Szczegóły ebooka
Darowizny, testamenty, spadki . Prawo bez tajemnic 2/2026
Eliza Borkowska
"Darowizny, testamenty, spadki" to praktyczny poradnik, który pomoże zaplanować wszystkie czynności związane z przekazaniem majątku, m.in. na wypadek śmierci. Uwzględniono w nim obowiązujące od 7 stycznia 2026 r. zmiany w przepisach o podatku od spadków i darowizn, których celem jest zwiększenie ochrony podatników oraz doprecyzowanie ich obowiązków.
Autorka bardzo przystępnie wyjaśnia, jak prawidłowo i zgodnie z prawem dokonać darowizny, zawrzeć umowę o dożywocie bądź sporządzić testament. Szczegółowo omawia też zasady dziedziczenia ustawowego i testamentowego, skutki darowizny, a także sposób postępowania, by majątek darczyńcy lub spadkodawcy został przekazany zgodnie z obowiązującym prawem. Przy tym wszystkim pokazuje, jak uniknąć kosztownych błędów, sporów rodzinnych i nieprzewidzianej odpowiedzialności za długi. Liczne przykłady, ostrzeżenia i praktyczne wskazówki sprawiają, że nawet skomplikowane przepisy stają się zrozumiałe.
Czytelnik dowie się z publikacji m.in.:
■ ile czasu ma spadkobierca na odrzucenie spadku,
■ jak sporządzić wniosek o stwierdzenie nabycia spadku do sądu,
■ kiedy testament ustny jest ważny,
■ czym jest zapis testamentowy,
■ kto może żądać zachowku.
Ponadto w poradniku "Darowizny, testamenty, spadki" wyjaśniono:
■ jakie są rodzaje testamentów,
■ jak przebiega dział spadku,
■ na jakich zasadach dziedziczą dzieci w rodzinie zastępczej,
■ gdzie znaleźć informacje o rachunkach bankowych zmarłego,
■ jak odrzucić spadek,
■ co dzieje się z małą firmą po śmierci właściciela,
■ kto może dziedziczyć gospodarstwo rolne,
■ czym jest umowa o dożywocie,
■ jak prawidłowo zawrzeć umowę darowizny,
■ czy darowizna zalicza się na poczet zachowku.
Poradnik zawiera także wzory umów, testamentów i wniosków w postepowaniu spadkowym. Objaśnia znaczenie najważniejszych postanowień umowy darowizny oraz umowy o dożywocie, które często są stosowane, aby jeszcze za życia przekazać majątek wskazanym osobom.
Autorka poświęca także uwagę opodatkowaniu otrzymanych spadków i darowizn. Wskazuje, jak obliczyć należny podatek i jaką deklarację należy przedłożyć do urzędu skarbowego, a w jakich warunkach można uniknąć tego podatku.
Spis treści
Wstęp ...................................................................................................................................................... 9
1 Zasady dziedziczenia ............................................................................................................ 11
Masa spadkowa .............................................................................................................................. 11
Dziedziczenie gospodarstw rolnych ............................................................................................ 15
Długi spadkowe .............................................................................................................................. 16
Spadek a koszty pogrzebu ............................................................................................................. 17
Odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe ....................................................................... 18
Brak odpowiedzialności za niezapłacone mandaty ................................................................... 19
2 Dziedziczenie z ustawy ....................................................................................................... 21
Małżonek i dzieci ........................................................................................................................... 21
Małżonek i rodzice ........................................................................................................................ 22
Rodzeństwo .................................................................................................................................... 22
Dziadkowie ..................................................................................................................................... 23
Pasierbowie ..................................................................................................................................... 25
Przysposobieni ............................................................................................................................... 26
Przysposobienie pełne ................................................................................................................... 26
Przysposobienie niepełne.............................................................................................................. 27
Dziedziczenie w rodzinie zastępczej ........................................................................................... 28
Skutki rozwodu i separacji ............................................................................................................ 28
Dziedziczenie w związkach partnerskich ................................................................................... 30
Niegodność dziedziczenia ............................................................................................................ 30
3 Testamenty ................................................................................................................................ 32
Wykluczenie testamentów wspólnych ........................................................................................ 32
Odwołanie testamentu .................................................................................................................. 33
Zdolność testowania ...................................................................................................................... 34
Działanie w błędzie i pod przymusem ........................................................................................ 35
Rodzaje testamentów ..................................................................................................................... 36
4
Darowizny, testamenty, spadki
Testament własnoręczny ............................................................................................................... 36
Tylko odręczne pismo testatora ................................................................................................... 37
Podpis testatora .............................................................................................................................. 37
Data na testamencie ...................................................................................................................... 38
Testament notarialny ..................................................................................................................... 39
Akt poza kancelarią ....................................................................................................................... 39
Koszty notarialne ........................................................................................................................... 40
Notarialny rejestr testamentów .................................................................................................... 41
Rejestracja testamentu .................................................................................................................. 41
Tylko u notariusza ......................................................................................................................... 42
Bez informacji o spadkobiercach ................................................................................................. 42
Testament urzędowy ...................................................................................................................... 43
W obecności wójta ......................................................................................................................... 43
Skutki błędów urzędnika .............................................................................................................. 44
Kto może być świadkiem .............................................................................................................. 44
Sporządzenie protokołu ................................................................................................................ 45
Opłata urzędowa ............................................................................................................................ 46
Testament ustny ............................................................................................................................. 46
Obawa rychłej śmierci ................................................................................................................... 47
Inne okoliczności ........................................................................................................................... 47
Ustne oświadczenie ....................................................................................................................... 48
Świadkowie testamentu ................................................................................................................. 48
Spisanie oświadczenia ................................................................................................................... 49
Postępowanie przed sądem .......................................................................................................... 49
Testament podróżny ...................................................................................................................... 51
Testament wojskowy ...................................................................................................................... 51
Utrata mocy testamentu szczególnego ........................................................................................ 52
Dodatkowe postanowienia testamentowe .................................................................................. 53
Skutki zawarcia warunku i terminu ............................................................................................ 54
Podstawienie i przyrost ................................................................................................................. 54
Udziały w spadku ........................................................................................................................... 55
Zapis zwykły ................................................................................................................................... 56
Wymogi stawiane zapisobiercy .................................................................................................... 56
Wykonanie zapisu .......................................................................................................................... 57
5
Spis treści
Zapis windykacyjny ....................................................................................................................... 58
Tylko u notariusza ......................................................................................................................... 58
Zapisobierca windykacyjny .......................................................................................................... 58
Przedmiot zapisu ........................................................................................................................... 59
Polecenie ......................................................................................................................................... 61
Wykonawca testamentu ................................................................................................................ 62
Zachowek ........................................................................................................................................ 64
Uprawnieni do zachowku ............................................................................................................. 64
Wysokość świadczenia .................................................................................................................. 65
Obliczanie zachowku .................................................................................................................... 66
Fundacja rodzinna oraz jej mienie – ustalenie wysokości zachowku ..................................... 68
Uzupełnienie zachowku ................................................................................................................ 70
Wydziedziczenie ............................................................................................................................ 71
4 Odpowiedzialność za długi spadkowe ........................................................................ 74
Proste przyjęcie spadku ................................................................................................................. 74
Przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza .................................................................................... 74
Spis i wykaz inwentarza ................................................................................................................ 75
Spłata długów ................................................................................................................................. 76
Odrzucenie spadku ........................................................................................................................ 76
Zarząd majątkiem dziecka możliwy bez wymaganego zezwolenia sądu ............................... 77
Oświadczenia spadkobiercy ......................................................................................................... 78
Reprezentacja małoletnich ........................................................................................................... 80
Wady oświadczenia woli ............................................................................................................... 80
Pokrzywdzenie wierzyciela ........................................................................................................... 82
Zrzeczenie się dziedziczenia ......................................................................................................... 82
5 Postępowanie spadkowe ................................................................................................... 84
Postępowanie przed sądem .......................................................................................................... 84
Ogłoszenie testamentu .................................................................................................................. 85
Stwierdzenie nabycia spadku ....................................................................................................... 86
Poświadczenie dziedziczenia u notariusza ................................................................................. 90
Podział majątku spadkowego ....................................................................................................... 91
Dział sądowy .................................................................................................................................. 91
6
Darowizny, testamenty, spadki
Dział umowny ................................................................................................................................ 92
Ustalanie schedy ............................................................................................................................. 93
Postępowanie spadkowe krok po kroku – miniprzewodnik .................................................... 97
6 Fałszywe testamenty i skutki ich użycia .................................................................. 99
Fałszerstwo dokumentu ................................................................................................................ 99
Podżeganie do podrobienia ........................................................................................................ 100
Konsekwencje karne .................................................................................................................... 101
Niwelowanie testamentu ............................................................................................................. 102
Stwierdzenie niegodności dziedziczenia .................................................................................. 103
Skutki w prawie spadkowym ...................................................................................................... 104
7 Zasady prowadzenia małych firm po śmierci przedsiębiorcy ..................... 105
Instytucja zarządcy sukcesyjnego .............................................................................................. 105
Powołanie zarządcy ..................................................................................................................... 106
Uprawnienia spadkobierców ...................................................................................................... 107
Dwa miesiące na powołanie ...................................................................................................... 108
Przedsiębiorstwo w spadku ........................................................................................................ 108
Status zarządcy ............................................................................................................................. 109
Tymczasowy przedstawiciel ....................................................................................................... 109
Podział zysków ............................................................................................................................. 110
Ciągłość zawartych umów .......................................................................................................... 110
Odpowiedzialność za zobowiązania .......................................................................................... 111
Zachowanie ciągłości umów pracowniczych ........................................................................ 112
Wgląd do rachunku bankowego ................................................................................................ 112
Ustanie zarządu sukcesyjnego .................................................................................................... 113
Wygaśnięcie zarządu sukcesyjnego ........................................................................................... 113
8 Podatek od spadków ......................................................................................................... 115
Obowiązek podatkowy ................................................................................................................ 115
Grupy podatkowe ........................................................................................................................ 116
Obliczanie podatku ..................................................................................................................... 117
Zwolnienia dla najbliższej rodziny ............................................................................................ 120
Przywrócenie terminu zgłoszenia nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych
albo przedsiębiorstwa osoby fizycznej ...................................................................................... 121
7
Spis treści
Doprecyzowanie momentu powstania obowiązku podatkowego przy dziedziczeniu ....... 122
Doprecyzowanie obowiązku składania zeznań ....................................................................... 123
Zwolnienie dla osób przebywających w rodzinach zastępczych lub placówkach
opiekuńczych ............................................................................................................................... 123
Zwolnienia przedmiotowe .......................................................................................................... 124
Przywileje dziedziczących firmy ................................................................................................ 124
Ulga mieszkaniowa ...................................................................................................................... 125
Obliczenie powierzchni użytkowej nieruchomości ................................................................ 126
9 Sprzedaż odziedziczonych mieszkań bez podatku ............................................. 127
Nie liczy się data spadkobrania .................................................................................................. 127
Doliczanie terminu ...................................................................................................................... 127
10 Dyspozycja środkami zgromadzonymi na rachunku bankowym ............. 128
Zwrot kosztów pogrzebu ............................................................................................................ 128
Limit wypłaty ............................................................................................................................... 129
Wyjątek w prawie spadkowym ................................................................................................... 130
Zwrot emerytury ZUS ................................................................................................................. 131
Dyspozycja wkładem na wypadek śmierci ............................................................................... 131
Tylko najbliższa rodzina ............................................................................................................. 132
Ustawowy limit wypłaty .............................................................................................................. 132
Powiadomienie bliskich .............................................................................................................. 133
Poszukiwanie rachunków bankowych po śmierci ich posiadacza ........................................ 134
Centralna informacja o rachunkach ......................................................................................... 134
W dowolnej placówce ................................................................................................................. 135
Postępowanie z uśpionymi rachunkami ................................................................................... 136
Pieniądze dla gminy .................................................................................................................... 137
11 Umowa darowizny .............................................................................................................. 143
Forma umowy .............................................................................................................................. 144
Uprawnienia i obowiązki stron .................................................................................................. 144
Odwołanie darowizny ................................................................................................................. 146
Odwołanie darowizny niewykonanej ........................................................................................ 147
Odwołanie darowizny wykonanej ............................................................................................. 147
Skutki przebaczenia ..................................................................................................................... 149
12 Umowa o dożywocie .......................................................................................................... 151
Treść umowy ................................................................................................................................ 151
Zakres świadczeń ......................................................................................................................... 151
Dożywocie na rzecz bliskich ...................................................................................................... 153
Forma umowy .............................................................................................................................. 153
Dożywocie – prawo o charakterze osobistym .......................................................................... 154
Zamiana na dożywotnią rentę .................................................................................................... 155
Rozwiązanie umowy .................................................................................................................... 156
- Tytuł:Darowizny, testamenty, spadki . Prawo bez tajemnic 2/2026
- Autor:Eliza Borkowska
- ISBN:978-83-8268-898-6, 9788382688986
- Data wydania:2026-05-19
- Format:Ebook
- Identyfikator pozycji: e_4yev
- Wydawca: Infor PL