Verleger: 16
Metodologie językoznawstwa 4. Od dialektologii do dialektyki
Piotr Stalmaszczyk
W maju 2004 r. Zakład Teorii Języka i Metodologii Językoznawstwa (obecnie Zakład Językoznawstwa Angielskiego i Ogólnego w Instytucie Anglistyki UŁ) zorganizował seminarium naukowe poświęcone metodologii szeroko pojętych badań nad językiem. Intencją organizatorów było przedstawienie najważniejszych podejść we współczesnych badaniach językoznawczych, a do wygłoszenia wykładów zaproszeni zostali wybitni przedstawiciele reprezentujący językoznawstwo generatywne i kognitywne, teorię relewancji i gramatykę konstrukcji, badacze różnych odmian semantyki i pragmatyki, a także logicy i filozofowie, których badania koncentrują się wokół analiz języka. Spotkanie zaowocowało m.in. publikacją poświęconą podstawom teoretycznym metodologii językoznawstwa. To pierwsze seminarium miało być pierwotnie spotkaniem jednorazowym, ale dyskusje po kolejnych wykładach dobitnie pokazały, że istnieje środowiskowa potrzeba szerokiej wymiany myśli, zarówno pomiędzy samymi językoznawcami (reprezentującymi różne podejścia teoretyczne i różne filologie), jak i przedstawicielami innych dyscyplin. Tak powstała inicjatywa organizowania co dwa lata seminariów podejmujących tematykę metodologiczną i wydawania kolejnych publikacji z tego zakresu. Najnowszy tom nosi podtytuł Od dialektologii do dialektyki. Ta umowna klamra tematyczna obejmuje badania dotyczące słowotwórstwa w gwarach, rozważania dotyczące rodowodu współczesnej pragmatyki, schematów argumentacyjnych w racjonalnej dyskusji, socjolingwistycznych refleksji nad narracją osobistą oraz metodologii badań w przekładzie audiowizualnym. Dwa rozdziały dotyczą problematyki języka migowego: stanu badań nad językami migowymi w kontekście metodologicznym językoznawstwa kognitywnego drugiej generacji oraz analizy suprasegmentalnych wykładników negacji w polskim języku migowym.
Metodologie językoznawstwa. Podstawy teoretyczne. Podręcznik akademicki
Piotr Stalmaszczyk
Jest to zaawansowany podręcznik akademicki poświęcony współczesnym metodologiom językoznawczym w ujęciu interdyscyplinarnym. Kolejne rozdziały są autorskimi spojrzeniami na filozoficzne i logiczne podstawy językoznawstwa oraz historyczne ujęcie związków filozofii, filozofii nauki i językoznawstwa. Znajdują się też rozważania na temat celów i zadań metalingwistyki, gramatyki generatywnej, gramatyki uniwersalnej w modelu gramatyki generatywnej oraz języka w semantyce pojęciowej, najnowszych tendencji rozwojowych w generatywizmie. Omówiono też problemy generatywnego opisu języka polskiego oraz określenia granic semantyki i pragmatyki, dwóch stosunkowo nowych teorii językoznawczych z pogranicza składni, semantyki i pragmatyki, czyli teorii relewancji oraz teorii łączącej do pewnego stopnia gramatykę generatywną i semantykę pojęciową i kognitywną, czyli gramatykę konstrukcji. Przedstawiono również zagadnienia pragmatyki językowej z perspektywy językoznawstwa kognitywnego, metody korpusowe w językoznawstwie kognitywnym oraz wybrane problemy psychologicznej reprezentacji znaczenia.
Metody analityczne w obliczeniach procesów łączeniowych w systemie elektroenergetycznym
Marcin Szewczyk
W rozdziale 1 przedstawiono treść książki na tle dokumentów normalizacyjnych funkcjonujących w tematyce łączników elektroenergetycznych. Rozdział 2 zawiera wprowadzenie do prezentowanej tematyki, formułowane od strony elektrodynamiki klasycznej, gdzie za punkt wyjścia przyjęto monumentalne równania Maxwella w próżni w postaci różniczkowej, a następnie omówiono tzw. równania elementów RCLM i równania Kirchhoffa. Rozdział 3 stanowi fundament matematyczny prezentowanych w opracowaniu obliczeń i zawiera potrzebne w omawianej tematyce elementy rachunku różniczkowego i całkowego. W rozdziałach 4-6 opisano komplet zagadnień potrzebnych do analitycznego rozwiązywania rozpatrywanych tu liniowych równań różniczkowych zwyczajnych i cząstkowych. Rozdział 4 zawiera informacje na temat obliczeń stanów ustalonych zapisu funkcji harmonicznych z użyciem amplitud zespolonych. Kulminacją rozdziału 5 jest podanie wyprowadzenia ważnego (narzędziowo) twierdzenia o rozwiązaniu ogólnym równań różniczkowych niejednorodnych (liniowych i o stałych współczynnikach), a rozdział 6 dostarcza informacje potrzebne do samodzielnego korzystania z transformat Laplace'a. W kolejnych rozdziałach omówiono istotne aspekty procesów łączeniowych w systemie elektroenergetycznym. W rozdziale 7 wprowadzono opis stanu układu z użyciem równań różniczkowych zwyczajnych oraz ważne dla analizy procesów łączeniowych pojęcia składowych wymuszonej (ustalonej) i swobodnych (przejściowych), a także podaje rozwiązania kilku istotnych przypadków. Kolejne rozdziały zawierają zastosowanie transformaty Laplace'a do algebraizacji równań różniczkowych opisujących układy liniowe (rozdział 8) i dwa rozdziały bazujące na sformułowanych dla funkcji operatorowych Laplace'a twierdzeń Thevenina (rozdział 9) i Nortona (rozdział 10). W rozdziale 11 opisano zagadnienia, które są rozwiązywane z użyciem metod numerycznych i symulatorowych, których rozwiązanie analityczne wymaga wprowadzenia istotnych, a przy tym typowych uproszczeń.
Metody analityczne w ocenie jakości wody
Anna Gacek
Jednym z najistotniejszym czynników degradujących środowisko naturalne są zanieczyszczenia pochodzenia antropogenicznego. Substancje ropopochodne, czyli węglowodory ropopochodne (TPH) oraz wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA), stanowią jedno z głównych źródeł skażenia wody i gleby. Aktualnie nie ma jednej całościowej metody usuwania substancji ropopochodnych z wody. Poszukiwanie racjonalnego i ekonomicznie zasadnego sposobu ich usuwania jest wyzwaniem naukowym i technologicznym, ponieważ na skutek rozwoju cywilizacji i zwiększania się powierzchni terenów uprzemysłowionych rośnie ilość zanieczyszczeń w wodach. Zaproponowanie w publikacji metody hybrydowej utylizacji substancji ropopochodnych stwarzają nowe możliwości skutecznego oczyszczania wody z substancji ropopochodnych. Problematyka poruszana w publikacji jest bardzo istotna z punktu widzenia gospodarki wodnej, ochrony środowiska naturalnego oraz zdrowia ludzi, dlatego też praca ma istotne walory aplikacyjne. Wyniki prac badawczych zaprezentowane w monografii Wykorzystanie metod analitycznych do redukcji związków wpływających destrukcyjnie na jakość wody, stanowią cenny wkład w badania nad poszukiwaniem nowych i innowacyjnych metod walki z zanieczyszczeniami. Dr hab. Marzenna Popek Wydział Zarządzania i Nauk o Jakości Uniwersytet Morski w Gdyni Uważam, że jest to opracowanie bardzo cenne i przydatne dla czytelników (zwłaszcza studentów, technologów, pracowników kontroli jakości i osób chcących zgłębiać tematykę związaną z jakością wody). [...] Prezentowana w monografii tematyka jest bardzo aktualna. Autorka w bardzo szczegółowy sposób omawia aspekty związane z jednej strony ze związkami ropopochodnymi, a drugiej - z technikami analitycznymi służącymi do oceny ilościowej i jakościowej tych związków w zasobach wodnych. Bez wątpienia, materiał zawarty w monografii jest niezwykle cenny dla osób zajmujących się zawodowo projektowaniem i konstruowaniem nowych rozwiązań. [...] Moim zdaniem monografia posiada bardzo wysoką wartość naukowo-dydaktyczną. Całe opracowanie zostało zaplanowane w interesujący sposób. Zawarto w nim szereg podstawowych pojęć z zakresu chemii, technik analitycznych czy też aspektów prawnych związanych tematycznie z analizowanymi zagadnieniami. Wiadomości te są wręcz niezbędne do prawidłowego zrozumienia bardziej skomplikowanych kwestii podejmowanych w dalszej części opracowania, związanych z projektowaniem układów hybrydowych. W tym zakresie Autorka bazowała na wartościowych publikacjach naukowych, przedstawiających źródłowe dane. Na uwagę zasługuje wiele niezwykle interesujących zestawień, pozwalających czytelnikowi na wypracowanie własnej opinii na dany temat. [...] Spodziewam się także, że spotka się ona z dużym zainteresowaniem ze strony osób reprezentujących przemysł, jak również ośrodki naukowe (pracownicy naukowi, studenci). dr hab. inż. Tomasz Wasilewski, prof. UTH Rad. Anna Ewa Gacek - absolwentka Wydziału Inżynierii Materiałowej i Ceramiki Akademii Górniczo-Hutniczej, tytuł zawodowy magistra inżyniera na kierunku inżynieria materiałowa uzyskała w 2009 roku. Stopień doktora w dyscyplinie nauk o zarządzaniu i jakości uzyskała na Wydziale Towaroznawstwa (obecnie Instytut Nauk o Jakości i Zarządzania Produktem) Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie na podstawie dysertacji Skuteczność fizyko-chemicznych i hybrydowych metod usuwania związków ropopochodnych ze środowiska wodnego. Od 2019 roku pracuje jako adiunkt w Katedrze Metrologii i Analizy Instrumentalnej. W pracy naukowej skupia się na zagadnieniach związanych z inżynierią jakości wód, monitoringiem, ochroną i kontrolą środowiska wodnego oraz chemicznymi źródłami energii.
Metody badania komunikacji i mediów. Perspektywa teoretyczna i analityczna
Anna Barańska-Szmitko
Metody badania komunikacji i mediów to pierwsza w Polsce publikacja naukowa, w której nie tylko wyczerpująco scharakteryzowano wybrane metody nauk o komunikacji i mediach, lecz także precyzyjnie i przystępnie pokazano ich zastosowanie w praktyce badawczej. W opisie każdej metody w rozdziale teoretycznym przedstawiono założenia i postulaty metodologiczne, a w rozdziale praktycznym zilustrowano je poprzez analizy materiałów z prasy, radia, telewizji, Internetu lub szeroko rozumianego dyskursu publicznego. Na polskim rynku wydawniczym brakuje monografii metodologicznych, poświęconych analizie mediów i zapośredniczonej technologicznie komunikacji, które miałyby charakter praktyczny oraz ukazywałyby sposoby badania na materiale empirycznym. Prezentowana książka tę lukę satysfakcjonująco wypełnia. Istotne i wartościowe jest również podjęcie przez Autorki i Autorów próby używania metod wypracowanych w innych naukach społecznych i humanistyce oraz dopasowania ich do celów poznawczych nauk o komunikowaniu, czym z sukcesem wpisują się w tendencje metodologicznego rozwoju tych nauk. Publikacja może zainteresować medioznawców i komunikologów, a także badaczy analizujących media z wnętrza innych paradygmatów badawczych (takich jak językoznawstwo, kognitywistyka, antropologia, socjologia). Atrakcyjna będzie również dla studentów i doktorantów kierunków medioznawczych i okołomedialnych, stanowi bowiem przewodnik użyteczny, napisany zrozumiale i przystępnie. Z recenzji prof. dr hab. Małgorzaty Lisowskiej-Magdziarz
Metody badania wybranych właściwości mechanicznych materiałów metalowych i ich złączy spawanych
Grzegorz Golański, Agata Merda, Paweł Wieczorek, Klaudia...
Materiały metaliczne są najpowszechniej stosowanymi w technice tworzywami konstrukcyjnymi. Podobnie proces spawania jest równie popularnym sposobem łączenia metalowych elementów konstrukcyjnych. Zarówno od materiałów metalicznych, jak i ich złączy spawanych wymaga się m.in. spełnienia określonych właściwości mechanicznych. Określenie właściwości mechanicznych materiałów metalicznych i ich złączy spawanych jest niezbędne przy doborze tworzyw konstrukcyjnych na wszelkiego rodzaju elementy konstrukcyjne oraz części maszyn i urządzeń. Badanie właściwości mechanicznych materiałów i ich złączy prowadzi się w sposób znormalizowany, tj. zgodnie z wytycznymi zawartymi w przedmiotowych normach, co umożliwia porównywanie wyników i odnoszenie ich do wymagań normatywnych. Tekst poszczególnych rozdziałów uzupełniony został o rysunki, schematy i tabele, jak również wzory do wyliczenia określonych wartości związanych z omawianymi zagadnieniami. Publikacja posiada także bogaty zestaw załączników w postaci tabel oraz wykaz norm. Książka przeznaczona jest dla kadry inżynierskiej, studentów kierunków technicznych wyższych uczelni, słuchaczy studiów podyplomowych oraz studentów studiów III stopnia (doktorantów). Zachęcamy do zapoznania się z publikacją.
Metody badań środków do pielęgnacji powierzchniowej betonu
Agnieszka Michalik, Filip Chyliński
W poradniku omówiono zestaw metod badawczych dla ciekłych środków do pielęgnacji betonu. Metody te mogą być stosowane przez producentów preparatów do określenia ich właściwości i sprawdzenia ich przydatności do zastosowań w budownictwie. Metody badawcze zostały przedstawione jako: przywołanie norm badawczych PN-EN, przywołanie dokumentu PKN-CEN/TS, procedury opracowane na podstawie norm badawczych PN-EN oraz procedury własne autorów poradnika. Badania środków do pielęgnacji betonu podzielono na dwie grupy: metody dotyczące właściwości fizyko-chemicznych środków do pielęgnacji i metody dotyczące właściwości betonów z naniesionymi środkami do pielęgnacji. Zalecenia opracowano na podstawie badań własnych autorów na temat wpływu środków do pielęgnacji na cechy użytkowe betonu. Opracowanie przeznaczone jest m.in. dla producentów środków to pielęgnacji betonu, producentów betonu, wykonawców konstrukcji betonowych oraz inwestorów. Poradnik nie dotyczy pielęgnacji betonu architektonicznego.
Bernard Fryśkowski
W monografii zaprezentowano rzadko poruszany w literaturze naukowej temat funkcjonowania świec zapłonowych w warunkach bocznikowania elektrod wskutek zanieczyszczenia zewnętrznej powierzchni górnej części izolatora, znajdującej się poza komorą spalania. Treść monografii została podzielona na sześć rozdziałów, spośród których rozdziały trzeci, czwarty i piąty zawierają opracowane modele matematyczne, metody pomiarowe oraz wyniki analiz i badań stanowiące oryginalny dorobek autora. Rozdział pierwszy jest wprowadzeniem, w którym wyszczególniono przedmiot i cel pracy oraz jej strukturę. W oparciu o treść analiz zawartych w dokumentach będących rezultatem aktualnych prac organów administracji rządowej uzasadniono celowość prowadzenia badań w zakresie konstrukcji świec zapłonowych jako elementów mających bezpośredni wpływ na działanie, parametry eksploatacyjne i niezawodność silników o zapłonie iskrowym. W rozdziale drugim omówiono zagadnienie rozwoju technologii produkcji izolatorów świec zapłonowych i dokonano przeglądu literatury wraz z charakterystyką obecnego stanu wiedzy na temat właściwości, metod wytwarzania i badań izolatorów świec zapłonowych. Zawarto też wiadomości dotyczące materiałów ceramicznych wykorzystywanych w procesie produkcji izolatorów oraz opis powszechnie stosowanych sposobów ich kształtowania i obróbki. Podano również przykłady nowoczesnych rozwiązań w zakresie technologii wytwarzania izolatorów, objętych niejednokrotnie ochroną patentową, oraz opisano charakterystyki warunków pracy izolatorów świec zapłonowych, metody kontroli ich jakości na etapie produkcji i problemy diagnozowania uszkodzeń występujących w trakcie eksploatacji. Przedmiotem rozdziału trzeciego są procedury modelowania matematycznego rozkładu pola elektrycznego w izolatorach świec zapłonowych działających w warunkach zabrudzeniowych. Przedstawiono wykorzystane w pracy analityczne i numeryczne metody rozwiązania równań Laplace'a i Poissona, stanowiących podstawową formę matematycznego opisu rozkładu potencjału i natężenia pola elektrycznego wewnątrz i w najbliższym otoczeniu ceramicznego izolatora świecy zapłonowej zainstalowanej w cylindrze silnika. Rozpatrzono przypadki braku zanieczyszczeń i ich obecności na zewnętrznej powierzchni izolatora. Rozważania przeprowadzono dla dwóch typów obecnie produkowanych izolatorów świec zapłonowych - o gładkiej powierzchni zewnętrznej oraz mających ukształtowane bariery dla prądu upływu. W dalszej części przedstawiono wyniki obliczeń numerycznych oraz omówienie przykładów prezentujących rozkład pola elektrycznego izolatorów świec zapłonowych otrzymany dzięki symulacji komputerowej. W rozdziale czwartym zawarto rozważania dotyczące właściwości elektrycznych izolatorów świec zapłonowych. Zwrócono uwagę na fakt mniejszej wytrzymałości powierzchniowej izolatora w stosunku do wytrzymałości skrośnej, przy założeniu jednorodności materiału ceramicznego i braku wtrącin. Przedstawiono także modele rezystancji skrośnej, powierzchniowej i zabrudzeniowej, na podstawie których przeprowadzono obliczenia natężenia prądu upływu wynikającego z obecności zanieczyszczeń przewodzących na zewnętrznej powierzchni ceramicznego izolatora świecy zapłonowej. Zaprezentowano również rezultaty badań rezystancji skrośnej, powierzchniowej i zabrudzeniowej przeprowadzonych dla świec zapłonowych nowych (nieużywanych) i zanieczyszczonych. Na ich podstawie dokonano weryfikacji wyników otrzymanych na drodze modelowania. Przedmiotem rozważań zawartych w treści rozdziału piątego jest pojemność świec zapłonowych i jej wpływ na działanie układu zapłonowego. Przedstawiono wyniki modelowania i obliczeń pojemności świec zapłonowych, które poddano weryfikacji na podstawie rezultatów badań doświadczalnych. Wprowadzono nowe pojęcie pojemności powierzchniowej pozwalające scharakteryzować w sposób ilościowy stopień zanieczyszczenia powierzchni izolatora świecy. Zaproponowano metodę pomiaru pojemności świec zapłonowych, w tym pojemności powierzchniowej, za pomocą przetwornika analogowo-cyfrowego sigma-delta. Wykazano również przydatność tej metody w pomiarach przenikalności elektrycznej materiału ceramicznego izolatora. Wnioski końcowe i podsumowanie zamieszczono w rozdziale szóstym. W uzupełnieniu podano wykaz literatury cytowanej w treści pracy.