Wydawca: Międzynarodowe Centrum Kultury
Łukasz Galusek
Czy stolica może istnieć bez państwa? I czy miasto może się stać centrum narodu, zanim ten zdobędzie niepodległość? Budapeszt, Bratysława, Lublana, Praga, Zagrzeb nie były jeszcze miastami stołecznymi na początku XIX stulecia nie odgrywały nawet znaczącej roli metropolitalnej czy politycznej ale już wtedy stawały się przestrzenią, w której rodziła się nowoczesna tożsamość narodowa. To opowieść o ambicjach, aspiracjach i symbolach o tym, jak architektura, urbanistyka, kultura i pamięć historyczna budowały poczucie wspólnoty. W wielonarodowym imperium miasta stawały się sercami narodów, zanim zyskały status oficjalnej stolicy. Już w XIX wieku były postrzegane jako własne stolice poszczególnych narodów i w momencie odzyskania niepodległości w 1918 roku dysponowały niemal kompletnym programem stołecznym, pozwalającym im przejąć tę rolę. Autor pokazuje, że stołeczność to kwestia nie tylko polityki, lecz przede wszystkim wyobraźni i kultury. Analizując relację nie tyle między miastem a władzą, ile między miastem a narodem, odsłania proces kształtowania wyobrażonej stolicy jako formy istnienia wspólnoty także w warunkach braku suwerenności politycznej. To właśnie poprzez miasto naród komunikuje swoją odrębność i buduje swoje przestrzenne wyobrażenie. Wyobrażone stolice to również próba odpowiedzi na pytanie, jak narody bez państw tworzą swoje centra i jak w niesprzyjających, ale jednak otwierających pewne możliwości warunkach politycznych realizują w miejskich formach pragnienie kulturowej i cywilizacyjnej podmiotowości. Zestawienie pięciu miast od niemal milionowego Budapesztu po czterdziestotysięczną Lublanę pokazuje pełne spektrum habsburskiej miejskości i różne drogi dochodzenia do stołeczności. To książka dla wszystkich, którzy chcą zrozumieć, jak powstają narody i jaką rolę odgrywają w tym procesie miasta.
ISTER. Ukraińskie światy Rzeczypospolitej
Prof. Natalia Starczenko
Spisana na podstawie akt sądowych historia przełomu XVI i XVII wieku na Rusi. Barwna, wartka opowieść o sąsiedzkich sporach, magnackich konfliktach, królewskich szantażach i przywilejach szlacheckich. Choć autorka skupia się tylko na jednym stuleciu, to przygląda mu się z bliska i z dzisiejszej perspektywy, filtrując wydarzenia przez pryzmat współczesnych problemów i wartości. W zbiorze ponad stu opowieści autorka analizuje postawy, wybory i działania swoich bohaterów. Opowiada o tym, za kogo się uważali, jak rozumieli Rzeczpospolitą i swoje w niej miejsce, jej porządek prawny i społeczny, jakie zasady i rytuały towarzyszyły im w codziennym życiu. Wspólne, siedemnastowieczne dzieje ożywają dzięki barwnym opowieściom o wydarzeniach i ludziach sprzed wieków. Z ukraińskiego przełożyli: Tomasz Hodana i Katarzyna Kotyńska. Pierwszy tom opublikowany w nowej serii Ister pod redakcją Łukasza Galuska, Pauliny Małochleb i Bartosza Sadulskiego.