Verleger: Wydawnictwo Naukowe Scholar
Instytucje polityczne i proces budżetowy
Michal Możdżeń
Autor przedstawia czynniki, które wpływają na politykę budżetową w państwach rozwiniętych, w tym w Polsce. Wykorzystuje koncepcje z obszaru ekonomii politycznej, odnoszące się do działania podmiotów sfery publicznej, uzupełniając je narzędziami nowoczesnej analizy instytucjonalnej. Tak ukształtowany warsztat badawczy pozwala mu odpowiedzieć na pytanie, w jakim stopniu instytucje polityczne oraz reguły fiskalne są w stanie oddziaływać na podmioty uczestniczące w procesie budżetowym i ograniczać generowaną przez nie, zgodnie z koncepcją ,,tragedii wspólnych zasobów fiskalnych", presję na zwiększanie wydatków publicznych. Analiza potwierdza, że tego rodzaju instytucje mają do odegrania niebagatelną rolę w kontrolowaniu wydatków budżetu państwa. Książkę oceniam bardzo wysoko (...). Wnosi ona wartościowy wkład w badania nad rolą instytucji w kształtowaniu polityki fiskalnej. Problem wspólnych zasobów jest jednym z kluczowych zjawisk wpływających na negatywne postrzeganie polityki fiskalnej, mających ważne konsekwencje makroekonomiczne. Z recenzji dr. hab. Michała Mackiewicza, prof. UŁ Analiza przeprowadzona w książce pomaga lepiej zrozumieć kształtowanie się wydatków publicznych w Polsce w okresie transformacji oraz pozwala na wyciągnięcie wniosków, które mogą i powinny być wykorzystane do wzmocnienia finansów publicznych. Niesie ona istotną wartość poznawczą zarówno dla osób odpowiedzialnych za politykę gospodarczą, jak i ekonomistów. Z recenzji dr. hab. Andrzeja Rzońcy, prof. SGH
Instytucjonalne i kulturowe podstawy gospodarowania
Jerzy Wilkin
Tematem książki jest przede wszystkim człowiek w gospodarce i w społeczeństwie, a w mniejszym zakresie sama gospodarka. Tym różni się ona od większości prac z ekonomii, które koncentrują się zazwyczaj na mechanizmach i strukturach gospodarki, a zwłaszcza na sferze dla ekonomisty najważniejszej, jaką jest rynek. Rynek to potężny i ważny mechanizm regulujący zachowania ludzi, ale teoria rynku, będąca trzonem ekonomii, nie wyjaśnia w pełni wielu fundamentalnych zjawisk w zakresie procesów gospodarczych. ze wstępu autora Książka stanowi ważny wkład do dyskusji o kondycji i problemach metodologicznych współczesnej ekonomii, a także do dyskusji o polityce gospodarczej i kierunkach zmian ustrojowych. Jerzy Wilkin, wskazując ekonomię instytucjonalną jako ważny nurt ekonomicznej refleksji, pokazuje jej zróżnicowanie i niewykorzystany potencjał badawczy. Zwraca także uwagę na braki nowej ekonomii instytucjonalnej, które wydają się konsekwencją trudności zaistnienia w głównym nurcie koncepcji prawdziwie nieortodoksyjnych. Główny nurt ekonomii otworzył się na koncepcje Ronalda Coase'a, Douglassa Northa, Olivera Williamsona, ale już nie na Johna Galbraitha. A przecież w kontekście ostatniego kryzysu i zmian instytucjonalnych współczesnego kapitalizmu analizy tego ostatniego wydają się zawierać większy potencjał wyjaśniający i prognostyczny. z recenzji wydawniczej prof. dr hab. Janiny Godłów-Legiędź
Instytut Naukowo-Badawczy Europy Wschodniej oraz Szkoła Nauk Politycznych w Wilnie (1930-1939)
Henryka Ilgiewicz
Prezentowana praca poświęcona jest działalności dwóch ważnych instytucji naukowych funkcjonujących w Wilnie w okresie międzywojennym. Autorka starała się dotrzeć do wszelkich zespołów archiwalnych, odnośnie do których podejrzewała, że mogą zawierać informacje dotyczące podjętego tematu. [...] Wyjątkowo cenne są ustalenia związane z działalnością wydawniczą Instytutu Naukowo-Badawczego w Wilnie, autorka bowiem nie tylko omówiła zawartość artykułów i rozpraw zamieszczanych w odrębnych wydawnictwach, lecz także poddała analizie wszystkie samodzielne publikacje książkowe pracowników naukowych związanych z Instytutem. [...] Książka Henryki Ilgiewicz z jednej strony uzupełnia lukę w historiografii dotyczącą dziejów polskiego życia naukowego w międzywojennym Wilnie, z drugiej zaś może inspirować badaczy do podejmowania wątków biograficznych osób związanych z tytułowymi instytucjami. z recenzji prof. dr. hab. Wiesława Cabana Henryka Ilgiewicz - polska historyk urodzona i mieszkająca na Litwie, stopień doktora i doktora habilitowanego otrzymała w Instytucie Historii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Obecnie pracuje w Instytucie Badań Kultury Litwy w Wilnie na stanowisku starszego pracownika naukowego. Jest członkiem Polskiego Stowarzyszenia Naukowców Polaków Litwy i Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie. Główne kierunki prowadzonych przez nią badań to wileńskie towarzystwa i instytucje naukowe oraz ochrona dziedzictwa narodowego w Wilnie XIX-XX wieku, a także dzieje Polaków na Litwie. Jest autorką m.in.: Wileńskie towarzystwa i instytucje naukowe w XIX wieku (Toruń 2005); Societates Academicae Vilnenses: Towarzystwo Przyjaciół Nauk w Wilnie (1907-1939) i jego poprzednicy (Warszawa 2008) i Biblioteka Państwowa im. Eustachego i Emilii Wróblewskich w Wilnie (1912-1939) oraz towarzystwa ją popierające (Toruń 2015).
Integracja europejska i nowy ład gospodarczy
Maria Dunin-Wąsowicz, Anna Darska, Grzegorz Tchorek
Konstrukcja europejska potrzebuje zmian. To pokazał kryzys. W prezentowanym raporcie dowodzimy, że warunkiem przywrócenia stabilności politycznej i gospodarczej w Unii Europejskiej są właściwe reformy unii gospodarczej i walutowej (UGW). Jej formuła zaplanowana w 1989 r. jako dwie integralne części jednej całości nie została dotąd zrealizowana. UGW była przede wszystkim unią walutową. Brak koordynacji fiskalnej naraża ją na ryzyko dezintegracji. Naprawa problemów UE, zwłaszcza w strefie euro, wymaga głębszej integracji w ramach unii gospodarczej. Raport - przedstawiający ,,ścieżki przejścia" od niekompletnej UGW do UGW zreformowanej - powstał pod wpływem toczącej się od jesieni 2011 r. intensywnej debaty nad przyszłością integracji europejskiej. Prowadzona głównie wśród członków strefy euro, dotyczy także Polski, jako przyszłego członka tej strefy. Autorzy Nakładem Instytutu Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Warszawskiego ukazuje się wyjątkowo cenna publikacja poświęcona wpływowi kryzysu strefy euro na integrację europejską. Jej wartość dodana przejawia się nie tylko w trafnej diagnozie zaistniałej sytuacji, lecz także w przedstawieniu realistycznych i wysoce profesjonalnych scenariuszy jej rozwiązania. fragment Wstępu profesor dr hab. Edward M. Haliżak
Piotr Kulas
Książkę Piotra Kulasa zaliczyć należy do studiów sytuujących się w obszarze pogranicza łączącego socjologię historyczną, badania ,,świadomości społecznej" członków klas i warstw społecznych i analizę dyskursu. (...) Stwierdzam z satysfakcją, iż autor poszerza naszą wiedzę o kolejnym - tym razem już XXI-wiecznym - stadium przemian polskiej inteligencji (...), kontynuując w twórczy sposób trwającą w polskiej socjologii od dawna debatę nad tą kwestią. Wypada pozytywnie ocenić zarówno analizę teoretyczną etosu i tożsamości, zawartą we wstępnej części pracy, jak i sposób posłużenia się tymi pojęciami przy opracowywaniu materiału empirycznego i prezentacji wyników. (...) Autor proponując wiele przydatnych z poznawczego punktu widzenia i ugruntowanych w materiale empirycznym typologii, wybrał korzystną drogę ich konstruowania. Skoncentrował się mianowicie na antynomiach i ambiwalencjach statusu inteligencji w społeczeństwie polskim tak współcześnie, jak i w przeszłości. Otworzyło to drogę do dostrzeżenia podstawowych dylematów w sferze indywidualnych tożsamościowych identyfikacji, a także w procesie ewoluowania inteligenckiego etosu. Prof. dr hab. Zbigniew Bokszański Przeczytałem dużą, poważną rozprawę, która świadczy zarówno o świetnej znajomości tematu, erudycji autora, jak i wszechstronności socjologicznej analizy. Mogę wręcz powiedzieć: powstała książka poważna i inspirująca. (...) Piotr Kulas świetnie buduje teoretyczne ramy swojej rozprawy (...). Bardzo jest to wszystko przekonujące i sugestywnie przedstawione. Podziwiam, jak autor analizuje wypowiedzi swoich respondentów należących do młodej inteligencji, odnosząc się do kwestii rzeczywiście dla nas fundamentalnych, a mianowicie wizji transformacji, tradycji inteligenckiej oraz usytuowania inteligencji wobec tak zwanej klasy średniej. O zaletach książki można długo. (...) Nie mam wątpliwości co do tego, że będzie szeroko dyskutowana i wejdzie do kanonu polskich socjologicznych rozważań o rodzimej inteligencji. Prof. dr hab. Paweł Śpiewak Piotr Kulas, socjolog, doktor, adiunkt w Uniwersytecie Warszawskim. Opublikował Turniej Garbusów. Problematyka tożsamości w twórczości Witolda Gombrowicza i Czesława Miłosza (Katowice 2009); Rozmowy o inteligencji (Warszawa 2016), obejmujące wywiady z wybitnymi polskimi intelektualistami i naukowcami. Współredaktor książek poświęconych społeczeństwu obywatelskiemu i demokracji. Wspólnie z prof. Pawłem Śpiewakiem autor koncepcji i redaktor numeru tematycznego ,,Kultury Współczesnej" zatytułowanego: Postinteligencja. Współczesne formy manifestacji inteligencji oraz inteligenckości. Publikował m.in. w ,,Kulturze i Społeczeństwie", ,,Przeglądzie Humanistycznym", ,,Przeglądzie Politycznym", ,,Przeglądzie Filozoficznym. Seria Nowa", ,,Przeglądzie Socjologii Jakościowej", ,,Opcjach". Laureat konkursu FUGA (2013-2016) organizowanego przez Narodowe Centrum Nauki. W 2010 roku otrzymał nagrodę indywidualną drugiego stopnia Ministra Nauki za wyróżnioną rozprawę doktorską.
INTERES POLITYCZNY W REALIZACJI POLITYKI OŚWIATOWEJ
Anna Kołomycew, Bogusław Kotarba
Spis treści Wstęp 7 Rozdział I. System oświaty w Polsce 17 1.1. Ewolucja polityki oświatowej 17 1.1.1. Reformy polityki oświatowej po 1989 roku 24 1.1.2. Reforma systemu oświaty w 1999 roku 33 1.2. System oświaty w Polsce po 1999 roku 42 1.3. Zasady i źródła finansowania oświaty w Polsce 62 1.3.1. Subwencja oświatowa jako źródło finansowania oświaty 63 1.3.2. Dotacje celowe w systemie finansowania oświaty 70 Rozdział II. Polityka oświatowa jako lokalna polityka publiczna 76 2.1. Polityka publiczna - definiowanie i modele analizy 76 2.2. Lokalna polityka publiczna 81 2.3. Lokalna polityka oświatowa 87 2.3.1. Programowanie lokalnej (gminnej) polityki 90 2.3.2. Implementacja lokalnej polityki oświatowej 98 2.3.3. Ewaluacja 118 Rozdział III. Ramy teoretyczne analizy procesów racjonalizacji polityki oświatowej 127 3.1. Racjonalność realizacji zadań publicznych a interes lokalnych interesariuszy 127 3.2. Formy racjonalizacji sieci szkół prowadzonych przez gminy 145 3.3. Konflikt społeczny w procesie realizacji polityk publicznych 158 Rozdział IV. Charakterystyka badanych gmin - wybrane aspekty 166 4.1. Uwarunkowania demograficzne 166 4.2. Aktywność społeczna 170 4.3. Struktura sieci szkół prowadzonych przez gminy 175 4.4. Sytuacja finansowa 190 4.4.1. Dochody gmin 190 4.4.2. Wydatki 194 4.4.3. Zadłużenie 206 Rozdział V. Interes polityczny a racjonalność w realizacji polityki oświatowej. Wyniki badań 235 5.1. Metodologia badań (terenowych) 235 5.2. Wskazywane powody racjonalizacji sieci szkół w gminach 238 5.3. Inicjatywa i działania poprzedzające formalną likwidację szkoły 253 5.4. Reakcje interesariuszy lokalnej polityki oświatowej na planowaną likwidację szkoły 262 5.4.1. Mobilizacja społeczności lokalnej w związku z informacją o planowanych zmianach w sieci szkół gminnych 264 5.4.2. Rola lidera w procesie mobilizacji społecznej i działaniach na rzecz utrzymania szkół 270 5.5. Pozycja wójta w społeczności lokalnej 280 5.6. Rola szkoły w środowisku lokalnym 292 5.7. Przebieg konfliktów na tle likwidacji szkoły 298 5.8. Konsekwencje likwidacji szkół 314 Zakończenie 329 Bibliografia 334 Aneks 365 Spis tabel 368 Spis wykresów 371 Noty o autorach 373 Indeks nazwisk 375
Anna Jawor
Książka jest analizą paniki moralnej wzniecanej wokół rodziny. Bez względu na to, czy chodzi o in vitro, edukację seksualną, związki partnerskie czy konwencję antyprzemocową - przy próbach regulacji wszelkich kwestii związanych z rodziną, płcią i seksualnością obserwujemy mobilizację przeciwników tych działań. Ich koronnym argumentem jest, że doprowadzą one do sytuacji pozwalającej wychowywać dzieci przez osoby homoseksualne. W tym kontekście na szczególną uwagę zasługują te obszary życia rodzinnego, które wykraczają poza większościową heteronormatywność, nadto zaś analizy wymaga owa panika moralna wokół nich. Jest to bowiem panika rozumiana metaforycznie, ale jej skutki są jak najbardziej realne. Uwzględniając historyczno-antropologiczne zróżnicowanie rodziny, implikacje rewolucji obyczajowej ostatnich kilkudziesięciu lat oraz współczesne wzory relacji rodzinnych, odtworzony został dyskurs medialny dotyczący rodzin nieheteronormatywnych w naszym kraju. Dyskurs ten przyjmuje postać paniki moralnej typu transformacyjnego, a więc takiego, który ma potencjał zmiany normatywnej w społeczeństwie.
Małgorzata Budyta-Budzyńska
Na przełomie drugiej i trzeciej dekady XXI wieku w mazurskiej gminie Stare Juchy zachodzą dwa równoległe procesy związane z mobilnością przestrzenną: emigracja zagraniczna i krajowa oraz migracja osiedleńcza. Dotychczasowi mieszkańcy wyjeżdżają do Ełku, Olsztyna i innych miast oraz za granicę, głównie do Islandii; jednocześnie trwa proces wykupywania działek w gminie i osiedlania się tymczasowo lub na stałe przybyszów z dużych miast. Autorka przedstawia analizę tych zjawisk. *** Czytelnik otrzymuje wywód osadzony w koncepcjach teoretycznych, a jednocześnie barwny i żywy z uwagi na odniesienia do konkretnych osób, których doświadczenia są przedmiotem analiz. Autorka w szerokim zakresie odwołuje się także do ustaleń innych badaczy migracji gromadzących i interpretujących dane empiryczne. dr hab. Hanna Bojar, Prof. IFiS PAN Książka o Starych Juchach jest ciekawym studium socjologicznym, inspirującym dla specjalistów z różnych dyscyplin nauk społecznych. A ponieważ Autorka położyła nacisk na empiryczną stronę badania, teoretyczne rozróżnienia czyniąc tłem dla obrazu rzeczywistości, jej praca może zainteresować także czytelnika nieprofesjonalnego, który potraktuje ją jak reportaż socjologiczny. prof. dr hab. Izabella Bukraba-Rylska Małgorzata Budyta-Budzyńska - dr hab., profesor Collegium Civitas, socjolożka i politolożka, ekspertka w dziedzinie polityki narodowościowej w Europie Środkowej i Wschodniej, zajmuje się problematyką migracji. Opublikowała książki: Mniejszości narodowe - bogactwo czy problem? (2003); Socjologia narodu i konfliktów etnicznych (2010); Integracja czy asymilacja? Polscy imigranci na Islandii (2011); Polacy na Islandii. Rekonstrukcja przestrzeni obecności (2017).
Ja i procesy samoregulacji Różnice między zdrowiem a zaburzeniami psychicznymi
Mirosława Huflejt-Łukasik
Książka zawiera wiedzę i przegląd koncepcji z zakresu Ja, samoregulacji, w tym procesów uwagi, a także samooceny. Autorka przedstawia obraz zaburzeń psychicznych w kontekście samoregulacji. Mirosława Huflejt-Łukasik opisuje, w jaki sposób funkcjonują ludzie, kiedy napotykają nowe dla siebie sytuacje bądź spotykają się z trudnościami w życiu spowodowanymi problemami i zaburzeniami psychicznymi. Istotą jest pokazanie roli Ja, mechanizmów samoregulacji, w tym procesów uwagi, także konsekwencji dla stanu emocjonalnego osoby, jej samooceny. Autorską koncepcję i badania poświęca przede wszystkim różnicom między osobami zdrowymi a osobami z zaburzeniami psychicznymi (zaburzeniami lękowymi, depresją, schizofrenią). Pokazuje znaczenie struktury Ja idealnego dla funkcjonowania osoby, samoregulacji. Książka jest adresowana głównie do psychologów, studentów psychologii, ale także reprezentantów innych nauk społecznych, humanistycznych, medycznych. Może stanowić pomocną lekturę dla praktyków zajmujących się pomaganiem, w tym psychoterapią. Zawarte koncepcje i rezultaty badań pozwalają lepiej zrozumieć funkcjonowanie osoby w sytuacji zmian i w obliczu trudności - problemów psychicznych czy zaburzeń psychicznych.
Adam Kirpsza
Mamy do czynienia z wartościową, twórczą rozprawą naukową, która wypełnia lukę w literaturze przedmiotu i poważnie wzbogaca dorobek polskich nauk społecznych, zwłaszcza nauk o polityce, prawa i nauki o stosunkach międzynarodowych. Praca ta, oprócz walorów naukowo-poznawczych, ma także duże znaczenie praktyczne. Z jej ustaleń naukowych i rekomendacji powinni szeroko korzystać nie tylko badacze, ale również eurodeputowani, unijni urzędnicy, eksperci i w ogóle politycy. (z recenzji prof. dr. hab. Józefa Fiszera)
Jak się różnimy jak się zmieniamy?
Wojciech Modzelewski
Prezentowane tu międzynarodowe badania opinii publicznej odzwierciedlają współczesne zróżnicowanie i przemiany poglądów na tak kontrowersyjne tematy jak kara śmierci, homoseksualizm, aborcja, gospodarka wolnorynkowa i demokracja. Są to kwestie będące przedmiotem konfliktów w wielu krajach i na arenie międzynarodowej.
Jak w witrażach. Tożsamość a religia w biografiach Tatarów Krymskich, Rosjan i Polaków na Krymie
Irena Borowik
Kluczowe w tej książce są trzy pojęcia: tożsamość, religia i biografia. Opowieść o życiu jest świadectwem losów poszczególnej osoby i jednocześnie narracją o wspólnotach, do których przynależy. Daje wyraz nie tylko zmaganiom z określeniem siebie, lecz także wyraża ,,My", w którym ,,Ja" jest zakorzenione. Z doświadczanym, nazywanym, nieodnajdywanym lub traconym sensem życia wiąże się właśnie tożsamość. W książce próbuję odpowiedzieć na pytanie o to, jak się kształtuje tożsamość osobista i zbiorowa, jak jest podtrzymywana i w jaki sposób podlega zmianom, a także - jaka jest rola religii w tych trzech procesach. O religii na tym pięknym półwyspie można powiedzieć, że - podobnie jak w innych miejscach poradzieckiego świata - przeżywa ,,renesans", albo że obserwowana zmiana to zbiorowa konwersja z ateizmu. Czy rzeczywiście? Czym był ateizm w życiu moich rozmówców i jak widzą to teraz? Czym był Związek Radziecki? Jaki był i jaki jest obecnie status prawosławia, islamu i katolicyzmu? Odpowiedzi na te i inne pytania poszukiwałam w biograficznych narracjach, relacje zaś między doświadczeniem poszczególnych osób i grup, tożsamością, jej podtrzymywaniem i zmianą, a także rolą religii, są złożone i niejednoznaczne - jak w witrażach. Irena Borowik - prof. dr hab. w Instytucie Socjologii Uniwersytetu Jagiellońskiego, gdzie kieruje Pracownią Społecznych Badań nad Religią. Interesuje się socjologią religii: teoriami religii, empirycznymi badaniami religijności w Polsce i na świecie, przemianami w Środkowo-Wschodniej Europie oraz metodologią badań. Autorka wielu publikacji krajowych i zagranicznych, redaktorka kilkudziesięciu prac zbiorowych polsko i angielskojęzycznych, pomysłodawczyni i koordynatorka serii Socjologia Religii. Należy do licznych organizacji naukowych i jest członkinią komitetów redakcyjnych kilku czasopism. Od 1991 roku kieruje Zakładem Wydawniczym NOMOS.
Mirosława Marody
Książka Mirosławy Marody jest próbą diagnozy kondycji współczesnych, wysoko rozwiniętych społeczeństw z kręgu kultury zachodniej. Diagnoza ta zmierza do ujawnienia przemian określanych przez Autorkę mianem po-nowoczesności, rozumianej w kategoriach zerwania z dotąd dominującą formą uspołecznienia, nazywaną zwykle nowoczesnością. (...) Analiza oparta jest na głębokiej znajomości interdyscyplinarnego spektrum badań i odmian teoretycznej refleksji nad współczesnością. Szczególne uznanie budzi językowa warstwa książki. Zachowując akademickie standardy w budowaniu argumentacji, Autorka oferuje czytelnikowi tekst, który pod względem kompozycyjnym i stylistycznym spełnia wiele warunków dobrej eseistyki. (...) W polskiej literaturze z zakresu nauk społecznych i humanistycznych książka Mirosławy Marody, pisana z wyraźną intencją wydobycia swoistości perspektywy socjologicznej, jest bez wątpienia jedną z najważniejszych i najpełniejszych prób zrozumienia wielowątkowych i głębokich przemian, jakim podlegają współczesne społeczeństwa. z recenzji wydawniczej dr. hab. Andrzeja Piotrowskiego, profesora UŁ W najnowszej Polityce (z 16 grudnia) wywiad Jacka Żakowskiego z Autorką: https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/spoleczenstwo/1602815,1,miroslawa-marody-o-tym-jak-funkcjonuje-spoleczenstwo.read A tak dr Edwin Bendyk o książce: https://antymatrix.blog.polityka.pl/2015/01/07/czlowiek-w-nie-stniejacym-spoleczenstwie/
Jedyna walka, którą przegrywasz, to ta, którą porzucasz
Tomasz Teodorczyk, Elsie Monge
Elsie Monge Yoder - ikona walki o prawa człowieka w Ekwadorze i całej Ameryce Łacińskiej. Nominowana do Pokojowej Nagrody Nobla w 2005 roku. Dyrektorka zarządzająca CEDHU (Ekumenicznej Komisji Praw Człowieka), założycielka i przewodnicząca FEDHU (Ekwadorskiego Frontu Praw Człowieka). Siostra Wspólnoty Misyjnej Maryknoll. Prowadziła działalność m.in. w Ekwadorze, Gwatemali i Panamie. Przewodnicząca Komisji Prawdy w Ekwadorze (2007-2010) i Hondurasie (2010-2011). Dwukrotna wiceprzewodnicząca Międzynarodowej Federacji Praw Człowieka (2016-2022). Tomasz Teodorczyk - psycholog, psychoterapeuta, superwizor i facylitator społeczny z wieloletnim stażem zawodowym. Współzałożyciel Akademii Psychologii Głębokiego Dialogu w Warszawie. Realizuje projekty społeczne i szkoleniowe w Polsce oraz na świecie (Ekwador, Meksyk, Gruzja, Armenia, Ukraina). Autor książek: Jak umierają ptaki (2014), Oświecenie dziobaków (2015), Mindell i Jung. Reedycje i inspiracje (2016), Traktat o psychoterapii. IMAM (2017), Płacz cykady (2021), Psychoterapia pisana żartem (2022), Mnemosyne/Lesmosyne (2023).
Barbara Giza, Piotr Zwierzchowski
Nie będzie przesadą stwierdzenie, że dla wielu osób pierwszy kontakt z wiedzą o filmie następował dzięki publikacjom Jerzego Płażewskiego. O dziejach kina uczyliśmy się z jego Historii filmu dla każdego (jej tytuł zmieniał się w kolejnych wydaniach), dzięki wcześniejszej książce poznawaliśmy Język filmu. Tysiące obejrzanych filmów, nieprawdopodobna wręcz liczba tekstów (publikował przez prawie 70 lat!): książek, recenzji, korespondencji z międzynarodowych festiwali, których był stałym bywalcem, artykułów narzucających niekiedy sposób myślenia o kinie, prowadzenie Kina Dobrych Filmów ,,Wiedza" w warszawskim Pałacu Kultury i Nauki, wreszcie wieloletnie członkostwo w Filmowej Radzie Repertuarowej przy Centrali Wynajmu Filmów - wszystko to miało niewątpliwy wpływ na świadomość filmową kilku pokoleń polskich kinomanów. Bycie krytykiem nie oznaczało dla niego jedynie określenia dotyczącego zawodu, który wykonywał. Stanowiło sposób życia, które przepełniała ciekawość kina oraz przekonanie o jego doniosłej roli jako sztuki. Kolejne tomy serii dotyczyć będą innych ważnych dla polskiej krytyki filmowej postaci, m.in. Krzysztofa Teodora Toeplitza, Bolesława Michałka, Zygmunta Kałużyńskiego. Zamiarem redaktorów jest naszkicowanie obrazu krytyki oraz zrekonstruowanie roli, jaką niegdyś odgrywała. Być może okaże się to pomocne dla podjęcia dyskusji o specyfice, funkcji, a nawet zasadności istnienia krytyki filmowej w dzisiejszej rzeczywistości. Barbara Giza i Piotr Zwierzchowski
Juliusz Bursche - myśli, działalność i dziedzictwo
Aleksander Łupienko
Juliusz Bursche (1862-1942) był zwierzchnikiem największego protestanckiego Kościoła w międzywojennej Polsce, Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego (inaczej: luterańskiego), wówczas dużo liczniejszego i bardziej wpływowego niż obecnie, mającego charakter niemiecko-polski. Wywodził się z rodziny osadników niemieckich, którzy dotarli do ówczesnego Królestwa Polskiego w pierwszej połowie XIX w. i był pierwszą osobą w rodzie, która się utożsamiła z polskością. Jako świadomy ,,Polak z wyboru", stojący u steru Kościoła przez trzy i pół dekady, poprowadził on swych wiernych przez najbardziej burzliwy okres XX w.: od rewolucji 1905 r. do II wojny światowej. Uznał, że Kościół powinien się otworzyć na potrzeby coraz liczniejszych wiernych mówiących po polsku i umożliwił rozwijanie posługi w tym języku, nie zapominając przy tym o swych niemieckich współwyznawcach. Za lojalność wobec państwa polskiego oraz za swą zdecydowaną antynazistowską postawę został aresztowany przez hitlerowców już na początku II wojny światowej i zmarł w obozie koncentracyjnym. Udowodnił, że ewangelicy mogą mieć polską tożsamość narodową, co nie było sprawą oczywistą w pierwszych dekadach XX w. *** Monografia zbiera teksty Juliusza Burschego, prezentuje recepcję jego myśli od czasów rozbiorowych, a także współczesne badania i interpretacje. Jest to tom wieloautorski, przybliżający sylwetkę biskupa oraz jego dziedzictwo, w tym pośmiertne docenienie jego działalności i dorobku intelektualnego. Wybory, jakich dokonywał, miały ogromne znaczenie dla dużej społeczności obywateli Polski międzywojennej, wzbudzały więc ogromne emocje, a także krytykę długo po ostatniej wojnie. Dowody jednoznacznej aprobaty i docenienia ze strony państw polskiego i niemieckiego przyszły wiele lat po jego śmierci, a książka ta jest także ich zapisem. Ze wstępu Dzieje rodziny Bursche są emanacją dziewiętnastowiecznych losów polskich ewangelików na terenie zaboru rosyjskiego. Byli oni częścią większej zbiorowości protestanckiej na tych ziemiach, składającej się z potomków starej szlachty różnowierczej z XVI wieku, emigrantów z krajów niemieckich, przybyszy z Mazur, osiedlających się na Suwalszczyźnie i północnym Mazowszu, autochtonicznej ludności polskiej zamieszkującej ziemię wieluńską czy polskojęzycznych ,,olędrów" zamieszkujących nabrzeża Bugu. (...) Z grona kolonistów niemieckich ulegających wpływom polskiej kultury i polonizujących się pochodził bohater niniejszej książki. (...) Jest to niewątpliwie książka przedstawiająca postać Burschego bez patosu i starająca się zebrać cały dotychczas znany dorobek na jego temat. Wnosi także nowe ustalenia, dotyczące zwłaszcza ostatnich lat jego życia. prof. dr hab. Jarosław Kłaczkow, UMK Zawarty w książce różnorodny materiał tworzy interesującą mozaikę, uzupełniającą obraz biskupa Burschego i jego rodziny, jaki wyłania się z dotychczas dostępnych publikacji. Fakt, że w mozaice tej obok tekstów naukowych znalazły się teksty wspomnieniowe, odwołujące się do pamięci rodzinnej czy wręcz relacje o dziennikarskim charakterze, przydaje jej wartości. dr hab. Jerzy Sojka, prof. ChAT ,,Moje oczy są pełne łez, kiedy wspominam ostatnie Wigilie u nas i radosne Sylwestry u Heniów i moje osamotnienie. Duszę moją przytłacza nieszczęście naszego kraju, niepewna przyszłość, długie więzienie. Moja praca życiowa: stworzenie silnego, mającego wpływ Kościoła ewangelickiego w ultrakatolickiej Polsce, który by przyciągał Polaków i Niemców, jest zniszczona. Spalone są moje notatki, pamiętnik biskupi, protokoły wizytacji, zeszyty z kazaniami, przemówieniami i odczytami - cały materiał do historii moich czasów, a także moje książki. To jest tragedią mojego życia. Mimo to nie ogarnia mnie rozpacz ani nie tracę odwagi. Jedno mi pozostało: Wy i Wasza miłość, która może opromieni mi wieczór mojego życia, jeśli taki przeznaczony mi jest w miłosierdziu Bożym". Fragment listu Juliusza Burschego z 15 grudnia 1940 r. z obozu Sachsenhausen-Oranienburg