Publisher: Wydawnictwo Marek Derewiecki
Władysław Baka
Książka o oryginalnym, nie spotykanym dotąd w polskim piśmiennictwie technicznym, tytule: Geoinfologia, z podtytułem: jako techniczny system przygotowania intelektualnego, tworzenia i celowości geoinformacji, działający w dziedzinie geodezji i kartografii jest opracowaniem zasługującym ze wszech miar na uznanie Czytelnika, interesującego się nie tylko zagadnieniami geodezji i kartografii, lecz także zagadnieniami pokrewnymi bądź nawet pobocznymi. Książka łączy bowiem i wykorzystuje w sposób umiejętny różne wątki, co nadaje jej widoczny na pierwszy rzut oka koloryt twórczy. Można tu wymienić geodezję i kartografię, geodezję zintegrowaną czy geomatykę. Znajdują tu też poczesne miejsce zagadnienia z takich dziedzin jak: socjologia wiedzy, prakseologia, prawo, psychologia a także filozofia. By wykorzystać i łączyć problemy o różnym charakterze ze wspomnianych dziedzin konieczna jest znacząca wiedza. Autor taką wiedzę posiadł w szerokim zakresie. Sposób jej wykorzystania w połączeniu z prowadzoną przez Autora od lat pogłębioną analizą zagadnień geodezji i kartografii na tle problematyki zarządzania państwem, doprowadził właśnie do powstania tej książki. (...) Prof. dr hab. inż. Ryszard Hycner emerytowany nauczyciel akademicki Wydział Geodezji Górniczej i Inżynierii Środowiska AGH, Kraków
Platon
Sokrates rozmawia z retorem Gorgiaszem i jego uczniami o naturze retoryki i jej roli w życiu publicznym. W toku dyskusji Platon pokazuje, że retoryka pozbawiona troski o prawdę staje się jedynie sztuką manipulacji. Dialog przeradza się w szeroką refleksję nad sprawiedliwością, władzą i moralną odpowiedzialnością człowieka. Dialogi Platona należą do najważniejszych i najbardziej wpływowych dzieł w historii filozofii europejskiej. Spisane w formie rozmów najczęściej prowadzonych przez Sokratesa stanowią niezwykłe połączenie filozoficznego dociekania, literackiej formy i żywej dyskusji nad najważniejszymi pytaniami dotyczącymi człowieka i świata. W dialogach tych Platon podejmuje fundamentalne zagadnienia filozoficzne: czym jest sprawiedliwość, czym jest dobro, czym jest prawda i wiedza, jaka jest natura duszy oraz jaki powinien być właściwy porządek państwa. Rozmowy bohaterów, prowadzone metodą pytań i odpowiedzi, odsłaniają złożoność pojęć, które często uznajemy za oczywiste, a jednocześnie uczą sztuki krytycznego myślenia i filozoficznej refleksji. Dialogiczna forma dzieł Platona sprawia, że nie są one jedynie traktatami filozoficznymi, lecz także literackimi obrazami życia intelektualnego starożytnej Grecji. Spotykamy w nich postacie filozofów, polityków, sofistów i młodych uczniów, którzy wspólnie poszukują prawdy w atmosferze sporów, ironii i dociekliwości. Niniejsza seria obejmuje wybór dwudziestu trzech dialogów Platona, publikowanych w osobnych tomach. Każdy z nich stanowi samodzielną całość, a zarazem część wielkiego projektu filozoficznego, który od ponad dwóch tysięcy lat kształtuje myślenie o etyce, polityce, poznaniu i naturze rzeczywistości. Lektura dialogów Platona pozostaje jednym z najważniejszych doświadczeń intelektualnych kultury Zachodu zaproszeniem do rozmowy o pytaniach, które nigdy nie tracą aktualności.
Hegel Kierkegaard. Filozoficzno-teologiczna kontrowersja. Krytyczny komentarz do głównych dzieł
Jacek Aleksander Prokopski
Stosując zasady dialektyki Hegla, można by przyjąć, że antytezą wobec jego systemu jest myśl Kierkegaarda. Owa dialektyka dość często korzysta z argumentów historyzmu, który odmierza czas wiekami. Mogłoby się więc wydawać, że w takim pojmowaniu dziejów nie zostanie dostrzeżona jednostka jej egzystencjalne uwikłanie i eschatologiczne spełnienie. Czy jednak racjonalistyczny historyzm Hegla jest w swej istocie aż tak okrutny, by nie dostrzec indywidualnej egzystencji? By nie zauważyć Pojedynczego? Tego, który trawiony chorobą na śmierć odmierza swój tragiczny los jakże skromną liczbą lat i w okamgnieniu dokonuje decydujących wyborów między wiarą a niewiarą, między tym, co dobre a tym, co złe? Otóż nie! Wbrew dotychczas prezentowanym kontrowersjom, dzielącym duńskiego chrześcijanina i niemieckiego idealistę, Jacek Aleksander Prokopski odkrywa, że w systemowej architektonice Heglowskiej znajduje się dość miejsca na uwyraźnienie podmiotowej niepowtarzalności każdej jednostki i jej relacji do Absolutu. Dzięki niespotykanej interpretacji, mianowicie zwrotnej krytyki zegzystencjalizowanego ujęcia człowieka przez system, polski filozof wskazuje nowe możliwości poznania nie tylko Hegla, ale przede wszystkim Kierkegaarda. Powstają nowe ścieżki, nowe perspektywy refleksji filozoficznej i teologicznej (Karol Toeplitz). Albo Hegel, albo Kierkegaard tak mógłby brzmieć temat prezentowanej tu pracy. Bowiem filozofowie ci reprezentują dwie z jakoby wykluczających się możliwości filozoficzno-teologicznego myślenia. Mianowicie systemowego i egzystencjalnego. Oczywiście, wybór jednej z nich nie musi od razu prowadzić do kontrowersji. Zważywszy, że można opowiedzieć się, w zależności od indywidualnych preferencji, za jedną lub drugą możliwością. Otóż kontrowersja ma miejsce wtedy, gdy jedna z opcji zostanie uznana za lepszą. Na przykład dlatego, że jest lepiej umotywowana, usystematyzowana, że widoczne są jej pozytywne rezultaty. Stąd albo-albo wyraża nie tylko dwa odmienne style myślenia, lecz także oznacza ich rywalizację o miano wiarygodnego. Na tym właśnie będzie polegać istota omawianej w tej pracy kontrowersji: na próbie rozstrzygnięcia, który z prezentowanych filozofów dał bardziej spójny i rzetelny wyraz swoim poglądom, oddał istotę tego, co rzeczywiste bądź egzystencjalne. Przy czym ważne będzie to, by pamiętać, że każda próba zakończenia owej kontrowersji tylko ją spotęguje i wyznaczy nowe obszary dociekań. Dzieje się tak dlatego, że chociaż filozofowie argumentują, to nie przekonują siebie nawzajem. Przeciwnie, kontrowersje narastają, a konsensus nie wydaje się możliwy i nierzadko przybiera formę zjadliwej satyry, jak miało to miejsce w kierkegaardowskiej krytyce Hegla. Ponadto należy mieć na uwadze, że kontrowersja nie służy temu, by przekonać przeciwnika do stanowiska, które akurat sami reprezentujemy, a tym bardziej nie temu, by móc przekonać do swojego stanowiska potencjalnych czytelników. Idzie raczej o to, że zarówno Hegel, jak i Kierkegaard w swej filozoficzno-teologicznej refleksji zawarli coś, o czym myśleli: iż każdy powinien to wiedzieć, co więcej, że wszyscy powinni się z tym zgodzić. Jakby nie patrzeć, to napięcie, pomiędzy dwoma tak odmiennymi punktami widzenia na Boga, człowieka, sprawy świata, jest tak naprawdę filozofii i teologii potrzebne. Nie idzie tu przecież o argument siły, tylko o ścieranie się postaw, poglądów, o ich znoszenie, jak powiedziałby Hegel, wreszcie co dotyczy tej pracy o systematyczną refleksję nad owymi racjami niezgody, jakie występują między Heglem i Kierkegaardem, czyli między systematykiem i egzystencjalistą. Przy czym siła każdej z analizowanych w tej rozprawie postaw zyskuje więcej w trakcie ich wzajemnej konfrontacji, ostatecznie zmierzającej do apologii systemu Hegla. Chociaż mogłoby się zdawać, że to właśnie Kierkegaard odniesie zwycięstwo w tym sporze, choćby dlatego, że jego bunt, jak i atak, nastąpił po śmierci niemieckiego myśliciela, który przecież nie mógł się już bronić. Tym samym przeprowadzona w tej rozprawie analityczna rekonstrukcja stylu myślenia, wyłaniającego się z pisemnego stanowiska obydwu filozofów, wyraźnie wskazuje na nieuniknioną kontrowersję. Kontrowersję, której głównym przedmiotem będzie spór o to, który z filozofów zbliżył się najbardziej do istoty tego, co rzeczywiste, tego, co stało się przedmiotem jego osobistych dociekań i pasji. Mówiąc wprost, która z rzeczonych postaw jest bliższa prawdy, jakkolwiek rozumianej całości (Fragment Wprowadzenia autora).
Heretycy w średniowieczu. Poplecznicy szatana czy chrześcijańscy dysydenci?
André Vauchez
Herezje około roku tysięcznego dotyczyły jedynie ograniczonej liczby osób, należących do elit kulturalnych i społecznych. Dwa wieki później stały się już silnymi ruchami kontestatorskimi, podważającymi wpływy duchowieństwa katolickiego. Od nadreńskich obszarów Niemiec po środkowe Włochy i przez Langwedocję aż po północną Hiszpanię liczne regiony chrześcijańskiej Europy były jak ujmowały to ówczesne teksty papieskie przeżarte zgnilizną różnych form herezji. Mowa tu o ruchach takich jak katarzy, waldensi czy patareni, stanowiących poważne wyzwanie dla papiestwa, które potępiało je jako heretyckie i zwalczało przy pomocy inkwizycji oraz zakonów żebraczych, zwłaszcza dominikanów i franciszkanów. W XIV i XV wieku oskarżenia o herezję pojawiały się coraz częściej i obejmowały nie tylko zorganizowane ruchy religijne, lecz także osoby publiczne krytykujące nadużycia duchowieństwa i autorytarny charakter hierarchii kościelnej. Zdjęcie z heretyków odium wywrotowości oraz oczyszczenie ich historii z narosłych wokół niej mitów i podejrzeń pozwala uzyskać bardziej wyważony obraz epoki. Zadanie to nie jest jednak łatwe, ponieważ większość źródeł dotyczących ruchów dysydenckich powstała w środowisku kościelnym, a więc w instytucji jednocześnie sądzącej i stygmatyzującej, która wzmacniała nie tylko własną pozycję, ale jak sądzili jej przedstawiciele także wiarę i porządek społeczny. Zbiór studiów ukazuje złożoność zjawiska herezji w średniowiecznej Europie. Autor, zachowując dużą ostrożność badawczą, stara się opisywać te ruchy, a nie je oceniać. Uwzględnia zarówno perspektywę przegranych, jak i zwycięzców, dzięki czemu powstaje ujęcie wyważone, unikające zarówno bezrefleksyjnego potępienia inkwizycji, jak i jej bezkrytycznej apologii.
Platon
Sokrates prowadzi rozmowę z sofistą Hippiaszem na temat bohaterów Homera i natury prawdomówności. Dyskusja prowadzi do paradoksalnych wniosków, które podważają potoczne przekonania o uczciwości i kłamstwie. Dialog ma charakter ironiczny i ukazuje sokratejską metodę doprowadzania rozmówcy do intelektualnego zakłopotania. Dialogi Platona należą do najważniejszych i najbardziej wpływowych dzieł w historii filozofii europejskiej. Spisane w formie rozmów najczęściej prowadzonych przez Sokratesa stanowią niezwykłe połączenie filozoficznego dociekania, literackiej formy i żywej dyskusji nad najważniejszymi pytaniami dotyczącymi człowieka i świata. W dialogach tych Platon podejmuje fundamentalne zagadnienia filozoficzne: czym jest sprawiedliwość, czym jest dobro, czym jest prawda i wiedza, jaka jest natura duszy oraz jaki powinien być właściwy porządek państwa. Rozmowy bohaterów, prowadzone metodą pytań i odpowiedzi, odsłaniają złożoność pojęć, które często uznajemy za oczywiste, a jednocześnie uczą sztuki krytycznego myślenia i filozoficznej refleksji. Dialogiczna forma dzieł Platona sprawia, że nie są one jedynie traktatami filozoficznymi, lecz także literackimi obrazami życia intelektualnego starożytnej Grecji. Spotykamy w nich postacie filozofów, polityków, sofistów i młodych uczniów, którzy wspólnie poszukują prawdy w atmosferze sporów, ironii i dociekliwości. Niniejsza seria obejmuje wybór dwudziestu trzech dialogów Platona, publikowanych w osobnych tomach. Każdy z nich stanowi samodzielną całość, a zarazem część wielkiego projektu filozoficznego, który od ponad dwóch tysięcy lat kształtuje myślenie o etyce, polityce, poznaniu i naturze rzeczywistości. Lektura dialogów Platona pozostaje jednym z najważniejszych doświadczeń intelektualnych kultury Zachodu zaproszeniem do rozmowy o pytaniach, które nigdy nie tracą aktualności.
Platon
Tematem rozmowy jest pytanie o istotę piękna. Sokrates próbuje ustalić, czym właściwie jest to, co nazywamy pięknym. Kolejne propozycje definicji okazują się niewystarczające, co prowadzi do wniosku, jak trudne jest uchwycenie istoty piękna w jednoznacznej definicji. Dialogi Platona należą do najważniejszych i najbardziej wpływowych dzieł w historii filozofii europejskiej. Spisane w formie rozmów najczęściej prowadzonych przez Sokratesa stanowią niezwykłe połączenie filozoficznego dociekania, literackiej formy i żywej dyskusji nad najważniejszymi pytaniami dotyczącymi człowieka i świata. W dialogach tych Platon podejmuje fundamentalne zagadnienia filozoficzne: czym jest sprawiedliwość, czym jest dobro, czym jest prawda i wiedza, jaka jest natura duszy oraz jaki powinien być właściwy porządek państwa. Rozmowy bohaterów, prowadzone metodą pytań i odpowiedzi, odsłaniają złożoność pojęć, które często uznajemy za oczywiste, a jednocześnie uczą sztuki krytycznego myślenia i filozoficznej refleksji. Dialogiczna forma dzieł Platona sprawia, że nie są one jedynie traktatami filozoficznymi, lecz także literackimi obrazami życia intelektualnego starożytnej Grecji. Spotykamy w nich postacie filozofów, polityków, sofistów i młodych uczniów, którzy wspólnie poszukują prawdy w atmosferze sporów, ironii i dociekliwości. Niniejsza seria obejmuje wybór dwudziestu trzech dialogów Platona, publikowanych w osobnych tomach. Każdy z nich stanowi samodzielną całość, a zarazem część wielkiego projektu filozoficznego, który od ponad dwóch tysięcy lat kształtuje myślenie o etyce, polityce, poznaniu i naturze rzeczywistości. Lektura dialogów Platona pozostaje jednym z najważniejszych doświadczeń intelektualnych kultury Zachodu zaproszeniem do rozmowy o pytaniach, które nigdy nie tracą aktualności.
Idee i wartości w europejskim dziedzictwie aksjologicznym
Ryszard Adam Podgórski
Historia aksjologii pozwala na ukazanie dziedzictwa idei i wartości, które kształtowały europejską tożsamość. Jestem przeświadczony, że współczesna Europa potrzebuje na nowo odkryć swoje ideały i wartości, które określały jej tożsamość. Mówię tutaj o wartościach starożytnej Grecji: prawdy, dobra i piękna, ale mam też na myśli próbę zdefiniowania na nowo wartości chrześcijańskich: miłości, przebaczenia, pokoju, sprawiedliwości. Idee i wartości stanowią szlachetny budulec, na którym w historii Europy wznoszono katedry doskonałości określające człowieczeństwo człowieka. Wiek XX pokazał, jak idee i wartości są kruche, tzn. że bez stałego aksjologicznego wysiłku człowieka i samo człowieczeństwo człowieka zaczyna tracić grunt pod nogami. Dlatego jedność Europy wymaga oparcia na wartościach podstawowych, które określałyby tożsamość wspólnoty europejskiej. Określenie tych idei i wartości stanowi niełatwe zadanie, ale nie jesteśmy tutaj bezradni i bezbronni (...), ponieważ odwołując się do antycznej Grecji i pierwszych wieków chrześcijaństwa, możemy na nowo odczytać wartości, którymi może posługiwać się Wspólnota Europejska. Filozofia dobra zaproponowana przez Sokratesa i Platona może posłużyć za triadę klasyczną (dobro, piękno, prawda). Warto też odwołać się do triady aksjologicznej chrześcijaństwa (wiary, nadziei, miłości).
Władysław Witwicki
Instynkty, uczucia, afekty to znakomite wprowadzenie do filozoficznej psychologii emocji tekst napisany przystępnie, a zarazem analitycznie, wciąż aktualny w dyskusjach nad naturą motywacji, wychowania i życia społecznego. Czym są uczucia? Jak odróżnić ich przedmiot od powodu? Dlaczego jedne z nich są świadome, inne zaś ukryte pod powierzchnią życia psychicznego? W klasycznej pracy Instynkty, uczucia, afekty Władysław Witwicki podejmuje systematyczną analizę zjawisk uczuciowych od codziennych przyjemności i przykrości, przez gwałtowne afekty, aż po instynkty kształtujące życie jednostek i całych społeczeństw. Autor precyzyjnie rozróżnia uczucia przedstawieniowe, przekonaniowe i związane z supozycjami, bada ich podstawę psychologiczną oraz sposoby poznawania uczuć własnych i cudzych poprzez mimikę, gest, głos, objawy naturalne i umowne. Pokazuje, jak uczucia wpływają na sądy i działania, jak mogą wprowadzać w błąd, ale też jak stanowią motor ludzkiej myśli i czynu. Osobne miejsce zajmuje analiza instynktów: osobniczego, rozrodczego i społecznego. Witwicki omawia mechanizmy ich budzenia się, hamowania, sublimacji oraz rolę wychowania i kultury w ich kształtowaniu. Z klarownością charakterystyczną dla tradycji lwowsko-warszawskiej łączy obserwację psychologiczną z namysłem filozoficznym, ukazując człowieka jako istotę kierowaną zarówno uczuciem, jak i rozumem.