadzenia danych, ustalania wartości docelowej i poziomów odniesienia, a także częstotliwości dokonywania pomiarów. Nie zabrakło podpowiedzi dotyczących rodzajów ryzyka związanego z poszczególnymi KPI. Książka może służyć jako lektura uzupełniająca wiedzę o zarządzaniu i rentowności firmy albo jako podręczna encyklopedia, w której w każdej chwili możesz sprawdzić interesujące Cię KPI. Poznaj KPI, które obejmują wiele perspektyw: finansową klienta marketingu i sprzedaży procesów operacyjnych i łańcucha dostaw pracownika społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstwa Niemierzalne? Niezarządzalne!
KPI, czyli kluczowe wskaźniki efektywności. 75 mierników ważnych dla każdego menedżera
Bernard Marr
Kluczowe wskaźniki efektywności, czyli KPI, można porównać do instrumentów nawigacyjnych. Pozwalają bowiem uzyskać wiedzę, czy przedsiębiorstwo radzi sobie dobrze, czy też zmierza ku katastrofie. Prawidłowo dobrany zestaw mierników ułatwia przewidywanie zagrożeń i podjęcie koniecznej interwencji - jest to narzędzie, którym posługują się skuteczni menedżerowie. Tymczasem wielu decydentów nie rozumie KPI i nie potrafi wskazać, które z nich są potrzebne w danej sytuacji. W efekcie gromadzą oni duże ilości łatwych do pozyskania danych, z których jednak nic nie wynika. W tej książce zaprezentowano 75 KPI, które są uznawane za najbardziej istotne. Znajdziesz tu ich definicje wraz ze zwięzłym opisem, techniki obliczania, wreszcie ― co najważniejsze ― sposoby korzystania z tych narzędzi. Dzięki praktycznym przykładom niepostrzeżenie zaczniesz rozumieć KPI i w miarę lektury nabędziesz umiejętności ich interpretacji w celu oceny najważniejszych aspektów działalności każdego przedsiębiorstwa. Równie wartościowym elementem poradnika są wskazówki dotyczące gromadzenia danych, ustalania wartości docelowej i poziomów odniesienia, a także częstotliwości dokonywania pomiarów. Nie zabrakło podpowiedzi dotyczących rodzajów ryzyka związanego z poszczególnymi KPI. Książka może służyć jako lektura uzupełniająca wiedzę o zarządzaniu i rentowności firmy albo jako podręczna encyklopedia, w której w każdej chwili możesz sprawdzić interesujące Cię KPI. Poznaj KPI, które obejmują wiele perspektyw: finansową klienta marketingu i sprzedaży procesów operacyjnych i łańcucha dostaw pracownika społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstwa Niemierzalne? Niezarządzalne!
KPI, czyli kto położy interes?
Svyatoslav Biryulin
Wskaźniki KPI to narzędzia niedoskonałe i prymitywne, a próby zarządzania biznesem na ich podstawie są tak samo skuteczne, jak zarządzanie start-upem na podstawie podręcznika dla służb mundurowych.
Kraje Unii Europejskiej w globalnych łańcuchach wartości. Analiza empiryczna
Wirginia Doryń, Dorota Wawrzyniak
Powstanie globalnych łańcuchów wartości dodanej (GVC) zmieniło obraz produkcji światowej i procesów globalizacyjnych. W tradycyjnym modelu handlu zakłada się, że dobro wyprodukowane w kraju jest następnie sprzedawane i konsumowane za granicą, a w handel zaangażowane są kraje eksportera i importera. W przypadku handlu w ramach GVC dobra na poszczególnych etapach produkcji wielokrotnie przekraczają granice państw. Fakt ten implikuje większą złożoność zarówno uwarunkowań, jak i konsekwencji takiego handlu. Celem niniejszej pracy jest określenie determinant uczestnictwa krajów Unii Europejskiej w globalnych łańcuchach wartości i włączenie się do dyskusji na temat uwarunkowań integracji gospodarek w ramach GVC. Badanie przeprowadzono, uwzględniając zarówno perspektywę krajów będących odbiorcami zagranicznej wartości dodanej wykorzystywanej do własnego eksportu, jak i będących dostawcami krajowej wartości dodanej zawartej w dobrach będących przedmiotem dalszego przetwarzania. W monografii podjęto także temat potencjalnie różnej roli wydatków na badania i rozwój oraz zasobu napływających bezpośrednich inwestycji zagranicznych w kształtowaniu charakteru uczestnictwa w globalnych łańcuchach wartości w dwóch grupach państw – UE-15 oraz nowych krajach członkowskich. Wnioski płynące z przeprowadzonej analizy mogą pomóc w sformułowaniu zaleceń i wniosków pod adresem polityki gospodarczej, w tym w szczególności nakierowanej na zmianę pozycji kraju z odbiorcy na dostawcę dóbr podlegających dalszemu przetwarzaniu, co może zwiększyć korzyści z uczestnictwa w GVC. Książka może znaleźć także zastosowanie w dydaktyce przedmiotów ekonomicznych uwzględniających problematykę międzynarodową.