Verleger: Instytut Pamięci Narodowej
Wojciech Frazik, Filip Musiał
Zbiór studiów, na który składa się 17 artykułów przybliżających strutkurę, sposoby oraz kierunki działania WUBP/WUdsBP w Krakowie. Praca przybliża aktywność UB w Małopolsce wobec: podziemia politycznego i zbrojnego, jawnej opozycji, ruchu ludowego, chrześcijańskiej demokracji, Kościołów i związków wyznaniowych, środowisk młodzieżowych, świata nauki, oświaty, kultury i administracji, a także gospodarki, czy mniejszości żydowskiej, volksdeutschów i pospolitych przestępców.
Nie tylko Wołyń. "Polacy i Ukraińcy - krótka historia najtrudniejszego ćwierćwiecza (1918-1945)"
Bartosz Januszewski
Inspirowany darwinizmem społecznym i niemieckim nazizmem ukraiński nacjonalizm przez cały okres międzywojenny podsycał wśród obywateli polskich narodowości ukraińskiej nienawiść do Rzeczypospolitej i Polaków. Eksplozja tak roznieconego szowinizmu nastąpiła w latach II wojny światowej. Wówczas nie tylko na Wołyniu, lecz także w Małopolsce Wschodniej, na Polesiu i Lubelszczyźnie Ukraińcy dopuścili się na swoich polskich sąsiadach i współobywatelach kainowej zbrodni.
Mariusz Bechta
The book presents a micro-historical study of the attack on the town of Parczew in eastern Poland, carried out on 5 February 1946 by soldiers from the Polish anti-Communist Freedom and Independence Association (Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość, WiN). By providing a meticulous analysis of the political, social, and cultural context as well as a detailed account of the incident itself, the author challenges the perception of the Parczew events as an anti-Semitic pogrom, thus far broadly accepted in historical literature. Rather, he argues that the WiN operation was strictly retaliatory in nature, directed not against the local Jewish community per se, but against those who collaborated with the Communist regime imposed on Poland by the Soviet Union. The author broadly analyzes the historical context of the events. Going back as far as the inter-war period, he chronicles the relatively modest involvement of the Jews from Parczew and the surrounding Włodawa county in the Communist movement, and then in the Communist and Soviet partisan forces during World War II. He points out that, for the majority of Jews, survival was the priority during and after the conflict. In the latter time, this meant cooperation with whatever government constituted itself as the enforcer of law and order. Parallelly, the author tells the story of Communist brutality and terror against the Polish Christian population and Polish freedom fighters. This, combined with the humiliation of being subjugated and hunted like bandits after five years of bloody fighting, led to a fundamental conflict of interests between the Polish Christian majority and Jewish minority that ultimately resulted in the violence that ensued. However, the author points out that there was no attempt at the extermination or expulsion of the Jewish community of Parczew, while deadly force was used exclusively against Communist militants in the form of the Citizens' Militia and the Jewish Town Protection Force, resulting in a total of four casualties. Nevertheless, the shock of the attack and the use of expropriation as a punitive measure against the few Holocaust survivors still living in the town led almost the entire community to emigrate, never to return. Fundamentally, the book constitutes a voice in the ongoing discussion of the controversial subject of anti-Semitic violence in postwar Poland. However, the author conducted his study both broadly and deeply, discussing subjects such as the Communist movement in the Parczew area, the Communist, Soviet, and pro-independence partisan forces, their fight against the German invaders and between each other, the fates of local Jewish survival and partisan groups, the establishment of the Communist regime, and local ethnic and political conflicts, also involving the Ukrainian/Ruthenian population. Historians, sociologists, and other scholars interested in these topics will find in this book a focused look at a slice of the broader history of World War II and the immediate post-war period in eastern Poland, a region of immense ethnic, religious, and political complexity.
Polacy w Apulii. Wszystko jest zapisane, wszystko dokonane... trzeba tylko ukazać to światu
Gianluca Vernole, Żaneta Nawrot,Jerzy Kirszak
Polacy w Apulii to poruszająca opowieść o mało znanym etapie szlaku 2 Korpusu Polskiego we Włoszech. Książka oparta na wspomnieniach żołnierzy i cywilów ukazuje niezwykłe relacje, które narodziły się w cieniu wojny - z cierpienia, solidarności i wzajemnej pomocy.
Poles on the Refugee Trails (1939-1945)
Janusz Wróbel, przekład Katarzyna Górska-Łazarz
Stefan Wyszyński ,dr hab. Łucja Marek, dr...
Stefan Wyszyński, Pro memoria, t. 11: 1964, red. nauk. Łucja Marek, Monika Wiśniewska, IPN, Archidiecezja Warszawska, Archidiecezja Gnieźnieńska, Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Warszawa 2026, 400 s., ISBN 978-83-8376-824-3 Kolejny tom zapisków prymasa Stefana Wyszyńskiego jest poświęcony wydarzeniom z 1964 r. W relacjach państwo-Kościół był to kolejny rok milenijnej konfrontacji i utarczek administracyjnych między władzami komunistycznymi a Episkopatem Polski. Dla strony kościelnej to okres obrony wiary i ożywiania życia religijnego narodu, dla strony państwowo-partyjnej - czas wdrażania programowej laicyzacji życia społecznego. W kalendarzu Kościoła w Polsce, szczególnie duchowych przygotowań do Milenium Chrztu Polski, rok 1964 przypadł na przełom siódmego i ósmego roku Wielkiej Nowenny (ogólnopolskich narodowych rekolekcji), lat obchodzonych pod hasłami "Abyście się społecznie miłowali" (1963/1964) oraz "Nowy człowiek w Jezusie Chrystusie" (1964/1965).
Witold Jarno, Artur Kuprianis
Śląsk Opolski w dobie powstań 1919-1921.Studia i materiały
Tomasz Gałwiaczek,Ksawery Jasiak
Uczelnie wyższe w Trójmieście 1945-1970. Studia i szkice
Piotr Abryszeński, Daniel Gucewicz
Niniejsza publikacja stanowi próbę przyjrzenia się działalności trójmiejskich uczelni w pierwszym ćwierćwieczu po II wojnie światowej. Autorzy omawiają proces budowy życia akademickiego, politykę władz komunistycznych wobec szkół wyższych i żmudne próby wywalczenia sobie przez nie autonomii.
W drodze do domu. Pułkownik Stanisław Wyskota-Zakrzewski (1902-1986)
Paweł Politowski
Publikacja opisuje życie i działalność Stanisława Wyskoty-Zakrzewskiego (1902-1986), zdolnego dowódcy Pułku Ułanów Karpackich oraz po zakończeniu II wojny światowej zaangażowanego działacza polonijnego.
"Walczymy do ostatniego"Opór Żydów na okupowanych ziemiach polskich w latach 1939-1945
red. Alicja Gontarek, Tomasz Domański
Tom mikrostudiów z zakresu problematyki oporu Żydów na ziemiach polskich w czasie II wojny światowej. Dominują przykłady oporu zbrojnego w kontekście indywidualnym i zbiorowym. W orbicie analizy znalazł się głównie obszar Generalnego Gubernatorstwa, a ponadto ziem wcielonych do Rzeszy Niemieckiej oraz Bezirk Bialystok. W opracowaniu czytelnik odnajdzie szereg nieznanych dotąd kart z dziejów oporu zbrojnego Żydów na okupowanych ziemiach polskich.
Wojsko Polskie we Francji 1939-1940
Janusz Zuziak
W prezentowanej książce Czytelnik zapozna się z obszernym zagadnieniem odbudowy naczelnych władz cywilnych i wojskowych oraz szeregów Wojska Polskiego we Francji jesienią 1939 r. Dowie się o poufnych zabiegach Francji wspierającej przejęcie władzy przez gen. Władysława Sikorskiego, podstawach prawnych odbudowy władz i wojska na terenie sojusznika, możliwościach organizacyjnych, mobilizacyjnych, procesie organizacji i szkolenia powstających oddziałów WP, a także o problemach z ich wyposażeniem i uzbrojeniem, wreszcie o działaniach bojowych w obronie Francji wiosną 1940 r. Istotnym wątkami są udział Samodzielnej Brygady Strzelców Podhalańskich w bitwie o Narwik, działania bojowe 1. Dywizji Grenadierów, 2. Dywizji Strzelców Pieszych, 10. Brygady Kawalerii Pancernej, pododdziałów przeciwpancernych, Marynarki Wojennej i Polskich Sił Powietrznych oraz przebieg ewakuacji na Wyspy Brytyjskie po klęsce z armią niemiecką.
Sebastian Rosebaum, Dariusz Wegrzyn
W książce tej głos oddano bezpośrednim świadkom, a zarazem ofiarom wywózek do sowieckich łagrów. Zgromadzono kilkadziesiąt dokumentów życia osobistego, powstałych podczas pobytu na robotach przymusowych w ZSRS, tuż po powrocie z nich, ale przede wszystkim świadectw zebranych w ostatnim 25-leciu, tj. po przełomie politycznym 1989 r. To zarówno zapisy rozmów z byłymi deportowanymi, jak też zeznania złożone przez nich podczas śledztwa w sprawie deportacji, prowadzonego od lat 90. XX w. To najobszerniejszy jak dotąd wybór osobistych świadectw deportacji, wyjątkowy obraz tego wydarzenia, tak mocno zakorzenionego w pamięci społecznej mieszkańców Górnego Śląska.
Życie na służbie. Historia strażnika granicznego Jana Nocunia
Mariusz Kaśkosz
Książka jest poruszającą opowieścią o życiu Jana Nocunia - żołnierza zawodowego, funkcjonariusza Straży Granicznej, obrońcy ojczyzny we wrześniu 1939 r., jeńca stalagów, a po wojnie pracownika Urzędu Celnego w Świnoujściu. To historia człowieka, którego losy odzwierciedlają dramatyczne dzieje Polski XX w. - od walki na froncie i niewolę aż po szykany i zwolnienie z pracy w latach pięćdziesiątych za wierność własnym przekonaniom.