Wydawca: Wydawnictwo Naukowe Scholar

Mniejszości narodowe i etniczne w Polsce w świetle wyników Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań z 2021 roku

Sławomir Łodziński, Kamila Dolińska, Ewa Michna

W tekstach poświęconych ustawowo uznanym mniejszościom narodowym i etnicznym oraz mniejszościom językowym autorzy analizują zmiany liczebności grup i politykę prowadzoną przez ich liderów. W tomie zawarte są też opracowania skupione na ujawnionych w Narodowym Spisie Powszechnym nowych tożsamościach regionalnych. Ich pojawienie się, a może publiczna artykulacja, świadczy z jednej strony o silnym emocjonalnym związku z obszarem zamieszkania, traktowanym jako mała ojczyzna. Z drugiej strony jest oznaką istnienia społeczeństwa obywatelskiego, którego członkowie otwarcie sygnalizują swoją tożsamość regionalną inną niż dominująca. prof. dr hab. Maria Szmeja Społeczeństwo polskie, do niedawna uznawane za narodowo i etnicznie niemal homogeniczne, nieuchronnie podlega postępującemu zróżnicowaniu, toteż dostarczenie rzetelnej wiedzy w tym względzie staje się nieodzownym warunkiem wypracowania przez państwo i przyswojenia przez ogół jego mieszkańców odpowiednich strategii postępowania. Wspomniana dyferencjacja ma dziś w większym stopniu charakter migracyjny aniżeli autochtoniczny (...). dr hab. Marcin Dębicki Autorki i autorzy: Mariola Abkowicz, Marcin Dębicki, Kamilla Dolińska, Grzegorz Janusz, Natalia Jaroszek, Przemysław Kilian, Sławomir Łodziński, Michał Łyszczarz, Julita Makaro, Ewa Michna, Małgorzata Mieczkowska, Janusz Mieczkowski, Ewa Nowicka, Justyna Okrucińska, Wojciech Połeć, Paweł Popieliński, Katarzyna Warmińska

Mobbing w stosunkach pracy

Helena Szewczyk

Monografia stanowi wszechstronną analizę problematyki prawnej ochrony przed mobbingiem w stosunkach pracy w społecznej gospodarce rynkowej po wejściu Polski do Unii Europejskiej. Zawiera omówienie podstaw prawnych ochrony przed mobbingiem ze szczególnym uwzględnieniem zagadnień dotyczących pojęcia mobbingu w świetle kodeksu pracy oraz zakresu odpowiedzialności pracodawcy na gruncie prawa pracy. Opisuje również zagadnienie mobbingu w aspekcie naruszenia dóbr osobistych pracowników, gwarancje prawne ochrony przed mobbingiem w prawie cywilnym i w prawie karnym oraz przeciwdziałanie mobbingowi za pomocą środków pozaprawnych. W książce przedstawiono charakterystykę środków prawnych, za pomocą których realizowana jest ochrona prawna pracowników przed mobbingiem, a także praktyczne mechanizmy służące tej ochronie na drodze sądowej. Helena Szewczyk - doktor habilitowany nauk prawnych, radca prawny, ekonomistka, pracownik naukowo-dydaktyczny w Katedrze Prawa Pracy i Polityki Socjalnej na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Stypendystka zagranicznych uniwersytetów. Autorka wielu publikacji naukowych z zakresu prawa pracy, prawa urzędniczego oraz prawa ubezpieczeń społecznych. Jest aktywnym wykładowcą, praktykiem oraz ekspertem.

MOBILITY TO THE EDGES OF EUROPE: The Case of Iceland and Poland

Dorota Rancew-Sikora, Unnur Dís Skaptadóttir, Anna Wojtyńska,...

Although there are many ways in which tourism and migration are interconnected, current research focuses mainly on either one or the other. Tourism is commonly linked to leisure and business, while migration is generally associated with work, politics, and culture. In fact the boundaries between tourism and migration are not often clear cut and the consequences of different kinds of mobility are not obvious. This book emphasizes the importance of blurring the boundaries between different kinds of mobility in social research and broadens our understanding of migrants and tourists as interconnected social categories, placing Poland and Iceland at the centre of the inquiry. Based on a collaborative project carried out by researchers from these two countries, it examines leisure and tourist activities of migrants, their perceptions of nature in Iceland and the UK, the changing image of migrants and tourists in Iceland, and the evolving attitude towards Iceland as a tourist destination. Dorota Rancew-Sikora, is a sociologist and anthropologist, Associate Professor at the University of Gdansk, and chair of the Section of Social Anthropology in the Polish Sociological Association. She is the author of two books (in Polish): Conversation analysis as a research method of everyday talk (2007) and Understanding big game shooting (2009); and the editor or co-editor of four others: A travel and a place from the perspective of anthropology (2009); Creations and nostalgia: Anthropological view on traditions in modern contexts (2009); A city or not a city: Notes about a town as a socio-cultural hybrid (2010); and The social meanings of identity, place, and time of life (2013). She is interested in qualitative research, conversation and discourse analysis, social and cultural theory, human-nature relationships, quality of life, and mobility studies. Unnur Dís Skaptadóttir is a Professor of Anthropology at the University of Iceland. Her main research interests include mobility, integration processes, transnational ties, and questions of borders and boundaries. Skaptadóttir has conducted research among different groups of migrants in Iceland in recent years, such as Poles and Filipinos. She has mostly focused on work migration, family reunion, and transnational relations, applying multi-sited ethnographic field work. She has published articles and book chapters on these topics. Other authors: Anna Wojtyńska, Harald Schaller, Kristín Loftsdóttir, Anna Karlsdóttir, Gunnar THór Jóhannesson, Małgorzata Irek, Anna Horolets, Magdalena Gajewska, Karolina Ciechorska-Kulesza, Agata Bachórz.

Mobilizacja etniczności

Marta Faustyna Chmielevska, Katarzyna Czarnecka, Tomasz Detlaf,...

To książka ważna dla badań etnicznych, zwłaszcza w kontekście zderzenia twardych danych spisowych z miękkimi danymi wynikającymi z szacunków. Niezależnie od oceny samej metodologii spisu i jego wyników, dane spisowe są - nie tylko w przypadku Polski - podstawą polityki podejmowanej wobec uznanych mniejszości przez władze publiczne. prof. dr hab. Grzegorz Janusz Autorzy ze znawstwem przedstawiają bardzo różne zagadnienia spisowe (...). Mowa przede wszystkim o działaniach podejmowanych przez organizacje społeczne mniejszości narodowych i etnicznych w okresie poprzedzającym spis i w trakcie spisu, o współpracy z Głównym Urzędem Statystycznym i z władzami lokalnymi, przebiegu samego spisu w zakresie pytań o narodowość i przynależność etniczną, język domowy i wyznanie oraz obywatelstwo i kraj urodzenia. Podjęta została także ocena metodyki spisu, w tym samospisu internetowego, a także kwestia oczekiwań dotyczących liczebności danej społeczności w spisie. dr hab. Lech Nijakowski, prof. ucz. Autorzy: Marta Faustyna Chmielevska, Katarzyna Czarnecka, Tomasz Detlaf, Kamilla Dolińska, Andrzej Jekaterynczuk, Grzegorz Kuprianowicz, Sławomir Łodziński, Julita Makaro, Ewa Michna, Janusz Mieczkowski, Natalia Niedźwiecka-Iwańczak, Ewa Nowicka, Justyna Okrucińska, Wojciech Połeć, Paweł Popieliński, Wojciech Tkaczuk, Katarzyna Warmińska, Tomasz Wicherkiewicz.

Modi memorandi

Magdalena Saryusz-Wolska, Robert Traba

Nie ma tego rodzaju leksykonu w literaturze polskiej i światowej. Opracowało go wspólnie 101 autorów, wśród których są historycy, socjologowie, kulturoznawcy i przedstawiciele innych dyscyplin nauk humanistycznych i społecznych, pracujący w kilkudziesięciu ośrodkach naukowych w Polsce i za granicą. Przedmiotem 180 haseł tej publikacji są język i tradycja badań pamięci. Leksykon porządkuje wiedzę na temat form reprezentacji historii, jej kulturowego znaczenia oraz obecności przeszłości w teraźniejszości. Modi memorandi. Leksykon kultury pamięci - to znakomity i nowatorski wynik współpracy wielodyscyplinowego zespołu wybitnych specjalistów. Pozwala nam odkryć nowy kontynent w świecie ludzkiej aktywności i humanistycznej refleksji: kulturę pamięci - i równocześnie wyposaża nas w narzędzia do jego poznania. ,,Kultura pamięci" okazuje się nie tyle osobnym terytorium, co istotnym wymiarem całej kultury. A także czymś jeszcze: odkrywczym i spójnym zarazem sposobem jej czytania i rozumienia, który wykracza poza partykularyzmy poszczególnych dyscyplin czy orientacji badawczych. Czyni to z Leksykonu tyleż niewątpliwy dowód sukcesu prawdziwie transdyscyplinarnych badań (ciągle rzadkich w humanistyce), co niezbędne, nowoczesne kompendium, które powinno znaleźć się pod ręką - i w badawczym ,,wyposażeniu" - każdego współczesnego humanisty. Prof. dr hab. Ryszard Nycz

Mojżesz Mendelssohn i potomność

Martina Steer

Tytuł oryginału: Moses Mendelssohn und seine Nachwelt. Eine Kulturgeschichte der jüdischen Erinnerung Seria Klio w Niemczech, t. 28 Książka wydana wspólnie z Niemieckim Instytutem Historycznym w Warszawie Żydowski filozof oświeceniowy Moses Mendelssohn pozostawał postacią kontrowersyjną jeszcze długo po swojej śmierci: jedni widzieli w nim wizjonera dającego początek lepszej przyszłości, inni zaś winili go za upadek judaizmu. Martina Steer napisała pierwszą całościową analizę fenomenu Mendelssohna jako zbiorowego miejsca pamięci od momentu jego śmierci w 1786 r. do czasów narodowego socjalizmu w Niemczech. Na przykładzie obchodów jubileuszowych organizowanych na jego cześć w Niemczech, Polsce i USA autorka pokazuje związki między pamięcią o Mendelssohnie w tych krajach i przedstawia go jako jedno z najsilniej oddziałujących żydowskich miejsc pamięci. Martina Steer pracuje na Uniwersytecie Wiedeńskim, gdzie zajmuje się historią Żydów i Europy. Wykładała także na Uniwersytecie Europejskim we Florencji, była stypendystką licznych instytucji naukowych w Europie i Stanach Zjednoczonych. Jest autorką biografii Berthy Badt-Strauss, jednej z najbardziej znanych niemieckich dziennikarek międzywojnia i jednocześnie działaczki syjonistycznej.

Mój Dybuk. W poszukiwaniu tożsamości: drogi, bezdroża, dygresje

Włodzimierz Herman

Włodzimierz Herman opowiada o swoim życiu i fascynacji przenikaniem się dwóch kultur, polskiej i żydowskiej, z których się wywodzi. Opowieść tę ilustruje własnym przekładem dramatu Dybuk An-skiego. Czytelnik odnajdzie w tej książce obraz świata, którego już nie ma, lecz który żyje nadal w ludzkiej pamięci, w malarstwie, muzyce, w dziełach literackich i w dalszym ciągu wpływa na stosunki polsko-żydowskie. Włodzimierz Herman, ur. w 1937 r., ukończył historię na Uniwersytecie Wrocławskim i reżyserię w PWST w Warszawie, reżyser i kierownik artystyczny Studenckiego Teatru Kalambur we Wrocławiu (1962-1968). Po studiach pracował jako reżyser w Teatrze Polskim we Wrocławiu. W 1970 r. w związku z falą politycznego antysemityzmu w Polsce wyemigrował i osiadł ostatecznie w Danii, gdzie po okresie pracy reżyserskiej w Zurychu zrealizował ponad sto produkcji na scenach eksperymentalnych i w większych teatrach. Reżyserował m.in. prapremiery sztuk polskich i rosyjskich autorów. Swoje projekty artystyczne realizował na scenach Teatru Królewskiego w Kopenhadze, inscenizował Hamleta (we współpracy z Janem Kottem), reżyserował Ambasadora Sławomira Mrożka (prapremiera europejska), dla Teatru Radia Duńskiego przygotował słuchowiska na podstawie Szewców Witkacego i jednoaktówek Mrożka. Reżyserował w Nowym Jorku, Moskwie, Budapeszcie i w Szwecji. W 2000 r. został odznaczony przez Prezydenta RP Krzyżem Kawalerskim Orderu Zasługi za wkład w polską kulturę i promowanie polskiego teatru za granicą. Po przejściu na emeryturę nadal uczestniczy w życiu kulturalnym i teatralnym oraz udziela się w środowisku polskim i żydowskim Danii. Opublikował pierwszy przekład z języka jidysz na duński sztuki Dybuk. Między dwoma światami An-skiego (Multivers, Kopenhaga 2012). Został laureatem prestiżowej nagrody teatralnej im. Hermana Banga, a po wieloletniej przerwie w kontaktach z polskim teatrem zaprezentował w Warszawie w 2014 r. swój filozoficzno-literacki kabaret Kierkegaard, czyli z papierów jeszcze żyjącego, we współpracy z aktorami warszawskiego Teatru Narodowego. Jego książkę Filozof na scenie, czyli moja przygoda teatralna z Kierkegaardem. Wrocławska nostalgia wydano we Wrocławiu (ATUT 2015).

Muzyczne preferencje a wrażliwość etyczna i światopoglądy młodzieży

Bartosz Danecki, Adam Bartoszek

Gdy jesteśmy młodzi, chłoniemy zewsząd wiedzę, niezależnie od kanału, jakim jest przekazywana. Mamy jej głód, chcemy zrozumieć otaczającą rzeczywistość, by móc sobie w niej poradzić. Między innymi to właśnie muzyka jako medium służy za narzędzie do poznawania świata i uzyskania poczucia bycia we wspólnocie. Pełni funkcję nośnika, który utrwala poczucie zakorzenienia, buduje światopogląd i system wartości. Staje się dla młodych ludzi źródłem wsparcia psychicznego, siłą organizującą ich codzienne życie, a nierzadko i częścią tożsamości. ,,Rola muzyki w dojrzewaniu młodzieży jest kolosalna. Autorzy opisują tę rolę w kategoriach praktyki kulturowej nasyconej znaczeniami. Ciekawie przedstawiają, jak konkretne przekonania światopoglądowe przekładają się na preferowane przez młodzież gatunki muzyczne, a sięgnięcie do figury idola pokazuje, na ile jest ona dziś - w dobie informacyjnego przeciążenia - aktualna i wzorcotwórcza" [z recenzji dr hab. Magdaleny Szpunar, prof. UJ]

Muzykoterapia dzieci przedwcześnie urodzonych i ich rodzin

Łucja Bieleninik, Konieczna-Nowak Ludwika

Rosnąca liczba badań i raportów klinicznych dostarczają bogatej wiedzy na temat efektywności muzykoterapii u wcześniaków. Coraz więcej wiemy jak interpretować zmiany rozwojowe niemowląt, czy to dzięki postępowi technologii obrazowania, czy poprzez bezpośrednie obserwowanie zachowań dziecka, takich jak płacz, jedzenie. Od niedawna w badaniach i działaniach klinicznych uwzględnia się rolę rodziców w procesie psychoterapii za pomocą muzyki. (...)|Przedstawiona Czytelnikowi książka jest kompleksowym spojrzeniem na kulturę i kontekst muzykoterapii na Oddziale Intensywnej Terapii Noworodka. Ten kontekst praktyki jest już obecny w Polsce. Wezwanie Redaktorów tej książki zostało wysłuchane. Joanne Loewey The Louis Armstrong Center for Music & Medicine, Mount Sinai Beth Israel oraz Icahn School of Medicine at Mount Sinai (USA) Do lektury książki zapraszamy muzykoterapeutów i studentów muzykoterapii oraz innych specjalistów klinicznych pracujących na OITN, w tym psychologów, pielęgniarki, neonatologów, pediatrów i innych pokrewnych pracowników służby zdrowia, a także rodziców, którzy pragną poszerzyć swoją wiedzę na temat efektywności muzykoterapii i korzyści, jakie można zaczerpnąć z uczestnictwa w sesjach muzykoterapeutycznych. Informacje zawarte w opracowaniu mogą być źródłem inspiracji również dla tych badaczy, którzy chcą się przyczynić do powstania kolejnych badań klinicznych weryfikujących efektywność tej niefarmakologicznej formy interwencji w dziedzinie zdrowia najmłodszych pacjentów, którymi są wcześniaki. (...) Publikacja podzielona została na pięć części. Następujące po sobie części i rozdziały w zamyśle tworzą spójną narrację, jednak każdy element stanowi jednocześnie samodzielną całość. Książkę można zatem czytać w całości lub zgłębiać poszczególne jej fragmenty, zależnie od zainteresowań Czytelnika i jego perspektywy. Pozostajemy z nadzieją, że lektura przyczyni się do profesjonalizacji i popularyzacji muzykoterapii w Polsce, dostarczając interdyscyplinarnej wiedzy zarówno środowiskom medycznym i terapeutycznym, jak i rodzicom wcześniaków. ze Wstępu W tomie publikują: Łucja Bieleninik, Mariola Bidzan, Anna A. Bukowska, Magdalena Chrzan-Dętkoś, Darcy DeLoach, Michael Detmer, Mark Ettenberger, Claire Ghetti, Friederike Haslbeck, Ludwika Konieczna-Nowak, Justyna Kwaśniok, Ilona Poćwierz-Marciniak, Joanna Preis-Orlikowska, Krzysztof Stachyra, Alexandra Ullsten.

My Portret psychologiczno-społeczny Polaków z polityką w tle

Krystyna Skarżyńska

Książka Krystyny Skarżyńskiej jest obszernym studium przedstawiającym wyniki jej badań nad społeczeństwem polskim prowadzonych na przestrzeni ostatnich 30 lat. Prezentowane badania pozwalają zrozumieć jak myśli, odczuwa i działa społeczeństwo polskie, a także jak owo myślenie, odczuwanie i działanie ewoluowało w ciągu ostatnich kilku dekad. Dla recenzenta szczególnie interesująca była lektura fragmentów przedstawiających koncepcje ,,fałszywej powszechności", ,,kolektywnego narcyzmu" i ,,narodowej wiktymizacji"; odróżnienie różnych typów instytucji, do których ma się (bądź nie) zaufanie; czy zawierających porównanie różnych typologii pojmowania wolności. Bardzo instruktywna jest też empiryczna operacjonalizacja takich zjawisk jak społeczny darwinizm, typy przywiązania w relacjach rodzice-dzieci, moralność i sprawczość, problemy tożsamości. Książka może i powinna być ważna i interesująca dla kilku grup czytelników. Po pierwsze, dla badaczy i studentów z różnych dyscyplin nauk społecznych. Po drugie, dla przedstawicieli świata polityki, różnych instytucji i stowarzyszeń społeczeństwa obywatelskiego oraz mediów. Po trzecie, dla różnych kręgów tzw. szerszej publiczności, zwłaszcza tej zainteresowanej tym, co się dzieje w społeczeństwie polskim oraz kondycją psychiczno-społeczną współczesnych Polaków. fragment recenzji prof. dr. hab. Marka Ziółkowskiego Krystyna Skarżyńska - profesor psychologii, po ukończeniu studiów na Uniwersytecie Warszawskim związała się zawodowo z tą uczelnią i tam zdobywała kolejne stopnie naukowe i tytuł profesora. Od roku 1982 pracowała w Instytucie Psychologii PAN (dziś jest członkiem jego Rady Naukowej), a od powstania Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej (obecnie Uniwersytet SWPS) podjęła pracę także na tej uczelni. W latach 1997-2001 była prorektorem ds. naukowych, do 2019 r. kierowała Katedrą Psychologii Społecznej. Specjalizuje się w badaniu potocznych przekonań i postaw. Jest autorką ponad 200 artykułów naukowych w czasopismach polskich i międzynarodowych oraz kilkunastu książek, m.in.: Spostrzeganie ludzi (1981), Psychospołeczne aspekty decyzji alokacyjnych (1986), Konformizm i samokierowanie jako wartości. Struktura i funkcje (1992), Człowiek a polityka. Zarys psychologii politycznej (2005). Pod jej redakcją (lub współredakcją) naukową ukazały się książki, opisujące i próbujące wyjaśnić ważne dla polskiej demokracji zjawiska i postawy społeczne, m.in.: Psychologia polityczna (1999), Demokracja w Polsce. Doświadczanie zmian (2005), Understanding social change. Political psychology in Poland (2006), Między przeszłością a przyszłością. Szkice z psychologii politycznej (2009), Między ludźmi... Oczekiwania, interesy, emocje (2012). Wyniki badań naukowych z zakresu psychologii społecznej i politycznej popularyzuje (np. w Charakterach czy Zwierciadle) i wykorzystuje w tekstach publicystycznych, wywiadach, a także komentując aktualne wydarzenia społeczno-polityczne w wolnych mediach: Gazecie Wyborczej, Polityce, Newsweeku, Znaku, Dialogu i w radiu TOK-FM.

Myślenie utopijne w teorii społecznej Zygmunta Baumana

Dariusz Brzeziński

Zygmunt Bauman należy do wąskiego światowego grona najwybitniejszych współczesnych intelektualistów. W trakcie trwającej ponad sześć dekad aktywności naukowej opublikował siedemdziesiąt książek, około dwieście artykułów naukowych, a także niezliczoną ilość esejów i felietonów. Jest cytowany przez przedstawicieli wszystkich nauk humanistycznych i społecznych, a wpływ jego twórczości już dawno wykroczył poza świat akademicki. Dariusz Brzeziński przekonuje, że tym, co stanowi kamień węgielny całej twórczości Baumana, jest utopijne ukierunkowanie - myślenie o rzeczywistości jako o otwartym projekcie. Niniejsza monografia jest pierwszą książką, w której twórczość Baumana została zinterpretowana w sposób całościowy, włącznie z pracami napisanymi w latach pięćdziesiątych i sześćdziesiątych XX wieku. Będzie z pewnością cennym źródłem wiedzy i inspiracji dla socjologów, kulturoznawców, antropologów, literaturoznawców i wszystkich tych, którzy starają się zrozumieć współczesność. Praca wskazuje na wielką erudycję jej autora, umiejętność zarówno syntezy jak i analizy, a przede wszystkim niepoddawanie się modom oraz zachowanie krytycznego dystansu wobec przedmiotu analizy. Nie jest to łatwe - Zygmunt Bauman należy bowiem do czołówki światowej socjologii, a jego komentatorzy rzadko przyjmują postawę krytyczną, znacznie częściej - apologetyczną. prof. dr hab. Grażyna Skąpska, Instytut Socjologii Uniwersytetu Jagiellońskiego, przewodnicząca Polskiego Towarzystwa Socjologicznego Dariusz Brzeziński - doktor nauk społecznych, adiunkt w Zakładzie Socjologii Teoretycznej IFiS PAN. Absolwent studiów kulturoznawczych i socjologicznych na Uniwersytecie Jagiellońskim oraz europeistycznych na University of Exeter. Był stypendystą Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, stypendystą Funduszu im. Stanisława Estreichera oraz laureatem I nagrody w konkursie im. Jana Józefa Lipskiego. Kieruje projektem badawczym: Twórczość Zygmunta Baumana w kontekście współczesnych teorii kultury, finansowanym przez Narodowe Centrum Nauki w ramach konkursu FUGA.

Mythos redivivus

Robert Marszałek

Mity i wyobrażenia religijne kształtują tożsamość kulturową i cywili­zacyjną narodów. Tradycyjnie dostrzegamy w micie ponadsubiektywną potęgę, która nadaje ton życiu kolektywnemu. Od około stu lat traktuje się go też jako plan akcji rewolucyjnej. Ta dwoistość rzuca światło na zawirowania cywilizacyjne we współczesnym świecie, w coraz mniejszym stopniu stanowiącym organiczną jedność. Mitologicznie zabarwiona religijność zbiorowości etnicznych czy politycznych jest wdzięcznym materiałem do refleksji nad składnikami mądrości narodów, której krystalizacjami są symbole kulturowe, metafizyka, nauka i ustroje państw. Szczególnie interesują nas tu z wielu względów wytwory ducha germańskiego.

Na tropie zwierzęcego umysłu

Maciej Trojan

Monografia jest próbą przedstawienia aktualnego stanu wiedzy z zakresu psychologii porównawczej oraz etologii poznawczej. Maciej Trojan skupia się szczególnie na pięciu obszarach: komunikacji i języku, kompetencjach numerycznych, użyciu i wytwarzaniu narzędzi, teorii umysłu oraz mentalnych podróżach w czasie. Podejmuje też kwestię budzącą powszechne zainteresowanie: problem świadomości i samoświadomości u zwierząt. Książka dobrze pokazuje osiągnięcia stosunkowo młodej dziedziny, jaką jest etologia poznawcza oraz główne opozycje teoretyczno-metodologiczne w badaniach nad zachowaniami zwierząt. Maciej Trojan na co dzień pracuje w Zakładzie Psychologii Zwierząt Wydziału Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego - jedynej tego typu jednostce badawczej w Polsce. Jego zainteresowania naukowe skupiają się wokół zagadnień psychologii porównawczej oraz etologii poznawczej. Prowadzi wraz z zespołem badania zarówno terenowe - dotyczące zachowań zwierząt w naturalnym środowisku, jak i laboratoryjne, w których testowane są hipotezy związane funkcjonowaniem umysłu innych gatunków; współpracuje też z Warszawskim Ogrodem Zoologicznym.

Na ulicy i przy urnie

Krzysztof Jasiewicz

Od wielu lat, z bliska i z daleka, z perspektywy Washington and Lee University, Krzysztof Jasiewicz obserwuje, bada i analizuje polską rzeczywistość społeczną i polityczną. W książce Na ulicy i przy urnie sięga do Marca '68, opisuje stan świadomości społecznej w mrocznych latach osiemdziesiątych i w trudnym okresie transformacji, wykazuje, że od wyborów 1995 roku kształt polskiego życia politycznego decyduje się ,,przy urnach". Przygląda się głębokie­mu podziałowi kulturowo-społeczno-politycznemu po 2010 roku, ale kieruje też uwagę na możliwość nowych podziałów: pokoleniowych - raczej nie, płciowych - być może. Zebranie w jednym tomie tekstów z różnych lat, pisanych po polsku i po angielsku, stwa­rza wartość dodaną, zapewnia zróżnicowane podejście do badanej rzeczywistości. Książka obejmuje historię, teraźniejszość, a nawet wychyla się ku przyszłości, uwzględnia literaturę polską i polski punkt widzenia, ale także szerszą, porównawczą perspektywę - wszystko to daje opowieść, którą czyta się z wielkim zainteresowaniem. I z pożytkiem dla zrozumienia niełatwej przeszłości, trudnego dnia dzisiejszego i niepewnego jutra. prof. Mirosława Grabowska, Uniwersytet Warszawski, Centrum Badania Opinii Społecznej Znałem większość tych prac. Każdy, kto studiuje polską politykę, musi je znać. Teraz studia jednego z najwybitniejszych polskich socjologów polityki mamy w jednym przejrzyście zreda­gowanym tomie. W realizowanym z żelazną konsekwencją programie badawczym Jasiewicza zniuansowanie teoretyczne i nienaganny warsztat metodologiczny łączą się z bogactwem danych empirycznych. A to daje wynik o wadze aksjomatu: zachowania polityczne Polaków są motywowane bardziej czynnikami kulturowymi, głównie religijnymi, niż ekonomicznymi. Ani badacze, ani praktycy nie mogą sobie pozwolić, by ten wynik ignorować. prof. Jan Kubik, Rutgers University, University College London Krzysztof Jasiewicz, socjolog i politolog, obecnie zatrudniony jako William P. Ames, Jr. '41 Professor in Sociology and Anthropology na Washington and Lee University w Lexington w amerykańskim stanie Wirginia. Od 2014 roku redaktor naczelny kwartalnika ,,East European Politics & Societies and Cultures". Absolwent Uniwersytetu Warszawskiego (1972, socjologia), doktorat otrzymał w Instytucie Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk (1976). W latach osiemdziesiątych współautor badań z serii ,,Polacy". W roku 1990 założyciel i pierwszy kierownik Pracowni Badań Wyborczych w Instytucie Studiów Poli­tycznych PAN. Stypendysta Oxfordu, Harvardu i National Endowment for Democracy w Waszyngtonie. Od 1991 roku mieszka na stałe w Stanach Zjednoczonych. Jego artykuły ukazały się między innymi w ,,Journal of Democracy", ,,European Journal of Political Research", ,,Communist and Post-Communist Studies", ,,Problems of Post-Communism" oraz w licznych wydawnictwach zbiorowych.

Naród z popiołów

Sławomir Kapralski

Autor (...) jest wysokiej klasy specjalistą, wolnym od wszelkiej postaci etnocentryzmu i ksenofobii, kompetentnie poruszającym się zarówno w klasycznej problematyce socjologii, antropologii kulturowej oraz etnologii, jak i historii, co daje mu szanse na odważne podejmowanie zagadnień nowych, usytuowanych w wielowymiarowej rzeczywistości społecznej, nie dających się wyjaśnić wyłącznie w ramach jednej dyscypliny naukowej i właściwych jej tradycji oraz paradygmatów. Dlatego też jego badania nad Romami, ich dziejami, teraźniejszością i przewidywalną przyszłością traktuję jako przyczynek do procesu formowania się nowej subdyscypliny nauk społecznych, nazywanej coraz częściej po prostu romologią. Słowami-kluczami w przypadku poszukiwań dr. Sławomira Kapralskiego stają się zarówno teorie socjologiczne, etnologiczne i kulturoznawcze, jak i pojęcia: naród, społeczności romskie, pamięć zbiorowa, tożsamość (we wszystkich jej wymiarach), ksenofobia, stosunki interetniczne, zbrodnia ludobójstwa". Fragment recenzji wydawniczej prof. dr. hab. Hieronima Kubiaka Dr Sławomir Kapralski, socjolog i antropolog kultury, wykładowca Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej w Warszawie. W przeszłości związany z Uniwersytetem Jagiellońskim i Central European University. Opublikował Wartości a poznanie socjologiczne (1995) i (jako współautor) Romowie w KL Auschwitz (2011). Redaktor naukowy książek The Jews in Poland (1999) i Pamięć, przestrzeń, tożsamość (2010). Współredaktor czterech innych książek oraz autor kilkudziesięciu artykułów naukowych dotyczących teorii kultury, pamięci i tożsamości, Holokaustu i stosunków polsko-żydowskich oraz romskich społeczności Europy Wschodniej. Członek Gypsy Lore Society, European Academic Network on Romani Studies, Association for the Study of Ethnicity and Nationalism i European Association for Holocaust Studies. Członek redakcji pisma Studia Romologica.

Narracje o miastach podzielonych w Europie Środkowej

Elżbieta Opiłowska, Kamila Dolińska, Justyna Kajta, Julita...

Zarówno jakość danych, jak i rzetelność analityczna przyczyniają się do tego, że publikacja niniejsza ukazuje zniuansowany obraz życia miast podzielonych. Rodzą się w nich obrazy tożsamościowe budowane w oparciu o różnorodne reguły bliskości i odległości społecznej oraz terytorialnej, podobieństwa i różnice warunków życiowych oraz kulturowych, doświadczanych w bezpośrednim terytorialnym sąsiedztwie. dr hab. Dariusz Wojakowski, prof. AGH Książka ma w założeniach charakter interdyscyplinarny, jak zresztą cała tradycja współczesnych badań nad granicami i pograniczami. Jej głównym celem jest zaprezentowanie ,,bitwy narracyjnej" toczącej się w ramach dwumiast, a więc różnego rodzaju narracji i imaginacji, za pośrednictwem których konstruowana jest tożsamość tych miast w świadomości ich mieszkanek i mieszkańców. Istotnym elementem jest zwrócenie uwagi na niespójność między spotykanymi w badanych lokalizacjach deklaracjami ideowymi a życiem codziennym. dr Łukasz Rogowski, UAM

Nauka o stosunkach międzynarodowych i studia europejskie w Polsce

Jacek Czaputowicz, Kamil Ławniczak, Anna Wojciuk

Ważna książka dla obecnych i przyszłych pokoleń studiujących stosunki międzynarodowe i integrację europejską. Pokazuje rozwój tych dwóch dyscyplin w Polsce i w innych krajach. Zawiera pogłębioną analizę historyczną i empiryczną. Ma dobrą strukturę, jest świetnie napisana. (...) Opisany stan polskiej nauki w dwóch dziedzinach będących przedmiotem analizy jest dość żałosny. Większość prac naukowych ma charakter opisowy - bez próby pogłębionej analizy teoretycznej. Tłumaczy to skromną obecność polskich naukowców z tych dziedzin na forach międzynarodowych. Podane fakty są zrozumiałe w wypadku starszego pokolenia badaczy, ale nie w wypadku młodych naukowców, z których wielu w ostatnich latach studiowało za granicą. (...) To prowadzi mnie do hipotezy, iż problemy polskiej nauki wynikają z kultury uniwersyteckiej w Polsce, ze swoistego typu feudalizmu, który kultywuje stare hierarchie, powiązania, obyczaje i blokuje rozwój intelektualny ludzi młodych. Podobna sytuacja istnieje na południu Europy i w innych krajach Europy Środkowo-Wschodniej. Z recenzji wydawniczej prof. Jana Zielonki (Uniwersytet Oskfordzki) Jacek Czaputowicz - profesor nadzwyczajny, kierownik Zakładu Metodologii Badań Europejskich w Instytucie Europeistyki, WDiNP UW. Autor m.in. Teorie stosunków międzynarodowych, Wydawnictwo Naukowe PWN 2007; Bezpieczeństwo międzynarodowe. Współczesne koncepcje, Wydawnictwo Naukowe PWN 2012 oraz Suwerenność, PISM 2013. Kamil Ławniczak - doktor, współpracownik Instytutu Europeistyki, WDiNP UW. Opublikował m.in. Rada Unii Europejskiej. Organizacja i sposób działania, WDiNP 2014, Metody jakościowe i ilościowe w badaniu organizacji i działania Unii Europejskiej (red.), WDiNP 2013. Anna Wojciuk - doktor politologii, adiunkt w Instytucie Stosunków Międzynarodowych, WDiNP UW, visiting fellow na Uniwersytecie Harvarda oraz na Columbia University w Nowym Jorku. Opublikowała m.in. Dylemat potęgi. Praktyczna teoria stosunków międzynarodowych, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego 2010.

Nauka polska

Andrzej Jacek Blikle, Tadeusz Gadacz, Marian Gorynia,...

Pomimo stwierdzania licznych problemów, barier i złych praktyk autorzy wciąż dostrzegają możliwości naprawy i rozwoju nauki. Zapewne kluczowe jest kształtowanie odpowiednich postaw naukowców, ich indywidualnego podejścia do spraw naukowych. Dobrze byłoby, gdyby uwarunkowania formalno-instytucjonalne nie stwarzały w tym zakresie barier ani nie narzucały konieczności koncentracji na sprawach z perspektywy prawdziwej nauki marginalnych. Pozostaje wyrazić nadzieję, że również przedmiotowa monografia przyczyni się do przypomnienia naukowych priorytetów. /fragment książki/ Książka wnosi cenny wkład w toczący się dyskurs na temat złożonych problemów funkcjonowania nauki w Polsce: od jej finansowania po zagadnienia formalno-ewaluacyjne, rozwój kadry i kształcenie. Prof. dr hab. inż. Mirosława El Fray Autorzy książki to eksperci o bardzo wysokich kompetencjach w sferze nauki (...) posiadają bogatą wiedzę zarówno teoretyczną, jak i praktyczną (...). Nauka jest sektorem bardzo zróżnicowanym wewnętrznie, dlatego wymaga w odniesieniu do różnych jej części zdywersyfikowanego podejścia. Rozwiązania proponowane dla nauk technicznych czy medycznych wymagają zasadniczej modyfikacji w przypadku nauk społecznych. Trafnie i rzetelnie został uwzględniony w tej pracy także kontekst międzynarodowy i krajowy nauki. Prof. dr hab. Jacek Szlachta Autorzy: Andrzej Jacek Blikle, Tadeusz Gadacz, Marian Gorynia, Iwona Hofman, Hubert Izdebski, Krzysztof Jajuga, Jacek Jemielity, Tomasz Komornicki, Jacek Kuźnicki, Eugeniusz Molga, Maciej J. Nowak, Rafał Rakoczy, Marek Safjan, Bronisław Sitek, Przemysław Śleszyński, Łukasz A. Turski, Grzegorz Węgrzyn, Leszek Zasztowt

Nazwy i granice etniczne

Sławomir Łodziński

Temat książki to realizacja praw mniejszości narodowych i regionalnych, w szczególności prawa do manifestowania swojej obecności na terenach zamieszkania w formie równouprawnienia własnego języka jako języka zapisu nazw lokalnych i jako języka komunikacji urzędowej. Jest to ważne zagadnienie dla oceny jakości polskiej demokracji. (...) Grupy mniejszościowe często nie w pełni korzystają z przyznanych im praw, aby nie zaogniać relacji ze swoimi sąsiadami. Każde prawo potrzebuje czasu, aby stać się częścią praktyki codziennej i zakorzenić się w relacjach międzygrupowych. Stworzenie odpowiedniego prawa nie jest zakończeniem, ale początkiem określonego procesu. O tym, że nie jest to ani szybkie, ani proste, mówi właśnie ta książka. Z recenzji dr. hab. prof. UW Jerzego Bartkowskiego Sławomir Łodziński należy do uznanych badaczy problematyki mniejszościowej w Polsce. Umiejętnie łączy podejście socjologiczne z badaniami o charakterze politologicznym i prawnym, co pozwala mu na głębszą analizę problemu badawczego. Właściwemu ujęciu badań sprzyja też odwołanie się do neoinstytucjonalizmu. (...) W pracy wykorzystano bogatą bazę źródłową obejmującą akty prawne, opracowania oraz różne dokumenty, w tym raporty i dane statystyczne. Bardzo ważny i cenny poznawczo był materiał empiryczny uzyskany w wyniku wywiadów przeprowadzanych z władzami gmin, przedstawicielami mniejszości, ekspertami czy politykami. (...) Analiza socjologiczna wprowadzanych zmian w zakresie nazewnictwa, uwzględniająca to, w jaki sposób, wykorzystując podstawy prawne, w warunkach lokalnych przyjęto dwujęzyczne nazwy, stanowi niewątpliwie najistotniejszą część pracy. Z recenzji prof. dr. hab. Grzegorza Janusza

Neuropsychologia intencjonalnego działania

Krzysztof Jodzio

Monografia podejmuje pierwszą w literaturze polskiej próbę kompleksowego oraz interdyscyplinarnego ujęcia problematyki intencjonalnych, dowolnych działań człowieka, których regulacją zajmuje się specyficzny system współcześnie zwany funkcjami wykonawczymi. Jak wyjaśniono w książce, wywierają one integrujący i organizujący wpływ na procesy poznawcze, które ostatecznie nadają zachowaniu celowy, zorganizowany i kontrolowany charakter. Nadrzędna i regulacyjna rola funkcji wykonawczych w systemie poznawczym wynika z ich szczególnego usytuowania między umysłem, czyli szeroko pojętym myśleniem i wiedzą, a działaniem, czyli zespołem realizowanych czynności. Książka przeznaczona jest dla przedstawicieli neuropsychologii, psychologii klinicznej, psychologii poznawczej, medycyny, w tym lekarzy dostrzegających behawioralny aspekt patologii mózgowej, oraz rehabilitantów starających się przywrócić pacjentom umiejętność samodzielnego radzenia, czy wreszcie studentów psychologii, medycyny i neurobiologii. Publikacja adresowana jest również do osób zainteresowanych mózgowymi mechanizmami aktywności sprawczej człowieka w życiu codziennym.

Nie tylko Fiat. Z dziejów stosunków polsko-włoskich 1945-1989

Maria Pasztor, Dariusz Jarosz

Prezentowana książka jest pierwszą w historiografii próbą całościowego przedstawienia stosunków polsko-włoskich w latach 1945-1989. Na podstawie szeroko przeprowadzonej kwerendy źródłowej, obejmującej archiwalia polskie i włoskie, oraz najnowszej literatury przedmiotu Autorzy w przystępny sposób omawiają kulisy politycznych kontaktów międzypaństwowych Polski i Włoch, jak również wzajemne relacje gospodarcze, handlowe, kulturalne i naukowo-techniczne obu państw. Pokazują, że w powojennych relacjach Warszawy i Rzymu stosunkowo najtrudniejsze okazało się uzyskanie porozumienia w kwestiach politycznych, co w sposób oczywisty wynikało z ówczesnego podziału Europy i świata na bloki polityczno-militarne. Polityka zagraniczna niesuwerennej Polski była bowiem kontrolowana przez Moskwę, a polityka suwerennych Włoch często musiała się podporządkować strategii Waszyngtonu. W tych warunkach, gdy polsko-włoski dialog polityczny okazywał się jałowy, coraz większą rolę w kontaktach obu państw odgrywała współpraca kulturalna i naukowa, a zwłaszcza gospodarcza (czego najbardziej spektakularnym wyrazem była aktywność koncernu Fiata w Polsce).

Niechciane dziedzictwo. Nieruchomości zabytkowe na Dolnym Śląsku w latach 1945-1989

Adriana Merta-Staszczak

Bardzo dobrze się stało, że dr Adriana Merta-Staszczak zajęła się złożonym problemem powojennych zabytkowych nieruchomości na Dolnym Śląsku, bo choć poświęcono mu już sporo publikacji syntetyzujących i opracowań poszczególnych aspektów lub pojedynczych zabytków, to brak było dotąd sumarycznego monograficznego przeglądu całości zagadnienia, z jego uwarunkowaniami historyczno-politycznymi, ideologicznymi, psychospołecznymi, administracyjno-prawnymi i ekonomicznymi - które w dużej mierze zapewnia prezentowana książka. [...] Na podkreślenie zasługuje bogata podstawa źródłowa monografii. Autorka sięgnęła po zasoby niemal wszystkich polskich archiwów, w których znajdują się dokumenty związane z podjętym problemem, a także archiwalia znajdujące się w zasobach muzeów, uczelni i organizacji społecznych. z recenzji dr. hab. Stefana Bednarka, prof. UWr Niewątpliwie mocną stroną książki jest zastosowana przez Autorkę metoda badawcza. Interdyscyplinarny charakter pracy z pogranicza ekonomii, historii i historii sztuki zadecydował o zaadaptowaniu narzędzi metodologicznych dostarczanych przez wszystkie te dyscypliny naukowe. z recenzji dr. hab. Jędrzeja Chumińskiego, prof. UE we Wrocławiu Dr Adriana Merta-Staszczak - uzyskała stopień naukowy doktora nauk humanistycznych w zakresie historii na Uniwersytecie Wrocławskim. Obecnie adiunkt w Studium Nauk Humanistycznych i Społecznych Politechniki Wrocławskiej. Jest członkiem Polskiego Towarzystwa Historii Gospodarczej i Dolnośląskiego Towarzystwa Regionalnego oraz uczestniczką krajowych i międzynarodowych programów badawczo-dydaktycznych. Bierze aktywny udział w Dolnośląskich Festiwalach Nauki i Europejskich Dniach Dziedzictwa. Jej zainteresowania badawcze obejmują takie zagadnienia, jak przeobrażenia w rolnictwie polskim po 1945 roku, rola instytucji w rozwoju obszarów wiejskich oraz zagospodarowanie dolnośląskich obiektów zabytkowych. Jest autorką kilkudziesięciu publikacji naukowych. W ostatnich pracach podejmowała m.in. problematykę funkcjonowania państwowych gospodarstw rolnych, obrotu nieruchomościami zabytkowymi po transformacji ustrojowej oraz czynników wpływających na zachowanie obrazu kulturowego Dolnego Śląska.

Niecierpliwość świata

Piotr A. Świtalski

Środowisko międzynarodowe zostało po zakończeniu zimnej wojny wprawione w ciągły, dynamiczny ruch i coraz trudniej poddaje się opisowi. Jeszcze trudniej przychodzi prognozowanie jego zmian. Niecierpliwość świata jest ujętą w eseistycznej formie próbą spojrzenia na najważniejsze wyzwania dla polityki międzynarodowej w skali globalnej i europejskiej. Zawiera krytyczną analizę teorii i koncepcji nowego porządku światowego. Autor - z pozycji praktyka, dyplomaty - ocenia perspektywy zwiększenia roli Europy w sprawach globalnych i pod tym kątem rozpatruje konieczne zmiany w europejskiej architekturze instytucjonalnej. Esej kończy syntetyczny przegląd problemów polskiej polityki zagranicznej w procesie jej postępującej europeizacji i globalizacji.

Niekonstytucyjność prawa i jej skutki cywilnoprawne

Jan Podkowik

Niekonstytucyjność jest najpoważniejszą z wad systemu prawa. Wynika stąd, że prawodawca lub sądy zignorowały normy konstytucyjne w toku realizacji własnych kompetencji. Konsekwencje niekonstytucyjności prawa odnoszą się jednak nie tylko do organów państwa. Wpływają również bezpośrednio na sytuację jednostek - adresatów niekonstytucyjnych regulacji. W książce poruszono szereg fundamentalnych zagadnień dla doktryny i praktyki prawniczej: Czym jest niekonstytucyjność prawa i jakie są jej przejawy? W jaki sposób stwierdza się niekonstytucyjność prawa, na czym polega specyfika kontroli konstytucyjności norm prawa prywatnego, a także czy dopuszczalna jest w Polsce rozproszona kontrola zgodności prawa z Konstytucją? Jakie są skutki wyroków TK dla systemu prawa i podmiotów prawa? Czy stwierdzenie niekonstytucyjności norm prawnych wpływa na ważność czynności prawnych oraz skuteczność nabycia praw majątkowych? Na czym polega restytucja konstytucyjności w stosunkach cywilnoprawnych po wyroku TK, a zwłaszcza jakie środki prawne mogą wykorzystać jednostki w celu ochrony swych wolności i praw? Rozprawa zawiera całościowe i wyczerpujące omówienie problematyki niekonstytucyjności prawa i jej skutków w sferze prawa cywilnego oraz w istotny sposób wzbogaca dorobek doktryny prawa konstytucyjnego i cywilnego. Wywody autora cechuje jasność i precyzja. Krytyka poglądów, których autor nie akceptuje, prowadzona jest w sposób merytoryczny, a zarazem elegancki. Proponowane przez niego rozwiązania i postulaty są zawsze wsparte rzetelną argumentacją, do której będzie musiał odnieść się każdy, kto będzie chciał zająć się tą tematyką. Z recenzji prof. dr. hab. Andrzeja Mączyńskiego Tematyka opracowania wydaje mi się bardzo interesująca i ciekawa - dotyczy zagadnienia bardzo aktualnego. [...]. Ciekawe jest zwłaszcza połączenie rozważań konstytucyjnych z cywilistycznymi. Ta interdyscyplinarność jest niewątpliwą zaletą. Wydaje mi się, że autorowi udało się wypełnić niełatwe zadanie przeniesienia ustaleń prawa publicznego na grunt prawa prywatnego. Z recenzji prof. dr. hab. Marka Zubika Jan Podkowik -adiunkt w Katedrze Prawa Konstytucyjnego Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego; absolwent Wydziału Prawa, Prawa Kanonicznego i Administracji Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II oraz Center for American Law (2009). W 2013 uzyskał stopień doktora nauk prawnych na Wydziale Prawa i Administracji UW (z wyróżnieniem). W latach 2014-2016 odbył staż podoktorski na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego; od 2010 do czerwca 2017 asystent sędziego w Biurze Trybunału Konstytucyjnego. W pracy naukowej zajmuje się oddziaływaniem Konstytucji na prawo prywatne, prawnymi aspektami nowych technologii oraz ochrony bezpieczeństwa publicznego.