Wydawca: Wydawnictwo-hm
Prawo i literatura. Szkice drugie
Jarosław Kuisz, Marek Wąsowicz
Niniejszy tom esejów stanowi kontynuację opublikowanego w 2015 r. zbioru Prawo i literatura. Szkice, poświęconego tematyce prawnej w literaturze polskiej XIX w. Tym razem przedmiotem analizy (...) stały się wybrane utwory literackie okresu międzywojennego. Podobnie jak w przypadku poprzedniego tomu staraliśmy się sięgać po różne gatunki (...) i tematykę w różny sposób odnoszącą się do rzeczywistości ówczesnej Polski. Mamy świadomość tego, że ta panorama nie jest kompletna, że brakuje w niej wielu ważnych autorów i ważnych utworów, ale wydaje się, że omówione przykłady dają dostatecznie dużo materiału do ogólniejszych spostrzeżeń dotyczących zarówno oceny prawa i jego roli w świadomości społecznej II Rzeczypospolitej, jak i sposobu traktowania prawa jako tworzywa literackiego, zrozumiałego i atrakcyjnego dla czytelników. Pamiętajmy przy tym, że czasy II Rzeczypospolitej to okres budowy od podstaw, w dramatycznych niekiedy okolicznościach, instytucji polskiej państwowości i ujednolicanego prawa. W dziełach literackich jak w lustrze, a niekiedy jak w krzywym zwierciadle zobaczyć możemy niebezpieczeństwa towarzyszące tym wielkim zadaniom. Ze wstępu Marka Wąsowicza Autorzy omawiają wątki prawne w utworach: Tadeusza Dołęgi-Mostowicza, Witolda Gombrowicza, Juliusza Kadena-Bandrowskiego, Zofii Nałkowskiej, Adama Nasielskiego, Tadeusza Rittnera, Jerzego Szaniawskiego, Juliana Tuwima i Stefana Żeromskiego.
Marek Wąsowicz
Książka przedstawia dzieje kształtowania się podstawowych rozwiązań ustrojowych, które pozwoliły cywilizacji europejskiej uruchomić skutecznie wszystkie jej zasoby, zbudować solidny gmach instytucji i uzyskać wpływ na losy całego świata. Ten model kształtował się powoli, przez wiele stuleci, czerpiąc zarówno z dorobku antyku, jak i z doświadczeń ,,barbarzyńskiej" Europy, a tyglem, w którym te dwa źródła wymieszały się, przynosząc rozwojowy impuls, stały się czasy średniowiecza i epoki nowożytnej. U schyłku XVIII stulecia katalog podstawowych rozwiązań ukształtował się już ostatecznie. Odnajdziemy w nim konstytucjonalizm, jako ramę prawną funkcjonowania państwa, zasadę tworzenia prawa przez gremia przedstawicielskie, wyodrębnioną władzę wykonawczą kontrolowaną przez legislatywę i niezależne sądy z niezawisłymi sędziami. Dzisiaj, gdy dyskusja nad przyszłością Europy nabiera rumieńców, gdy powraca bezustanne pytanie o dalsze losy liberalnej demokracji, szczypta historii instytucji państwowych, trochę wiedzy o krętych ścieżkach ich powstawania i świadomość, że ius et civis, prawo i obywatel, stanowiły ich solidny fundament, mogą być pomocne. Marek Wąsowicz - prawnik, historyk prawa, profesor Uniwersytetu Warszawskiego. Opublikował m.in.: Między tronem, giełdą i barykadą. Francja 1830-1848 (1994), Historia ustroju państw Zachodu. Zarys wykładu (1998).
Maciej Lisowski
Autor Prawa i pięści, jednocześnie założyciel i dyrektor Fundacji LEX NOSTRA przez lata toczył nierówną walkę z bezdusznością i niesprawiedliwością aparatu państwa. Jego droga udowodniła, że można nie tylko przetrwać i nie złamać się, ale poczucie własnej krzywdy przekuć w potrzebę pomocy innym, często słabszym psychicznie niż on. Fundacja LEX NOSTRA swym działaniem obdziera polski system wymiaru sprawiedliwości z szat bezprawia, arogancji i często bezkarności. Prawo i Pięść to nie tylko opowieść o drodze, która zaprowadziła Macieja Lisowskiego do miejsca, kiedy zdecydował się założyć fundację, ale przede wszystkim to książka będąca zbiorem opisów kilkudziesięciu prawdziwych historii napisanych przez samo życie, którymi Fundacja LEX NOSTRA się zajęła - zbiór dwudziestu sześciu historii, które wydarzyły się naprawdę. To sprawy osób, które zgłosiły się do Fundacji o pomoc. To często brutalne historie łamania ludzkich życiorysów, ale także zapis walki ludzi o silnych, wręcz stalowych charakterach. Walki, którą wspólnymi siłami można wygrać. Tematycznie są to różnorodne przypadki, jednak fundamentalną, łączącą wszystkie sprawy kwestią jest nieprawdopodobny absurd, gigantyczne układy, całkowita niesprawiedliwość oraz realizacja z góry przyjętego celu.
Józef Hen
Czy to polski western ? …U nas też wozy toczyły się na Zachód. I te nowe ziemie, zachodnie, nazwano od razu Dzikim Zachodem. Od pierwszej chwili te Ziemie Zachodnie mnie fascynowały. Lata całe szukałem klucza, który pomógłby mi otworzyć drzwi do tego tematu. Pionierstwo, western — zgoda. Ale jak do tego dojść? Pewnego dnia, zupełnie niespodziewanie, przyszło olśnienie: u nas polegało to na pionierstwie a rebours. Nie na zaorywaniu ugorów, budowaniu osad, ale na upilnowaniu tego, co zastaliśmy, na ochronie wspólnego dobra. Skoro to zobaczyłem, od razu w wyobraźni wypłynęło wszystko: bohater, jego przeciwnicy, konflikt, miasteczko. Nie były to rzeczy mi obce: znałem takie miasteczka. Brałem udział w bitwie o Nysę… Dlaczego western ? …Ponieważ zawsze wydawała mi się pociągająca walka Dobra ze Złem. A przy tym wszystko to nie jest wcale odlegle od realnego życia. Przy takich wielkich przemieszczeniach ludności zawsze znajdzie się pole działania dla niebieskich ptaków, dla ciemnych typów i elementów zbrodniczych. Zarazem jest to świat w jakimś stopniu kreowany — wszyscy ci nieustraszeni, szlachetni i przystojni kowboje, wysublimowani na użytek filmu i literatury. Stworzono mit, bo taka była potrzeba, uszlachetniony wobec swego autentycznego pierwowzoru, o którym, zapewne z pogardą, pisano współcześnie w nowojorskich gazetach — jak u nas o tym, że szwagier szwagra zarąbał siekierą….
Paulina Konca
Choć interpretacja przepisów prawa ma bezpośrednie przełożenie na treść orzeczeń sądowych, prawo interpretacyjne nie było do tej pory przedmiotem monograficznego opracowania w polskiej teorii prawa. Autorka opisuje status dyrektyw interpretacyjnych w różnych kulturach prawnych (m.in. Polsce, Hiszpanii, Australii, USA, Wielkiej Brytanii, Irlandii i Ameryce Łacińskiej) i analizuje problemy, jakie rodzi ujęcie dyrektyw wykładni w formę przepisów. Wysuwa propozycje w zakresie stanowienia prawa interpretacyjnego oraz poddaje analizie charakter dyrektyw interpretacyjnych. Ważną zaletą pracy jest odwołanie do bogatego materiału literatury i orzecznictwa pochodzących z wielu jurysdykcji.
Michał Rupniewski
Zastosowanie kategorii filozofii politycznej do zagadnień filozofii prawa jest propozycją niezwykle koncepcyjnie śmiałą. Nie mniej śmiała jest skala tego zabiegu, zawarta w książce, gdyż obejmuje zręby całego porządku prawnego, a nie tylko jego poszczególne instytucje. Osiągnięcia te nie tylko metodologicznie imponują, ale też wskazują na ich unikatowy charakter, gdyż w literaturze przedmiotu łatwo wskazać na celowe i świadome oddzielanie filozofii politycznej i filozofii prawa, trudno natomiast znaleźć propozycję zatarcia ich granicy. Przedmiotem rozprawy jest filozofia polityczna Johna Rawlsa (1921–2002), słynnego XX-wiecznego filozofa, który do dzisiaj inspiruje badaczy na całym świecie. Autor docieka, jakiego rodzaju koncepcję prawa można zrekonstruować zarówno z wczesnej, jak i późnej doktryny Rawlsa. W centrum rozważań znajduje się problem instytucji pluralistycznego społeczeństwa demokratycznego, co czyni niniejszą pozycję ważną dla filozofów polityki czy prawa, a także dla praktyków – prawników i polityków.
Prawo jest dla obywateli i im ma służyć
Wojciech Zomerski, Filip Cyuńczyk, Piotr Eckhardt, Michał...
Poszczególne części tej księgi jubileuszowej koncentrują się wokół problemów populizmu, konstytucjonalizmu oraz rządów prawa, dotyczą sprawiedliwości okresu przejściowego, pamięci, lustracji, tzw. memory law i edukacji prawniczej, a wreszcie zagadnień ogólnych, tworzących ważny kontekst rozważań nad prawem w społeczeństwie, w tym pojęć narodu i nacjonalizmu, ruchów społecznych, odczarowania polityki czy kobiecego doświadczenia prawa. Książka nie jest tylko wyrazem uznania dla dokonań prof. Adama Czarnoty, nie stanowi po prostu hommage dla Jubilata i nie ogranicza się do dogłębnego przedstawienia jego osiągnięć (...), lecz jest także zapisem żywej, a nawet ostrej polemiki pomiędzy nim a jego przyjaciółmi, współpracownikami, uczniami. Polemiki zmuszają czytelnika do zajęcia stanowiska, opowiedzenia się za jakimiś argumentami czy tezami i wzmagają jego ciekawość. Z recenzji prof. dr hab. Grażyny Skąpskiej Adam Waldemar Czarnota (ur. 26 lipca 1953 r. w Kętrzynie) - polsko-australijski socjolog prawa, który zawodowo związany był z Uniwersytetem Mikołaja Kopernika w Toruniu (1982-1988), Macquarie University Law School (1990-2000) oraz Uniwersytetem Nowej Południowej Walii w Sydney (2000-2020). Był dyrektorem Onati International Institute for the Sociology of Law (2013-2016) i rektorem Riga Graduate School of Law (2022-2024). Autor ponad stu publikacji naukowych. Jego badania koncentrują się na problematyce sprawiedliwości tranzycyjnej, edukacji prawniczej, rządów prawa i konstytucjonalizmu. Jest założycielem Centrum Edukacji Prawniczej i Teorii Społecznej na Uniwersytecie Wrocławskim i członkiem wielu stowarzyszeń naukowych, w tym Australian Society for Legal Philosophy oraz International Sociological Association.
Prawo, literatura i egzystencjalizm - studium nad twórczością Alberta Camusa i Franza Kafki
Michał Peno
Książka sytuuje refleksję nad prawem w perspektywie egzystencjalizmu i filozofii absurdu, analizując utwory Alberta Camusa i Franza Kafki jako przedstawiające modelowe sytuacje prawne: absurdu, przemocy, winy, buntu i odpowiedzialności. Autor, wykorzystując instrumentarium nurtu Law and Literature, narratologii prawa oraz hermeneutyki egzystencjalnej, rekonstruuje literacką wizję prawa i jego krytyki oraz formułuje typ idealny prawnika egzystencjalisty jako rdzeń egzystencjalnej filozofii prawa. Książka ukazuje prawo nowoczesnego państwa jako zracjonalizowany mechanizm władzy, a zarazem postuluje humanistyczną korektę praktyki stosowania prawa, istotną w dobie cyfryzacji i algorytmizacji praktyki prawniczej oraz decyzji publicznych. Ujmując prawo jako instytucję zakorzenioną w konkretnym doświadczeniu jednostki i jej podatności na cierpienie, w tak aktualnej perspektywie human-centered, łączy literacką wizję z przeszłości z wyzwaniami współczesnego prawa. Dodatkowo książka jest swoistym humanistycznym przewodnikiem dla praktyków: prawników, urzędników i osób odpowiedzialnych za tworzenie prawa. Dr Michał Peno - doktor nauk prawnych, socjolog i filozof prawa, adiunkt na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Szczecińskiego; dyrektor departamentu Prawa Cywilnego i Gospodarczego w Ministerstwie Sprawiedliwości, członek Sądu Polubownego przy Komisji Nadzoru Finansowego. Autor kilku monografii oraz niemal stu artykułów w czasopismach naukowych; odbywał staże badawcze m.in. w Onati (w ramach grantu NCN), stypendysta Uniwersytetu w Greifswaldzie, visiting professor Uniwersytetu Deusto (Bilbao). Członek Albert Camus Society, Nordic Society for Phenomenology, IVR - Sekcja Polska; laureat nagród Rektora Uniwersytetu Szczecińskiego za pracę organizacyjną i Prezesa Sądu Rejonowego Szczecin-Centrum za służbę w kuratorskim pionie rodzinnym. Aktywny komentator prawa (m.in. "Gazeta Prawna", "Wprost", "Polityka").
Prawo literatura i film w Polsce Ludowej
Jrosław Kuisz, Marek Wąsowicz
Książka zawiera kilka esejów poświęconych: literaturze kryminalnej, wątkom prawnym w literaturze futurystycznej i w kulturze lat siedemdziesiątych oraz językowi propagandy towarzyszącej wprowadzeniu Konstytucji PRL w 1952 r. Celem tego zbioru, którego zawartość może pozornie wyglądać na dość przypadkową, jest pokazanie możliwości, jakie tkwią w ruchu ,,prawo i literatura", zwłaszcza w jego historyczno-prawnym podejściu. Chodzi o rekonstrukcję pewnych wyobrażeń na temat podstawowych zasad i instytucji prawa, o ich miejsce w politycznym porządku epoki, społeczną akceptację, wreszcie przyswojenie ich na poziomie konkretnego człowieka, krótko mówiąc, o wydobycie z tekstu literackiego drzemiących w nim informacji o kulturze prawnej i świadomości prawnej ludzi żyjących w PRL. Prof. dr hab. Marek Wąsowicz
Agnieszka Tomczyszyn
Świat to za mało. To przesłanie zdaje się być myślą przewodnią kilkorga młodych indywidualistów, których losy splatają się przypadkowo na obozie językowym na Korsyce. Odkryją tam smak wolności i bezcenną wartość przyjaźni. Ich energia, walka o spełnienie marzeń i wiara w to, że można żyć inaczej a nie tylko podążać utartymi schematami jest zaraźliwa. Kariera gwiazdy rocka? Kurs fotografii w Arles? Miłość? Podróże? Czy wszystko jest na wyciągnięcie ręki? To zabawna, motywująca i energetyczna powieść dla tych, którym zależy...
Prawo pracy a prawo ubezpieczeń społecznych. Prawo pracy w systemie prawa
Ewa Staszewska, Aleksandra Pietras, Irmina Miernicka
Przedmiotem publikacji są relacje zachodzące pomiędzy prawem pracy a prawem ubezpieczeń społecznych. Omówiono w niej ważne i aktualne problemy, które pojawiają się w obrębie tej tematyki zarówno w praktyce, jak i naukowej debacie. Warto podkreślić, iż zaprezentowane rozważania zostały wzbogacone o refleksje powstałe na tle kwestii spornych podczas dyskusji i wygłaszania referatów w ramach szóstej konferencji z cyklu „Prawo pracy w systemie prawa”.
Prawo pracy w systemie prawa. Prawo pracy a prawo handlowe
Ewa Staszewska, Izabela Barańczyk
Przedsiębiorca jako pracodawca i jego pracownicy oraz rozważenie interesów tych podmiotów, pojawia się w każdym stadium działania przedsiębiorcy. Kluczowe jest tu pojęcie przedsiębiorcy i pojęcie pracodawcy. Pojawia się problem wyodrębnienia odcinkowej zdolności pracowniczej w stosunkach holdingowych. Pozostaje jeszcze określenie relacji pojęcia przedsiębiorstwa i zakładu pracy. Ważnym tematem jest zatrudnienia członków zarządu spółek kapitałowych. Podstawa zatrudnienia członka zarządu ma istotne znaczenie dla jego sytuacji prawnej, wpływa na jego prawa i obowiązki, odpowiedzialność i poziom ochrony. Następnym tematem jest problematyka relacji pracodawca–przedsiębiorca i pracownik. Ochrona interesu pracodawcy w prawie pracy to przede wszystkim umowa o zakazie konkurencji. Ciekawy są też kwestie wpływu restrukturyzacji i likwidacji na stosunki pracy w spółkach handlowych. Ostatnie zmiany w postępowaniu upadłościowym i restrukturyzacyjnym zwracają uwagę na sytuację prawną pracowników niewypłacalnego albo zagrożonego niewypłacalnością dłużnika. Monografia wpisuje się w nurt publikacji naukowych dotyczących problematyki powiązań prawa pracy z prawem handlowym. Wskazuje ona na związki obu dziedzin prawa stawiających sobie, jak by się mogło wydawać, zupełnie inne cele. Ukazano przenikanie wielu zagadnień z zakresu prawa handlowego i prawa pracy, wyłaniając wiele kwestii spornych i wymagających pogłębionej dyskusji.
Prawo rzymskie a współczesność
Henryk Kupiszewski
Henryk Kupiszewski, ceniony prawnik i historyk prawa, przedstawia kontekst prawa rzymskiego i jego znaczenie dla dzisiejszych systemów prawnych. Cel książki obejmuje dogłębną analizę wpływu prawa rzymskiego na struktury i zasady współczesnego prawa Kupiszewski omawia kluczowe aspekty prawa rzymskiego, w tym jego genezę, ewolucję oraz fundamentalne zasady. Analiza przypadków praktycznych z różnych krajów ukazuje wpływ prawa rzymskiego na ich obecne systemy prawne. Wskazuje na kontynuację instytucji prawa rzymskiego, takich jak zasady odpowiedzialności cywilnej czy podział władzy, w nowoczesnym prawie. Autor podkreśla znaczenie zrozumienia dziedzictwa prawa rzymskiego dla lepszego funkcjonowania współczesnych systemów prawnych. Wskazuje na konieczność adaptacji prawa do współczesnych realiów, jednocześnie zachowując istotne elementy prawniczej tradycji. Książka "Prawo rzymskie a współczesność" autorstwa Henryka Kupiszewskiego stanowi dogłębną analizę wpływu prawa rzymskiego na współczesne systemy prawne. Jego praca otwiera nowe spojrzenie na dziedzictwo prawnicze starożytnego Rzymu i skłania do refleksji nad jego znaczeniem dla współczesnej praktyki prawniczej.
Prawo rzymskie w Anglii w XVIII wieku. Nauczanie, studia, nauka
Łukasz Jan Korporowicz
Obecność prawa rzymskiego w dziejach prawa angielskiego do niedawna nie cieszyła się szerszym zainteresowaniem nauki. W dotychczasowych badaniach odnoszono się do oderwanych od siebie zagadnień i okresów historycznych. Najbardziej wyrazistą luką badawczą pozostawało osiemnaste stulecie. Autor publikacji podjął wnikliwą analizę prawa rzymskiego. Przedstawił losy zarówno królewskich katedr prawa rzymskiego w Oksfordzie i Cambridge, jak i próby nauczania prawa starożytnych przez cywilistów - specjalistów zajmujących się prawem rzymskim, niezwiązanych z katedrami. Omówił zachowane do czasów współczesnych materiały wykładowe. Szczegółowo przeanalizował prawodawstwo uniwersyteckie związane z nadawaniem stopni bakałarza i doktora prawa w dwóch angielskich uczelniach, a także skupił się na społecznym oddziaływaniu cywilistów. Wiele miejsca poświęcił też romanistycznej literaturze angielskiej osiemnastego stulecia. Lektura książki pozwoli spojrzeć na cywilistów jak na ważny człon intelektualnej elity Anglii.
Prawo rzymskie w orzecznictwie Izby Lordów w latach 1876-2009
Łukasz Jan Korporowicz
Obok prawa angielskiego, na Wyspach Brytyjskich powstał inny system prawny – Scots law, którego rozwój aż do XVIII w. pod wieloma względami był niezależny od rozwoju prawa angielskiego. Na prawo szkockie (od XV w.) bardzo silnie oddziaływała kontynentalna tradycja prawa, przede wszystkim tradycja prawa rzymsko-holenderskiego. Dzięki prawnikom prawo szkockie poddane zostało procesowi romanizacji. Szkockich prawników wykorzystujących wzorzec justyniańskich Instytucji zaczęto nazywać instytucjonalistami. Samodzielny byt prawa szkockiego został częściowo zaburzony po zawarciu między Anglią i Szkocją unii realnej. Obecność prawa rzymskiego w Wielkiej Brytanii i jego wpływ na tamtejsze systemy prawne od dawna budzi zainteresowanie naukowców. Zważywszy na fakt, że rozwój prawa angielskiego w znacznym stopniu uzależniony jest od doktryny precedensu, wszelkie próby badania zjawiska recepcji bądź wpływu obcych rozwiązań prawnych dokonywane muszą być przez pryzmat orzecznictwa angielskich sądów. Zgodnie z tym założeniem w oddawanej do rąk czytelników książce określono zakres wykorzystania prawa rzymskiego w orzecznictwie Izby Lordów w latach 1876–2009. Analiza orzeczeń ma za zadanie pomóc w udzieleniu odpowiedzi na następujące pytania: kto przywoływał ius Romanum najczęściej, jakie źródła prawa zostały w tym celu wykorzystane oraz prace których autorów były najchętniej cytowane, i wreszcie, czy dokonanie stosownych odwołań wpływało na ostateczny kształt ferowanych w sprawach wyroków?
Prawo Rzymskie w pracach Marcelego Chlamtacza
Grzegorz Nancka
Niniejsza praca ma na celu udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy Marcelego Chlamtacza można uznać za uczonego, którego wkład w rozwój romanistyki prawniczej był znaczący, a jeśli tak, to dlaczego jest on mniej pamiętany, niż inni współcześni mu polscy romaniści. W pracy została zaprezentowana nie tylko sylwetka Marcelego Chlamtacza, ale przede wszystkim jego naukowe osiągnięcia. Ponadto, w dysertacji została podjęta próba ustalenia, czy Marceli Chlamtacz traktował badania nad prawem rzymskim jako oderwaną od czasów mu współczesnych dogmatyczną analizę określonych instytucji prawnych, czy też rozumiał je jako pewnego rodzaju środek do zrozumienia i kształtowania prawa mu współczesnego. Przeanalizowane zostały również jego naukowe relacje ze światem prawniczej romanistyki. Rozprawa składa się z wprowadzenia, czterech rozdziałów oraz zakończenia.