Ebook details

Człowiek w relacji ze zwierzętami hodowlanymi: lingwistyczne studium antropocentryzmu (na podstawie polskich i rosyjskich frazeologizmów animalistycznych)

Człowiek w relacji ze zwierzętami hodowlanymi: lingwistyczne studium antropocentryzmu (na podstawie polskich i rosyjskich frazeologizmów animalistycznych)

Agata Piasecka

EBOOK
Buy a title on ebookpoint.pl

Monografia stanowi językoznawcze studium antropocentryzmu, oparte na analizie polskich i rosyjskich frazeologizmów animalistycznych odnoszących się do wybranych zwierząt hodowlanych: konia, krowy, owcy, kozy i świni. Punktem wyjścia jest założenie, że język nie tylko opisuje świat przyrody, lecz także utrwala hierarchie wartości, stereotypy oraz kulturowe wzorce myślenia o relacji homo-animal. Badanie obejmuje jednostki zarówno o pozytywnym, jak i negatywnym nacechowaniu, pokazując, w jaki sposób realne cechy fauny - a jeszcze częściej ich kulturowe wyobrażenia - stają się punktem odniesienia w opisie człowieka - jego wyglądu, zachowania, emocji czy moralności.

Autorka proponuje autorską klasyfikację frazeologizmów według modeli antropocentrycznych (praktyczny, perceptywny, fizyczny, dynamiczny, umysłowy, charakterologiczny), co pozwala uchwycić mechanizmy metaforyzacji, wartościowania i stereotypizacji. Łącząc perspektywę językoznawczą z refleksją kulturową, praca ukazuje, że językowy obraz świata jest kształtowany przez wielowiekowe doświadczenia, wierzenia i obyczaje, a zarazem może wpływać na sposób postrzegania i traktowania zwierząt.

Wnioski z analizy skłaniają do namysłu nad miejscem Homo sapiens w świecie przyrody oraz nad konsekwencjami utrwalonego w języku szowinizmu gatunkowego. Publikacja adresowana jest do językoznawców, kulturoznawców, tłumaczy oraz wszystkich zainteresowanych relacjami między językiem, kulturą i etyką w kontekście obrazu zwierząt w językach słowiańskich.

  1. Uwagi wstępne         11
  2. Charakterystyka terminu frazeologia animalistyczna i jego zakres przyjęty w monografii  18
  3. Ogólna charakterystyka polskiej i rosyjskiej frazeologii animalistycznej      24
  4. Przegląd stanu badań językoznawczych nad frazeologią  animalistyczną    31
    1. Czasopiśmiennictwo       31
    2. Monografie wieloautorskie          33
    3. Monografie autorskie     35
    4. Zróżnicowanie tematyczne badań 36
    5. Badania językoznawcze z antropocentryzmem w tle: stan i perspektywy            39
  5. Główne założenia metodologiczne       41
    1. Kwalifikatory chronologiczne       45
    2. Kwalifikatory geograficzne            46
    3. Konotacja          47

5.3.1. Sposoby rozumienia konotacji. Ujęcie Jerzego Bartmińskiego   47

5.3.2. Konotacja w nawiązaniu do frazeologizmów animalistycznych. Trzy filary motywacji nazewniczej            49

5.3.3. Frazeologizmy animalistyczne jako źródło konotacji    53

        1. Zróżnicowanie konotacji we frazeologizmach animalistycznych    54
  2. Antropocentryzm     58
    1. Miejsce antropocentryzmu w badaniach językoznawczych   58
    2. „Drabina bytów” i szowinizm międzygatunkowy. Krytyka podejścia antropocentrycznego w nauce     61
    3. Metafory i frazeologizmy animalistyczne dotyczące człowieka           68
    4. Antropocentryzm a językowy obraz świata              72
    5. Antropocentryczne podstawy językowego obrazowania fauny           76
    6. Antropocentryzm, szowinizm międzygatunkowy i drabina bytów w kontekście polskiej i rosyjskiej frazeologii animalistycznej: fakty językowe   78
  3. Modele antropocentryczne w polskiej i rosyjskiej

frazeologii animalistycznej     90

    1. Model praktyczny           91

7.1.1. Opozycja pożyteczne – bezużyteczne, szkodliwe         96

7.1.2. Opozycja bezpieczne – niebezpieczne, groźne             105

7.1.3. Opozycja traktowane z troską, z szacunkiem, z czułością – traktowane okrutnie, z pogardą, z ironią        109

    1. Model perceptywny        119

7.2.1. Percepcja wzrokowa           120

        1. Opozycja ładne – brzydkie   121
        2. Opozycja czyste – brudne    131
        3. Opozycja przyjemne – nieprzyjemne 133

7.2.2. Percepcja słuchowa            133

        1. Opozycja przyjemne – nieprzyjemne 135

7.2.3. Percepcja węchowa            142

        1. Opozycja przyjemne – nieprzyjemne 142
    2. Model fizyczny  144

7.3.1. Opozycja silny, zdrowy – słaby, chory             145

7.3.2. Opozycja młody – stary       148

    1. Model dynamiczny         152
      1. Opozycja szybko, energicznie, intensywnie – wolno, niezdarnie, ociężale   154

7.4.2. Opozycja typowo – dziwnie 160

    1. Model umysłowy            162
    2. Model charakterologiczny            168

7.6.1. Cechy człowieka związane z obrazem kozy     170

7.6.2. Cechy człowieka związane z obrazem owcy    172

7.6.3. Cechy człowieka związane z obrazem trzody chlewnej 174

7.6.4. Cechy człowieka związane z obrazem bydła   177

7.6.5. Cechy człowieka związane z obrazem konia   179

  1. Uwagi końcowe         182
    1. Człowiek – twórca hierarchii wartości w językowym obrazie świata   186
    2. Człowiek – istota definiująca własną tożsamość przez pryzmat językowych obrazów zwierząt      187
    3. Człowiek – autor językowych symboli i stereotypów o faunie             188
    4. Człowiek – językowy architekt własnej wyższości, uwikłany w swoje ograniczenia     188
    5. Człowiek – egocentryczny użytkownik inwentarza  189

 

Bibliografia       191

Wykaz źródeł wraz z zastosowanymi skrótami   191

Język polski       191

Język rosyjski    192

Monografie, artykuły, opracowania wieloautorskie         194

Język polski       194

Język rosyjski    214

Słowniki, encyklopedie           225

Język polski       225

Język rosyjski    226

Wykaz zastosowanych kwalifikatorów       229

Język polski       229

Język rosyjski    229

Indeks opisanych frazeologizmów animalistycznych             232

  • Title:Człowiek w relacji ze zwierzętami hodowlanymi: lingwistyczne studium antropocentryzmu (na podstawie polskich i rosyjskich frazeologizmów animalistycznych)
  • Author:Agata Piasecka
  • ISBN:978-83-8331-926-1, 9788383319261
  • Date of issue:2025-12-08
  • Format:Ebook
  • Item ID: e_4p05
  • Publisher: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego