Details zum E-Book
Baśniowe oratorium. O Nowej Justynie i Historii Julietty Markiza de Sade
Krzysztof Matuszewski
Celem zaproponowanej w tej książce taksonomii tematów jest ułatwienie peregrynacji po świecie z rozmachem zakreślonej fabuły dwu spektakularnych dzieł Sade'a. Radykalność autora i łączony z nim skandal wywołują odrzucenie, jakiego domaga się moralność, bądź egzorcyzmowanie za pomocą sarkazmu, lekceważenia czy insynuowania nudy. Staram się oddemonizować Sade'a, zdjąć z niego odium promotora okrucieństwa i zbrodni, który za pomocą pióra użytego do lansowania zła pragnie z szatańską premedytacją wywrócić świat na nitce. Bardziej przekonujący wydaje mi się wizerunek autora o filozoficznych kompetencjach, panującego nad literackim warsztatem, bynajmniej nienudnego, tworzącego fikcję pokrewną pod względem konstrukcji i przesłania gatunkowi baśni, owszem, potęgującej walory gotyckie. Choć nagminnie sięgał po przemoc, to eksplorował ją z zamiarem teatralizacji swego uniwersum, uczynienia go feerią wydarzeń i efektów. Służyć one miały uatrakcyjnieniu spektaklu, a na metapoziomie celom poznawczym, edukacyjnym i - jak w baśni - moralnym. Intencją nie było jednak moralizowanie, ale doping do bardziej finezyjnej etyki umożliwianej przez infernalną ekspedycję. Sade realizuje strategię pisarstwa rozpalającego ciekawość i zmysły, komunikatu zarówno dla intelektu bądź ducha, jak i dla ciała. Podczas lektury jego utworów warto oddalić mimesis, pytanie o relację między obrazem a rzeczywistością i docenić humor. Na wyższym poziomie autor pozwala pytać o prawomocność etyki naturalistycznej; czyni to dzisiaj, po Shoah, w obliczu obaw, że natura nie stanowi źródła wartości i w kontekście wpełzającego niezauważalnie pod skórę faszyzmu.
Wstęp. Tysiąc i trzecia noc 7
CZĘŚĆ PIERWSZA Sade transoceaniczny 21
I. Popędowy impet czy ład koncyliacji? 21
II. Entuzjazmująca materialność tekstu 22
III. Więcej niż osobiste motywacje 23
IV. Występku i cnoto, gdzie wasze zwycięstwo?! 25
V. Pod znakiem ambiguïté – tragizm fantazmatycznej suwerenności 26
VI. Porady dla panien w sprawie życiowego powodzenia 28
VII. Idea eskalacji 30
VIII. Cnota, moralność, obyczaj, te żałosne chimery 30
IX. Lube kazirodztwo 39
X. Sodomii rozkosz bez konkurencji 41
XI. Suplement do systemowych aberracji 44
XII. Profanacja miłości i kobiecych wdzięków 46
XIII. Wstępna uwaga o ekscesie i przemocy 52
XIV. Błysnąć perfidią i okrucieństwem 54
XV. Zmysłów miłe rozprzężenie 61
XVI. The soft excesses and the slightly harder ones 69
XVII. Religia? W tej kwestii pryncypialnie 80
XVIII. Nimb zbrodni 91
XIX. Wzmianka na temat przykrej prawidłowości 106
XX. Społeczeństwo i polityka? Transgresyjny odpór 109
XXI. Ewokacje Justyny 119
XXII. Ekspozycje narratora 130
XXIII. Comploratio (alla calando) 134
XXIV. Passacaglia della Vita. Justyny wybór egzystencjalny? 136
CZĘŚĆ DRUGA Sade niebotyczny 139
I. Co za teatr! 139
II. Dramatis personae 152
III. Immoralna pedagogika 156
IV. Niefalsyfikowalna natura 172
V. Dygresja o impasie świadomości 177
VI. Wyobraźnia na koncyliację i wzlot 181
VII. O Bogu, derywatywnych zmyśleniach i stosownym odporze 188
VIII. Cnota i występek inaczej akcentowane 211
IX. Dygresja w sprawie autotematyzmu 220
X. Dygresja na temat fantastyki i humoru 221
XI. Dygresja Sollersowska 228
XII. Dygresja na temat tajwańsko-chińskiej (auto)cenzury 231
XIII. Perypetie Julietty w Japonii 238
XIV. Czeska rewerencja i oddanie 244
XV. Sade na Bałkanach 250
XVI. Szwecja: od ekscerptów do bogatej oferty 253
XVII. Dyskretna rewolucja w Quebecu 255
XVIII. Mała inkluzja surrealistyczna 256
XIX. Rozkoszować się, nie bacząc na koszty 263
XX. Dygresja na temat stoickiej apatii i śmierci 267
XXI. Z namiętności splendor, chwała i szczęście 271
XXII. Dygresja o lupanarach i prostytucji 278
XXIII. Flagellacja-renowacja 282
XXIV. Sznyt sodomii 285
XXV. Obrywanie płatków róż i inne subtelności 292
XXVI. Nic nie równa się rozpuście 295
XXVII. Cruelty trance 299
XXVIII. Lans suwerennej zbrodni 314
XXIX. Pogromowe drobiazgi 335
XXX. Suplement polityczny i pekuniarny 354
XXXI. Suplement estetyczny 368
XXXII. Rezonowanie Sade’a w XIX wieku 372
XXXIII. Suplement azylarno-psychologiczny 395
XXXIV. Suplement miłosny i emancypacyjno-mizoginiczny 409
XXXIV. Suplement miłosny i emancypacyjno-mizoginiczny 409
XXXV. Suplement o promotorach sprawy Sadycznej 434
XXXV. Suplement o promotorach sprawy Sadycznej 434
XXXVI. Oda do Julietty 545
XXXVII. Éloge de Juliette 547
Zakończenie. S/L(B). Poetycka (i egzystencjalna) praktyka sadyzmu 551
Bibliografa 605
Streszczenie 621
Abstract 625
Indeks osobowy 629
Indeks bohaterów Sade’a 643
- Titel:Baśniowe oratorium. O Nowej Justynie i Historii Julietty Markiza de Sade
- Autor:Krzysztof Matuszewski
- ISBN:978-83-8331-876-9, 9788383318769
- Veröffentlichungsdatum:2026-02-19
- Format:E-Book
- Artikel-ID: e_4sxc
- Verleger: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego