Verleger: Wydawnictwo-hm
Nieśmiertelność. Technokulturowe strategie współczesności
Katarzyna Nowaczyk-Basińska
Znaleźliśmy się w centrum wielkiego technokulturowego eksperymentu, w którym testuje się granice śmierci w wymiarach zarówno biologicznym, jak i społecznym. Jakie są źródła tego kulturowo-technologicznego dążenia? Co dokładnie oznacza ludzka nieśmiertelność w nowym stuleciu? I czy na pewno walczymy w dobrej sprawie? Od wieków ludzkość marzy o nieśmiertelności, ale nigdy wcześniej śmierć nie była celem tak zmasowanej naukowo-technologicznej ofensywy. Jeśli udało się nam uwierzyć, że śmierć to "techniczny problem możliwy do rozwiązania", stało się tak za sprawą dynamicznego rozwoju nauki i technologii w ostatnich dekadach, czemu towarzyszą ogromne nadzieje pokładane w rozwoju sztucznej inteligencji. (...) Najwięksi profeci nieśmiertelności dawno już nie żyją - poczynając od wielkich starożytnych możnowładców, z opętanym pragnieniem wypicia eliksiru nieśmiertelności cesarzem Chin Shi Huangdim na czele, przez myślicieli i filozofów, a zwłaszcza Nikołaja Fiodorowa, nawołującego do zbiorowego wystąpienia przeciw śmierci, na współczesnych transhumanistach, jak choćby Ferejdun M. Esfandijari (zmieniając imię na FM-2030, wierzył on, że dożyje swoich setnych urodzin) kończąc. Można zatem powiedzieć, że pojęcie nieśmiertelności niejednokrotnie już się skompromitowało, a mimo to wkroczyło w XXI wiek z wielkim impetem. Jak to możliwe? Fragment książki Książka stanowi pierwszą w Polsce próbę opisania i zinterpretowania rodzącego się "zwrotu ku nieśmiertelności", rozumianego jako wzrost zainteresowania Zachodu technologicznymi strategiami przedłużania życia oraz projektami cyfrowego trwania po śmierci. Analizując obecne na rynku przedsięwzięcia "unieśmiertelniania", m.in. Eterni.me, LifeNaut, Alcor. Life Extension Foundation, Autorka odsłania złożone konsekwencje - społeczne, kulturowe, etyczne, a nawet ekologiczne - rozwoju przemysłu nieśmiertelności w ostatnich dwóch dekadach. W publikacji zaprasza jednocześnie do praktykowania "ćwiczeń z (nie)śmiertelności" - zarówno indywidualnie, stawiając pytania o nasze własne postawy wobec technologicznego przedłużania życia, jak i systemowo, wskazując m.in. konieczność nowych regulacji czy kształtowania zawodów i instytucji odpowiedzialnych za bezpieczny rozwój takich technologii. To również odważna propozycja naukowa, postulująca powołanie nowej, autonomicznej i transdyscyplinarnej dziedziny - studiów nad (nie)śmiertelnością - integrującej rozproszone dotąd badania nad życiem po śmierci w dobie sztucznej inteligencji. Katarzyna Nowaczyk-Basińska - doktor nauk humanistycznych, Assistant Research Professor w Leverhulme Centre for the Future of Intelligence na Uniwersytecie Cambridge. Od 2024 kieruje międzynarodowym grantem badawczym "Wyobrażenia nieśmiertelności w dobie sztucznej inteligencji", realizowanym w Polsce, Indiach i Chinach. Wybrana jako jedna z 19 badaczy(-ek) z całego świata w drugiej edycji prestiżowego programu AI2050 amerykańskiej fundacji Schmidt Sciences, by rozwiązać złożone problemy na styku sztucznej inteligencji i etyki. Współautorka artykułu dotyczącego odpowiedzialnego designu technologii (nie)śmiertelności, który okazał się najczęściej pobieraną pracą naukową w "Philosophy and Technlogy" w 2024 roku. Regularnie komentuje rozwój technologii (nie)śmiertelności w mediach polskich i zagranicznych, m.in. w BBC World News, "The Guardian", "The New York Times", "Scientific American", Reuters, Science News.
Bożena Keff
Nieśmiertelny to pierwsza beletrystyczna książka Bożeny Keff autorki znanej z poezji i esejów. W tych opowiadaniach centralną postacią, pojawiającą się w większości utworów, jest Marzanna, która niczym w powieści zmienia się i starzeje, a wraz z nią ewoluują historyczne okoliczności. Jesteśmy świadkami wciąż żywej pamięci po Zagładzie, obserwujemy rok 1968, ale też karnawał Solidarności, wreszcie tworzenie się nowego, liberalnego porządku. Każdy z tych kontekstów jest dla bohaterki Keff na swój sposób nie do zniesienia. Marzanna jest Żydówką i ma męża Polaka, którego rodzina do antysemityzmu się nie przyznaje, jednak wyssała go z mlekiem matki: przeniknął do jej spontanicznych reakcji i językowych odruchów. Nasza bohaterka czuje się nieszczęśliwa, jakby uwięziono ją w zamku Sinobrodego ceni twarde osadzenie w rzeczywistości swojego małżonka, ale cierpi, gdyż nie dzieli z nim świata myśli i emocji. Jednym słowem: Roman grzebie ją żywcem. O ile fabularne spoiwo tego zbioru stanowi Marzanna, o tyle ideowym jest temat śmierci. Śmiertelnicy i śmiertelniczki zaludniający Nieśmiertelnego wchodzą z nią w różne konszachty. Całkiem spora ich część woli być martwa za życia. Czym bowiem jest wiara w życie wieczne, jak nie samospaleniem się tu i teraz? Keff z literacką gracją kreśli światopoglądowe spory współczesności. Pokazuje Polskę rozdartą między katolickim pesymizmem a oświeceniową wiarą w lepszą przyszłość. W sposób niezwykle przenikliwy odnotowuje wrośnięte w naszą kulturę uprzedzenia, kładące się cieniem na duchowej kondycji społeczeństwa niezdolnego do bliskości, trawionego podejrzliwą nieżyczliwością, uciekającego się chętnie do przemocy, choćby to była przemoc miłosierdzia. Nieśmiertelny to znakomity obraz polskiej zbiorowości, a zarazem czuły portret kobiety, która chce dla siebie całego życia. I wie, że czasu na to życie zostało jej niewiele.
Nieświadoma. Koniec pewnej ery. Tom III
Patrycja Jaglińska
Ile energii potrzeba, aby pokonać potężnego boga zniszczenia, wie tylko Kiara i jej świta. Przed nami finałowa rozgrywka między dobrem a złem, w której stawką jest przyszłość Atlantydy i jej mieszkańców. Bohaterka wyrusza na poszukiwania swojej praprzodkini, Pii, stanowiącej ważne ogniwo w konflikcie z Sakhitem - najokrutniejszym i najpotężniejszym z bogów. W tej trudnej podróży towarzyszą jej tak uroczy, jak niepokorni bliźniacy Nick i Nate oraz tandem złożony z tropicielki Lidii i ojca Kiary, Thadeusa. Skrywane namiętności, wewnętrzne konflikty i dawne urazy szarpią jednością tej niedopasowanej grupy, która ma tylko jeden cel - pokonać zło wcielone w postaci atlantydzkiego boga. Jednak uwagę Kiary skutecznie odwraca nieziemsko przystojny tropiciel, na którego widok miękną kolana, a serce szaleje. Dziewczyna nie ma chwili wytchnienia w misji ratowania świata, a my wraz z nią. Zapraszamy na finał "Nieświadomej"! Notatka o Autorce: Patrycja Jaglińska - urodziła się w Ostrowcu Świętokrzyskim. Jest szczęśliwą mężatką i matką trójki dzieci. Od najmłodszych lat interesowała się sportem. Jeszcze w szkole trenowała liczne dyscypliny sportowe, takie jak siatkówka czy biegi. Jej ogromną pasją jest ogrodnictwo. W swoim ogrodzie kolekcjonuje rzadkie okazy roślin z całego świata. Marzy, by zwiedzić najbardziej intrygujące i tajemnicze zakątki Ziemi. Jest nieuleczalną optymistką. Uwielbia pisać i czytać. Na półkach jej biblioteczki znajdują się setki przeczytanych przez nią książek. "Nieświadoma - koniec pewnej ery" to trzecia, a zarazem ostatnia część cyklu "Nieświadoma". Obecnie pisarka pracuje nad spin-offem trylogii, który pomoże Czytelnikom lepiej zrozumieć niektórych bohaterów i wątki zawarte w jej książkach.
Patrycja Jaglińska
Kiara to zwyczajna dziewczyna z niezwykłymi mocami, której życie zostało przewrócone do góry nogami, gdy jej prawdziwa tożsamość wyszła na jaw. Od tego czasu szuka jej najokrutniejszy i najpotężniejszy z bogów, Sakhit. Nadszedł czas, aby przestać się chować i stanąć twarzą w twarz ze swoim największym strachem. Kiara przekracza wrota portalu świata boskiego i zostaje wciągnięta w intrygującą grę, w której nic nie jest takie, jak miało być. W tej niebezpiecznej przygodzie towarzyszą jej ukochany Nathaniel oraz nowa przyjaciółka, Liv. Kiara staje naprzeciw okrutnika, który okazuje się mieć ludzką twarz. Czy przekona dziewczynę do oddania dobrowolnie mocy? Jaka tajemnica skrywa się za pochodzeniem Nathaniela? Nieświadoma. Walka o wolność Patrycji Jaglińskiej jest drugą częścią losów Kiary i Nathaniela, w której znajdziemy jeszcze więcej magii, namiętności i tajemnic. Przedstawieni bogowie nie są jowialnymi brodaczami z kielichem ambrozji w ręku, a historii miłosnej daleko do typowej love story, choć może jej bohaterowie będą żyć długo i szczęśliwie?
Nieświadome na scenie. Witkacy i psychoanaliza
Paweł Dybel
Paweł Dybel w mistrzowski sposób wydobywa w książce różne aspekty splotu biografii i twórczości Witkacego, zrywając ze sposobem, w jaki ujmowano go w dotychczasowej tradycji interpretacyjnej. Wskazuje na kluczowe znaczenie, jakie dla uformowania się osobowości artystycznej pisarza miała jego terapia u Karola de Beauraina, który wprowadził go w tajniki psychoanalizy Freuda. Stąd wzięło się zainteresowanie Witkacego marzeniami sennymi oraz kreowanie przez niego bohaterów o powikłanej konstrukcji psychicznej, określonej przez różnego rodzaju „węzłowiska” (kompleksy). Jednym z takich „węzłowisk” jest motyw sobowtóra, sygnalizujący rozszczepienie tożsamości pisarza. Pojawia się on już w listach do Heleny Czerwijowskiej, na słynnej petersburskiej fotografii, później powraca w dramatach i powieściach. Mimo że o kluczowym wpływie zakopiańskiej terapii u de Beauraina na swoją twórczość Witkacy pisał w Niemytych duszach, w bogatej literaturze jej poświęconej ignorowano zazwyczaj to wyznanie. Nawiązując do tych autobiograficznych wypowiedzi autora Nienasycenia i śledząc psychoanalityczne wątki w jego pisarskim dorobku, Paweł Dybel proponuje w książce nowe spojrzenie naosobowość pisarza i jego pisarski dorobek. prof. Ilona Błocian, Uniwersytet Wrocławski
Beata Gaj
Dzieło Diogenesa Laertiosa, bo o nim mowa, nosi tytuł Żywoty i poglądy słynnych filozofów i oceniane było przez wieki różnie, od zachwytu po dyskredytację, przeważnie zaś niedoceniane, analizowane tylko jako podręcznik filozofii czy wyraz pewnej filozofii bez wartości literackiej. Jednak wartość ta była bezsporna dla czytelników antycznych, którzy akurat tę wersję z wielu innych podobnych opisów myśli filozoficznej zachowali przez kolejne wieki, traktując je jako arcydzieło w zakresie literackiego opisu filozofii. Jeden ze najsłynniejszych polskich hellenistów, Tadeusz Sinko, napisał, że Laoertios Diogenes był autorem dziesięciu ksiąg tekstu, które skompilował bezkrytycznie i nieporządnie ze źródeł biograficznych i doksograficznych. Polski filolog klasyczny kolejnego, powojennego pokolenia, Jerzy Łanowski, także używał na określenie dzieła Diogenesa niezbyt pochwalnego określenia niekrytyczna kompilacja, ale dostrzegał w nim pewną wartość przez sam sens jego istnienia, wszak to jedyna, a zatem bezcenna, historia filozofii przekazana nam przez starożytność. Współcześni badacze Diogenesa czy to z końca XX w., czy z pierwszych dekad XXI w., obecnie na całym świecie coraz bardziej doceniają wartość jego dzieła. Na przykład Jrgen Mejer w swej monografii domaga się fresh analysis of Diogenes Laertius i rzeczywiście potrzeba takiej świeżej analizy stała się ostatnio źródłem nowych, ciekawych ustaleń naukowych. Problematyka twórczości tego autora jest opracowywana od blisko stu lat niejako od nowa. Wśród najświeższych polskich postulatów i badań w tym zakresie należy wymienić prace Mariana Wesołego, w tym tłumaczenia tekstów poświęconych poszczególnym filozofom omawianym w dziele Diogenesa Laertiosa, jak Manifest epikurejskiej filozofii życia, Arystoteles według Diogenesa Laertiosa oraz Filozofia dziełem Hellenów. Prolog Diogenesa Laertiosa. Ambicje dodania paru uwag na temat charakteru stylu naukowo-podręcznikowego dzieła Diogenesa ma także niniejsza monografia, poświęcona świadomości literackiej i genologicznej tego autora.
Tadeusz Miciński
Morze u stóp Tatr? Polskie góry jako miejsce, skąd przyjdzie wyzwolenie? Czy legenda o Królu Wężów i rycerzach śpiących we wnętrzu Giewontu mogą być prawdziwe? Tadeusz Miciński wpisuje swe koncepcje historiozoficzne w tak niezwykłą scenerię i przywołuje niemalże wszystkie, znane wówczas – a przez niego wnikliwie studiowane – mity, legendy i opowieści, że świat Nietoty rozciąga się poza czasem i przestrzenią realną. W tej scenerii rozgrywa się niezwykła w wielości kontekstów kulturowych i odwołań do historii, tradycji, mitologii, ale i teraźniejszości autora opowieść z kluczem. Jest to ciąg dalszy rozważań romantyków: Mickiewicza, Słowackiego, Krasińskiego, dopełnienie młodopolskich wizji Wyspiańskiego oraz opowieści Żeromskiego o „swoich czasach”. Tajemna księga Tatr jest też historią Ariamana, który pokonując siebie, dokonując określonych wyborów i podejmując walkę w imię swoich ideałów przemienia się wewnętrznie, by stać się Magiem. Jest opowieść o człowieku, który wybiera między miłością fatalną a obowiązkiem, szczęściem zmysłowym a służbą wyższym ideałom, jest to historia o dojrzewaniu do zadań swojego przeznaczenia i o pokonywaniu własnych słabości i przeszkód niesionych przez życie. Światu, który tak bardzo jak nasz, poszukuje ponownego zakorzenienia w micie, który ciągle i na nowo odkrywa zapomniane już mity własnych przodków, nie tylko Tolkien i Sapkowski mogą przynieść opowieści mityczne. Tadeusz Miciński jest jednym z twórców polskiej mitologii – bardzo silnie przenikniętej historią i przenoszącej w wymiar pozahistoryczny wiele ważnych, specyficznie polskich problemów.
Nieuchwytni. Jak rozwiązywałem sprawy z Archiwum X
Paul Holes
Jak to jest dopaść jednego z najgroźniejszych, najbardziej nieuchwytnych seryjnych morderców i gwałcicieli? Rąbka tajemnicy uchyla w swojej książce amerykański śledczy Paul Holes, który zasłynął dzięki schwytaniu po śledztwie trwającym 20 lat! przestępcy znanego jako Golden State Killer. Rozwiązywanie zagadek kryminalnych to dla Holesa coś więcej niż satysfakcjonująca praca, więcej niż misja to niemal obsesja, która zrodziła się z głębokiej niezgody na cierpienie niewinnych ludzi. Dlatego poświęcał niemal każdą wolną chwilę na odkurzanie akt niewyjaśnionych spraw, a dzięki swojej wiedzy i determinacji dokonał tego, co nie udało się nikomu przed nim: wytropił przestępców, którzy żyli już w przekonaniu, że popełnili zbrodnię doskonałą. W tej książce dzieli się własnymi doświadczeniami nie tylko po to, by przybliżyć kulisy pracy śledczego, ale też aby pokazać, w jaki sposób tego rodzaju praca i wszystko, co z nią związane, odciska trwały ślad na psychice, życiu osobistym i rodzinnym. Kiedy na co dzień walczy się ze złem, przenika ono do wnętrza, dręczy i zmusza do zadawania sobie wielu pytań. Jedno z nich brzmi: Czy to wszystko jest warte swojej ceny?. Dla Holesa odpowiedź jest jedna.