Verleger: Medical Education
Klaudia Knapik, Jerzy Tyszkiewicz, Jacek Lewandowski
Istotą otyłości jest zwiększenie ilości żółtej tkanki tłuszczowej zbudowanej z adipocytów wypełnionych triacyloglicerolami. Przed rozpoczęciem leczenia ważne jest określenie obecności elementów zespołu metabolicznego i rozróżnienie od insulinooporności. Poza dietą, aktywnością fizyczną i ewentualnymi operacjami bariatrycznymi (omówionymi w pierwszej części artykułu) II linię leczenia stanowi farmakoterapia. Niektóre leki stosowane w innych wskazaniach również mogą się przyczynić do redukcji masy ciała - leki działające ośrodkowo i leki wykorzystywane w leczeniu cukrzycy. W celu uzyskania satysfakcjonujących wyników leczenia istotne są zrozumienie mechanizmów prowadzących do otyłości oraz znajomość metod walki z tą chorobą.
Leczenie skojarzone atorwastatyną z ezetymibem - miejsce we współczesnej lipidologii
Stanisław Surma, Michał Holecki, Marcin Barylski
Hipercholesterolemia to najczęstszy modyfikowalny czynnik ryzyka chorób sercowo-naczyniowych w Polsce, jednakże jedynie niewielki odsetek chorych osiąga docelowe stężenie cholesterolu LDL. Atorwastatyna, należąca do grupy silnych statyn, ma wysoką skuteczność w redukcji stężenia cholesterolu LDL oraz częstości incydentów sercowo-naczyniowych, w tym zawału serca i udaru mózgu. Jej plejotropowe działanie obejmuje poprawę funkcji śródbłonka, właściwości przeciwzapalne i nefroprotekcyjne.
Leczenie zaburzeń czynności tarczycy w gabinecie lekarza specjalisty - rola lewotyroksyny
Katarzyna Bornikowska, Wojciech Zgliczyński
Syntetyczna sól sodowa lewoskrętnej tyroksyny jest leczeniem pierwszego wyboru niedoczynności tarczycy, jednej z najczęstszych chorób układu dokrewnego, niezależnie od jej przyczyny, w każdej grupie wiekowej. Polskie Towarzystwo Endokrynologiczne wraz z Europejskim Towarzystwem Tyreologicznym, Amerykańskim Towarzystwem Tyreologicznym i Amerykańskim Stowarzyszeniem Endokrynologów Klinicznych nie rekomenduje stosowania preparatów suszonej tarczycy, trijodotyroniny czy preparatów złożonych tyroksyny z trijodotyroniną. Celem leczenia jest uzyskanie biochemicznej i klinicznej eutyreozy monitorowanej za pomocą stężenia TSH i/lub FT4. Dzienna dawka lewotyroksyny zależy od wielu czynników, m.in. etiologii i ciężkości hipotyreozy, wieku, masy ciała, ciąży czy chorób współistniejących. Lewotyroksyna może być także stosowana w terapii skojarzonej w chorobie Gravesa-Basedowa. Obecnie nie zaleca się rutynowego stosowania syntetycznej soli sodowej lewoskrętnej tyroksyny u pacjentów z wolem wieloguzkowym obojętnym, gdyż zwiększa ryzyko osteoporozy u kobiet po menopauzie oraz migotanie przedsionków u chorych po 60. r.ż.
Lek vs suplement diety - zasadnicza różnica
Bartosz J. Sapilak
System sprzedaży aptecznej w Polsce dopuszcza do tego, że w ramach jednej substancji funkcjonują równolegle wyroby dostępne np. jako: produkty lecznicze na receptę, produkty lecznicze bez recepty i suplementy diety. Z reklam i przekazów promocyjnych suplementów płyną często mylące informacje, sformułowane tak, by sugerowały lecznicze właściwości i upodobniały suplementy diety do leków. Doprowadza to do zatarcia granic umożliwiających natychmiastowe rozróżnienie między nimi, a ponieważ zależy od tego zdrowie i życie pacjentów, edukacja w tym zakresie jest niezbędna. W pracy omówiono podstawowe pojęcia ułatwiające zrozumienie różnic pomiędzy produktami leczniczymi (określanymi powszechnie lekami) a suplementami diety. Opisano także odmienne regulacje prawne, którym podlegają leki i suplementy diety, oraz zwrócono uwagę na charakteryzujące te dwie kategorie szczegóły. Porównanie leków i suplementów diety zostało przygotowane w odniesieniu do leczenia chorób (np. przewlekłej niewydolności żylnej, niedokrwistości z niedoboru żelaza, choroby zwyrodnieniowej stawów).
Leki wieloskładnikowe i hybrydowe w ograniczaniu ryzyka sercowo-naczyniowego. Opisy przypadków
Celina Wojciechowska
W polskiej populacji wielu pacjentów ze współistniejącym nadciśnieniem tętniczym i hipercholesterolemią nie przestrzega zaleceń lekarskich. Osiągnięcie celów terapeutycznych w zakresie kontroli ciśnienia tętniczego i hipercholesterolemii wynosiło ok. 5,4% w grupie WOBASZ II (II Wieloośrodkowe Ogólnopolskie Badanie Stanu Zdrowia Ludności). Zalety terapii lekami hipotensyjnymi i statynami w pojedynczej tabletce - preparacie złożonym (SPC, single-pill combination) - zostały podkreślone w europejskich i polskich wytycznych dotyczących leczenia nadciśnienia tętniczego i hipercholesterolemii. Wydaje się, że wprowadzenie do terapii SPC poprzez zmniejszenie liczby przyjmowanych dziennie tabletek mogłoby przyczynić się do rozwiązania problemu niepodejmowania lub zaprzestania leczenia. Taki złożony produkt obecny w różnych dawkach daje możliwość optymalizacji leczenia. Zastosowanie SCP na większą skalę może poprawić kontrolę ciśnienia krwi i zmniejszyć stężenie cholesterolu, a dzięki temu zmniejszyć ryzyko sercowo-naczyniowe.
Lerkanidypina - antagonista wapnia warty uwagi
Piotr Rozentryt
Nadciśnienie tętnicze jest jednym z najważniejszych czynników ryzyka zwiększonej chorobowości i śmiertelności z przyczyn sercowo-naczyniowych. Jego skuteczne leczenie pozostaje ważnym wyzwaniem współczesnej medycyny. Poszukiwane są nowe strategie terapii oraz leki pozwalające zwiększyć skuteczną współpracę z chorymi. Lerkanidypina jest jednym z nowych leków o dużej skuteczności hipotensyjnej i dobrej tolerancji w długim okresie jej stosowania. W artykule omówiono najważniejsze cechy lerkanidypiny, wskazano na jej skuteczność w leczeniu chorych z nadciśnieniem tętniczym. Zaprezentowano szereg jej szczególnych cech, ze względu na które jest lekiem rekomendowanym w terapii pacjentów z towarzyszącą chorobą nerek. Wskazano również na wyróżniający się profil bezpieczeństwa terapii lerkanidypiną, dzięki któremu jest ona dobrze tolerowana i może znaleźć coraz szersze zastosowanie u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym.
Lerkanidypina - potwierdzamy fakty i obalamy mity
Anna Kochanowska, Marcin Wełnicki
Lerkanidypina jest przedstawicielem jednej z podstawowych grup leków hipotensyjnych - dihydropirydynowych antagoni stów kanałów wapniowych III generacji. Działając głównie na napięciowozależne kanały typu L, hamuje napływ jonów wapnia do komórek mięśni gładkich. Cechuje ją wysoce selektywne działanie na mięśniówkę naczyń krwionośnych, dzięki czemu nie ma ona działania inotropowego ujemnego. Lerkanidypina dzięki swoim właściwościom lipofilnym z łatwością przenika do warstwy hydrofobowej błony komórkowej i jest w niej magazynowana. Zapewnia jej to powolny początek oraz długi czas działania mimo krótkiego okresu półtrwania w surowicy. Dzięki temu nie powoduje ona odruchowej tachykardii ani pobu dzenia układu współczulnego. Co więcej ponad 2-krotnie redukuje ryzyko wystąpienia obrzęków obwodowych w stosunku do nielipofilnych antagonistów kanałów wapniowych (RR = 0,44; 95% CI: 0,31-0,62; p 0,001), co istotnie poprawia complian ce i persistance. Poza działaniem hipotensyjnym opisano korzystne działanie lerkanidypiny na wiele innych układów, w tym unikalne działanie nefroprotekcyjne. Redukcja białkomoczu jest możliwa dzięki blokowaniu kanałów wapniowych typów L i T, co powoduje rozszerzenie tętniczek doprowadzających i odprowadzających w kłębuszku nerkowym. Lerkanidypina jest bezpiecznym i skutecznym lekiem niezależnie od płci i wieku pacjentów.
Lewodropropizyna - czy skład leku ma znaczenie?
Adam J. Sybilski
Kaszel jest najczęstszym objawem chorób układu oddechowego, a odruch kaszlowy jednym z podstawowych fizjologicznych mechanizmów ułatwiających oczyszczanie dróg oddechowych. Wskazania do stosowania leków przeciwkaszlowych są ograniczone i dotyczą wyłącznie suchego, uporczywego kaszlu. Jednak badania pokazują, że stosowanie leków przeciwkaszlowych jest skuteczne. Wśród leków przeciwkaszlowych szczególne miejsce zajmuje lewodropropizyna. Jest nieopioidowym środkiem przeciwkaszlowym, działającym obwodowo. Metaanalizy udowodniły skuteczność zarówno u dzieci, jak i dorosłych, wykazując statystycznie istotnie lepsze wyniki w porównaniu z lekami przeciwkaszlowymi działającymi ośrodkowo pod względem skuteczności w zmniejszaniu intensywności kaszlu, jego częstości i nocnych wybudzeń. Cechy, jakie powinien mieć idealny lek dla dzieci to: skuteczność, bezpieczeństwo, doświadczenie ze stosowaniem preparatu, postać odpowiednia do wieku i możliwości pacjenta, precyzyjnie określone dawkowanie, brak zawartości cukru w syropie oraz alkoholu i barwników, dobry smak i prosty sposób dawkowania. Jest taki preparat.
Lęk i depresja, a covid-19 - jak sobie radzić z naszymi emocjami?
Monika Talarowska
Przedstawiamy Państwu poradnik dr hab. Moniki Talarowskiej, który w przystępny i przejrzysty sposób podsumowuje najczęściej pojawiające się zaburzenia psychiczne w dobie COVID-19.Autorka omawia czynniki stanowiące źródło stresu w czasie epidemii, sposoby radzenia sobie z emocjami i napadami lęku oraz objawy depresyjno-lękowe i metody zapobiegania ich występowaniu. Część pracy poświęcona jest sytuacji osób z personelu medycznego, które w czasach pandemii należą do grupy szczególnego ryzyka wystąpienia objawów ze sfery psychicznej. Publikacja będzie znakomitym przewodnikiem zarówno dla lekarzy różnych specjalności, jak i osób niezwiązanych z medycyną.
Anna Antosik-Wójcińska
W artykule omówiono wielokierunkową zależność między występowaniem objawów lękowych oraz schorzeń układu sercowo-naczyniowego, a także wpływ utrzymującego się wysokiego poziomu lęku na przebieg schorzeń kardiologicznych i rokowanie. Omawiając negatywne konsekwencje zdrowotne zaburzeń lękowych, podkreślono znaczenie wczesnego rozpoznania tych zaburzeń oraz wdrożenia terapii. Jako punkt wyjściowy przedstawiono przypadki kliniczne pacjentów obciążonych kardiologicznie, u których wystąpiły zaburzenia lękowe. W dalszej części omówiono różne aspekty leczenia farmakologicznego zaburzeń lękowych, skupiając się na możliwości zastosowania w tym wskazaniu pregabaliny.
Liraglutyd - jak osiągnąć cele terapeutyczne - miesiąc, rok czy terapia przewlekła?
Marta Walczak
Podstawową zasadą leczenia choroby otyłościowej jest leczenie kompleksowe. Cele terapii powinny być indywidualnie dobierane do pacjenta i zależeć przede wszystkim od chorób współistniejących oraz ewentualnie występujących powikłań. Analogicznie do innych chorób przewlekłych, m.in.: nadciśnienia tętniczego, cukrzycy typu 2, przewlekłych zespołów wieńcowych, strategia leczenia choroby otyłościowej powinna obejmować metody niefarmakologiczne, farmakoterapię oraz, w razie braku skuteczności, leczenie operacyjne. Rekomendowany czas trwania farmakoterapii wynosi min. 12 miesięcy. Liraglutyd działa centralnie na neurony proopiomelanokortyny (POMC)/CART, zwiększając uczucie sytości oraz zmniejszając głód, z przejściowym efektem zmniejszającym opróżnianie żołądka, dzięki czemu kontroluje łaknienie. Spośród wielu korzystnych cech liraglutydu do udokumentowanych i szczególnie ważnych z klinicznego punktu widzenia zalicza się: pozytywny wpływ na zaburzenia gospodarki węglowodanowej, działanie kardioprotekcyjne na zmniejszenie ryzyka zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych, zawału lub udaru niezakończonego zgonem oraz zmniejszenie ciśnienia skurczowego u osób z nieprawidłową glikemią bądź bez niej w stosunku do placebo.
Liraglutyd - jak osiągnąć cele terapeutyczne - miesiąc, rok, czy terapia przewlekła?
Marta Walczak
Choroba otyłościowa jest chorobą przewlekłą, postępującą, bez tendencji do samoistnego ustępowania, przebiegającą z nawrotami. Przewiduje się, że do roku 2025 jej rozpowszechnienie w populacji dorosłych wyniesie ok. 20%. Podstawową zasadą leczenia choroby otyłościowej nie jest wyłącznie redukcja masy ciała. Cele terapii powinny być indywidualnie dobierane do pacjenta i zależeć przede wszystkim od chorób współistniejących oraz ewentualnie występujących powikłań. Rekomendowany czas trwania farmakoterapii wynosi minimum 12 miesięcy. Cząsteczka liraglutydu jest zarejestrowana do leczenia cukrzycy od roku 2010, a w leczeniu otyłości od roku 2014.
Łupież i substancje aktywne stosowane w szamponach przeciwłupieżowych - przegląd
Łukasz Matusiak
Łupież jest chorobą przewlekłą o charakterze nawrotowym. Traktuje się ją jako spektrum łojotokowego zapalenia skóry. W pa togenezie łupieżu podkreśla się największe znaczenie zaburzeń mikrobiomu skóry głowy (a zwłaszcza wzrost grzybów z ro dzaju Malassezia spp.), wpływu androgenów oraz zmian w składzie sebum. Łupież zazwyczaj ma łagodny przebieg i szampony przeciwłupieżowe są wystarczającą opcją terapeutyczną. Miejscowo stosowana cyklopiroksolamina jest składnikiem z wybo ru w postępowaniu przeciwłupieżowym. Dodatkowo zwraca się uwagę na unikanie czynników wywołujących łupież, takich jak przegrzewanie czy zbyt agresywna pielęgnacja, i konieczność stosowania łagodnych środków do pielęgnacji. Jeśli kuracja miejscowa nie przynosi spodziewanych rezultatów, to w rzadkich przypadkach konieczne jest wdrożenie leczenia ogólno ustrojowego.
Grzegorz Oracz
Refluks żołądkowo-przełykowy jest to mimowolne cofanie się treści pokarmowej z żołądka do przełyku. Jest jednym z najczęstszych zaburzeń czynnościowych przewodu pokarmowego u dzieci. U noworodków i niemowląt dominuje refluks fizjologiczny, związany z niedojrzałością przewodu pokarmowego. Choroba refluksowa to natomiast obecność objawów podmiotowych i/lub uszkodzenia błony śluzowej spowodowanych patologicznym zarzucaniem treści żołądkowej do przełyku. Artykuł przedstawia aktualne wytyczne diagnostyki i leczenia choroby refluksowej zgodnie z najnowszymi rekomendacjami Europejskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci (ESPGHAN, European Society for Paediatric Gastroenterology, Hepatology and Nutrition).
Mapa korzyści ze stosowania etorykoksybu
Jarosław Woroń
Ból zapalny jest konsekwencją obronnej reakcji organizmu na infekcje, uszkodzenie tkanek lub proces autoimmunologiczny. Do bólu ostrego, w którym występuje komponent zapalny, zaliczamy liczne dolegliwości bólowe, z którymi pacjent zgłasza się do lekarza. Kluczowym elementem leczenia bólu zapalnego jest właściwy dobór leków. W bólu zapalnym preferowane są oczywiście niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), jednak warto pamiętać, że w tej grupie nie istnieje efekt klasy, co w praktyce oznacza, że, wybierając określony lek, musimy znać jego profil farmakokinetyczno-farmakodynamiczny. Jednym z leków, który charakteryzuje się wysoką skutecznością w leczeniu bólu zapalnego, jest etorykoksyb. W pracy omówiono aktualne wskazania i profil bezpieczeństwa etorykoksybu w praktyce klinicznej.
Maślan sodu - drogowskazy terapeutyczne
Paulina Panufnik, Tomasz Banasiewicz, Grażyna Rydzewska
Maślan sodu jest solą sodową kwasu masłowego, krótkołańcuchowego kwasu tłuszczowego, który ma m.in. silne działanie troficzne na nabłonek jelitowy. Wpływ suplementacji maślanem sodu budzi zainteresowanie wielu dziedzin medycyny: gastroenterologii, diabetologii czy onkologii. Najszerzej opisano korzystne działanie tej substancji w łagodzeniu objawów zespołu jelita nadwrażliwego, ale w literaturze opisywany jest również jej wpływ na gospodarkę węglowodanową czy leczenie nieswoistych chorób zapalnych jelit.