Деталі електронної книги
Termodynamika
Zbigniew Wrzesiński
Tekst wydania trzeciego został poprawiony i uzupełniony o zasady zapisu tensorów w symbolice kreskowej Gibbsa i wskaźnikowej Shoutena. Zdefiniowano zapis mnożenia skalarnego i diadowego dwóch wektorów, tensor jednostkowy drugiego rzędu, symbol Levi-Civity (triadyka alternująca), wektor gradientu skalara, tensor drugiego rzędu gradientu wektora, skalar dywergencji wektora, wektor dywergencji tensora drugiego rzędu. Poszerzono podręcznik o dwa nowe rozdziały 16.40 oraz 16.41. W rozdziale 16.40 omówiono termodynamikę ośrodków dielektrycznych i magnetycznych, zaś w rozdziale 16.41 zjawisko magnetokaloryczne w substancjach paramagnetycznych.
Spis treści
Przedmowa do wydania I 10
Przedmowa do wydania II 11
Przedmowa do wydania III 12
Przedmowa do wydania IV 13
Wykaz ważniejszych oznaczeń 14
1. Wiadomości wstępne 17
1.1. Fenomenologiczny opis materii 17
1.2. Wielkości ekstensywne (WE) 19
1.3. Kryteria istnienia granicy pozornej 19
1.4. Gęstość zasobów wielkości substancjalnych (WS) oraz wielkości komponencjalnych
(WK) 21
1.5. Prędkość substancjalna i komponencjalna 23
1.6. Wielkości intensywne (WI) 25
1.7. Pęd cieplny i energia kinetyczna zbioru cząsteczek substancji 25
1.8. Klasyfikacja energii 26
1.9. Wielkości referencjalne 27
1.10. Obszar substancjalny, niesubstancjalny oraz komponencjalny 28
1.11. Zasady zapisu tensorów w symbolice kreskowej Gibbsa i wskaźnikowej Shoutena 30
1.12. Różniczka i pochodna referencjalna wielkości polowej 40
1.13. Pochodna substancjalna i komponencjalna skalarnych i wektorowych wielkości polowych 43
1.14. Kryteria istnienia pól stacjonarnych i jednorodnych 44
1.15. Zastosowanie jakobianów w termodynamice 45
1.15.1. Analiza właściwości jakobianów 45
1.15.2. Tożsamości termodynamiczne 49
1.16. Określenie rzędu elementarnych przyrostów zasobu objętości i zasobu masy w układzie 51
2. Zerowa zasada termodynamiki 55
2.1. Parametry stanu i funkcje stanu 55
2.2. Układ, faza układu, równowaga i odwracalność termodynamiczna 55
2.3. Procesy kwazistatyczne w termodynamice 57
2.4. Osłona, adiabatyczna i diatermiczna 57
2.5. Temperatura układu 58
2.6. Ci śnienie w układzie 58
2.7. Sformułowanie zerowej zasady termodynamiki 62
3. Gazy doskonałe, półdoskonałe i rzeczywiste 63
3.1. Model gazu doskonałego 63
3.2. Termiczne współczynniki rozszerzalności i prężności oraz izotermiczny współczynnik ściśliwości 63
3.3. Prawo izobary Gay-Lussaca 64
3.4. Prawo izochory Charlesa 66
3.5. Prawo izotermy Boyle’a-Mariotte’a 67
3.6. Równanie stanu gazu doskonałego Clapeyrona. Indywidualna stała gazowa 68
3.7. Prawo Avogadra. Liczba Avogadra 70
3.8. Molowa gęstość zasobu objętości. Uniwersalna stała gazowa 70
3.9. Pojemność cieplna substancji 73
3.10. Gazy półdoskonałe 74
3.11. Gazy rzeczywiste 74
3.12. Prawo stanów odpowiadających sobie 77
3.13. Skala temperatury termometru gazowego 79
3.14. Równanie stanu gazu rzeczywistego van der Waalsa 81
3.15. Równanie stanu gazu rzeczywistego Berthelota 86
3.16. Równanie stanu gazu rzeczywistego Dietericiego 87
4. Termodynamika fazy gazowej wieloskładnikowej 89
4.1. Objętościowe gęstości zasobu ilości moli oraz masy mieszaniny 89
4.2. Objętościowe gęstości zasobu ilości moli oraz masy składnika mieszaniny 90
4.3. Koncentracja składnika mieszaniny
4.4. Molowa koncentracja składnika mieszaniny 91
4.5. Prawo Daltona 93
4.6. Ciśnienie składnika mieszaniny 93
4.7. Ułamek molowy składnika mieszaniny 93
4.8. Udział masowy składnika mieszaniny 94
4.9. Parcjalna gęstość zasobu objętości 95
4.10. Masowa gęstość zasobu objętości składnika mieszaniny 99
4.11. Udział objętościowy składnika mieszaniny 100
4.12. Gęstość strumienia dyfuzji 101
4.13. Równanie ciągłości dyfuzji 103
5. Pierwsza zasada termodynamiki 106
5.1. Klasyfikacja transportu energii 106
5.2. Ciepło 107
5.3. Praca 107
5.3.1. Równanie Pfaffa 108
5.3.2. Praca bezwzględna objętościowa 110
5.3.3. Praca uogólniona 113
5.3.4. Praca uogólniona zewnętrzna 114
5.3.5. Praca uogólniona wewnętrzna 114
5.3.6. Praca tarcia 114
5.3.7. Praca elementarna 115
5.3.8. Praca techniczna 115
5.3.9. Masowe gęstości ilości pracy elementarnej, bezwzględnej objętościowej, uogólnionej i technicznej 116
5.3.10. Mechaniczny równoważnik ciepła i cieplny równoważnik pracy 118
5.4. Energia wewnętrzna 120
5.5. Aksjomat bilansowy dla wielkości ekstensywnych (WE) 121
5.6. Bilans podstawowy dla wielkości ekstensywnych (WE) 122
5.7. Substancjalny bilans zasobu energii wewnętrznej (EW) dla wielkości ekstensywnych (WE) 124
5.8. Sformułowanie pierwszej zasady termodynamiki dla wielkości ekstensywnych (WE) 129
5.9. Bilans energii wewnętrznej (EW) w punkcie substancjalnym 130
5.10. Sformułowanie równania pierwszej zasady termodynamiki dla wielkości intensywnych (WI) 139
5.11. Funkcje termodynamiczne entalpii oraz entalpii uogólnionej 140
5.12. Uogólniony bilans zasobu energii wewnętrznej dla układu otwartego 142
5.13. Sformułowanie równania pierwszej zasady termodynamiki dla układu otwartego 145
6. Druga zasada termodynamiki i jej konsekwencje 146
6.1. Przemiany nierównowagowe 146
6.2. Entropia. Sformułowanie drugiej zasady termodynamiki 147
6.3. Statystyczna interpretacja entropii 152
6.4. Uogólnione ciepło właściwe substancji 158
6.5. Równanie Gibbsa 160
6.6. Funkcja jednorodna. Tożsamość Eulera 162
6.7. Funkcja termodynamiczna entalpii swobodnej oraz uogólnionej entalpii swobodnej 163
6.8. Funkcja termodynamiczna energii swobodnej 166
6.9. Termodynamiczne kryteria równowagi 167
6.10. Uogólniony izobaryczno-izotermiczny potencjał termodynamiczny 171
6.11. Warunki równowagi w układzie izolowanym 175
6.12. Potencjał chemiczny. Potencjał elektrochemiczny 178
6.13. Równanie Gibbsa-Duhema 183
6.14. Uogólnione termodynamiczne równania Maxwella 183
6.15. Różnica między ciepłami właściwymi przy stałej sile i przy stałej współrzędnej uogólnionej. Równanie Meyera 186
6.16. Równania ciepła z uwzględnieniem drugiej zasady termodynamiki 188
6.17. Prawo Joule’a 189
6.18. Energia wewnętrzna układu substancjalnego oddziałującego z otoczeniem w przemianie izochorycznej 192
7. Podstawowe funkcje termodynamiczne gazów doskonałych i półdoskonałych 194
7.1. Energia wewnętrzna gazu doskonałego i półdoskonałego 194
7.2. Entalpia gazu doskonałego i półdoskonałego 195
7.3. Entropia gazu doskonałego i półdoskonałego 196
8. Przemiany termodynamiczne 199
8.1. Przemiana izochoryczna 199
8.2. Przemiana izobaryczna 201
8.3. Przemiana izotermiczna 203
8.4. Przemiana izentropowa (adiabata odwracalna) 205
8.5. Przemiana politropowa 207
8.6. Przemiany gazu doskonałego w układach otwartych 211
8.6.1. Napełnianie zbiornika 211
8.6.2. Opróżnianie zbiornika 214
8.6.3. Ogrzewanie gazu w zbiorniku otwartym 215
9. Analiza funkcji termodynamicznych gazów rzeczywistych 218
9.1. Ciepło właściwe gazu rzeczywistego przy stałej objętości 218
9.2. Ciepło właściwe gazu rzeczywistego przy stałym ci śnieniu 219
9.3. Funkcja termodynamiczna energii wewnętrznej gazów rzeczywistych 221
9.4. Funkcja termodynamiczna entalpii gazów rzeczywistych 222
9.5. Funkcja termodynamiczna entropii gazów rzeczywistych 224
9.6. Zjawisko Joule’a-Gay-Lussaca 225
9.7. Zjawisko Joule’a-Thomsona 227
9.8. Efekt zjawiska Joule’a-Thomsona 229
9.9. Ciepło neutralizacji całkowitego efektu zjawiska Joule’a-Thomsona 234
9.10. Skraplanie gazów 237
10. Para 242
10.1. Proces izobarycznego parowania 242
10.2. Ciepło przemiany fazowej parowania 245
10.3. Ciepło przemiany fazowej sublimacji 247
10.4. Równanie Clausiusa-Clapeyrona 248
10.5. Stopień suchości pary mokrej 249
11. Gazy wilgotne. Powstawanie gazu wilgotnego 251
12. Obiegi termodynamiczne 255
12.1. Model doskonałej tłokowej maszyny przepływowej 257
12.2. Praca indykatorowa i wykresowa 258
12.3. Praca wewnętrzna (internijna) 259
12.4. Praca efektywna 259
12.5. Lokalne równanie zasobu entalpii dla urządzeń przepływowych 260
12.6. Praca odwracalnego obiegu prawo- i lewobieżnego 264
12.7. Praca nieodwracalnego obiegu prawo- i lewobieżnego 265
12.8. Bilanse zasobu entalpii dla nieodwracalnych obiegów prawo- i lewobieżnych o ustalonych strumieniach przepływu czynnika 266
12.9. Sprawność termiczna obiegu prawobieżnego 270
12.10. Sprawność termiczna obiegu lewobieżnego 270
12.11. Odwracalny obieg Carnota 272
12.12. Teoremat Carnota 273
12.13. Termodynamiczna skala temperatury Kelvina 275
12.14. Obieg porównawczy Otta 277
12.15. Obieg porównawczy Diesla 279
12.16. Obieg porównawczy Sabathégo 280
12.17. Obieg porównawczy Joule’a 281
12.18. Sprawności i moce silników spalinowych 284
12.19. Sprężarki tłokowe 288
13. Przemiany fazowe 292
13.1. Reguła faz Gibbsa 295
13.2. Przemiany fazowe pierwszego i drugiego rodzaju 295
13.3. Termodynamika przemian fazowych 299
14. Trzecia zasada termodynamiki 302
14.1. Równanie Gibbsa-Helmholtza 302
14.2. Całka równania Gibbsa-Helmholtza 304
14.3. Teoremat Nernsta 305
14.4. Sformułowanie trzeciej zasady termodynamiki 307
14.5. Konsekwencje trzeciej zasady termodynamiki 308
15. Kinetyczna teoria gazów 309
15.1. Kinetyczna teoria ci śnienia gazu 310
15.2. Porównanie praw gazu doskonałego z wynikami kinetycznej teorii gazów 319
15.3. Ekwipartycja energii 323
15.4. Rozkład prędkości Maxwella 324
15.4.1. Przestrzeń prędkości 324
15.4.2. Zderzenia sprężyste cząsteczek 329
15.4.3. Obliczenie stałych i funkcji objętościowej gęstości zasobu ilości cząsteczek gazu o zasobie energii 331
15.4.4. Rozkład zasobu ilości cząsteczek w funkcji modułów ich prędkości 335
15.5. Prędkość średnia i prędkość średniej kwadratów prędkości 339
15.6. Prędkość najbardziej prawdopodobna 340
15.7. Średnia droga swobodna 341
15.8. Prawdopodobieństwo przebycia drogi swobodnej przez cząsteczkę 344
15.9. Częstość zderzeń cząsteczek 345
15.10. Gęstość strumienia wymiany ilości cząsteczek gazu 346
15.11. Efuzja molekularna 348
15.12. Gęstość strumienia wymiany ilości cząsteczek pary 350
15.13. Współczynniki w zjawiskach transportu 351
16. Kinetyczna teoria promieniowania 359
16.1. Pudło izotermiczne 359
16.2. Zasób ilości oscylatorów promieniowania w pudle izotermicznym 359
16.3. Objętościowa gęstość zasobu ilości oscylatorów promieniowania 361
16.4. Funkcja rozkładu widmowego objętościowej gęstości zasobu ilości oscylatorów promieniowania 363
16.5. Funkcja rozkładu widmowego objętościowej gęstości zasobu energii promieniowania w ujęciu klasycznym 364
16.6. Funkcja rozkładu widmowego objętościowej gęstości zasobu energii promieniowania według Wiena 366
16.7. Zasób energii promieniowania oscylatora w przedziale całego pola dozwolonych poziomów energetycznych (kwantowa hipoteza Plancka) 367
16.8. Funkcja rozkładu widmowego objętościowej gęstości zasobu energii promieniowania w ujęciu Plancka 371
16.9. Objętościowa gęstość zasobu energii promieniowania w ujęciu Plancka 373
16.10. Funkcja rozkładu widmowego wektora gęstości strumienia wymiany energii promieniowania 374
16.11. Wektor gęstości strumienia wymiany energii promieniowania. Prawo promieniowania Stefana-Boltzmanna 376
16.12. Prawo przesunięć Wiena 377
16.13. Ciśnienie promieniowania 378
16.14. Określenie objętościowej gęstości zasobu energii promieniowania przy wykorzystaniu pierwszej i drugiej zasady termodynamiki 379
16.15. Adiabatyczne rozprężanie promieniowania 381
16.16. Teoria Debye’a ciepła właściwego ciał stałych 382
16.17. Elektronowe ciepło właściwe 385
16.18. Inwersja obsadzeń 385
16.19. Mechanika atomów i cząstek 390
16.20. Równanie falowe Schrödingera we współrzędnych prostokątnych 397
16.21. Wartości oczekiwane 407
16.22. Równanie falowe Schrödingera we współrzędnych sferycznych 411
16.23. Orbitalny moment pędu 417
16.24. Studnia potencjału o skończonej głębokości 424
16.25. Zjawisko tunelowe 429
16.26. Kwantowy oscylator harmoniczny 433
16.27. Energia translacyjna, rotacyjna i oscylacyjna cząsteczki 438
16.28. Energia zbioru cząsteczek w ujęciu molekularnym 447
16.29. Nierozróżnialność i statystyka kwantowa 460
16.30. Rozkłady statystyczne 468
16.30.1. Rozkład mikrokanoniczny 470
16.30.2. Rozkład kanoniczny 472
16.30.3. Wielki rozkład kanoniczny 477
16.30.4. Zespół statystyczny 481
16.30.5. Hipoteza ergodyczna Boltzmanna 482
16.31. Statystyki kwantowe Fermiego-Diraca oraz Bosego-Einsteina 484
16.32. Zastosowanie rozkładu Boltzmanna do przybliżenia rozkładów kwantowych 489
16.33. Termodynamika lasera 491
16.34. Gaz fotonowy i fononowy 497
16.35. Kondensacja Bosego. Funkcja gęstości stanów 497
16.36. Ciekły hel 502
16.37. Gaz elektronów swobodnych 503
16.38. Emisja termoelektronowa równanie Richardsona 505
16.39. Potencjał kontaktowy 509
16.40. Termodynamika o środków dielektrycznych i magnetycznych 511
16.41 Zjawisko magnetokaloryczne w substancjach paramagnetycznych 526
17. Wymiana ciepła w procesie promieniowania 530
17.1. Analiza promieniowania 530
17.1.1. Bilans zasobu energii promieniowania 530
17.1.2. Strumień emisji energii promieniowania 532
17.1.3. Wektor gęstości strumienia emisji energii promieniowania 532
17.1.4. Funkcja rozkładu widmowego wektora gęstości strumienia emisji energii promieniowania 532
17.1.5. Wektor gęstości strumienia ukierunkowanej emisji energii promieniowania (intensywność lub światłość promieniowania) 533
17.1.6. Funkcja rozkładu widmowego wektora gęstości strumienia ukierunkowanej emisji energii promieniowania (monochromatyczna intensywność lub
monochromatyczna światłość promieniowania) 534
17.2. Synteza promieniowania 534
17.3. Emisyjność. Prawo Lamberta 536
17.4. Bilans zasobu energii promieniowania monochromatycznego dla ciał nieprzeźroczystych. Prawo Kirchhoffa 543
17.5. Wymiana ciepła pomiędzy promieniującymi powierzchniami 546
17.6. Promieniowanie substancji częściowo przeźroczystych 551
17.6.1. Bilans strumienia emisji energii promieniowania dla o środka częściowo przeźroczystego 551
17.6.2. Strumienie emisji oraz wymiany energii promieniowania 554
18. Wymiana ciepła w procesie przewodzenia 556
18.1. Równanie Fouriera-Kirchhoffa 556
18.2. Równanie przewodnictwa cieplnego 559
18.3. Warunki brzegowe dla wymiany ciepła z otoczeniem 563
18.4. Ciepło akumulacji i temperatura średnia 566
19. Wymiana ciepła przez unoszenie 575
19.1. Prawo Newtona przejmowania ciepła 575
19.2. Konwekcja wymuszona 577
19.3. Konwekcja swobodna 581
20. Zło żona wymiana ciepła 585
21. Termodynamika stanów nierównowagowych 589
21.1. Referencjalny bilans objętościowej gęstości zasobu entropii 589
21.2. Klasyczne i lokalne ujęcie drugiej zasady termodynamiki 592
21.3. Źródło entropii 595
21.4. Termodynamika procesów nieodwracalnych 598
21.5. Liniowe równania fenomenologiczne 600
21.6. Efekty krzyżowe i zasada Curie 601
21.7. Źródło entropii jako kwadratowa funkcja bodźców termodynamicznych 601
21.8. Stany stacjonarne według Prigogine’a 604
21.9. Teoria fluktuacji 606
21.10. Zasada mikroskopowej odwracalności 610
21.11. Czwarta zasada termodynamiki Onsagera i założenia dotyczące prawa zaniku fluktuacji 612
21.12. Liniowa nieosobliwa transformacja przepływów i bodźców termodynamicznych 613
21.13. Ewolucja produkcji źródła entropii w czasie 617
21.14. Równoważność definicji stanów stacjonarnych według Prigogine’a i fenomenologicznej 619
21.15. Trwałość stanów stacjonarnych 620
21.16. Wyznaczanie źródła entropii 622
Dodatek A. Rozkład Boltzmanna 624
Dodatek B. Operatory momentu pędu we współrzędnych sferycznych 630
Stałe fizyczne 635
Alfabet grecki 636
Wielokrotności i podwielokrotności jednostek miar 636
Bibliografia 637
- Назва:Termodynamika
- Автор:Zbigniew Wrzesiński
- ISBN:978-83-8156-632-2, 9788381566322
- Дата видання:2025-10-21
- Формат:Eлектронна книга
- Ідентифікатор видання: e_4lwg
- Видавець: Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej