Wydawca: Lubelska-akademia-wsei
Uwikłani w relacje korupcyjne: perspektywa młodzieży
Zbigniew Gaś, Iwona Czerniec
Książka jest efektem badań skoncentrowanych na analizie obrazów osób uwikłanych w relację korupcyjną, czyli osób skorumpowanych i osób korumpujących oraz ich współzależności z obrazem siebie i celami rozwojowymi nastolatków. Praca przybliża Czytelnikowi istotę zjawiska korupcji, omawiając definicje, formy i klasyfikacje zachowań korupcyjnych, etyczno-prawne aspekty zachowań korupcyjnych, społeczne aspekty zachowań korupcyjnych oraz psychologiczne aspekty zjawiska korupcji. Aktualna wiedza na ten temat to podstawa właściwego zrozumienia istoty prezentowanych badań oraz możliwości ich praktycznego wykorzystania, zwłaszcza w profilowaniu działań wychowawczych i profilaktycznych. W monografii zaprezentowano specyfikę obrazów siebie oraz obrazów osoby skorumpowanej i osoby korumpującej w ogólnej populacji badanej młodzieży, a także w podgrupach płciowych. Autorzy skoncentrowali się również na identyfikacji wewnątrzgrupowego zróżnicowania obrazów osoby skorumpowanej oraz osoby korumpującej, aby następnie określić ich współzależności z realnym obrazem siebie oraz tendencjami rozwojowymi subgrup młodzieżowych. W końcowej części pracy zostały zasygnalizowane możliwości praktycznego wykorzystania zidentyfikowanych prawidłowości – z jednej strony w kontekście czterech poziomów analiz psychologicznych, a z drugiej w perspektywie trzech obszarów zastosowań w projektowaniu działań profilaktycznych. Możliwości te powinny prowadzić do takiej korekty działań wychowawczych oraz budowania skutecznych programów profilaktycznych, które zwiększą szansę na uczciwe życie.
Ways of personal income taxation harmonization process
Tomasz Wołowiec
Publikacja omawia problem możliwości i celowości harmonizacji podatku dochodowego od osób fizycznych, z uwzględnieniem kierunków reform tej formy opodatkowania, aby podatek ten uwzględniał procesy integracyjne, a z drugiej strony był skutecznym instrumentem realizacji fiskalnych i pozafiskalnych funkcji opodatkowania. Autor udowodnił w pracy, iż podatki dochodowe od osób fizycznych nie wpływają na swobodę przepływu ludzi i kapitału, zatem ich harmonizacja jest z prawnego punktu widzenia niecelowa
Wielowymiarowość opieki medycznej sprawowanej nad człowiekiem chorym
Robert Jan Łuczyk Dorota Weber Marta Łuczyk...
Opieka medyczna, jako jeden z fundamentów współczesnych systemów ochrony zdrowia, stanowi niezwykle złożony i wieloaspektowy proces, którego celem jest poprawa stanu zdrowia jednostki cierpiącej z powodu choroby. Współczesne podejście do medycyny wymaga coraz częściej przekraczania tradycyjnych granic leczenia i uwzględnienia różnych wymiarów opieki nad pacjentem. Opieka medyczna nad człowiekiem chorym nie jest już, bowiem tylko i wyłącznie działaniem nastawionym na eliminację fizycznych objawów choroby, lecz także obejmuje troskę o psychiczne, społeczne, emocjonalne, a nawet duchowe potrzeby pacjenta. Wielowymiarowość opieki medycznej, której zagadnienia będą przedmiotem tej monografii, odnosi się do kompleksowego i holistycznego podejścia do chorego. Współczesna medycyna, wychodząc naprzeciw rosnącym wymaganiom pacjentów i ich rodzin, dostrzega konieczność włączenia w proces leczenia nie tylko aspektów klinicznych, ale także interakcji z chorym w sferze psychologicznej i społecznej. Istotne jest tu nie tylko zrozumienie objawów choroby, ale także uwzględnienie kontekstu życia pacjenta, jego historii medycznej, a także wpływu choroby na jego życie codzienne i społeczną rolę. Monografia ta podejmuje próbę ukazania, jak wielowarstwowy charakter opieki nad człowiekiem chorym wymaga integracji różnych specjalności medycznych, w tym zarówno tradycyjnych, jak i nowoczesnych metod leczenia, z aspektami socjologicznymi, psychologicznymi i etycznymi. W kontekście szybko zmieniającego się krajobrazu medycyny, z rozwojem nowych technologii i terapii, istotne staje się także pytanie o rolę nowoczesnych narzędzi diagnostycznych, takich jak sztuczna inteligencja, oraz o to, jak te zmiany wpływają na jakość opieki nad pacjentem. Zrozumienie wielowymiarowości opieki medycznej nad chorym człowiekiem to nie tylko analiza samych procesów leczenia, ale także refleksja nad humanistycznym wymiarem medycyny, gdzie centralnym punktem pozostaje zawsze człowiek - jego godność, potrzeby i prawa. Tylko podejmowanie opieki w pełni uwzględniającej te aspekty może prowadzić do stworzenia środowiska sprzyjającego leczeniu, rekonwalescencji oraz poprawie jakości życia pacjenta. Celem niniejszej monografii jest przedstawienie tego złożonego, wielopłaszczyznowego podejścia do opieki nad chorym, które uwzględnia nie tylko najnowsze osiągnięcia medyczne, ale także wyzwania związane z etyką, komunikacją i wsparciem psychologicznym, stanowiąc tym samym inspirację do dalszych poszukiwań w obszarze poprawy jakości opieki zdrowotnej. Przewodniczący zespołu redaktorów naukowych dr n. med. Robert Jan Łuczyk, prof. UM
Wioski Dziecięce SOS - idea i zmiany
Wiesław Kowalski
Publikacja ukazuje zmianę idei Wiosek Dziecięcych SOS, a szczególnie proces ewolucji w stosunku do pierwotnych założeń koncepcji Wiosek Dziecięcych SOS w ujęciu Hermanna Gmeiera. W publikacji przedstawiono wszystkie elementy związane z działalnością wymienianych palcówek opiekuńczo-wychowawczych, m.in. zaprezentowana została historia powstania pierwszych wiosek i ich rozwój w świecie, założenia organizacyjne i pierwsze próby ich modyfikacji. W monografii omówiono kwestię powołania tych placówek w Polsce oraz zasady ich funkcjonowania, a więc podstawy prawne i rolę, jak spełniają w przygotowaniu wychowanków do usamodzielnienia
Wolontariat młodzieżowy jako szansa samoaktualizacji
Grzegorz Kata
Ujęty w tytule książki termin samoaktualizacja odnosi się do osobistego rozwoju wolontariuszy i został zdefiniowany na gruncie psychologii humanistycznej. Samoaktualizacja, przyjmując definicję za Maslowem, oznacza tendencję do pełnej realizacji posiadanego potencjału, a więc: talentów, zdolności, odkrywania swojej tożsamości i stawania się tym, kim się jest. W realizacji tej tendencji istotną rolę odgrywa aktywność własna jednostki. Polega to na przyjmowaniu twórczej i podmiotowej postawy wobec własnego życia i zewnętrznych determinant. W stosunku do młodych ludzi można mówić o wzrastaniu do samorealizacji, czyli nabywaniu takich cech, które umożliwiają bądź ułatwiają realizację pełnego potencjału. Samoaktualizacja jest więc ciągłym procesem osiągania coraz większego poziomu własnej dojrzałości, poziomu kształtowania siebie i osobistego rozwoju. W publikacji omówiony jest związek między poziomem samoaktualizacji a jakością pracy wolontariusza młodzieżowego. Podjęcie badań w tym kierunku uzasadnia nieustające zainteresowanie młodych ludzi omawianą formą działania
WSPÓŁCZESNE OBLICZA TRANSPORTU I LOGISTYKI
Sylwia Skrzypek-Ahmed, Artur Dmowski
Monografia WSPÓŁCZESNE OBLICZA TRANSPORTU I LOGISTYKI poświęcona jest wybranym aspektom funkcjonowania logistyki i transportu w świetle wyzwań, jakie stoją przed Polską w najbliższej dekadzie. Transport i logistyka mogą wydawać się z pozoru dziedzinami biznesu, w których trudno o rewolucyjne zmiany. Obserwując jednak to, co oferują nowe technologie, okazuje się, że stoimy właśnie w obliczu przełomowych zmian, uwidaczniają się kolejne aspekty, na które muszą reagować zarządzający przedsiębiorstwami w różnych obszarach gospodarki. Można wnioskować, że najbliższe lata będą przynosić bardzo dynamiczne przemiany. Publikacja składa się z 12 artykułów naukowych, gdzie zamieszczone są wyniki badań, dotyczących m. in. współczesnych narzędzi, możliwości i wyzwań e-logistyki, zastosowania widzenia komputerowego i głębokiego uczenia w logistyce, wykorzystania narzędzi BIM w edukacji na kierunkach technicznych, wykorzystania sztucznych sieci neuronowych z funkcjami transmisji promieniowej do modelowania procesów zarządzania w logistyce, zarządzania rezerwami materiałowymi w branży logistycznej, logistyki i infrastruktury transportowej regionów Ukrainy graniczących z UE, roli kompetencji zawodowych przewoźników drogowych w świetle wyzwań pojawiających się w transporcie drogowym, doskonalenia i usprawnienia transportu wewnętrznego magazynu. Wartością dodaną monografii jest jej wielowątkowość i wieloaspektowość. Znajdują się tutaj artykuły naukowców z polskich, jak i zagranicznych uczelni, w języku polskim oraz w języku angielskim. Stanowią istotny wkład w dyskusję nad problemami współczesnego świata. Współdziałanie pracowników naukowych, praktyków i studentów pozwoliło na wyciągnięcie szeregu wniosków, które mogą stanowić cenne wskazówki zarówno dla przyszłych badaczy, jak i praktyków wdrażających różnego rodzaju rozwiązania w obszarze przede wszystkim transportu i logistyki. Autorzy mają nadzieję, że wyniki badań, zaprezentowane w niniejszej publikacji, staną się inspiracją do dalszych prac nad współczesnymi wyzwaniami stojącymi przed tymi sektorami gospodarki.
Współczesne trendy technologiczne w informatycznych systemach złożonych
Tomasz Rymarczyk
Monografia dotyczy praktycznych zastosowań i współczesnych trendów technologicznych w informatycznych w systemach złożonych, zapoznaje z opisanymi metodami badawczymi oraz pokazuje różne aspekty zastosowań i wykorzystania zdobytego doświadczenia w praktyce inżynierskiej. Proponowane rozwiązania składają się z systemów złożonych, zestawu czujników, urządzeń i oprogramowania wykorzystującego przetwarzanie, wizualizację i analizę danych. Monografia przedstawia system do akwizycji i analizy danych w strukturze rozproszonej w tomografii przemysłowej i medycznej. Publikacja zawiera również ocenę możliwości zastosowania metod inżynierii odwrotnej i szybkiego prototypowania na przykładzie modyfikacji aparatu do mechanoterapii jamy ustnej dla indywidualnych potrzeb rehabilitacyjnych. W publikacji przedstawiono również algorytmy klasyfikacji obrazów wad w badaniach toru kolejowego, opisano także cyfrową transformację diagnostyki infrastruktury kolejowej, czyli działania transformacyjne wyznaczane przez perspektywę Big Data. W monografii zaprezentowano dodatkowo innowacyjny hardware i software do badań pojazdów niskoemisyjnych zasilanych LPG, opisując część cyber-fizycznego systemu do zbierania, przetwarzania i sterowania przy pomocy informacji pochodzącej z danych pomiarowych. Technologia ta została oparta na inteligentnych czujnikach pomiarowych z użyciem Internetu Rzeczy jako rozwiązania dla Przemysłu 4.0
Współczesne wyzwania w opiece nad osobami starszymi. Aspekty psychologiczne i medyczne
Jacek Łukasiewicz, Wiesław Kowalski
Starzenie się społeczeństwa jest powszechnym zjawiskiem współczesnego świata. Wchodzenie człowieka w okres starości nie oznacza jednak stabilizacji rozwojowej - daje potencjalne możliwości zrozumienia sensu własnego życia, poczucie spełnienia, satysfakcji i zadowolenia. Czas ten stawia jednak kolejne zadania związane z tym okresem życia, ale także łączy się z licznymi ograniczeniami i trudnościami. Wzrastające zainteresowanie problematyką starości wiąże się także z faktem systematycznego udziału osób starszych w ogólnej strukturze społecznej. Wśród rozważanych zagadnień związanych z funkcjonowaniem w społeczeństwie osób w starszym wieku jest wspomaganie ich w różnych aspektach życia. Zakres wsparcia i pomocy kierowany do ludzi w podeszłym wieku wydaje się być obecnie niewystarczający. Nie ulega wątpliwości, że wieloaspektowa pomoc powinna być obszarem nowych inicjatyw i pomysłów zarówno władz rządowych, jak i samorządowych. Aby starość człowieka była wypełniona życiem starsza osoba powinna mieć poczucie przydatności i przynależności, powinna być w nurcie życia rodzinnego i społecznego. Trzeba, zatem ludziom w wieku senioralnym dać - jak sformułował to znany myśliciel i działacz japoński Daisaku Kieda - "powód do dalszego życia". Wśród wielu problemów z jakimi borykają się osoby starsze wydaje się, że opieka zdrowotna, a szczególnie aspekty zdrowia somatycznego i psychologicznego należy uznać za szczególnie istotne. Opracowanie Współczesne wyzwania w opiece nad osobami starszymi. Aspekty psychologiczne i medyczne jest obszerną monografią powstałą, jako pokłosie XII Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej - O jakości życia osób starszych zorganizowanej w czerwcu 2024 r. w Lubelskiej Akademii WSEI. Niniejsze opracowanie obejmuje 14 artykułów przygotowanych przez autorów zajmujących się problemami opieki medycznej, a także aspektami psychologicznymi osób w wieku senioralnym. Bieżące rozwiązywanie tych problemów pozwoli postrzegać okres starości, jako czas pozytywny, przebiegający w poczuciu wsparcia i szeroko pojętego bezpieczeństwa.
Wybrane aspekty bezpieczeństwa państwa w ujęciu instytucjonalno-prawnym
Mariusz Paździor, Justyna Trubalska, Łukasz Wojciechowski
W monografii przedstawiono różnorodne aspekty bezpieczeństwa państwa, m.in.: analizę funkcjonowania Biura Ochrony Rządu w latach 2001-2018 i proces przemiany formacji w Służbę Ochrony Państwa, organizację i funkcjonowanie Policji, teoretyczne aspekty systemu bezpieczeństwa państwa, jego strukturę i wymiary, jak również akty prawa miejscowego oraz rolę gminy w zapewnieniu i utrzymaniu porządku i bezpieczeństwa publicznego. Poddano też analizie udostępnianie informacji publicznej w trybie wnioskowym. Istotną część monografii poświęcono problematyce bezpieczeństwa w cyberprzestrzeni. Cyberprzestrzeń systematycznie zyskuje na znaczeniu, stając się areną konfliktów i wielowymiarowej rywalizacji pomiędzy podmiotami państwowymi. Priorytetowy charakter zagadnień związanych z cyberbezpieczeństwem prowadzi do rozpatrywania bezpieczeństwa państwa w wymiarze makrostrukturalnym. W monografii zostały także poddane analizie zagadnienia związane z bezpieczeństwem jednostek, ponieważ to jednostki tworzą system bezpieczeństwa i bardzo często stanowią jego najsłabsze ogniwo. Publikacja pozwala też poznać akty normatywne regulujące funkcjonowanie instytucji i innych istotnych aspektów bezpieczeństwa państwa
Łukasz Wojciechowski
W monografii dokonano analizy uwarunkowań prawnych oraz teoretycznych i praktycznych aspektów funkcjonowania systemu ochrony danych osobowych w Polsce. Publikacja omawia również wybrane aspekty przetwarzania danych osobowych w obliczu pandemii COVID-19. Administracja publiczna oraz biznes wdrażają wiele działań w celu ograniczenia rozprzestrzeniania się COVID-19. Podejmowana w niniejszej pozycji problematyka jest zupełnie nowa, bo do tej pory, na taką skalę, nie mieliśmy do czynienia z pandemią koronawirusa, która dotyka wszystkich gałęzi gospodarki i wszystkich ludzi. Dlatego kwestia popełniania błędów przez człowieka znacznie wzrosła, także błędów w zakresie ochrony danych osobowych. W publikacji porównano także procedury ochrony danych osobowych w administracji publicznej i biznesie
Wybrane aspekty opieki medycznej sprawowanej w różnych obszarach klinicznych
Robert Jan Łuczyk, Dorota Weber, Marta Łuczyk,...
Współczesny krajobraz opieki zdrowotnej ulega nieustannym przeobrażeniom, zarówno w sferze organizacyjnej, jak i technologicznej, co implikuje potrzebę permanentnej ewaluacji i modyfikacji obowiązujących standardów świadczenia usług medycznych w różnych dziedzinach klinicznych. Złożoność obrazu chorobowego, specyfika interwencji terapeutycznych oraz wielowymiarowość potrzeb pacjentów - obejmujących aspekty biologiczne, psychiczne i społeczne - wymuszają zastosowanie podejścia zintegrowanego, holistycznego i wielodyscyplinarnego. W tym świetle opieka medyczna nie powinna być redukowana wyłącznie do katalogu działań diagnostycznych i terapeutycznych, lecz postrzegana jako dynamiczny i wieloetapowy proces, wymagający synergii wiedzy klinicznej, kompetencji interpersonalnych oraz elementów wsparcia emocjonalno-społecznego. Zasadniczym celem niniejszej publikacji jest zaprezentowanie wybranych komponentów opieki medycznej sprawowanej w różnych specjalizacjach klinicznych, z uwzględnieniem zarówno ich praktycznego wymiaru dla kadry medycznej, jak i kontekstu teoretycznego, który może stanowić fundament dla dalszych rozważań naukowych. Każdy z rozdziałów monografii stanowi próbę analizy charakterystyki opieki sprawowanej w określonych obszarach praktyki medycznej - od interny i opieki długoterminowej, przez medycynę paliatywną, aż po działania profilaktyczne i promujące zdrowie. Autorzy opracowań podejmują refleksję nad znaczeniem holistycznego spojrzenia na pacjenta, wykorzystując dorobek nauk klinicznych, psychologii zdrowia, pielęgniarstwa oraz nauk społecznych. W aktualnym modelu systemu opieki zdrowotnej szczególne znaczenie przypisuje się indywidualizacji procesu terapeutycznego, uwzględnianiu subiektywnych doświadczeń pacjenta związanych z chorobą, a także jego aktywnej partycypacji - wraz z rodziną - w planowaniu i realizacji opieki. Realizacja takiego podejścia zakłada nie tylko wysoką sprawność merytoryczną ze strony profesjonalistów medycznych, lecz również rozwinięte zdolności komunikacyjne, empatyczne oraz gotowość do funkcjonowania w zespołach interdyscyplinarnych. Wartością dodaną prezentowanej monografii jest ukazanie subtelnych, lecz niezwykle istotnych aspektów praktyki klinicznej, które niejednokrotnie umykają w sformalizowanych opisach procedur, a które w istotny sposób wpływają na efektywność, skuteczność oraz humanizację opieki zdrowotnej. Monografia ta kierowana jest do szerokiego grona odbiorców: przedstawicieli środowiska akademickiego, pracowników zawodów medycznych, a także studentów kierunków związanych z systemem ochrony zdrowia. Ufamy, iż zawarte w niej treści staną się impulsem do dalszej eksploracji badawczej, dzielenia się doświadczeniem zawodowym oraz konsekwentnego podnoszenia jakości świadczeń zdrowotnych w zróżnicowanych realiach klinicznych. Książka powstała na podstawie prac dyplomowych. Przewodniczący zespołu redaktorów naukowych dr n. med. Robert Jan Łuczyk, prof. UM
Wybrane problemy rozwoju społeczno-gospodarczego w nauce i praktyce
Sylwia Skrzypek-Ahmed, Adam Szafarczyk
Niniejsza monografia koncentruje się na wybranych aspektach rozwoju społeczno- gospodarczego, w tym istotnych problemach naszego kraju i regionu – szeroko rozumianej Lubelszczyzny. W publikacji poruszono zagadnienia finansowania inwestycji jednostek samorządu terytorialnego przez instrumenty parabankowe oraz obligacje przychodowe, empirycznej analizy dysfunkcji przestrzennej koncepcji społecznej odpowiedzialności biznesu, lokalnej strategii podatkowej, kształtującej konkurencyjność inwestycyjną gminy,wpływu reformy systemu ochrony danych osobowych w 2018 r. na prowadzenie działalności gospodarczej w Polsce, wsparcia start-upów technologicznych i źródeł ich finansowania, dylematów innowacyjności eksportu, zarządzanie klastrem jako ekosystemem w ramach przemysłu 4.0, czy też pracy jako kategorii ekonomii narodowej w koncepcji Stanisława Głąbińskiego
Wybrane zagadnienia innowacyjności i przedsiębiorczości w nauce i praktyce
Sylwia Skrzypek-Ahmed
We współczesnym świecie rozwój różnorodnych/wieloaspektowych innowacji ma decydujący wpływ na zmiany strukturalne zachodzące w gospodarce światowej. W monografii przedstawiono obszerny przegląd literatury na temat wpływu postępu naukowo-technicznego na światową gospodarkę, będącą na progu czwartej rewolucji przemysłowej. Omówiono zagadnienie unowocześnienia działalności gospodarczej w rolnictwie, które jest ważnym zagadnieniem polityki gospodarczej państwa, a także działalność innowacyjną w przedsiębiorstwach, jako głównego czynnika walki konkurencyjnej na rynku światowym. Publikacja analizuje wpływ zmian legislacyjnych na prowadzenie działalności gospodarczej w Polsce. Skupia się też na problemach efektywnego zarządzania zasobami ludzkimi, a szczególnie motywowaniu pracowników, jako ważnym obszarze funkcjonowania organizacji. Podjęte w publikacji zagadnienia są szczególnie aktualne, a czytelnik odnajduje tutaj nowe spojrzenie na przedsiębiorczość, kulturę organizacyjną, sposoby motywowania pracowników, praktyczne kształcenie i innowacyjność
Wiesław Poleszak
Publikacja ma na celu dostarczanie teorii i koncepcji wspomagających zrozumienie procesów zachodzących w rodzinie, przedstawia też próbę uchwycenia problemów, z jakimi zmaga się współczesna rodzina, w tym zachowań problemowych dzieci i młodzieży, czy następstw wykorzystywania seksualnego w dzieciństwie. Opracowanie stanowi zbiór prac teoretycznych i doniesień z badań dotyczących roli rodziny w procesie wychowania. Jest to rodzaj punktowego naświetlania wychowawczej funkcji rodziny, która pełni wiele różnych ról, dzieli te funkcje na instytucjonalne i osobowe. Monografia porusza m.in. problem znaczenia rodziny w formowaniu charakteru w okresie dorastania, spectrum zagadnień związanych z ojcostwem, czy potrzeb pokolenia cyfrowego
Zarządzanie ryzykiem w domach pomocy społecznej (wybrane problemy teoretyczne i praktyczne)
Sylwia Skrzypek-Ahmed
Monografia przedstawia temat ewoluowania instytucjonalnych form pomocy społecznej, w tym wzrost ryzyka w procesach funkcjonowania domów pomocy społecznej (DPS). Pluralizm, decentralizacja oraz dekoncentracja, czyli kierunki, którym podpo¬rządkowane zostały reformatorskie zmiany w pomocy społecznej (DPS), nie po¬winny oznaczać pozbywania się przez władzę odpowiedzialności za ich realizację. Przeprowadzona analiza doświadczeń wybranych krajów UE wskazuje, że w wa¬runkach decentralizacji sektora publicznego, rola rządów nie zmniejsza się, lecz zmienia, podobnie jak rola władz samorządowych oraz organizacji społecznych. Podjęty w publikacji temat jest szczególnie aktualny z uwagi na prognozowany ujemny przyrost naturalny, pozwalający na określenie przypuszczalnej liczby osób wymagających długotrwałej opieki i pomocy. Dane statystyczne wskazują na fakt narastającego problemu niedostatecznej opieki i pielęgnacji nad osobami niezdolnymi do samodzielnej egzystencji, kwalifikującymi się do opieki w domach pomocy społecznej. Monografia ukazuje stopień powiązania państwa, jednostek samorządu terytorialnego oraz organizacji pozarządowych w procesie realizacji zadań pomocy społecznej zarówno na gruncie krajowym, jak i europejskim. Szczególną wartością niniejszej publikacji jest podjęcie w niej problematyki skutecznego wdrożenia procesów zarządzania ryzykiem w organizacji, a konkretniej w domach pomocy społecznej i innych organizacjach z szeroko pojętego obszaru pracy socjalnej. Z wyników przeprowadzonych badań pracownicy socjalni mogą się dowiedzieć, jakie mogą być przyczyny niepowodzeń w ich pracy
ZDROWIE PSYCHICZNE AUTYZM Wyzwania społeczne - Wyzwania edukacyjne - Jakość życia
Anna Włoszczak-Szubzda
Najnowsze badania z obszaru zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży pokazują rosnącą skalę zjawisk takich jak depresja, lęki, zaburzenia nastroju i wypalenie emocjonalne. Wśród grup szczególnie narażonych na przeciążenia psychiczne znajdują się zarówno dzieci i młodzież w spektrum autyzmu, jak i ich rodzice, opiekunowie oraz nauczyciele. Osoby z autyzmem często potrzebują specjalistycznego wsparcia, a opieka nad nimi może być wyzwaniem zarówno dla rodziców i opiekunów, jak i nauczycieli. Ma to znaczący wpływ na ich jakość życia i może prowadzić do wypalenia zawodowego lub opiekuńczego. System edukacji i rynek pracy nie są w Polsce dostatecznie dostosowane do potrzeb osób w spektrum autyzmu. Opieka nad dziećmi z autyzmem nierzadko stawia rodziców, opiekunów i nauczycieli przed sporymi trudnościami - emocjonalnymi, finansowymi i społecznymi. Wielu badaczy koncentruje się na niedostatecznym wsparciu ze strony systemu oraz na negatywnym wpływie tych trudności na relacje rodzinne. Rodzice takich dzieci najczęściej borykają się z napięciem emocjonalnym, wypaleniem opiekuńczym i innymi problemami natury psychicznej. Praca, która praktycznie nigdy się nie kończy i często odbywa się bez odpowiedniego wsparcia, potrafi powodować chroniczne zmęczenie, problemy ze snem czy różne dolegliwości zdrowotne. Do tego dochodzi poczucie samotności oraz wykluczenia społecznego. Co gorsza, rodzice bardzo często muszą się borykać z trudnymi procedurami związanymi z ochroną zdrowia, edukacją czy orzecznictwem, co tylko pogłębia psychiczne i finansowe problemy. Ostatecznie sytuację pogarsza brak tzw. opieki wytchnieniowej. Wypalenie rodzicielskie rzutuje nie tylko na samo zdrowie rodziców. Nierzadko odbija się negatywnie na relacjach małżeńskich czy więziach rodzinnych. Czasem matki i ojcowie, którzy nie otrzymują należytej pomocy, zaczynają obwiniać bliskich za swoje kłopoty emocjonalne. Jeśli chodzi o nauczycieli, których praca jest uważana za jedną z najbardziej stresujących w przypadku tych pracujących z dziećmi w spektrum autyzmu, poziom stresu i ryzyko wypalenia są jeszcze wyższe. Wypalenie to objawia się między innymi: męczącym wyczerpaniem emocjonalnym, poczuciem bezsensu pracy czy różnymi psychosomatycznymi dolegliwościami. Praca z takimi dziećmi wymaga dodatkowych zadań, jak dostosowanie materiałów edukacyjnych czy stworzenie odpowiedniego środowiska. Niestety, często brakuje im właściwego przygotowania lub czują się mało skuteczni w radzeniu sobie z trudnymi zachowaniami podopiecznych, co tylko podnosi poziom stresu. Ostatecznie, to wszystko ma wpływ na jakość edukacji dzieci ze spektrum autyzmu. Wypalenie wśród nauczycieli może powodować spadek zaangażowania, kreatywności czy wręcz zwiększać nieobecności w pracy. Kwestia wypalenia, zarówno zawodowego, jak i opiekuńczego, staje się zatem jednym z ważniejszych tematów badań. A zadaniem badaczy i praktyków staje się znalezienie dobrych sposobów, które pomogą rodzicom, opiekunom i nauczycielom dzieci z autyzmem radzić sobie z tym wypaleniem. Spośród poruszanych w badaniach zagadnień można wymienić kilka kluczowych. Po pierwsze, ważna jest samodzielność oraz świadomość rodziców i opiekunów. Chodzi tu o regularne sprawdzanie, jak się czują fizycznie i emocjonalnie, oraz o to, czy zdają sobie oni sprawę z własnych ograniczeń i je akceptują. Kolejne zagadnienie to tzw. równowaga między życiem zawodowym a prywatnym (ang. work-life balance). Należy pilnować, żeby obowiązki nie zdominowały innych aspektów życia. Aby znalazło się miejsce na relaks i pozytywne metody rozładowania napięć emocjonalnych. Kolejnym elementem jest budowanie wokół siebie sieci wsparcia, szukanie i przyjmowanie pomocy od rodziny, przyjaciół, a także współpraca między rodzicami, szkołami i specjalistami, nie zapominając o konieczności korzystania z pomocy profesjonalistów - psychologów czy psychoterapeutów. Aby rodzice, opiekunowie, jak i nauczyciele mogli efektywnie pełnić swoje role, niezbędne jest zapewnienie im odpowiedniego wsparcia, edukacji i zasobów, które pomogą im dbać o własne zdrowie psychiczne i fizyczne, zapobiegając wypaleniu. Wskazane wyżej zagadnienia badawcze i praktyczne są wiodącymi wątkami w zawartych w niniejszej monografii opracowaniach i badaniach własnych autorów.