Wydawca: 24

Filozofia nicości. Rzecz o istocie buddyzmu

Władysław Michał Dębicki

Dwadzieścia kilka wieków upłynęło od czasu, gdy Indie nadgangesowe, szczególniej okolice Benaresu, przebiegała gromada pół nagich żebraków i wołała do ludzi: "Radujcie się, albowiem znale zione zostało lekarstwo na wszystkie życia niedole... Otwierajcie uszy na głos nauki, która was wyzwoli ze szponów cierpienia i śmierci!...". Wołanie to zaciekawiło jednych, zachwyciło drugich, i wkrótce tajemnicza "nauka wyzwolenia" znalazła licznych zwolenników we wszystkich sferach społeczeństwa indyjskiego, zwłaszcza pośród łatwowiernej, nędzą, niewolą i chorobami znękanej ludności ubogiej. Kto byli ci żebracy? Byli to filozofowie w rodzaju specjalnie indyjskim, skrajni sceptycy i pesymiści, poczytujący świat za złudzenie a życie za mękę i w żebraczych wędrówkach albo w samotniach leśnych szukający ukojenia rozpaczy. Byli to Berkeley'owie i Schopenhauerowie z VI-go wieku przed naszą erą, urodzeni w dolinach Gangesu i licznych jego dopływów. Przywódcą ich, według wielkiego prawdopodobieństwa, był filozof-pustelnik, nazwiskiem Gotama, noszący przydomek Sakya-Muni, co znaczy asceta z narodu Sakyów. Zwolennicy mienili go Tatagatą, tj. "doskonałym" lub "wzniosłym", częściej atoli Buddą, czyli mędrcem, zbudzonym ze snu niewiadomości i posiadającym wiedzę najwyższą, jaką istota rozumna zdobyć jest w stanie.

Filozofia Nietzschego

Jan Vaihinger

Fi­lo­zo­fia Nie­tz­sche­go Ni­niej­sza roz­pra­wa o Nie­tz­schem, pió­ra zna­ne­go au­to­ra Ko­men­ta­rza do Kan­ta ,,Kry­ty­ki czy­ste­go ro­zu­mu" i wy­daw­cy cza­so­pi­sma ,,Kant­stu­dien", po­sia­da licz­ne za­le­ty, któ­re nie­wąt­pli­wie uspra­wie­dli­wią jej prze­kład w oczach pol­skich czy­tel­ni­ków. Za­le­ca się ta roz­pra­wa przede wszyst­kim tym, że po­da­je krót­ki a za­ra­zem wy­czer­pu­ją­cy i zu­peł­nie bez­stron­ny roz­biór za­sad­ni­czych my­śli Nie­tz­sche­go, wią­żąc je w ca­łość za­okrą­glo­ną. [...]Jan VaihingerUr. 25 września 1852 Zm. 18 grudnia 1933 Najważniejsze dzieła: Die Philosophie des Als Ob (1911) Niemiecki filozof, profesor uniwersytetu w Halle. Początkowo zwolennik Kanta, z czasem zbliżył się do empiriokrytycyzmu. Ważną kategorie w jego filozofii stanowiły ,,fikcje" ? poglądy traktowane jak prawdziwe pomimo braku empirycznego potwierdzenia, użyteczne jednak jako podstawa ludzkiego działania. Zaliczał do nich m. in. teorie naukowe. Koncepcja ta wpłynęła na psychologię Alfreda Adlera, a pewne jej echa pojawiają się we współczesnej teorii literatury. Kupując książkę wspierasz fundację Nowoczesna Polska, która propaguje ideę wolnej kultury. Wolne Lektury to biblioteka internetowa, rozwijana pod patronatem Ministerstwa Edukacji Narodowej. W jej zbiorach znajduje się kilka tysięcy utworów, w tym wiele lektur szkolnych zalecanych do użytku przez MEN, które trafiły już do domeny publicznej. Wszystkie dzieła są odpowiednio opracowane - opatrzone przypisami oraz motywami.

Filozofia po prostu. Jak żyć w prawdzie

Robert McTeigue SJ

Filozofia po prostu. Jak żyć w prawdzie Robert McTeigue SJ Posłowie Robert J. Spitzer SJ Skąd mamy wiedzieć, co jest dobre i słuszne? W jaki sposób powinniśmy myśleć i działać? Książka Filozofia po prostu. Jak żyć w prawdzie to opowieść o filozofii, a jednocześnie praktyczna lekcja dostrzegania i rozpatrywania różnych poglądów na temat rzeczywistości, człowieka i moralności, z którymi stykamy się na co dzień. Celem autora nie było jednak napisanie kolejnego podręcznika do filozofii, lecz stworzenie zestawu filozoficznych narzędzi, które raz opanowane pomogą zdobyć świadomość tego, co powinno się wiedzieć oraz jak postępować, szczególnie gdy trzeba stawiać czoła wyzwaniom i przeciwnościom życiowym. Podążając za nim, Czytelnik prześledzi dominujące w różnych epokach ujęcia metafizyki, antropologii filozoficznej i etyki. Zrozumie, że te trzy dziedziny są ze sobą nierozerwalnie związane, zaś dobra etyka potrzebuje właściwej antropologii i właściwej metafizyki, by utworzyć spójny światopogląd. Obok przeglądu historycznego autor przedstawia oryginalne koncepcje, a swój wywód ilustruje przykładami z codziennych obserwacji i dzisiejszej kultury popularnej. Odwołując się do myśli Arystotelesa, Świętego Tomasza z Akwinu, a także współczesnych sobie myślicieli, argumentuje za teizmem, antropologią kompleksową i realizmem moralnym, by sformułować stanowisko nazwane personalizmem roztropnościowym. W ten sposób autor powraca do praktycznego celu filozofii, przypominając, że nie jest ona luksusem myślicieli, lecz koniecznością dla każdego, kto dąży do prawdy i wystrzega się błędów.

Filozofia polityki współcześnie

Jolanta Zdybel, Lech Zdybel

Na niniejszy tom składają się wybrane teksty referatów wygłoszonych na VIII Polskim Zjeździe Filozoficznym (Warszawa, 15-20 września 2008) przez uczestników obrad Sekcji Filozofii Społeczeństwa i Polityki, a także teksty innych Autorów, którzy zgodzili się wziąć udział w swoistej debacie poświęconej „kondycji” współczesnej filozofii polityki oraz specyfice dzisiejszej praktyki politycznej. Filozofia polityki ma tradycję sięgającą V wieku p.n.e., a jej narodziny w starożytnej Grecji to zarazem początek w ogóle naukowej wiedzy o polityce. Jej twórcy i klasycy uważani są bowiem za prekursorów m.in. politologii i socjologii polityki. Po okresie zastoju (w pierwszej połowie XX w.) filozofia polityki jest dziś w rozkwicie. Twierdzi się nawet, że stanowi ona wręcz swoisty „barometr” zmian i napięć zachodzących w politycznej rzeczywistości. Wstęp oraz część pierwsza tomu poświęcone są analizie cech charakterystycznych  uprawianej współcześnie filozofii polityki: jej wartości poznawczych, związków z tzw. naukami szczegółowymi i empirycznymi o polityce oraz związków z polityką uprawianą w polskich realiach. Część druga podejmuje kwestię znaczenia nowożytnych idei filozoficznych (m.in. demokracji, sprawiedliwości, praworządności) oraz wybranych koncepcji filozoficzno-politycznych (np. liberalizmu, konserwatyzmu) dla współczesnej praktyki politycznej i politycznego dyskursu. W części trzeciej zaprezentowane są problemy (takie m.in., jak: transnarodowość, globalizm, ekonomiczna nierówność i społeczna niesprawiedliwość, wielokulturowe wspólnoty), z którymi musi zmierzyć się dziś polityka oraz analizowane są różne koncepcje, teorie, projekty i formuły życia społecznego, których zastosowanie w praktyce dawałoby szansę prowadzenia polityki efektywnej – na miarę  społeczno-kulturowych wyzwań współczesności.   

Filozofia polskiego romantyzmu. Prace wybrane

Andrzej Walicki

Seria KLASYCY WSPÓŁCZESNEJ POLSKIEJ MYŚLI HUMANISTYCZNEJ Andrzej Walicki (ur. w r. 1930) jest historykiem filozofii i myśli społecznej, związanym w latach sześćdziesiątych z tzw. ,,warszawską szkołą historii idei", specjalizującym się w badaniu dziejów myśli rosyjskiej i polskiej, a także historii marksizmu. Do roku 1981 był profesorem Instytutu Filozofii i Socjologii PAN, w okresie stanu wojennego przebywał w Australii jako pracownik naukowo-badawczy Australijskiego Uniwersytetu Narodowego w Canberze; w końcu 1986 roku objął katedrę historii idei na Uniwersytecie Notre Dame w Indianie i zajmował ją aż do przejścia na emeryturę w roku 1999. W roku 1994 wybrany został na członka-korespondenta PAN, a w roku 1998 stał się członkiem rzeczywistym. Do najważniejszych jego książek należą: W kręgu konserwatywnej utopii. Struktura i przemiany rosyjskiego słowianofilstwa (1964), The Con­troversy Over Capitalism. Studies in the Social Philosophy of Russian Populists (Oxford 1969), Filozofia a mesjanizm. Studia z dziejów filozofii i myśli społecznej romantyzmu polskiego (1970), Rosyjska filozofia i myśl społeczna od oświecenia do marksizmu (1973), Rosja, katolicyzm i sprawa  polska (2002), Zarys myśli rosyjskiej od oświecenia do renesansu religijno-filozoficznego (2005), O inteligencji, liberalizmach i o Rosji (2007).

Filozofia prawa cywilizacji informacyjnej

Jacek Janowski

Praca jest rezultatem kolejnego etapu badań autora nad rolą technologii informacyjnej w prawie. Rozpoczęły się one od analiz działania podpisu elektronicznego w obrocie prawnym, w tym w handlu elektronicznym i administracji elektronicznej. Następnie koncentrowały się na zastosowaniach zaawansowanych technologii teleinformatycznych w działaniu prawa, dochodząc do hipotezy o kształtowaniu się cybernetycznej kultury prawa. Globalny zasięg elektronicznego obrotu prawnego i cybernetycznej kultury prawa uzasadnia przeniesienie badań na wyższy poziom, a mianowicie na płaszczyznę cywilizacyjną. Z tej perspektywy, w niniejszej pracy stawiane są diagnozy i formułowane prognozy dotyczące statusu prawa cywilizacji informacyjnej - infocywilizacji, zwanej także cywilizacją techniczną - technocywilizacją.

Filozofia prawa Immanuela Kanta. Wprowadzenie

Ewa Wyrębska-Ðermanović

Ostatecznym celem nauki prawa wedle Kanta jest ustanowienie i zagwarantowanie trwałego pokoju na świecie. Chociaż filozof w Metafizycznych podstawach nauki prawa zajmuje się wieloma innymi kwestiami, to jednak wszystkie jego ustalenia są ukierunkowane na jeden cel - przyjęcie powszechnego stanu prawnego, który ma położyć kres wszelkim wojnom, a każdemu człowiekowi zapewnić wrodzoną wolność. Jeśli chodzi o praktyczne użycie rozumu, nie ma dla Kanta zagadnienia istotniejszego i bardziej fundamentalnego. „W polskiej literaturze przedmiotu dysponujemy bardzo skromną liczbą publikacji na temat prawnych aspektów myśli Kanta. Z tego względu recenzowana książka znajdzie się niewątpliwie w centrum zainteresowania badaczy zajmujących się tymi problemami. Autorka ma bardzo jasno skonkretyzowaną wizję interpretacji filozofii Kanta, dobrze uzasadnioną merytorycznie i osadzoną w literaturze przedmiotu. Te dwa aspekty stanowią o wartości monografii. Można ją uznać za bardzo udaną i syntetyczną prezentację stanowiska Kanta z uwzględnieniem aktualnego stanu dyskusji i kwestii spornych w podstawowych obszarach piśmiennictwa zagranicznego. Biorąc zaś pod uwagę niewątpliwe zalety książki - bardzo dobry i dojrzały styl, jasne i rzeczowe wyłożenie zagadnień prawnych na tle filozofii transcendentalnej - należy ją zaszeregować do znaczących publikacji filozoficznych, jakie się ostatnio ukazały na naszym rynku księgarskim.” Z recenzji prof. Leona Miodońskiego

Filozofia przypadku. Kosmiczna fuga z preludium i codą

Michał Heller

Jak oswoić przypadek? Czy jest on wyłomem w racjonalności, czy da się go jakoś ująć w matematyczne karby? Sformułujmy  problem kontrastowo: czy światem rządzi Bóg, czy czysty przypadek? Komu można zadedykować Filozofię przypadku? Michał Heller przyznaje, że sam mógłby ją zadedykować Richardowi Dawkinsowi i Williamowi Dembskiemu, którzy spierają się o to, czy biologiczna ewolucja jest „ślepym zegarmistrzem”, czy raczej świadczy o „Inteligentnym Projekcie”. W biologicznej ewolucji przypadek odgrywa rolę nadrzędną – jest źródłem zmienności gatunków. Autor Filozofii przypadku proponuje szersze spojrzenie. Odwołując się do historii pojęcia przypadku i jego ewolucji wskazuje miejsce, jakie przypadki zajmują w strukturze całego Wszechświata. A miejsca te są… nieprzypadkowe. Dlatego Filozofię przypadku można zadedykować i polecić każdemu, kto potrafi dostrzec głębię samego pytania o istotę przypadku. I ciekaw jest odpowiedzi.   „Na przedziwną symfonię Kosmosu możemy spoglądać z różnych punktów widzenia. Możemy, jak Richard Dawkins, tłumaczyć wszystko ślepym przypadkiem; możemy, jak zwolennicy Inteligentnego Projektu, w szczególnie misternych detalach kosmicznej struktury dopatrywać się interwencji Projektanta. Obydwie te próby są jednak chybione, trzeba niemałej intelektualnej ekwilibrystyki, by je utrzymać. Przypadki niczego nie wyjaśniają, bo same wymagają wyjaśnienia. Są tak subtelnie wplecione w strukturę Wszechświata, że bez niej tracą sens i nie mogą istnieć. W Kosmicznej Matrycy nie ma szczególnych miejsc; wszystko jest jedną Wielką Matrycą. Można by ją nazwać Inteligentnym Projektem, ale ta piękna nazwa została skompromitowana. Dlatego lepiej użyć określenia często powtarzanego przez Einsteina: The Mind of God – Zamysł Boga. Celem nauki jest odcyfrować ten Zamysł.” „Wyobraźmy sobie wszystkie prawa fizyki działające we Wszechświecie jako wielką siatkę lub sieć (…). W tę sieć są wkomponowane pewne „wolne miejsca” pozostawione na działanie przypadków. Bez nich cała struktura nie mogłaby funkcjonować. Co więcej, tych wolnych miejsc jest dokładnie tyle – ani mniej, ani więcej – by cała struktura mogła funkcjonować skutecznie”. „Bóg myśli matematycznie i nasze zmatematyzowane nauki nie są niczym innym jak tylko próbą odcyfrowania tego Zamysłu. Przypadki nie są wyłomami lub uszkodzeniami Zamysłu, są newralgicznymi punktami jego architektury”