Verleger: Wydawnictwo
Polacy o Włochach - Włosi o Polakach. Język, literatura, kultura
Magdalena Pietrzak, Małgorzata Mieszek
Przedmiotem opracowania są dzieje języka, literatury i kultury polskiej ukazane z perspektywy kontaktów polsko-włoskich. Dotychczas nie było tak całościowego ujęcia tego tematu. Autorzy opisali go na podstawie aktualnej literatury przedmiotu i własnych doświadczeń dydaktycznych. Powstała publikacja solidna i w zamierzonym zakresie wyczerpująca. O jej wartości stanowi bardzo obszerna literatura przedmiotu, obejmująca ponad 200 pozycji, w tym obszerne książki i teksty źródłowe. Na podkreślenie zasługuje umiejętne jej wyzyskanie. Pod względem metodologicznym książka spełnia wymogi stawiane tego typu opracowaniom, stanowiąc tym samym cenną i bardzo potrzebną pozycję. Lektura przedłożonego tekstu prowadzi do wniosku, że jest on bardzo rzetelny. Całość jest zwięzła i napisana bardzo sugestywnym językiem. Z recenzji dr hab. Marii Trawińskiej, prof. IS PAN Nie mam wątpliwości, że książka Polacy o Włochach - Włosi o Polakach. Język, literatura, kultura to wartościowa pozycja, która zasługuje na publikację. Może być przydatna nie tylko dla badaczy interesujących się relacjami polsko-włoskimi, lecz także dla studentów polonistyk we Włoszech i italianistyk w Polsce. Z recenzji dr hab. Katarzyny Biernackiej-Licznar, prof. UWr
Polacy pracujący a kryzys fordyzmu
Juliusz Gardawski
Książka jest bardzo wartościowym, wielowymiarowym, teoretycznym i empirycznym studium położenia i postaw Polaków pracujących. (...) Ma trudne do przecenienia znaczenie dla wszystkich, którzy zajmują się światem pracy, zarówno klasą pracowniczą, jak i innymi klasami oraz warstwami, rynkiem pracy, prawem pracy, a szczególnie związkami zawodowymi. Autorzy opisują wyzwania, przed którymi stają polscy pracownicy w czasach postępującej erozji industrializmu i rodzących się nowych wyzwań elastycznego rynku pracy. z recenzji prof. dr hab. Marii Jarosz Prezentowane w książce badania ,,Polacy pracujący 2005" i ,,Polacy pracujący 2007" były prowadzone w ramach Katedry Socjologii Ekonomicznej Kolegium Ekonomiczno-Społecznego Szkoły Głównej Handlowej pod kierunkiem profesora Juliusza Gardawskiego. Katedra specjalizuje się w badaniach struktury społecznej, społecznych aspektów restrukturyzacji wybranych działów przemysłu, stosunków pracy, związków zawodowych, sytuacji panującej w sektorze małych i średnich przedsiębiorstw, dialogu społecznego. Badania były finansowane przez Polską Konfederację Pracodawców Prywatnych Lewiatan oraz przeprowadzone w terenie przez Zakład Badań Naukowych Polskiego Towarzystwa Socjologicznego (,,Polacy pracujący 2005") oraz Centrum Badania Opinii Społecznej (,,Polacy pracujący 2007").
Ryszard Kaczmarek
Ryszard Kaczmarek, autor głośnych "Polaków w Wehrmachcie", tym razem przedstawi historię żołnierzy-Polaków, którzy walczyli w szeregach armii pruskiej w czasie I wojny światowej. Opowieść o nich nosi rys tragiczny dla Polaków przynależność do armii zaborczych często oznaczała konieczność walki z własnymi rodakami. Losy polskich żołnierzy wpisane są w arenę, na której rozgrywała się Wielka Wojna: w wielkie operacje militarne i ruchy armii, ale sytuację żołnierzy oglądamy z bliska, czytając listy do rodziny, dzienniki i wspomnienia. Ryszard Kaczmarek wraca też do poczatków swojej fascynacji historią i własnych młodzieńczych poszukiwań dokumentów na strychach górnośląskich przedwojennych domostw. Tej historii tysięcy Polaków w pruskich mundurach jeszcze nikt dotychczas nie opowiedział.
Opracowanie zbiorowe
Praca zbiorowa pod red. J. Machowskiego, Z. Łazowskiego, W. Kozaka Dzieło zbiorowe ponad 50 współautorów. Przedstawia warunki życia i pracy oraz osiągnięcia Polaków zatrudnionych w Nigerii. Praca bogato ilustrowana.
Opracowanie zbiorowe
Praca zbiorowa pod redakcją Zygmunta Łazowskiego. Uzupełnienie pierwszej, faktograficznej części bardziej osobistymi relacjami polskich specjalistów i ich rodzin z pobytu na kontrakcie w Nigerii w latach 60. i 70. Przedstawia warunki życia i pracy oraz osiągnięcia Polaków zatrudnionych w Nigerii. Praca bogato ilustrowana.
Opracowanie zbiorowe
Trzeci tom serii, pod redakcją Zygmunta Łazowskiego i Jerzego Wójcika łączy cechy dwóch poprzednich tomów, ale w odniesieniu tylko do jednej, szeroko pojętej grupy zawodowej, jaką tworzą budowniczowie. Poza informacjami oraz dokumentacją obecności i działalności polskich budowniczych, kolejny tom dostarcza solidnej wiedzy o Nigerii i jej mieszkańcach. W książce można znaleźć wiele szczegółów etnograficznych, opisów krajobrazów i architektury.
Opracowanie zbiorowe
Praca zbiorowa pod redakcją Zygmunta Łazowskiego i Stefanii Łazowskiej. Podtytuł książki - "Polacy w krajach Afryki Zachodniej" - wskazuje, że zakres tematyczny tego tomu różni się od poprzednich. Różni się też jego formuła - poza informacjami dotyczącymi Polaków w krajach Afryki Zachodniej przedstawione zostały obecne stosunki polityczne i gospodarcze Polski z tymi krajami oraz perspektywy rozwoju tych relacji w nowym stuleciu.
Polacy w podróży po pandemii. Motywacje, uwarunkowania i wzorce aktywności turystycznej
Elżbieta Roszko-Wójtowicz, Justyna Tora, Justyna Mokras-Grabowska, Aleksandra...
Pandemia COVID-19 była jednym z najsilniejszych wstrząsów, jakie dotknęły współczesną turystykę. Ograniczenia mobilności, niepewność zdrowotna i ekonomiczna oraz przyspieszona cyfryzacja procesów decyzyjnych sprawiły, że podróżowanie - zwłaszcza za granicę - przestało być oczywistością, a stało się wyborem silnie selektywnym. Celem niniejszej monografii jest nie tylko opisanie skali i kierunków odbudowy wyjazdów zagranicznych Polaków po pandemii, lecz przede wszystkim zrozumienie mechanizmów stojących za tymi zmianami. Autorki sięgnęły po jednostkowe mikrodane pochodzące z realizowanego przez Główny Urząd Statystyczny badania "Uczestnictwo mieszkańców Polski w podróżach (PKZ)". Dzięki temu możliwe było wyjście poza zagregowane ujęcia i przeanalizowanie zachowań turystycznych Polaków w sposób wielowymiarowy - z uwzględnieniem wieku, wykształcenia, sytuacji zawodowej, celu podróży, długości pobytu oraz sposobu organizacji wyjazdu. Istotnym założeniem pracy jest porównanie dwóch momentów w czasie - 2019 i 2023 roku - które symbolizują odpowiednio "stary" i "nowy" porządek w zagranicznej mobilności turystycznej Polaków. Analizy zostały osadzone w szerszym kontekście europejskim, aby pokazać, w jakim stopniu polskie doświadczenia wpisują się w trendy obserwowane w Unii Europejskiej, a gdzie ujawniają się specyficzne uwarunkowania krajowe. Mamy nadzieję, że monografia stanie się punktem odniesienia zarówno dla badaczy turystyki, jak i dla decydentów oraz praktyków zainteresowanych kształtowaniem odpornego, inkluzywnego i równoważonego sektora turystycznego w Polsce.
Ewa Wąsikowska-Tomczyńska
Najśmielsza opowieść o seksie, jaką kiedykolwiek przeczytacie. 26 bohaterów, 52 historie. Odważne rozmowy o tym, co naprawdę współcześni Polacy robią w łóżku i poza nim. W każdym rozdziale cztery opowieści dwie kobiece i dwie męskie. Bardzo różni bohaterowie. Wychowani w odmiennych warunkach i środowiskach, mający całkiem inne potrzeby i dokonujący niełatwych wyborów życiowych. Dzielą ich pokolenia, życie stawia przed nimi trudne wyzwania. Łączy ich jednak to, że zdecydowali się podzielić swoimi doświadczeniami, emocjami i problemami. Wydanie uzupełnione o nowe relacje, odsłaniające niezwykle mroczne, a nierzadko i perwersyjne zakamarki seksualności Polaków. Pod koniec rozdziałów wszystkie historie omawia psychoterapeutka i seksuolożka Sylwia Bartczak.
Ewa Wąsikowska-Tomczyńska
Najśmielsza opowieść o seksie, jaką kiedykolwiek przeczytacie. 26 bohaterów, 52 historie. Odważne rozmowy o tym, co naprawdę współcześni Polacy robią w łóżku i poza nim. W każdym rozdziale cztery opowieści dwie kobiece i dwie męskie. Bardzo różni bohaterowie. Wychowani w odmiennych warunkach i środowiskach, mający całkiem inne potrzeby i dokonujący niełatwych wyborów życiowych. Dzielą ich pokolenia, życie stawia przed nimi trudne wyzwania. Łączy ich jednak to, że zdecydowali się podzielić swoimi doświadczeniami, emocjami i problemami. Wydanie uzupełnione o nowe relacje, odsłaniające niezwykle mroczne, a nierzadko i perwersyjne zakamarki seksualności Polaków. Pod koniec rozdziałów wszystkie historie omawia psychoterapeutka i seksuolożka Sylwia Bartczak.
Poland on the New Silk Road. Current state and perspectives
Aleksandra Bartosiewicz, Paulina Szterlik
The reactivation of the concept of the old Silk Road (SR), the so-called New Silk Road (NSR) or the Belt and Road Initiative (BRI), formerly also known as the One Belt, One Road (OBOR), is aimed at generating additional value in the logistics network. The network of connections, proposed as a necessary part of the BRI, considers the Republic of Poland (RP) to be a key country for the creation of the route. The proposed book provides an overview of China's relations with Poland in the context of the NSR. It also attempts to describe the impact which the BRI has on the land and maritime supply chains in Poland. In addition, it endeavours to answer questions about the opportunities and threats resulting from Poland's participation in the initiative as well as to assess its further development prospects. To this end, the publication analyses various documents and publications or press releases on mutual Sino-Polish relations, particularly data published in numerous industry reports, national development strategies until 2030 or the European Union (EU) as well as local projects and statistics. The Authors also performed the scenario analysis on the basis of the PEST and SWOT analysis of the factors influencing the further development of the Chinese concept.
Poland's Foreign Policy after 1989
Roman Kuźniar
The first monograph about the Polish foreign policy after 1989. Roman Kuźniar focuses on the main challenges of the period in question: regaining sovereignty and establishing a solid foundation for Poland's security as well as economic and civilisational development. The successes in these areas made Poland regain the freedom to operate in the international arena. The author combined a regular lecture on foreign policy with his critical commentary. This book is concerned with the real foreign policy, i.e. the one that Poland has actually been pursuing (the "positive" policy rather than the postulated one). What this is not, then, is a study of accompanying concepts, options, criticisms or debate. While always interesting and at times fascinating, these threads are only referred to intermittently here (Roman Kuźniar).
Poland's Outward Foreign Direct Investment. Experiences of Enterprises from the Łódź Region
Bogdan Buczkowski, Agnieszka Kłysik-Uryszek, Anetta Kuna-Marszałek, Janusz...
International expansion of Polish enterprises through foreign direct investment is a relatively new although dynamic phenomenon that starts to exerts powerful effect on the landscape of Polish economy and its competitiveness. Understandably, it arouses growing interest among businessmen, politicians, and economists. Being a part of relatively modest, so far, population of publications on active internationalisation of Polish enterprises, this book discusses results of studies conducted at the Faculty of Economics and Sociology of the University of Lodz. Its merits include a comprehensive approach to the subject: it presents solid theoretical foundations of the internationalization process as well as quantitative (based on detailed, unpublished data of the Central Statistical Office of Poland (GUS) for Poland and for the Lodz voivodeship) and qualitative (questionnaire based study of determinants and effects of internationalisation of enterprises from the Lodz voivodeship) empirical analyses. Thus, it is an attempt of closing the information gap in the Polish publishing market, which may also provide further inspiration for future investigation of Polish direct investment.
Karolina Przewrocka-Aderet
W Izraelu mówią o sobie Polanim, Polacy. Choć od lat mieszkają we własnym, żydowskim kraju, podskórnie wciąż są związani z miejscem pochodzenia. Dzieli ich stosunek do Polski, uzależniony od roku i okoliczności wyjazdu, łączy sentyment do kultury i języka. I tęsknota za tym, co najlepiej im znane: zapachami, smakami, pejzażem, sposobem myślenia czy zachowania nieprzystającym do bliskowschodniej rzeczywistości. Na ślady tej tęsknoty, zwożonej do Izraela przez dekady, można trafić na każdym kroku. Karolina Przewrocka-Aderet wiedziona reporterską intuicją odnajduje niezwykłych Polanim i opowiada ich historie. Są tragiczne, sentymentalne, nieraz zabawne: czytamy o grupie Żydów, którzy w 1934 roku wyruszyli z Warszawy do Palestyny na rowerach, o wrocławiance, która wiosną 1948 roku przygotowała ceremonię ogłoszenia niepodległości kraju, o telawiwskim Gomułkowie, zamieszkiwanym przez emigrantów z lat 50., o polskich architektach uczestniczących w budowie Tel Awiwu. O tych, którzy do Polski wrócili, i o tych, którzy stworzyli sobie namiastkę Polski w Izraelu. W kraju tak odległym, a jednak bliskim, bo budowanym od podstaw przez ludzi ukształtowanych przez polską kulturę. Karolina Przewrocka-Aderet zamieszkała w Tel Awiwie, przeniosła się tam z Krakowa za mężem. Zabrała się do oswajania miasta i kraju przez znajdywanie znajomych tropów, maleńkich skrawków Polski. Rejestrując pieczołowicie ślady obecności, prowadząc uważne i czułe rozmowy z kolejnymi pokoleniami emigrantów z Polski, przybliża Izrael nie tylko sobie, ale też czytelnikom tej książki. Anna Bikont
Pole. W poszukiwaniu tajemniczej siły wszechświata
Lynne McTaggart
Zaczęło się od poszukiwania sposobu na zwalczenie kryzysu paliwowego w 1973 roku, a skończyło jako rewolucyjne odkrycie naukowe, porównywalne z osiągnięciami teorii względności i fizyki kwantowej, przeprowadzono dowód: jesteśmy połączeni z resztą świata. Na początku lat siedemdziesiątych, w samym środku kryzysu energetycznego, garstka naukowców, próbując znaleźć substytut ropy naftowej przypadkowo zaobserwowała niezwykłe zjawisko, jak się okazało z dziedziny mechaniki kwantowej - pole punktu zerowego. Pole o niewyobrażalnie wielkiej energii, ocean mikroskopijnych wibracji - odpowiedź na ważkie pytania, rozwiązanie wielu problemów. To, w tak zwanej "martwej przestrzeni", znajduje się klucz do życia, komunikacji międzykomórkowej, DNA, rozwiązanie zjawisk paranormalnych, takich jak postrzeganie pozazmysłowe i leczenie duchowe, a także zbiorowa nieświadomość. Pole. W poszukiwaniu tajemniczej siły wszechświata to mrożąca krew w żyłach opowieść z CIA, tajemnymi rosyjskimi ośrodkami doświadczalnymi i kosmicznymi programami NASA w tle. To podróż w czasie, w trakcie której garstka naukowców odkrywa fizykę niemożliwości.
Krzysztof Tomasik
Pola Raksa zagrała wiele ról teatralnych i filmowych, ale zbiorową wyobraźnią zawładnęła dzięki roli w serialu, który stał się jednym z największych fenomenów polskiej kultury masowej. Postać ślicznej sanitariuszki przyniosła jej bezprecedensową sławę, stając się jednocześnie przekleństwem. Chociaż wystąpiła w filmach Wajdy, Hasa i Barei dla milionów widzów pozostała już na zawsze rudowłosą Rosjanką z Czterech pancernych. Mówiła, że serial odbił się fatalnie także na jej życiu osobistym: Kolejni narzeczeni odchodzili w siną dal, bo nie mogli znieść tego ciągłego szarpania mnie za rękaw i pytania widzów: A co z Jankiem?. Ikona polskiego kina lat sześćdziesiątych wycofała się z życia publicznego i od wielu lat konsekwentnie odmawia kontaktu z mediami. Opowieść Krzysztofa Tomasika to próba wyjaśnienia na czym polegał fenomen aktorki, za której twarz każdy by się zabić dał.
Jo Nesbo
Czy to zwykły zbieg okoliczności, że oficer policji zostaje znaleziony martwy w miejscu dawno popełnionej zbrodni, którą badał, ale jej nie wyjaśnił? Gdy w następnych miesiącach taki sam los spotyka kolejnych dwóch funkcjonariuszy, schemat postępowania mordercy staje się równie oczywisty, co potworny: brutalnym zabójstwom policjantów odpowiadają nierozwiązane zbrodnie z przeszłości. W miejscu przestępstw brakuje jakichkolwiek śladów, a wydział zabójstw właśnie stracił najlepszego śledczego. W tym samym czasie w szpitalu leży w śpiączce ciężko ranny mężczyzna. Pilnuje go sztab policjantów, a jego tożsamość jest objęta ścisłą tajemnicą. Jo Nesbo po raz kolejny dostarcza diabelnie przebiegłej historii o bezmiarze ludzkiego zła. Gra w kotka i myszkę dotyczy nie tylko ofiar i policji, ale także samego czytelnika.
Jo Nesbo
Czy to zwykły zbieg okoliczności, że oficer policji zostaje znaleziony martwy w miejscu dawno popełnionej zbrodni, którą badał, ale jej nie wyjaśnił? Gdy w następnych miesiącach taki sam los spotyka kolejnych dwóch funkcjonariuszy, schemat postępowania mordercy staje się równie oczywisty, co potworny: brutalnym zabójstwom policjantów odpowiadają nierozwiązane zbrodnie z przeszłości. W miejscu przestępstw brakuje jakichkolwiek śladów, a wydział zabójstw właśnie stracił najlepszego śledczego. W tym samym czasie w szpitalu leży w śpiączce ciężko ranny mężczyzna. Pilnuje go sztab policjantów, a jego tożsamość jest objęta ścisłą tajemnicą. Jo Nesbo po raz kolejny dostarcza diabelnie przebiegłej historii o bezmiarze ludzkiego zła. Gra w kotka i myszkę dotyczy nie tylko ofiar i policji, ale także samego czytelnika.
Lech Tkaczyk-autor, Jacek Wanszewicz-lektor
Audiobook "Policjant". Seria słuchowiska - bajki dla dzieci - Edukacja - Poznajemy... Zawody Autor Lech Tkaczyk zgodnie ze sprawdzoną zasadą nauka poprzez zabawę, w nowatorski i ciekawy sposób zapoznaje dzieci z zawodem POLICJANTA. Wykorzystując wierszowaną formę opowieści, przystępnie tłumaczy, czym charakteryzuje się ten zawód i dlaczego warto zapamiętać numer telefonu 997. Audiobook "Policjant", to słuchowisko słowno-muzyczne, na którym znajdują się piosenki "Pan policjant" i "Pościg" oraz podkłady muzyczne do piosenek i bajki z efektami dźwiękowymi, rapem, dodatkowymi głosami. Podkłady te można wykorzystać do samodzielnej nauki piosenek, śpiewu, karaoke, zajęć rytmicznych, tańca, jak również do wykonania inscenizacji, teatrzyku itp. Pan policjant 01. Pan policjant piosenka (03:16) 02. Policjant bajka (09:23) 03. Pościg piosenka (04:06) Śpiewajmy razem (karaoke) 04. Pan policjant podkład muzyczny do piosenki (03:16) 05. Pościg podkład muzyczny do piosenki z dodatkowymi głosami, efektami dźwiękowymi i rapem (04:06) 06. Pościg podkład muzyczny do piosenki z efektami dźwiękowymi (04:06) 07. Pościg podkład muzyczny do piosenki (04:05) 08. Policjant (09:02)
Lech Tkaczyk
E-book – "Policjant". Seria - bajki dla dzieci - Edukacja - Poznajemy... Zawody Bajeczka, którą masz przed sobą, została napisana z myślą o ciekawych świata i kochających przygody maluchach. Jej autor – Lech Tkaczyk – zgodnie ze sprawdzoną zasadą „nauka poprzez zabawę”, w nowatorski i ciekawy sposób zapoznaje dzieci z zawodem POLICJANTA w serii książeczek „Poznajemy zawody”. Wykorzystując wierszowaną formę opowieści, przystępnie tłumaczy, czym charakteryzuje się ten zawód i dlaczego warto zapamiętać numer telefonu 997. Bajeczka jest pięknie ilustrowana, co z pewnością spodoba się Twojemu młodemu odkrywcy.
POLIdRUKI Potrawa z książek i ludzi
Jan Majchrowski
Po zeszłorocznym znakomitym debiucie literackim (Przeciw uzbrojonym analfabetom) Jan Majchrowski daje nam tym razem opowieść o książkach, zwłaszcza (choć nie wyłącznie) zanurzonych w politycznym sosie swojej epoki. Stąd jej intrygujący tytuł. Jednocześnie jest to opowieść o ludziach: tych nieznanych i tych bardzo znanych, z którymi autor zetknął się jako wojewoda, jako profesor na Wydziale Prawa UW, jako sędzia Sądu Najwyższego, albo znacznie wcześniej. Jego bohaterowie, jak u dobrego malarza, są uchwyceni za pomocą kilku kresek, które pozwalają im ożyć na kartach Polidruków z ich istotnymi - aczkolwiek przeważnie komicznymi - cechami. Jan Majchrowski nie oszczędza przy tym i swojej osoby, choć z ofiarami swych dygresji obchodzi się raczej dobrodusznie. Mimo że Polidruki mogą rozśmieszyć do łez, to jednak barwny i lekki język autora, którym bawi siebie i czytelnika, służy dotknięciu spraw arcyważnych i poważnych. Nie tylko politycznej historii Polski i jej dnia dzisiejszego, kondycji polskiej inteligencji i sądownictwa, ale także losu Europy, zagadnień rasizmu, odpowiedzialności za czyny i słowa, a nawet stosunku do prawdy i spraw dotykających metafizyki. Nie ukrywa przy tym własnego zdania i własnych ocen.
Polifonia. Literatura polska początku XXI wieku
Agnieszka Nęcka
Rozmowy (o ile takie się dziś zdarzają) na temat polskiej literatury „nowej i najnowszej” zdominowane bywają głównie przez określenia typu: „medialne ustawki”, „wydmuszkowe dziennikarstwo”, dominujący dyskurs medialny, mainstream i celebryctwo czy podążanie za koniunkturami oraz obowiązującymi modami. Żyjemy, jak przekonuje Mariusz Sieniewicz, w epoce egocentryzmu i hipochondrii: „wszyscy jesteśmy hipochondrykami. Dopadło nas neurotyczne przewrażliwienie na swoim punkcie, do głosu coraz silniej dochodzi narcyzm i domaga się ekspresji, nierzadko nadekspresji, co skutkuje kakofoniczną wrzawą przekrzykujących się «ja»”. Nic dziwnego, że dzisiejsza krytyka jawnie opowiada się za autorskością, uintymnieniem swojego fachu. Czytanie tedy ma być „sprawą prywatną i osobną, tzn. innym czytaniem innego (tekstu), poprzez które ujawnia się Inny (czytający)”. Wykorzystując niejako ów „triumf podmiotowości”, składam coś na kształt dziennika moich lektur. W tym dzienniku, oczywiście, znalazła się tylko część książek, które dane mi było przeczytać. Łączy je przede wszystkim data publikacji. Wszystkie one pojawiły się na polskim rynku wydawniczym między 2009 a 2014 rokiem. Tym razem jednak powrót do książek z ostatniego pięciolecia wiąże się nie tyle z potrzebą podsumowania czy ponownego przemyślenia własnych niegdysiejszych rozpoznań, ile z próbą pokazania zniuansowania najnowszej rodzimej prozy. Stąd tytuł niniejszego tomu – Polifonia – który nawiązuje do sfery życzeniowej, mającej swe źródło w tęsknocie za wielogłosowością, a zatem większym zróżnicowaniem ówczesnej mapy literackiej. Wśród najnowszych publikacji można dostrzec takie, w których na plan pierwszy wysuwają się echa metafizyki lub rezonanse autobiograficzne. Wychwycić można takie, które zostały zdominowane przez reminiscencje Historii, pogłosy lęków, brzmienia miłości, odgłosy podróży (zarówno tej realnej, jak i metaforycznej) czy próby wyobraźni. Nie jest, oczywiście, tak, że poszczególne zbiory prozatorskie da się łatwo sklasyfikować. Większość z nich pobrzmiewa różnymi nutami. Niemniej, w każdym z nich można wyczuć głos nadrzędny, który dopełniany jest tonami pobocznymi. Obok książek i pisarzy, którzy należą do głównego nurtu (na przykład Olga Tokarczuk, Andrzej Stasiuk, Michał Witkowski czy Jerzy Pilch), szukam przeto takich, którzy sytuują się na obrzeżach (między innymi Marek Ławrynowicz, Piotr Bednarski, Wioletta Grzegorzewska, Adam Ubertowski lub Maciej Gierszewski). W efekcie w Polifonii… znaleźli się reprezentanci różnych generacji twórczych i odmiennych praktyk pisarskich. Intrygują mnie zarówno lepsze, jak i słabsze warsztatowo propozycje, te, które zachwycają, i te, które męczą, te, które inspirują, i te, które stają się powodem zadumy, te będące wyzwaniem lekturowym, jak i te, których interpretacja nie przysparza problemów. Tworząc indywidualny „zapis lekturowych przygód”, staram się unikać hierarchizacji, choć mam świadomość, że już sam wybór lektur pod takową hierarchizację podpada. Złudzeniem jest myślenie, zgodnie z którym poszczególne tytuły mogą istnieć samodzielnie lub równoprawnie. Większość z nich mocno bowiem została zakotwiczona w (zwykle traumatycznych) doświadczeniach bliskich każdemu człowiekowi. W rezultacie prozy odzwierciedlają nie tylko kondycję współczesnego społeczeństwa, ale również diagnozują nasze „tu i teraz”. (Od autorki)
Polifonia. Od muzyki do literatury
Tomasz Górny
Polifonia stanowi wyjątkowo cenną i inspirującą propozycję interpretacyjną – jest niewątpliwie jedną z ciekawszych prac, jakie w ostatnich latach pojawiły się w obszarze polskich badań muzyczno-literackich. Nowatorstwo idzie w parze z solidnym zapleczem faktograficznym i historycznym; książka z jednej strony dostarcza wzorcowo usystematyzowanej wiedzy na temat używanych pojęć i orientacji badawczych, z drugiej zaś inspiruje oryginalnymi, odkrywczymi tezami interpretacyjnymi, wspartymi przekonującą, kunsztowną argumentacją. Książka jest wartościowa nie tylko pod względem zastosowanych w niej ujęć i konceptów, ale i sposobu ich przedstawienia – klarownego, skrupulatnego, ujętego w ramy eleganckiego, sugestywnego języka. Dr hab. Iwona Puchalska Katedra Komparatystyki Literackiej Uniwersytetu Jagiellońskiego Książka uzyskała wyróżnienie w konkursie o Nagrodę „CLIO” (edycja za rok 2018; kategoria: monografie i syntezy), przyznawaną przez Rektora Uniwersytetu Warszawskiego oraz Dziekana Wydziału Historycznego UW.
Poliglotyzm wielkich romantyków polskich (Mickiewicz, Słowacki, Krasiński)
Marek Piechota
W Przedsłowiu prezentowanej publikacji wykazano, że bogactwo języka poetyckiego wielkich twórców zależało też od wielości języków obcych, w których studiowali, czytali, zachwycali się dokonaniami poetyckimi autorów wywodzących się z innych kultur i tradycji. W wieku XIX, gdy naród funkcjonował bez państwa, troska o język ojczysty miała zgoła inną wymowę niż we współczesnej „globalizacji”. Rozdział poświęcony „fantazjom” etymologicznym romantyków ukazuje fenomen łatwości, z jaką Mickiewicz i Słowacki ulegali przeświadczeniu, że najbardziej fantastyczne etymologizowanie w dowolnym języku można traktować na równi z dociekaniami stricte naukowymi jako narzędzie poznania rzeczywistości i pozarzeczywistości. Mickiewicz zrazu opanował język polski, łacinę, francuski, rosyjski, włoski, niemiecki i białoruski. O ukraińskim, litewskim, hebrajskim i jidysz wolno powiedzieć, że znał poszczególne słowa, nie studiował tych języków ani w tych językach. Z lat studiów w Wilnie trzeba dodać grekę i angielski. Po niemiecku słuchał wykładów Hegla w Berlinie, po łacinie i po francusku sam wykładał filologię klasyczną w Lozannie i literaturę słowiańską w Paryżu (w Collège de France). Przyznawał się nadto do znajomości języka czeskiego. Może znał też podstawy serbskiego, był ekspertem w zakresie cerkiewno-słowiańskiego, u schyłku życia uczył się mówić i pisać po turecku, co daje ponad 11 języków. Słowacki nieco ustępował Mickiewiczowi, opanował bowiem 9 języków: francuski, na równi z polskim, grekę, łacinę, rosyjski i niemiecki (na poziomie szkolnym) – z łaciny świetnie tłumaczył, w rosyjskim dobrze się porozumiewał, po niemiecku studiował dzieła romantyków tego obszaru językowego (głównie Goethego i Schillera), doskonalił znajomość angielskiego. Poznał hiszpański, początki wymowy arabskiego. Lektury w językach obcych stanowiły istotny element inspiracji dla własnych dzieł (Shakespeare, Calderón de la Barca). Krasiński wypadł skromniej, jako urodzony paryżanin i arystokrata władał francuskim z większą biegłością niż polszczyzną, najkunsztowniej spośród tej wielkiej trójki twórców. W domu rozpoczął naukę kolejnych języków, które doskonalił w szkole i na prywatnych korepetycjach: łaciny i greki, niemieckiego, arabskiego i angielskiego. Opanował też język włoski (to 8 język), natomiast nigdy nie przyznał się do znajomości rosyjskiego. Poliglotyzm romantyków polskich ukazano w prezentowanej publikacji na tle niepokojącej kwestii współczesnego zaniku obfitości języków naturalnych; uczeni alarmują, że wymierają w tempie jeden język co dwa tygodnie. Czarne scenariusze wieszczą wyginięcie 90% języków do końca XXI wieku; zastąpią je powszechnie używane narodowe lub globalne. Poligloci także wyginą, gdyż zastąpią ich coraz doskonalsze programy komputerowe. Humanistyka skona kilka godzin później.