Wydawca: Wydawnictwo
"Wortfolge. Szyk słów" 2019, nr 3
red. Robert Rduch
Czasopismo naukowe „Wortfolge. Szyk słów”, wydawane przez Instytut Filologii Germańskiej Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, będzie się ukazywać raz w roku w wersji drukowanej i elektronicznej. Niemiecko-polski tytuł oznacza, że periodyk stawia sobie za cel nie tylko przedstawianie i upowszechnianie problemów literatury, języka i kultury niemieckojęzycznego obszaru językowego, lecz także pośredniczenie w wymianie myśli między humanistyką niemiecką i polską oraz komparatystyczne podejście do prezentowanych zagadnień. Czasopismo będzie miało charakter interdyscyplinarny, ale pozostanie wierne podstawowym obszarom filologii: językoznawstwu i literaturoznawstwu. Skierowane jest przede wszystkim do przedstawicieli humanistyki uniwersyteckiej oraz wszystkich zainteresowanych literaturą, kulturą i językiem niemieckim.
Krzysztof Orzechowski, Łukasz Maciejewski
Czas, czas – w jednostkowych biografiach tej książki przegląda się często. W przerzucaniu się sądami, wartościami, istnieniem i nieistnieniem, niezgodą na niesprawiedliwość losu i – w pogodzeniu się z rzeczywistością… Czytając rozmowy, włączałem się do nich, dyskutowałem, nie zgadzałem się lub aprobowałem. Ale na tym polega energia tej książki. Przynajmniej dla mnie. Nie pozostawia obojętnym. Z Posłowia Józefa Żuka Opalskiego KRZYSZTOF ORZECHOWSKI Aktor, reżyser, dyrektor teatrów. Urodził się w Toruniu 6 września 1947 r. Ukończył PWST – obecnie Akademia Sztuk Teatralnych – w Krakowie (Wydział Aktorski) i PWST – obecnie Akademia Teatralna – w Warszawie (Wydział Reżyserii), w 2012 r. otrzymał tytuł profesora sztuk teatralnych. Zagrał wiele ról aktorskich i zrealizował ponad 40 spektakli, m.in. w Krakowie i Warszawie oraz w TVP. W latach 1997–1999 był dyrektorem naczelnym i artystycznym Teatru Bagatela, a w 1999–2016 – Teatru im. Juliusza Słowackiego. Dzięki jego staraniom powstał Małopolski Ogród Sztuki, a także zrewitalizowano magazyn kostiumów i rekwizytów (dzisiejszy Dom Rzemiosł). W 2002 r. otworzył, wspólnie z Anną Dymną, Krakowski Salon Poezji, w którym sam wielokrotnie występował. Od 1981 r. zajmował się dydaktyką. Prowadził zajęcia na Wydziale Reżyserii Akademii Teatralnej. Nie stronił od działalności charytatywnej. Za swoje osiągnięcia był wielokrotnie nagradzany odznaczeniami branżowymi, samorządowymi i państwowymi – m.in. Krakowską Złotą Maską, Złotym Medalem Zasłużony Kulturze Gloria Artis, Nagrodą I st. Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Krzyżem Oficerskim OOP, Złotym Krzyżem Małopolski, Medalem Komisji Edukacji Narodowej, Medalem św. Brata Alberta. Autor wspomnień Podróż do kresu pamięci (Wydawnictwo BOSZ 2015), dwóch zbiorów felietonów: Teatr świata – świat teatru (2017) i Zapiski z niełatwych czasów (2018) oraz książki W trzech zdaniach. Notatki z lat 2018–2019 (2019) wydanych przez TAiWPN Universitas. ŁUKASZ MACIEJEWSKI Filmoznawca, krytyk filmowy i teatralny, wykładowca akademicki. Absolwent filmoznawstwa UJ, asystent na Wydziale Aktorskim w Szkole Filmowej w Łodzi, dyrektor artystyczny festiwalu „Kino na Granicy” w Cieszynie oraz „Grand Prix Komeda” w Ostrowie Wielkopolskim. Członek Europejskiej Akademii Filmowej, Światowego Stowarzyszenia Krytyków Filmowych „Fipresci”, Międzynarodowego Stowarzyszenia Krytyków Teatralnych AICT oraz Stowarzyszenia Filmowców Polskich. Recenzent i felietonista m.in. „Onetu”, „Kalejdoskopu Łódzkiego”, „Krakowa”. Ambasador projektu „Kultura Dostępna w Kinach”, członek kapituły „Paszportów Polityki”, stały komentator „Tygodnika Kulturalnego” w TVP Kultura. Dwukrotny laureat Nagrody Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej w kategoriach „Książka roku” i „Krytyk roku” (czterokrotnie nominowany do tej nagrody), laureat „Złotej Róży”, statuetki „Uskrzydlonego”, „Dziennikarskiej Weny”, „ArtKciuka” dla osobowości roku oraz medalu województwa małopolskiego Polonia Minor za szczególne zasługi w upowszechnianiu kultury. Autor lub współautor kilkudziesięciu książek, m.in.: Wszystko jest lekko dziwne – wywiad rzeka z Jerzym Radziwiłowiczem (2012), Aktorki. Spotkania (2012), Flirtując z życiem – wywiad rzeka z Danutą Stenką (2013), Aktorki. Portrety (2015), Aktorki. Odkrycia (2018) oraz Krystian Lupa. Koniec świata wartości. The end of the world of values (2017).
Wplątani w konsumpcjonizm. Podaruj nastolatkowi szczęście
Anna Maria Zawadzka
Co robić, żeby dzieci i młodzież mieli dobre życie i wyrastali na szczęśliwych ludzi? Odpowiedzi na to pytanie od dawna poszukują rodzice i nauczyciele. Jednak wizja dobrego życia i szczęścia z pokolenia na pokolenie się zmienia w wyniku przemian społeczno-kulturowych. Obecnie panuje powszechne przekonanie, że warunkiem dobrego życia i szczęścia jest bycie bogatym gromadzenie dóbr materialnych, kolekcjonowanie doświadczeń i wrażeń dzięki pieniądzom wydawanym na to, co chcemy i kiedy chcemy. Badania przeprowadzone do tej pory wskazują, że nasileniu się dążeń materialistycznych towarzyszy spadek dobrostanu, czyli mniejsze zadowolenie z życia, spadek pozytywnych emocji, gorszy stan zdrowia, wzrost lęku i niepokoju, a także negatywnych emocji i uzależnień. Pojawia się pytanie: skoro jest tak dobrze (coraz większy dobrobyt materialny), to dlaczego jest tak źle (pogarsza się stan zdrowia fizycznego i psychicznego)? *** Książka jest poważną refleksją, popartą wynikami licznych badań empirycznych, nad funkcjonowaniem młodych osób, głównie nastolatków, w społeczeństwie konsumpcjonistycznym, zorientowanym na osiąganie celów materialistycznych. Autorka jest wybitną ekspertką i znawczynią tej problematyki. Od wielu lat prowadzi badania w polskich i międzynarodowych zespołach nad psychologicznymi aspektami materializmu. Analizując zagadnienia psychologiczne, przygląda się zarówno przyczynom, które sprawiają, że nastolatki kierują swoją aktywność na cele materialistyczne, jak i konsekwencjom takich dążeń, a dodatkowo proponuje działania, które mogą zmienić materialistyczną orientację młodych osób. Z recenzji wydawniczej prof. USWPS Romany Kadzikowskiej-Wrzosek Anna Maria Zawadzka psycholożka, profesorka, aktywna badaczka, autorka wielu artykułów naukowych na temat uwarunkowań jednostkowego i społecznego dobrostanu w obliczu zmian kulturowych i społeczno-ekonomicznych, zachodzących w różnych sferach życia człowieka. W ostatnich kilkunastu latach jej badania koncentrują się na poszukiwaniu społecznych uwarunkowań konsumpcjonizmu i materializmu wśród młodzieży i dorosłych oraz antidotów na materializm i konsumpcjonizm.
Wpływ bezpieczeństwa finansowego na zrównoważony rozwój przedsiębiorstwa
Magdalena Kowalska, Anna Misztal
W publikacji zaprezentowano kierunki wpływu bezpieczeństwa finansowego na zrównoważony rozwój przedsiębiorstw. Zawiera ona omówienie podstawowych zagadnień teoretycznych związanych z rozwojem ekonomicznym, społecznym i środowiskowym oraz jego determinantami, a także dotyczy istoty bezpieczeństwa finansowego, czynników je kształtujących oraz jego wskaźnikowej oceny. Na szczególną uwagę zasługuje statystyczna ocena wpływu poziomu bezpieczeństwa finansowego na zrównoważony rozwój polskich przedsiębiorstw w latach 2010-2017.
Wpływ korupcji na podstawowe zmienne makroekonomiczne na przykładzie państw europejskich
Anna Maria Pluskota
W publikacji zostały zaprezentowane kluczowe argumenty zarówno za pozytywnym, jak i negatywnym oddziaływaniem korupcji na gospodarkę. Autorka omówiła temat optymalnego poziomu przekupstwa i dokonała przeglądu badań dotyczących wpływu korupcji na wybrane zmienne makroekonomiczne. Z jednej strony kontrola łapownictwa sprzyja wzrostowi gospodarczemu, zachęca do inwestowania, przyciąga nowe technologie, a w konsekwencji prowadzi do ograniczenia ubóstwa. Z drugiej - nie da się całkowicie wyeliminować korupcji, a teorie o możliwości wystąpienia pozytywnych pod względem ekonomicznym skutków korupcji są racjonalne. Spór o to, czy przekupstwo szkodzi gospodarce czy ją wspiera jest bodajże najistotniejszym zagadnieniem ukazywanym w literaturze dotyczącej oddziaływania korupcji.
Julia Koralun-Bereźnicka
W książce przedstawiono ocenę porównawczą roli kraju, sektora i wielkości podmiotu w kształtowaniu struktury kapitału przedsiębiorstw w wybranych krajach Unii Europejskiej. W części teoretycznej dokonano przeglądu wyników dotychczasowych prac badawczych nad tymi zagadnieniami. Przegląd ten obejmuje głównie bogate zasoby literatury światowej w tym obszarze, jak również dorobek krajowy. Celem badania empirycznego było ustalenie, który z czynników – kraj, sektor czy rozmiar – ma największy wpływ na sposób finansowania działalności podmiotów gospodarczych, czyli hierarchizacja rozważanych czynników według ważności w kontekście struktury kapitału. Podjęta problematyka wpisuje się w ważny nurt współczesnej ekonomii i finansów, który można określić jako analizę przyczyn zróżnicowania struktury kapitału przedsiębiorstw.
Tomasz Kubin, Małgorzata Lorencka, Małgorzata Myśliwiec
Prezentowana publikacja zawiera wyniki badań prowadzonych przez trzy lata przez Tomasza Kubina, Małgorzatę Lorencką i Małgorzatę Myśliwiec w ramach projektu sfinansowanego ze środków Narodowego Centrum Nauki (przyznanych na podstawie decyzji numer DEC-2013/09/B/HS5/00021). Podstawowym celem naukowym pracy jest pokazanie wpływu kryzysu gospodarczego na funkcjonowanie systemu politycznego. Przedmiotem szczegółowych prac badawczych były systemy polityczne Grecji, Hiszpanii i Włoch, ponieważ to właśnie w tych państwach Unii Europejskiej skutki światowego kryzysu gospodarczego wydają się mieć największy wpływ na działanie najważniejszych elementów tworzących system polityczny. Wiodącą hipotezą badawczą jest założenie, że w warunkach demokracji przedstawicielskiej sytuacja ekonomiczna państwa jest jednym z najistotniejszych czynników warunkujących stabilność i trwałość systemu politycznego. Im lepsza sytuacja gospodarcza państwa, tym większa stabilność funkcjonowania i możliwość przetrwania systemu politycznego. Natomiast w sytuacji kryzysu gospodarczego stabilność i trwałość systemu politycznego jest poważnie zagrożona. Analiza wpływu kryzysu gospodarczego na funkcjonowanie systemów politycznych skłoniła autorów do postawienia następujących hipotez szczegółowych: Działania ośrodków podejmujących decyzje polityczne w Grecji, Hiszpanii i we Włoszech w zakresie kwestii gospodarczych – zarówno na szczeblu centralnym, jak i na szczeblach regionalnych – doprowadziły do poważnych zakłóceń w zakresie funkcjonowania systemów politycznych. Kryzys gospodarczy w Grecji, Hiszpanii i we Włoszech zakłócił w poważny sposób rytm cykli wyborczych. Kryzys gospodarczy w Grecji, Hiszpanii i we Włoszech wpłynął na funkcjonowanie systemów partyjnych owych państw. Kryzys gospodarczy w Hiszpanii i we Włoszech w znaczący stopniu wpłynął na nasilenie się tendencji odśrodkowych w owych państwach. Kryzys gospodarczy w Grecji, Hiszpanii i we Włoszech wpłynął na nasilenie się procesu formułowania postulatów antysystemowych przez wybrane ugrupowania polityczne. We wstępie zostały przedstawione założenia merytoryczne i metodologiczne przeprowadzonych badań. W rozdziale pierwszym przeanalizowane zostały problemy związane z genezą, przebiegiem i konsekwencjami kryzysu gospodarczego 2008 roku, ze szczególnym uwzględnieniem przebiegu zdarzeń w Grecji, Hiszpanii i Włoszech. Kolejne trzy rozdziały zawierają analizę konsekwencji owego kryzysu dla działania systemów politycznych Grecji, Hiszpanii i Włoch. W zakończeniu zawarte zostały wnioski ogólne, wynikające z przeprowadzonego procesu badawczego.
Wpływ kultury arabskiej na sztukę polską. Rzemiosło artystyczne, architektura i malarstwo
Tadeusz Majda, Agata S. Nalborczyk
Przedstawiamy trzeci tom z serii wydawniczej Transfer kultury arabskiej w dziejach Polski. Seria ta prezentuje wyniki prac zespołu naukowców różnych dyscyplin, realizującego w ramach Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki projekt badawczy pt. Transfer kulturowy jako transdyscyplinarny element nauki o stosunkach międzykulturowych na przykładzie wpływów kultury arabskiej w dziedzictwie kulturowym Polski (projekt nr 2bH 15 0156 83 na lata 2016–2020). Materiał zebrany w niniejszym tomie ukazuje przenikanie elementów kultury materialnej islamu do kultury polskiej, które znalazło wyraz w obecności wyrobów rzemiosła artystycznego, w architekturze, w malarstwie czy rysunku. Tom otwiera tekst Małgorzaty Redlak Najcenniejsze zabytki arabskiego rękodzieła artystycznego z wieków VII–XVI w zbiorach polskich, prezentujący unikatowe eksponaty rzadkich dzieł sztuki arabskiej w naszych kolekcjach muzealnych, W kolejnym artykule Małgorzaty Redlak O wybranych arabskich średniowiecznych wyrobach użytkowych z VIII–XVI wieku w Kolekcji Sztuki Islamu Muzeum Narodowego w Warszawie omówiono wybrane zabytki z ceramiki i szkła, pochodzące głównie z Iraku, Syrii i Egiptu, znajdujące się w Kolekcji Sztuki Islamu Muzeum Narodowego w Warszawie. Magdalena Pinker w tekście Zabytki arabskie okresu osmańskiego w kolekcjach polskich muzeów narodowych omawia zabytki z czasów, gdy kraje arabskie Bliskiego Wschodu i Północnej Afryki znajdowały się pod panowaniem Imperium Osmańskiego. Tadeusz Majda w artykule Zbiory rękopisów arabskich w Polsce – dzieje kolekcjonerstwa próbuje prześledzić drogi, jakimi rękopisy arabskie trafiały do Polski w ciągu kilku wieków. W tekście Beaty Biedrońskiej-Słotowej Transfer kultury arabskiej do Polski za pośrednictwem mameluckich, osmańskich, perskich i ilchanidzkich tkanin w okresie od średniowiecza do około 1900 roku ukazano zagadnienie importu tkanin z krajów muzułmańskich – pasów, makat, kobierców, kilimów. W artykule Mikołaja Getki-Keniga Inspiracje arabskie i pokrewne w architekturze polskiej przełomu XVIII i XIX wieku – egzotyczna forma w elitarnych kontekstach doby wielostylowości zaprezentowano motywy zaczerpnięte z architektury arabskiej i tureckiej w polskiej architekturze w XVIII–XIX wieku. W tekście Anny Kozak Motywy arabskie w malarstwie polskim w XIX i początkach XX wieku omówiono najważniejszych przedstawicieli malarstwa polskiego, którzy podejmowali wątki arabskie w swej twórczości. Karolina Krzywicka w artykule Kolekcja biżuterii arabskiej z Bliskiego Wschodu w zbiorach Muzeum Azji i Pacyfiku w Warszawie, charakteryzuje poszczególne typy kobiecej biżuterii z różnych krajów Azji i Afryki Północnej. Tekst ten jest bogato ilustrowany zdjęciami omawianych zabytków.