Szczegóły ebooka
Antyutopia w literaturze Młodej Polski. Wydanie rozszerzone
Justyna Miklaszewska
Antyutopia oznacza społeczeństwo najgorsze z możliwych i stanowi polemikę z utopijną wizją porządku społecznego, która jest w nim realizowana. Literackie antyutopie stworzone przez młodopolskich pisarzy: Jana Lemańskiego, Karola Irzykowskiego czy Jerzego Żuławskiego są w istocie lustrem, w którym odbija się ówczesna rzeczywistość i które wychwytuje w społeczeństwie tendencje prowadzące do jego zniszczenia. Lemański obiera formę bajkowej przypowieści, by - w sposób satyryczny - krytykować niesprawiedliwe społeczeństwo, Irzykowski w konwencji farsy przedstawia zagrożenie ze strony dyktatorskiej władzy politycznej, Żuławski jest mistrzem gatunku science fiction i kreśli pesymistyczny obraz przyszłej ludzkości pogrążonej w konsumpcjonizmie oraz próbę ucieczki na Księżyc w poszukiwaniu lepszego świata. Książka zawiera drugie wydanie monografii o młodopolskiej antyutopii, z dodanymi rozdziałami dotyczącymi katastrofizmu, anarchizmu, stanowisk liberalno-demokratycznych, antyutopii okresu międzywojennego i współczesnej myśli politycznej. Na tym tle antyutopie odsłaniają swą wartość jako rodzaj diagnozy zbiorowych emocji, które powracają dziś w świadomości współczesnych ludzi, skłaniając do myślenia o zagrożeniach dla wolności, a także o przyszłości cywilizacji.
Przedmowa
Część pierwsza
ANTYUTOPIA W LITERATURZE MŁODEJ POLSKI
Uwagi wstępne
Dzieje utopii – od Platona do początków XX wieku
1. Państwo jako utopia
2. Utopia Tomasza More’a
3. Oświeceniowe utopie stanu natury
4. Wątki utopijne w dziewiętnastowiecznym socjalizmie
5. Utopie tradycjonalistyczne
6. Pozytywizm i utopia
7. Od pozytywizmu do filozofii życia
8. Utopia technologiczna
9. Od postępu techniki do postępu ducha
10. Polskie utopie w początkach XX wieku
11. Wątki antyutopijne w literaturze Młodej Polski
Socjalizm i utopia w literaturze i myśli filozoficzno-społecznej przełomu XIX i XX wieku
1. Adaptacja tradycji utopijnej
2. Przeciwnicy utopii socjalistycznej
E. Richter: Wizerunki przyszłości socjalistycznej i krytyka liberalna
Po czerwonym zwycięstwie – krytyka konserwatywna
William Morris i krytyka anarchistyczna
3. Krzywicki o przeciwnikach utopii – odpowiedź liberałom
4. Jednostka a społeczeństwo – indywidualizm czy kolektywizm?
Jan Lemański – satyra utopijna
1. Teoria satyry
2. Ofiara królewny
Ćwieczkarnia
Filistynia
3. Jasełka
Utopia jako myśl projektująca – Dobrodziej złodziei Karola Irzykowskiego i Henryka Mohorta
1. Podwójne autorstwo
2. Dramat – postać literacka – gest
3. Meteor – gest amerykański
4. Roland – Sokrates
5. Ptasia perspektywa – perspektywą utopii
6. Problematyka utopijna w Dobrodzieju złodziei
7. De Gris – zwycięstwo antyutopii
Jerzy Żuławski – między utopią a katastrofizmem
1. Na srebrnym Globie – Żuławski a Verne
2. Problematyka antyutopijna i katastroficzna w Starej Ziemi
3. Żuławski a Spengler
Zakończenie
Część druga
PRĄDY IDEOWE EPOKI I WSPÓŁCZESNA MYŚL POLITYCZNA
Katastrofizm w twórczości Jerzego Żuławskiego
1. Pojęcie katastrofizmu
2. Księżyc i przeżycie katastrofy
3. Zagłada cywilizacji
4. Zagłada wiedzy
Młodopolski anarchizm
Młodopolska myśl polityczna: między anarchizmem a utopią
Krytyka racjonalizmu w antyutopii XX wieku
1. Poczucie tożsamości
2. Szekspir
3. Prawda i dialektyka
4. Racjonalizm i barbarzyństwo
5. Dwa pojęcia racjonalizmu
Młodopolska antyutopia i współczesna filozofia polityczna
Bibliografia
Nota edytorska
Indeks nazwisk
- Tytuł:Antyutopia w literaturze Młodej Polski. Wydanie rozszerzone
- Autor:Justyna Miklaszewska
- ISBN:978-83-242-6944-0, 9788324269440
- Data wydania:2026-09-16
- Format:Ebook - EPUB
- Identyfikator pozycji: e_53wu
- Wydawca: Wydawnictwo UNIVERSITAS