Wydawca: Narodowe Centrum Kultury
Łukasz Galusek
Czy stolica może istnieć bez państwa? I czy miasto może się stać centrum narodu, zanim ten zdobędzie niepodległość? Budapeszt, Bratysława, Lublana, Praga, Zagrzeb nie były jeszcze miastami stołecznymi na początku XIX stulecia nie odgrywały nawet znaczącej roli metropolitalnej czy politycznej ale już wtedy stawały się przestrzenią, w której rodziła się nowoczesna tożsamość narodowa. To opowieść o ambicjach, aspiracjach i symbolach o tym, jak architektura, urbanistyka, kultura i pamięć historyczna budowały poczucie wspólnoty. W wielonarodowym imperium miasta stawały się sercami narodów, zanim zyskały status oficjalnej stolicy. Już w XIX wieku były postrzegane jako własne stolice poszczególnych narodów i w momencie odzyskania niepodległości w 1918 roku dysponowały niemal kompletnym programem stołecznym, pozwalającym im przejąć tę rolę. Autor pokazuje, że stołeczność to kwestia nie tylko polityki, lecz przede wszystkim wyobraźni i kultury. Analizując relację nie tyle między miastem a władzą, ile między miastem a narodem, odsłania proces kształtowania wyobrażonej stolicy jako formy istnienia wspólnoty także w warunkach braku suwerenności politycznej. To właśnie poprzez miasto naród komunikuje swoją odrębność i buduje swoje przestrzenne wyobrażenie. Wyobrażone stolice to również próba odpowiedzi na pytanie, jak narody bez państw tworzą swoje centra i jak w niesprzyjających, ale jednak otwierających pewne możliwości warunkach politycznych realizują w miejskich formach pragnienie kulturowej i cywilizacyjnej podmiotowości. Zestawienie pięciu miast od niemal milionowego Budapesztu po czterdziestotysięczną Lublanę pokazuje pełne spektrum habsburskiej miejskości i różne drogi dochodzenia do stołeczności. To książka dla wszystkich, którzy chcą zrozumieć, jak powstają narody i jaką rolę odgrywają w tym procesie miasta.
Andrzej Horubała
Drugi tom szkiców krytycznych Andrzeja Horubały publikowanych w tygodniku Do Rzeczy. Zebrane w tej książce teksty stanowią gorący zapis polskiego życia kulturalnego w latach 2014 i 2015. Umieszczam w tych tekstach dużo z siebie, staram się pisać emocjami, eksponować swe przekonania, dzielić gniewem, furią, a czasem zachwytem i euforią. () Tu można mnie spotkać. () Nie chcę ukrywać swego ja, bo przecież to ja jestem czytelnikiem, widzem, świadkiem. Po co udawać przezroczystego, obiektywnego odbiorcę, konsumenta? () Teksty ukazują się w wersji publikowanej w tygodniku, ani ich nie uaktualniałem, ani też nie czyściłem. To ma być prawda o moich wyborach i opiniach z wtedy, to ma być zanurzenie się w tamtych sezonach.
Dom Poety. Eseje o twórczości Mirona Białoszewskiego
Wiersze, proza i dramaty Mirona Białoszewskiego poddane nowej, badawczej refleksji. Autorzy zgromadzonych w tomie esejów pokazują, jakie miejsca były przestrzenią twórczych odkryć autora Obrotów rzeczy, co kształtowało jego poetycką i teatralną wyobraźnię, w których obszarach miejskich, językowych, literackich, artystycznych i duchowych odnajdywał i kreował swój szeroko pojęty dom.
ISTER. Ukraińskie światy Rzeczypospolitej
Prof. Natalia Starczenko
Spisana na podstawie akt sądowych historia przełomu XVI i XVII wieku na Rusi. Barwna, wartka opowieść o sąsiedzkich sporach, magnackich konfliktach, królewskich szantażach i przywilejach szlacheckich. Choć autorka skupia się tylko na jednym stuleciu, to przygląda mu się z bliska i z dzisiejszej perspektywy, filtrując wydarzenia przez pryzmat współczesnych problemów i wartości. W zbiorze ponad stu opowieści autorka analizuje postawy, wybory i działania swoich bohaterów. Opowiada o tym, za kogo się uważali, jak rozumieli Rzeczpospolitą i swoje w niej miejsce, jej porządek prawny i społeczny, jakie zasady i rytuały towarzyszyły im w codziennym życiu. Wspólne, siedemnastowieczne dzieje ożywają dzięki barwnym opowieściom o wydarzeniach i ludziach sprzed wieków. Z ukraińskiego przełożyli: Tomasz Hodana i Katarzyna Kotyńska. Pierwszy tom opublikowany w nowej serii Ister pod redakcją Łukasza Galuska, Pauliny Małochleb i Bartosza Sadulskiego.
Leopold Tyrmand. Pisarz, człowiek spektaklu, świadek epoki
Znakomity pisarz, miłośnik literatury, jazzu, filmu, wnikliwy obserwator i komentator rzeczywistości. Do odkrywania twórczości Leopolda Tyrmanda, nie tylko jako autora Dziennika 1954 i Złego, zachęcają eseje zebrane w tomie jubileuszowym Narodowego Centrum Kultury.
Nowe interpretacje, zapomniane utwory i norwidolodzy z całej Polski tom przygotowany w dwusetną rocznicę urodzin Norwida pokazuje, że artysta wciąż budzi zainteresowanie. Ciekawe są zarówno jego liryki, jak i publicystyka czy rysunki.
Siłą naszego ducha jesteśmy. Eseje o Niepodległej
Publikacja jubileuszowa Narodowego Centrum Kultury powstała z okazji setnej rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości. Autorzy tomu, znawcy wielu dziedzin, ukazują złożoną sytuację Polski przed rokiem 1918, dynamizm dwudziestolecia międzywojennego i perspektywę ostatniego stulecia polskiej państwowości.
Stanisław Lem fantastyka naukowa i fikcje nauki
Wydany przez Narodowe Centrum Kultury jubileuszowy tom o Stanisławie Lemie zawiera analizy utworów pisarza, wypowiedzi translatologiczne i językoznawcze, eseje ukazujące adaptacje powieści Lema w teatrze, filmie, komiksie i grach komputerowych, a także rozważania autorów z dziedziny nauk ścisłych
Uwięzione wypuszczam żywioły. O twórczości Juliana Tuwima
Autorzy zawartych w tomie artykułów poszukują odpowiedzi na pytania, co jest miarą innowacyjności Kwiatów polskich, które teksty literackie należały do ulubionych lektur poety i miały wpływ na jego twórczość, jaki związek ma dziecięctwo z byciem poetą i dlaczego utwory Tuwima dla dzieci się nie starzeją. Przyjrzenie się tym oraz wielu innym ciekawym zagadnieniom zawartym w tomie z serii Jubileusze umożliwia odkrycie złożonego, ale niezmiennie frapującego obrazu artysty.
W jubileuszowej publikacji w 160-lecie urodzin Stefana Żeromskiego autorzy artykułów ukazują pisarza jako postać wielowymiarową: piewcę idei wolnej Polski, mistrza stylu, myśliciela. Widzimy go w roli podróżnika, melomana, ojca. Zawarte w książce teksty stanowią kompendium wiedzy zarówno o Żeromskim, jak i o bogatej spuściźnie, którą po sobie zostawił.