Wydawca: 16
Nowe media w języku, kulturze i literaturze
Krzysztof Sakowski, Łukasz Marek Plęsa
W prezentowanej monografii podjęto, nierzadko w sposób nowatorski, niezwykle aktualny temat oddziaływania nowych mediów na nasze życie, tj. na współczesny język, zachowania społeczne, literaturę czy przestrzeń medialną. Autorzy analizują zjawiska występujące w przestrzeni wirtualnej oraz ich wpływ na język młodego pokolenia używany także poza siecią. Starają się również odpowiedzieć na pytanie, jak można ocenić nowe zjawiska pojawiające się w świecie wirtualnym, takie jak gry oparte na fabule literackiej, dowcipy o specyficznym profilowaniu humorystycznym, memy czy też wirtualne sposoby opisu rzeczywistości. Bez względu bowiem na stosunek odbiorców do tych zmian, zachodzą one na naszych oczach i mają silny wpływ na zachowania młodego pokolenia. Poruszana w tomie tematyka może być zatem atrakcyjna nie tylko dla języko- czy też medioznawców, ale także dla czytelników zainteresowanych wieloaspektowym wpływem nowych mediów na otaczający nas świat.
Piotr Sitarski, Maria B. Garda, Krzysztof Jajko
Polska Rzeczpospolita Ludowa niosła na swoich sztandarach hasła postępu. Czy udało się je realizować w czasach niespotykanego wcześniej rozwoju technik komunikacyjnych i narodzin nowych mediów, gdy polska gospodarka tonęła w kryzysie, a ustrój polityczny chylił się ku upadkowi? Autorzy opisują wczesną historię kulturową magnetowidów, mikrokomputerów i telewizji satelitarnej w Polsce. Przedmiotem ich zainteresowania jest nie tylko technika, lecz przede wszystkim jej miejsce w społeczeństwie i zmiany, które przyniosła. Przedstawiają działania instytucji państwowych, inicjatywy społeczne, samotnych pomysłodawców oraz organizatorów - wszystko, co stworzyło znany dzisiaj świat mediów. * Książka wpisuje się w przestrzeń pomiędzy publikacjami popularyzatorskimi a akademickimi, zachowując atuty obu tych form. Nie bez znaczenia jest budowa wielowątkowej opowieści o PRL - opowieści, w której spotkać się mogą prywatny importer sprzętu, pracownik Szkoły Filmowej i znany piłkarz, ale też budowanie tej opowieści przez pryzmat nowych technologii i ich wernakularnych użyć, będących coraz częściej obszarem swoistej pokoleniowej nostalgii. Autorzy do tej nostalgii po części się odwołują, ale zarazem dokonują jej krytycznej korekty. Z recenzji prof. dr. hab. Mirosława Filiciaka
Nowe miejsca nowej sztuki w Europie Środkowej
Katarzyna Jagodzińska
Muzealny boom w Europie Środkowej trwa nieprzerwanie od lat dziewięćdziesiątych XX wieku. Powstają nowe muzea sztuki nowoczesnej i współczesnej, centra sztuki i galerie, otwierane są nowe skrzydła i oddziały istniejących muzeów sztuki. Stale zmieniający się ekosystem instytucji sztuki jest integralną częścią światowego boomu, ma on jednak swoje szczególne oblicze związane z historycznymi uwarunkowaniami naszego regionu. Europa Środkowa w sposób nagły, gwałtowny i masowy zaczęła wypełniać się projektami, a następnie realizacjami nowych miejsc dla sztuki – ich obecność stworzyła niespotykane dotąd możliwości w zakresie prezentacji kolekcji, organizacji wystaw i innych działań programowych, zapewniły właściwe warunki przechowywania zbiorów, zwiększyły komfort zwiedzających. W tym samym czasie zmieniła się też filozofia działania muzeów, którą streszczają słowa-klucze: otwartość, uczestnictwo, partycypacja. Na książkę składają się głosy dyrektorów, właścicieli i kuratorów wybranych instytucji, a także kolekcjonerów i badaczy z Czech, Polski, Słowacji i Węgier. Tematem wywiadów jest zmiana – zmiana zachodząca w instytucjach oraz zmiana kontekstu, w jakim działają, zarówno fizycznego, jak też społecznego, ekonomicznego czy politycznego. "Warto czytać te wywiady-rozmowy nie jako narzekanie na kłopoty charakterystyczne dla tej części Europy, lecz jako wizję przyszłości i zachętę do transformacji muzeów w obszary integracji sztuk, nauk, fantazji i terapii. Zwłaszcza, że miejsce muzeum w środowisku regionu, miasta, przestrzeni natury, zmienia się obecnie bardzo szybko". Dorota Folga-Januszewska Katarzyna Jagodzińska pracuje w Instytucie Europeistyki na Uniwersytecie Jagiellońskim oraz w Międzynarodowym Centrum Kultury w Krakowie. Specjalizuje się w zagadnieniach z zakresu studiów muzealnych i dziedzictwa kulturowego. Autorka książek Czas muzeów w Europie Środkowej. Muzea i centra sztuki współczesnej (1989–2014) (Kraków, 2014), Art museums in Australia (Kraków, 2017) oraz Museums and centers of contemporary art in Central Europe after 1989 (Routledge, 2019). Stypendystka Group of Eight (2014/2015) w Australijskim Instytucie Historii Sztuki na Uniwersytecie w Melbourne oraz Corbridge Trust na Uniwersytecie w Cambridge (2013)
Antoni Lange
Antoni Lange W czwartym wymiarze Nowe mieszkanie Historia, którą mi pan opowiada mówił doktór jest rzeczywiście tak dziwna, że niemal nieprawdopodobna. I gdyby pana nie znaleziono tam w tej szopie, na pustym podwórku I pan istotnie nie wie, jakim sposobem pan się tam znalazł? Nie mam pojęcia Jakieś działanie bezwiednych a nieznanych sił duszy, rozszczepienie jaźni nad wyraz ciekawe i wyjątkowe. Nie mogę jeszcze się zorientować. Proszę mi powiedzieć tylko jedno:... Antoni Lange Ur. w 1861 lub 1863 w Warszawie Zm. 17 marca 1929 w Warszawie Najważniejsze dzieła: Sonety wedyckie, Ballady pijackie, Księgi proroków, Logos, Ilja Muromiec, Rozmyślania, W czwartym wymiarze, Miranda, Nowy Tarzan Poeta, prozaik, tłumacz. Pochodził z rodziny żydowskiej inteligencji. Ojciec poety, polski patriota, brał udział w powstaniu listopadowym. Antoni wyniósł z domu kult poezji romantycznej. Usunięty przez władze carskie ze studiów na Wydziale Przyrodniczym Uniwersytetu Warszawskiego za działalność społeczno-patriotyczną, pracował jako prywatny nauczyciel, następnie wyjechał na studia do Paryża, ale nadal publikował w warszawskich czasopismach. Znalazł się w kręgu Stéphane'a Mallarmé. Interesował się też nauką, szczególnie badaniami nad hipnozą i spirytyzmem, oraz filozofią Dalekiego Wschodu. Jest uważany za prekursora fantastyki naukowej w polskiej literaturze. Pozostawił po sobie dużą liczbę przekładów z francuskiego, angielskiego, rosyjskiego oraz tłumaczenia poezji starożytnego Wschodu. Pisał również dramaty i rozprawy krytycznoliterackie. Wywarł wpływ na swojego siostrzeńca, Bolesława Leśmiana. Kupując książkę wspierasz fundację Nowoczesna Polska, która propaguje ideę wolnej kultury. Wolne Lektury to biblioteka internetowa, rozwijana pod patronatem Ministerstwa Edukacji Narodowej. W jej zbiorach znajduje się kilka tysięcy utworów, w tym wiele lektur szkolnych zalecanych do użytku przez MEN, które trafiły już do domeny publicznej. Wszystkie dzieła są odpowiednio opracowane - opatrzone przypisami oraz motywami.
Nowe mity. Twórczość Jáchyma Topola
Leszek Engelking
Książka jest poświęcona Jáchymowi Topolowi (ur. 1962), jednemu z najsławniejszych i najpopularniejszych czeskich pisarzy współczesnych, twórcy tłumaczonemu na wiele języków (po polsku możemy przeczytać większość jego dzieł), laureatowi ważnych nagród literackich. Składa się ze wstępu i dwunastu studiów prezentujących utwory pisarza z różnych punktów widzenia, tak by ukazać je w sposób możliwie pełny. Pierwsze ze studiów obejmuje całość twórczości Topola, poczynając od jej początków, aż po dzieła najnowsze. Kolejne teksty traktują o poszczególnych książkach pisarza, podejmując m.in. problematykę intertekstualności, narratora naiwnego czy związków analizowanych dzieł z romansem łotrzykowskim, realizmem magicznym i postacią trickstera, znaną z różnych mitologii świata. W publikacji znajdują się też omówienia dość licznych motywów polskich w dziełach pisarza oraz jego działalności dziennikarskiej. Jáchym Topol odwołuje się nie tylko do mitów pradawnych, lecz także chce tworzyć mity nowe – mity współczesnego świata.
Nowe myślenie o gospodarowaniu
Walenty Ostasiewicz
Nowe myślenie o gospodarowaniu, którego celem jest dobre życie obejmujące wszystkie organizmy, począwszy od maleńkiej komórki, a kończąc na całej Naturze, przedstawione jest w formie elementarza. Nie jest to praca o myśleniu ekonomicznym ani tym bardziej o ekonomii myślenia. Jest to elementarz o prowadzeniu swojej zagrody (gniazda) przez różne organizmy, w szczególności przez społeczności ludzkie (organizmy społeczne). Jak w każdym elementarzu, tak i w tym przeważa język myślenia konkretnego nad myśleniem abstrakcyjnym. Gospodarowanie jest to przecież czynność bardzo konkretna, służąca zaspokojeniu potrzeb życiowych. Każde stworzenie chce żyć i cieszyć się życiem. Ten fakt stanowi pierwszy filar nowego myślenia. Żeby żyć, trzeba mieć przede wszystkim jedzenie, schronienie i odzienie. Wszystko to pozyskuje się w wyniku czynności nazywanych gospodarowaniem. To, że każde stworzenie, aby żyć, musi gospodarować, stanowi drugi filar nowego myślenia o gospodarowaniu. Ludzkość żyje na Ziemi i z niej żyje, pasie się na ciele Natury. Natura jest bowiem największym żywym organizmem, na którym żyją wszystkie inne żywe stworzenia. Ten - niechętnie akceptowany - fakt stanowi trzeci filar nowego myślenia: gospodarka ludzka jest wpleciona w gospodarkę Natury.
Nowe nadzieje. Zwycięskie opowiadania z Nowej Fantastyki
Wielu autorów
27 lat tyle potrzebował Pennywise, żeby wrócić do Derry. My wracamy z antologią konkursową pisma Nowa Fantastyka równie mocnym uderzeniem. W kolejnych konkursach Fantastyki i Nowej Fantastyki znaleźli się m.in. Andrzej Sapkowski, Feliks W. Kres, Marek S. Huberath i Marcin Podlewski. Na ogłoszony w połowie 2024 roku konkurs literacki Nowej Fantastyki nadesłano 1267 tekstów. Rozstrzygnięcie go zajęło jury prawie półtora roku. W tej antologii znajdziecie czternaście opowiadań nieco ponad jeden procent ogółu które nadały tej robocie sens. Mam nadzieję, że docenicie je tak jak my, a dla ich autorów ta publikacja będzie nie finałem, tylko początkiem pięknej literackiej kariery. Jerzy Rzymowski redaktor naczelny Nowej Fantastyki Opowiadania rekomendują: Anna Brzezińska, Istvan Vizvary, Magdalena Salik, Łukasz Kucharczyk, Anna Hrycyszyn, Marcin Zwierzchowski, Wojciech Chmielarz, Michał Cholewa, Paweł Majka, Marta Krajewska, Aleksandra Janusz-Kamińska, Krzysztof Rewiuk, Łukasz Orbitowski i Michał Cetnarowski. Autorzy: Rafał Łoboda lubi skakać po różnych odmianach fantastyki: od pokręconych horrorów po humorystyczne pastisze. Jego opowiadania były wydawane w rozmaitych antologiach oraz trzykrotnie w Nowej Fantastyce. Obecnie kończy powieść dark urban fantasy. Mieszka w Kołobrzegu z żoną, synem i psem, który miał towarzyszyć mu w bieganiu, ale okazał się zbyt leniwy. Łukasz Borowiecki absolwent inżynierii mechanicznej (Akademia Górniczo-Hutnicza) oraz filozofii (Uniwersytet Jagielloński). Swoje teksty publikował dotychczas w antologiach, między innymi w Snach Umarłych i Weird fiction po polsku. Jest również autorem scenariuszy komiksowych. Jeden z laureatów konkursu Polskiej Fundacji Fantastyki Naukowej za rok 2025. Żaneta Siemsia-Pindur zawodowo zajmuje się tworzeniem gier komputerowych, a dla przyjemności pisze fantastykę i ogląda filmy animowane. W 2024 r. zadebiutowała powieścią Imperium Kolibra, historią osadzoną w podbitej przez Azteków industrialnej Europie, której kontynuacja, Słońce Londynu, miała premierę w lutym 2026 r. Na łamach Nowej Fantastyki opublikowano jej dwa opowiadania: Rzeźnicy statków (nr 7/2025) oraz Świt nad Adramelechem (nr 2/2026). Anna Fijałek studentka polonistyki Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, debiutantka. Interesuje się absurdem, groteską oraz popkulturą lat 90. i 2000. Magdalena Anna Sakowska dziennikarka, anglistka, antropolożka kultury, redaktorka prowadząca w wydawnictwie książkowym. Publikowała m.in. w antologiach Epidemie, Gruzy, Na zawsze, do jutra, już nigdy, Fantazje Zielonogórskie, Sny Umarłych, w Magazynie Biały Kruk, gdzie ku udręce redaktora naczelnego pomaga na co dzień. Od 2026 r. jest także członkinią redakcji prozy polskiej w Nowej Fantastyce. W 2022 r. ukazała się jej powieść Fuga, nominowana do nagrody im. Janusza A. Zajdla. Niestrudzenie wierzy w moc opowieści. Hubert Jan Bereś debiutant. Pasjonat i hobbysta sztuk wizualnych, projektowania gier, beletrystyki i etnografii. Jeszcze chwilę studiuje na Uniwersytecie Warszawskim. W dobie sztucznej inteligencji naiwny luddysta. Okazjonalnie można go spotkać w sieci pod pseudonimem @efemerowisko. Michał Puchalski rocznik 1994. Urodzony na Warmii, obecnie grasujący na Pomorzu. Biotechnolog, w życiu codziennym stara się łączyć pasję do nauki z pasją do fantastyki. Z zamiłowania entuzjasta kina klasy Z, ze szczególnym uwzględnieniem nurtu filmów o krwiożerczych rekinach. Oddany fan mocnej muzyki i mocnej herbaty. Od lat związany ze społecznością portalu fantastyka.pl początkowo jako użytkownik i czytelnik, potem organizator konkursów literackich, obecnie administrator portalu. Jego opowiadania ukazywały się m.in. w antologiach Fantazmatów (Ja, legenda; Retrowizje), wydawnictwa Fabryka Słów (Gladiatorzy) czy rocznikach polskiego weird fiction Sny Umarłych. Marek Kolenda debiutował w 2005 r. na łamach Fahrenheita. Po długiej przerwie wrócił do pisania, publikując w licznych antologiach, m.in. Nowoświaty (SQN), Sny Umarłych (2024), Ku gwiazdom (2024), Insekcje (Wydawnictwo IX) i Exterra. Antologia science fiction (Planeta Czytelnika), a także w Nowej Fantastyce. Poza wyróżnieniem w konkursie NF może się pochwalić trzecim miejscem w konkursie Polskiej Fundacji Fantastyki Naukowej na opowiadanie SF. Mieszka w Szkocji, pisze powieść, ale pozostaje wielkim miłośnikiem fantastycznych krótkich form oraz antologii. Adrianna Filimonowicz urodzona w 1990 r., autorka tekstów fantasy, SF i realizmu magicznego. Dotychczas wydała dwie powieści (Odejścia i Taniec gór żywych) i publikowała opowiadania, m.in. w Nowej Fantastyce, antologiach oraz e-zinach. Mieszka w Warszawie, ale serce zostawiła gdzieś na Orlej Perci. Kocha taniec w jego najróżniejszych odsłonach od flamenco po rocknrolla, prowadzi sesje RPG i próbuje swoich sił we wspinaczce. Ewa Srebrna Marczyńska-Goldstein Krakowianka mieszkająca w Warszawie. Z wykształcenia i zawodu informatyczka, uprawia rękodzieło, uczy się rysunku, akwareli i języka włoskiego. Podczas pisania słucha Adiemusa, Loitumy oraz nocnych odgłosów miasta. Żywi się herbatą imbirową, miętówkami i zdjęciami ładnych kamienic. Lubi fan fiction (czytać i pisać). Debiutowała w Nowej Fantastyce (nr 11/2025) opowiadaniem O przewadze safianowych trzewiczków. Sasza Hady (właśc. Aleksandra Motyka) autorka kryminałów: Morderstwo na mokradłach i Trup z Nottingham, powieści o polskim gamedevie Na końcu wchodzą ninja, powieści fantasy Zefiryna i Księga Uroków oraz powieści obyczajowej dla młodzieży Same dobre wróżby. Współtworzyła scenariusz i dialogi do gry Wiedźmin 3: Dziki Gon oraz Cyberpunk 2077. Napisała scenariusze do komiksów Wiedźmin. Córka Płomienia (rys. Marianna Strychowska) i Twój głos. Cyberpunk 2077 (z Marcinem Blachą, rys. Danijel Žeželj). Adam Groth sporadycznie tworzy krótkie formy z szeroko pojętej fantastyki. Pisanie stanowi dla niego sposób eksplorowania tematów takich jak zmiana, ponadczasowość, technologia czy dylematy egzystencjalne. Swoje teksty traktuje raczej jako pytania niż odpowiedzi. Debiutował w antologii Ku gwiazdom. Marcin Bartosz Łukasiewicz z wykształcenia gitarzysta jazzowy, z zawodu narrative designer, muzyk i nauczyciel. Mieszka w Zielonej Górze, czyli idealnym połączeniu miasta oraz przyrody i lasów. Uwielbia psy, urbex, granie koncertów oraz ciszę. Autor ponad 30 opowiadań, opublikowanych m.in. w Nowej Fantastyce, Szeptach Mokoszy, Nowoświatach, Snach Umarłych oraz antologiach Zapomnianych Snów. Laureat nagród, w tym Brązowego Wyróżnienia od redakcji Nowej Fantastyki czy Nagrody Kapituły Fantazji Zielonogórskich. W sierpniu 2023 r. nakładem wydawnictwa Zysk i S-ka ukazał się jego debiut powieściowy Moja martwa dziewczyna miks kryminału, urban fantasy oraz paranormal romance. Druga powieść autora, Żar, stanowiąca połączenie postapo, romansu queer i fantasy, została wydana w marcu 2026 przez wydawnictwo KMH. Daniel Kordowski człowiek_za_dużo_myślący_nie_o_tym_co_trzeba; zamiast skupić się na rzeczach pożytecznych, swoją uwagę kieruje ku fantastycznym światom i nieprawdopodobnym historiom. Wielokrotnie nagradzany pobłażliwymi uśmiechami bliskich, którzy już dawno uznali, że nie ma dla niego nadziei. Do tej pory dał się poznać jako autor opowiadań: dwukrotnie publikował w Nowej Fantastyce; pięć tekstów można przeczytać w antologii Fantastycznych Piór z lat 2020, 2021, 2022. Zajął trzecie miejsce w plebiscycie Polskiej Fundacji Fantastyki Naukowej w 2024 r., a wyróżnione opowiadanie ukaże się w nadchodzącej antologii Ku gwiazdom. Poza tym ma na koncie mniejsze sukcesy, jak publikacja w Magazynie Biały Kruk czy w antologii Zapomnianych Snów (Interwencja informatyka).
Hanna Cygler
Matylda Halman stawia wszystko na jedną kartę i wraz z osieroconymi przez brata dziećmi emigruje za ocean. Trafia do Winony w Ameryce, gdzie już wcześniej osiedliło się wielu Kaszubów. Zderzenie z nową rzeczywistością jest twarde. Los nie oszczędza rodziny Halmanów, jednak ani Matylda, ani jej podopieczni się nie poddają. Walczą o lepsze życie, choć jego ścieżki są kręte i pełne wybojów. Najtrudniejszą wybiera Felicja, ulubienica Matyldy, która chce być sobą. A to kosztuje...