Władysław Bełza Katechizm polskiego dziecka Co kochać? Co masz kochać? pytasz dziecię, Co dla serca jest drogiego? Kochaj Boga, bo na świecie, Nic nie stało się bez Niego. Kochaj ojca, matkę twoją, Módl się za nich co dzień z rana, Bo przy tobie oni stoją Niby straż od Boga dana. Do Ojczyzny, po rodzinie, Wzbudź najczystszy żar m...
- Ur.
17 października 1847 w Warszawie
- Zm.
29 stycznia 1913 we Lwowie-
- Najważniejsze dzieła:
- Katechizm polskiego dziecka (Kto Ty jesteś?
- Polak mały), Podarek dla grzecznych dzieci (1867), Abecadlnik w wierszykach
dla polskich dzieci (1869), Upominek dla młodzi polskiej na
pamiątkę trzechsetnej rocznicy Unii Lubelskiej (1869); zbiory
wierszy: Z wiosny (1868), Pieśni liryczne (1868), Z doli i
niedoli (1869); poemat Zamek grójecki.
Pseudonimy: Władysław Piast, Władysław Ostrowski.
Działacz kulturalny
i autor wierszy dla dzieci i młodzieży propagujących uproszczoną, lecz
dobitną wersję polskiego nacjonalizmu i katolickiej religijności.
Po
ukończeniu gimnazjum przez rok uczył się w szkole oficerskiej w
Kazaniu i mimo że myśl o mundurze porzucił, w swej późniejszej pracy
literackiej, publicystycznej i oświatowej zachował styl wojskowy.
Krótkie wersy, dokładne (często gramatyczne) rymy i skłonność do rymów
męskich znaczących końcówki wersów jednosylabowymi wyrazami - to cechy
nadające jego twórczości rymotwórczej styl pobudki, wojskowej piosenki
czy wierszowanego regulaminu. Jego wiersze dla dzieci nie mają pomóc
czytelnikom w obserwacji złożoności świata, lecz stanowią zbiór zasad
do zapamiętania i wykonania bez zbędnych refleksji.
Bełza był ideowym
spadkobiercą drugorzędnych romantyków - osobiście znał i czerpał
inspiracje od Wincentego Pola i Bohdana Zaleskiego, literacko
pozostawał w kręgu zakreślonym przez Psalmy przyszłości Zygmunta
Krasińskiego. Poświęcił się utrwalaniem polskości w rudymentarnej
formie w celu zapobieżenia wynarodowieniu przez zaborców. Studiował
literaturę w Szkole Głównej w Warszawie; od 1869 r. działał w
Poznaniu, gdzie był współzałożycielem "Tygodnika Wielkopolskiego" oraz
pisma dla dzieci "Promyk", a także współtwórcą teatru polskiego. W
1871 r. z powodu swojej aktywności został wydalony z zaboru pruskiego.
Rok później osiadł we Lwowie, gdzie redagował pisemko "Towarzysz
Pilnych Dzieci" (od 1876), był współzałożycielem Koła
Literacko-Artystycznego (1880) oraz - wraz z Józefem Ignacym
Kraszewskim - Macierzy Polskiej (1882), stowarzyszenia zajmującego
się szerzeniem oświaty za pomocą wydawnictw popularnych (do 1914 r.
wydało ono 1,5 mln. egzemplarzy i blisko 200 tytułów). Bełza
przyczynił się także do założenia Towarzystwa Literackiego im. Adama
Mickiewicza we Lwowie, był autorem gawęd o Mickiewiczu i epoce
romantyzmu, opowiastek o wybranych wydarzeniach z historii Polski oraz
bardzo popularnego wyboru utworów literackich - Antologii polskiej
(1880). Od 1882 r. pracował w Ossolineum, zajmując się działem
czytelni dla młodzieży oraz wydawnictwem książek szkolnych. Od lat 70.
do schyłku XIX w. związany z uzdrowiskiem w Iwoniczu-Zdroju, był
autorem pierwszego przewodnika krajoznawczo-turystycznego po tych
okolicach oraz animatorem miejscowego życia kulturalnego i
towarzyskiego.
Kupując książkę wspierasz fundację Nowoczesna Polska, która propaguje ideę wolnej kultury. Wolne Lektury to biblioteka internetowa, rozwijana pod patronatem Ministerstwa Edukacji Narodowej. W jej zbiorach znajduje się kilka tysięcy utworów, w tym wiele lektur szkolnych zalecanych do użytku przez MEN, które trafiły już do domeny publicznej. Wszystkie dzieła są odpowiednio opracowane - opatrzone przypisami oraz motywami.