Publisher: Wydawnictwo Naukowe Scholar
Pamięć przeszłości pokolenia transformacji
Krzysztof Malicki
Pokolenie transformacji zostało ukształtowane przez przełom ustrojowy roku 1989. Po raz pierwszy od siedemdziesięciu lat w dorosłość weszła generacja Polaków znająca wojnę i niewolę jedynie z przekazów. Tak wyjątkowa chwila wymaga pogłębionej refleksji nad młodym pokoleniem. Trzeba odpowiedzieć na wiele pytań, wśród których jedno wydaje się szczególnie istotne: w jakim stopniu młodzież wychowana w realiach wolnej Polski jest skłonna uznać przeszłość za istotny element wyjaśniający współczesność i dostrzec wpływ historii na swe życie? Na ile chce się odwrócić od przeszłości i uznać, że jest nudna, niewarta rozważania, po prostu niepotrzebna? Książka stanowi rezultat badania przeprowadzonego jesienią 2009 r. na zbiorowości ponad 5 tys. uczniów w ponad stu szkołach średnich w całej Polsce.
Pamięć społeczna miasta - jej liderzy i odbiorcy
Łukasz Skoczylas
Przestrzeń miejska centrów polskich miast staje się w coraz większym stopniu produktem turystycznym, którego stałym elementem są odrestaurowane budynki, pomniki czy też elementy małej architektury w stylu retro. Wszystko to tworzy nowy kontekst dla procesu społecznego konstruowania przeszłości, który w przypadku wielkiego miasta staje się areną sporów politycznych i ideologicznych. Autor analizuje ten proces uwypuklając znaczenie nośników pamięci - tych istniejących od dawna i tych nowych, tworzonych często w formie implantów pamięci, a więc obiektów przypominających swoim wyglądem stare budynki. W wymiarze tożsamościowym książka przedstawia pamięć społeczną Poznania, sposób interpretacji skomplikowanej historii miasta przez jego współczesnych mieszkańców. Ukazuje społeczne zróżnicowania interpretacji przeszłości i wielość sposobów na jaki może ona wpływać na codzienne życie.
Pamięć zbiorowa społeczeństwa polskiego w okresie transformacji
Piotr Tadeusz Kwiatkowski
Socjologowie polscy już od początku lat sześćdziesiątych XX wieku systematycznie podejmowali temat ,,żywej historii" - oddziaływania przeszłości na żyjące pokolenia. W ostatnich dekadach tematyka ta zyskała na znaczeniu, a w wielu krajach toczą się poważne, a często trudne i bolesne dyskusje o różnych sposobach reprezentowania zbiorowego doświadczenia. Prace przygotowane w ramach projektu badawczego ,,Współczesne społeczeństwo polskie wobec przeszłości" wnoszą do socjologicznej debaty propozycje teoretycznego ujęcia pamięci zbiorowej, podsumowania badań dawniejszych, nowe ustalenia empiryczne oraz wynikające z nich pytania i hipotezy. Książka Pamięć zbiorowa społeczeństwa polskiego w okresie transformacji prezentuje przemiany postaw Polaków wobec przeszłości obserwowane od końca PRL do 2004 roku, gdy Polska weszła do Unii .Europejskiej, a w życiu publicznym krystalizowała się idea budowy IV RP. Autor, socjolog, pracownik Instytutu Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego (1980-1995), CBOS (1985-1991), a od 1991 Instytutu Badania Opinii i Rynku Pentor Research International, analizuje ,,potoczną" pamięć zbiorową - postrzeganie i doświadczanie przeszłości przez ,,przeciętnych ludzi" niezajmujących się zawodowo historią. W swojej pracy wykorzystuje różnorodne materiały: badania socjologiczne, sondaże opinii publicznej, publikacje prasowe i wiele innych źródeł. W pierwszych rozdziałach skupia się na funkcjonowaniu pamięci zbiorowej w życiu codziennym. Pisze o tradycji rodzinnej, ,,utowarowieniu" przeszłości postępującym wraz z rozwojem gospodarki rynkowej oraz o ruchu rekonstrukcji historycznych - nowego typu działaniach społecznych zorientowanych na odtwarzanie wybranych fragmentów dziejów. Dalsze rozdziały dotyczą przemian kanonu tradycji narodowej, a także tematów, które po roku 1989 budziły wiele dyskusji i wywoływały silne emocje - postrzegania i oceny PRL oraz funkcjonowania w pamięci Polaków stanu wojennego wprowadzonego 13 grudnia 1981 roku. Ta książka to rozważny głos w polskiej debacie o polityce historycznej. Wnosi też wiele do rozumienia procesów kształtowania się tożsamości zbiorowych.
Państwo narodowe w perspektywie wspólnoty europejskiej
Joanna Ewa Ziółkowska
Pojęcie państwa w epoce nowożytnej zajmowało pozycję centralną w dyskursie politycznym i wyznaczało funkcje oraz miejsce innych pojęć, a także zachodzących między nimi relacji. Nowożytna idea państwa nie tylko umożliwiała jednostkom identyfikację ze wspólnotą i aktywne uczestniczenie w polityce, lecz także gwarantowała poczucie bezpieczeństwa. Jednak współcześnie państwo utraciło ten status - wraz ze zmianą formy politycznej wspólnoty i warunków samej działalności politycznej. Na płaszczyźnie praktyki politycznej pojęcie państwa narodowego zaatakowane zostało zarówno przez zwolenników globalizacji, jak i jej przeciwników - propagatorów regionalizacji. Natomiast na gruncie teorii politycznej partykularyzm państwa narodowego okazuje się trudny do pogodzenia z uniwersalizmem praw człowieka. Joanna Ewa Ziółkowska (ur. 1979) - doktor nauk humanistycznych, studiowała filozofię oraz dziennikarstwo na Uniwersytecie Warszawskim; zajmuje się filozofią polityki i analizą procesów społecznych.
Paradoksy idei reprezentacji politycznej
Andrzej Waśkiewicz
Książka Andrzeja Waśkiewicza dotyczy jednej z kluczowych idei związanych z demokracją - idei reprezentacji. Kiedy dzisiaj mówimy o kryzysie demokracji, w istocie najczęściej mamy na myśli kryzys instytucji reprezentacji. Andrzej Waśkiewicz z perspektywy historyka idei pokazuje znakomicie narodziny i rozwój idei reprezentacji, zwłaszcza przed jej zinstytucjonalizowaniem w demokracji przedstawicielskiej, a także problemy związane z funkcjonowaniem instytucji reprezentacji we współczesnym państwie. Dzięki tej wyczerpującej, świetnie napisanej książce możemy się zastanowić, czy słabościom reprezentacji jesteśmy w stanie jakoś zaradzić, do jakich historycznych dzieł i autorów powinniśmy się odwołać oraz na jakie pytania związane z ideą demokracji musi jeszcze odpowiedzieć myśl polityczna, by kwestia reprezentacji została potraktowana poważnie. Nie jest to książka wyłącznie dla specjalistów, gdyż zarówno z ideą, jak i instytucją reprezentacji mamy przecież wszyscy do czynienia na co dzień. Marcin Król
Paradoksy ponowoczesności. O starciach płci, religii, tozsamości, norm i kultur
Anna Jawor
Dobrze pomyślana, solidnie podbudowana intelektualnie i rzetelnie skonstruowana pokoleniowa refleksja nad kulturą tu i teraz, w której z pewnością rozpoznają się czytelnicy. prof. dr hab. Wojciech Józef Burszta Jesteśmy świadkami przejścia ponowoczesnego, które sprawia, że kulturę przestaje się utożsamiać ze zbiorowością ludzi żyjących w jej obrębie i dzielących jednakowy system normatywny, jest ona raczej kojarzona z mnogością i różnorodnością ich wyborów. Autorzy niniejszej publikacji ukazują rozmaite paradoksy z tym związane występujące w różnych obszarach świata/życia: religijności, seksualności, przemian męskości i kobiecości, konsumpcjonizmu, korporacjonizmu, jednostkowej tożsamości, kultury masowej i sztuki. Prezentują zarazem swoistą walkę między zjawiskami takimi jak fast-food i slow food, kultura ,,wysoka" i popularna, heteronorma i wielość norm, a także różne praktyki oporu w ramach tych starć. Ostatecznie jednak zostawiają Czytelnika z nadzieją, że warto postrzegać przejście ponowoczesne nie tyle przez pryzmat kryzysów, jak to się powszechnie czyni, ile widzieć w nim proces - by tak rzec - dezintegracji pozytywnej w makroskali. W tomie publikują: Zuzanna Grad, Izabela Handzlik, Anna Hebda, Anna Jawor, Marta Karczewska, Lidia Lechnio, Michał Jan Lutostański, Natalia Mojzych, Magdalena Skrętkowicz, Joanna Stępniewska, Aleksander Wasiak-Radoszewski, Piotr Zańko.
Parlamenty narodowe w systemie politycznym Unii Europejskiej
Karolina Borońska-Hryniewiecka
Książka jest całościową analizą ważnej i skomplikowanej kwestii - roli parlamentów narodowych państw członkowskich w systemie politycznym Unii Europejskiej. (...) Autorka wykorzystuje swoją głęboką wiedzę, łącząc znajomość światowej literatury przedmiotu i systematyczne obserwacje europejskiej polityki. Opinie i diagnozy dotyczące przyszłości procesów politycznych formułuje z zachowaniem akademickiej dyscypliny intelektualnej. prof. dr hab. Zdzisław Mach, Uniwersytet Jagielloński Autorka zajmuje się tematem niezbyt często podejmowanym przez polskich uczonych, w sposób ciekawy pod względem teoretycznym, metodologicznym i empirycznym. Przedstawia wiele nieznanych szerzej informacji, np. na temat tzw. zielonej kartki i horyzontalnej współpracy parlamentów narodowych w UE. Formułuje frapujący problem badawczy: czy parlamenty narodowe powinny zwiększać swoją rolę w polityce europejskiej, a jeśli tak, czy będzie to raczej sprzyjać integracji, czy też przyczyni się do obniżenia skuteczności procesów decyzyjnych w UE, a tym samym utrudni integrację. prof. dr hab. Tomasz Grzegorz Grosse, Uniwersytet Warszawski Monografia ta stanowi nader udane połączenie spójnej perspektywy teoretycznej oraz pogłębionej analizy porównawczej z wykorzystaniem nowych danych empirycznych. Autorka konfrontuje rosnącą popularność polityczno-normatywnego postulatu zwiększenia roli parlamentów narodowych w systemie politycznym Unii Europejskiej z faktycznym zaangażowaniem parlamentów w sprawy europejskie. Stawia kluczowe pytanie o to, na ile parlamenty pełnią rolę autonomicznych aktorów i agentów demokratyzacji unijnego systemu decyzyjnego, a na ile pozostają agentami egzekutywy, reprodukując i pogłębiając unijny deficyt demokracji. dr hab. Agnieszka Cianciara, prof. ISP PAN
Partie populistyczne w Czechach i na Słowacji
Kinga Wojtas
Niniejsza książka stanowi próbę odpowiedzi na pytanie, czy w systemie partyjnym Czech i Słowacji funkcjonują i - co istotne - uzyskują polityczną relewancję ugrupowania populistyczne. W celu zawężenia opisu zjawisk populistycznych charakteryzujących systemy partyjne stworzony został nowy model partii populistyczno-marketingowych. Założeniem tego wywodu jest teza, że Słowacy są bardziej niż Czesi podatni na mobilizację populistyczną, określaną jako nowy populizm, co znajduje swój wyraz w systemach partyjnych tych państw. Autorka weryfikuje tę tezę, analizując uwarunkowania historyczne (okresu I Republiki Czechosłowackiej i okresu komunistycznego), społeczne, instytucjonalne oraz specyfikę rywalizacji. Za przykłady partii populistyczno-marketingowych służą trzy partie słowackie: Partia Obywatelskiego Porozumienia (SOP), Smer i Porozumienie Nowego Obywatela (ANO). Kinga Wojtas - doktor nauk humanistycznych w zakresie politologii. Absolwentka Instytutu Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego. Badaczka systemów politycznych i partyjnych Europy Środkowej. Adiunkt na Wydziale Studiów Politycznych w Wyższej Szkole Biznesu - National Louis University z siedzibą w Nowym Sączu.
Partycypacja wyborcza w Polsce
Mikołaj Cześnik
Polska demokracja znalazła się w kryzysie. Wadliwie działają główne instytucje państwa. Nie są w stanie należycie wypełniać swoich podstawowych funkcji, przez co społeczne zaufanie do nich spada do niepokojąco niskiego poziomu. Jednym z elementów kryzysu jest nikłe uczestnictwo obywateli w demokratycznych procedurach, owocujące poważnym deficytem legitymizacyjnym. Warto się zastanowić, dlaczego tak wielu Polaków rezygnuje z prawa głosu, kim oni są, co decyduje o ich zachowaniu etc. Dlaczego Polska różni się tak bardzo pod względem frekwencji nie tylko od demokracji zachodnioeuropejskich, lecz także od innych krajów postkomunistycznych. O tym właśnie pisze Mikołaj Cześnik w swej książce.
Patologia społeczna. Perspektywa geograficzna
Tomasz Wites
Praca jest swoistym kompendium wiedzy na temat istoty i badań zjawisk określanych mianem patologii społecznych. (...) Stanowi cenną pozycję w polskim piśmiennictwie geograficznym. Autor ujmuje problem patologii społecznej w sposób szeroki i wyczerpujący. Podejmuje próbę nie tylko zestawienia różnych perspektyw i ujęć badawczych, lecz także uporządkowania tego rozległego materiału. dr hab. Iwona Sagan, prof. UG Książka Tomasza Witesa wprowadza nowy wymiar teoretyczny i w tym sensie jest oryginalna i wnosi istotne wartości do rozwoju geografii. (...) Podjęty w niej problem patologii społecznej ma istotne znaczenie dla teorii i metodologii geografii, ma także znaczenie praktyczne. Autor postanowił osadzić problem zarówno w ujęciach obecnie już historycznych, jak i współcześnie dominujących. dr hab. Stanisław Mordwa, prof. UŁ Tomasz Wites - geograf, pracownik Wydziału Geografii i Studiów Regionalnych Uniwersytetu Warszawskiego, sekretarz Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Geograficznego. Specjalizuje się w geografii człowieka. Autor książki Wyludnianie Syberii i rosyjskiego Dalekiego Wschodu (2007), stypendysta tygodnika ,,Polityka", Fundacji na Rzecz Nauki Polskiej, laureat wielu innych nagród.
Percepcja Ja w relacjach interpersonalnych. O metapercepcji i poczuciu transparentności
Elżbieta Stojanowska
Autorka przedstawia w monografii swoje badania dotyczące samowiedzy jednostki. Koncentruje się na dwóch procesach: metapercepcji - co myślą o niej inni oraz poczuciu transparentności własnej osoby - co inni o niej wiedzą. Badania eksplorują sytuacyjne, osobowościowe oraz związane z płcią uwarunkowania aktualnej i pożądanej percepcji Ja w relacjach interpersonalnych, jak również konsekwencje obu procesów dla autoprezentacji jednostki i jej zadowolenia z relacji. Badania opisywane w książce w większości mają charakter eksperymentalny. O znakomitym warsztacie metodologicznym świadczą dobrze uzasadnione hipotezy, pomysłowe manipulacje eksperymentalne. Monografia posiada również walory dydaktyczne, ze względu na wręcz modelowe prezentowanie wyników badań. Może być ważną pozycją w kształceniu studentów psychologii. fragment recenzji profesor dr hab. Anny Kwiatkowskiej Przedstawiony dorobek empiryczny stanowi istotny wkład w rozumienie zjawisk związanych z wpływem percepcji Ja, transparentności i sposobów konstruowania Ja na przetwarzanie informacji społecznych, których źródłem jest partner. Autorka zbudowała zwarty program badawczy, w którym dominują dobrze zaplanowane badania eksperymentalne realizowane w schemacie badań indywidualnych. Książka adresowana jest do grona czytelników zainteresowanych problematyką Ja. Stanowi zarówno wartościową pozycję naukową, jak i użyteczne źródła materiałów do wykorzystania w dydaktyce uniwersyteckiej. fragment recenzji profesor dr hab. Anny Szuster-Kowalewicz
Tomasz Zarycki
Peryferie postrzegane są tradycyjnie jako uzależnione od centrów i skazane na niesamodzielność. W książce przedstawiono odmienne podejście, które wskazuje, że zależności centro-peryferyjne są zawsze dwustronne, a życie społeczne na peryferiach nie może być postrzegane wyłącznie jako pasywna reakcja na bodźce płynące z centrów. Ujęcie to - interakcyjne czy też kontekstowe - odwołuje się do nowych koncepcji, jakie pojawiają się w naukach społecznych, głównie w socjologii, geografii społecznej oraz analizie dyskursu. Ilustracją opisywanego paradygmatu jest analiza relacji symbolicznych pomiędzy Warszawą a trzema polskimi metropoliami: krakowską, poznańską i górnośląską. Tomasz Zarycki, dr hab., pracuje w Instytucie Studiów Społecznych Uniwersytetu Warszawskiego. Zajmuje się socjologią polityki i kultury, geografią polityczną oraz analizą dyskursu. Jest autorem kilku książek, m.in.: Nowa przestrzeń społeczno-polityczna Polski (1997), Region jako kontekst zachowań politycznych (2002) oraz Kapitał kulturowy. Inteligencja w Polsce i w Rosji (2008), a także licznych artykułów publikowanych w znanych czasopismach: ,,Communist and Post-Communist Studies", ,,East European Politics and Societies", ,,Europe-Asia Studies", ,,GeoForum", ,,Journal of Communist Studies and Transition Politics", ,,Russian Education & Society" oraz ,,Theory and Society". Prowadził badania w wielu instytucjach zagranicznych w Holandii, Rosji, Szwecji, USA i Wielkiej Brytanii.
Katarzyna Schier
Książka Katarzyny Schier Piękne brzydactwo - psychologiczna problematyka obrazu ciała i jego zaburzeń to pierwsza w Polsce naukowa monografia na ten temat. Autorka odwołuje się do różnych perspektyw - kulturowej, rodzinnej i wewnątrzpsychicznej, przedstawia dane z literatury, wyniki badań empirycznych oraz studia osób (przypadków). Stawia tezę, że zaburzenia psychosomatyczne są pomostem między ciałem i psychiką. Zdaniem Katarzyny Schier ,,ciało jest składane w ofierze, jest poświęcane po to, aby człowiek nie konfrontował się z psychicznym bólem"; to m.in. próba ochrony w umyśle dobrego wizerunku najbliższych osób. W książce analizowane są różne sposoby modyfikacji obrazu ciała, prowadzące do tego, że Brzydactwo ma szansę stać się Piękne. Książka dr hab. Katarzyny Schier traktuje o kształtowaniu się obrazu ciała, jego zaburzeniach i sposobach modyfikacji. Jest kolejnym dziełem autorki podejmującej trudną problematykę zaburzeń psychosomatycznych. Jest książką znakomitą, przybliżającą czytelnikowi tę problematykę, między innymi także dzięki niezwykle jasnemu językowi, bogatemu w piękne metafory i wnikliwym opisom klinicznym stanowiącym ilustrację tez teoretycznych.
Pisarze z NRD wobec przełomowych wydarzeń w Europie Środkowo-Wschodniej
Magdalena Latkowska
Autorka w kompetentny sposób i w szerokim ujęciu relacjonuje najważniejsze aspekty reakcji wschodnioniemieckich twórców na przełomowe w bloku wschodnim wydarzenia społeczno-polityczne. (...) Ciekawe rozważania Magdaleny Latkowskiej dotyczą wydarzeń 1956 roku. Poznański Czerwiec i polski Październik stały się już wcześniej przedmiotem zainteresowania polskich i niemieckich badaczy. Autorka wprowadza do dyskursu nowe informacje i poszerza go o wcześniej nieuwzględnioną (lub wykorzystywaną w ograniczonym stopniu) bazę źródłową. Bardzo ważnym elementem publikacji jest zwrócenie uwagi na XX Zjazd KPZR w Moskwie. W połączeniu z analizą recepcji wydarzeń na Węgrzech otrzymujemy kompleksowy obraz reakcji wschodnioniemieckich pisarzy na niepokoje roku 1956 w obozie socjalistycznym. Jeszcze większe zainteresowanie badaczy wywołały wschodnioniemieckie reakcje na rozwój sytuacji w Polsce w okresie Solidarności. Badając postawy literatów, autorka uwzględniła w tym kontekście dodatkowo pisarzy pochodzących z NRD, którzy wyemigrowali do drugiego państwa niemieckiego, np. Ericha Loesta, Wolfa Biermanna, Jürgena Fuchsa, Ulricha Schachta. Najważniejszymi i najlepiej ukazanymi spośród przedstawionych wydarzeń są niepokoje towarzyszące Praskiej Wiośnie 1968 roku. Pionierskie - w kontekście polskich badań - opracowanie w pełni ukazuje skalę różnorodnych reakcji związanych z publiczną działalnością literatów, sygnalizując przy tym ewolucję postaw skorelowaną z rozwojem sytuacji politycznej. Z recenzji wydawniczej dr. hab. Dariusza Wojtaszyna
Laura Kochel
Książka Laury Kochel jest ważnym głosem w dyskusji nad przyszłością planowania krajobrazu miast. Wnikliwa, wieloaspektowa analiza dobrych praktyk na przykładzie systemu planowania i projektowania krajobrazu Berlina w kontekście walorów przyrodniczych, ale przede wszystkim wizerunku miasta może zainspirować podobne działania w Polsce. Autorka wykazała się dociekliwością i pasją w przeprowadzanych badaniach, co zaprocentowało klarownym i logicznym wywodem. dr hab. inż. arch. Irena Niedźwiecka-Filipiak, prof. Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu Laura Kochel podejmuje temat planowania krajobrazu jako kluczowego elementu zrównoważonej urbanizacji. Analizuje opracowania planistyczne dotyczące ochrony i kształtowania krajobrazu Berlina. (...) Praca jest niezwykle aktualna i potrzebna, dotyka zagadnień związanych z jakością życia w miastach. prof. dr hab. inż. arch. Agata Zachariasz, Politechnika Krakowska
Dorota Jopek
Nowy Jork w studiach miejskich zajmuje miejsce wyjątkowe i wielokrotnie poddawany był analizie. Bodaj najbardziej syntetyczną opinię na jego temat sformułował Rem Koolhaas, nazywając Manhattan dwudziestowiecznym kamieniem z Rosetty, czym nawiązał do odczytanych niegdyś hieroglifów i do tajników kultury starożytnego Egiptu. (...) Autorka podeszła do tematu od strony na ogół słabo rozpoznanej, a mianowicie od strony przepisów, które pozostają w cieniu, a leżą u podstaw tej niezwykłej formacji przestrzennej, jaką jest Manhattan. Każdy, kto poszukując wiedzy o Nowym Jorku, nie zamierza poprzestać na ogólnych, mniej lub bardziej znanych informacjach i próbuje dotrzeć do sedna procesów kształtujących krajobraz tego miasta, znajdzie w książce Doroty Jopek to, czego szuka. Cennym atrybutem pracy jest zbiór informacji z pierwszej ręki, będących pokłosiem kilkuletniej praktyki architektonicznej w Nowym Jorku. Prof. dr hab. inż. arch. Aleksander Böhm