Kultura i sztuka
Święta tradycja, własny głos. Opowieści o amerykańskim jazzie
Piotr Jagielski
Dziennikarz Piotr Jagielski prowadzi nas przez niezwykłą historię amerykańskiej muzyki jazzowej. Od roztańczonego Nowego Orleanu przez loftowy Nowy Jork po bezpretensjonalne Chicago opisuje losy i dokonania najważniejszych reprezentantów muzycznego panteonu. Niczym pełen entuzjazmu kustosz oprowadza nas po muzeum jazzu, nie kryjąc przy tym własnych fascynacji i zaangażowania. Rozmawia z muzykami, słucha płyt i wędruje tropem najważniejszych reprezentantów gatunku. Nie zapomina również o historii rasizmu w Ameryce, bo dzieje amerykańskiego jazzu to nie tylko losy muzycznych pionierów, ale przede wszystkim historia czarnych mieszkańców Ameryki XX wieku. Święta tradycja, własny głos to wciągająca opowieść o narodzinach i rozwoju jazzu, jednego z najważniejszych gatunków muzycznych na świecie. To on, w nieustannym napięciu między tradycją a nowoczesnością, regułą a improwizacją, dawał i daje niedosiężną wolność.
Ajschylos
Święto pojednania to utwór Ajschylosa, jednego z najwybitniejszych, obok Sofoklesa i Eurypidesa, tragików ateńskich. Powszechnie uważany za rzeczywistego twórcę tragedii greckiej. Święto pojednania, znane również pod tyułem Eumenidy, to trzecia część Oresteji, czyli trylogii starogreckich tragedii autorstwa Ajschylosa. Eumenidy ścigają i dręczą Orestesa, gdyż są narzędziami sprawiedliwości.
Molier
“Świętoszek” to sztuka autorstwa Moliera, wybitnego francuskiego komediopisarza, uznawanego za jednego z najważniejszych daramtopisarzy w dziejach. Głównym założeniem Moliera była krytyka hipokryzji religijnej. W tym celu stworzył postać Tartuffe’a – człowieka, który dla osiągnięcia własnych korzyści, wykorzystuje Orgona i jego rodzinę, udając przy tym osobę wielce religijną i pobożną. Orgon, niewrażliwy na przestrogi rodziny dotyczące Tartuffe’a, uświadamia sobie swój błąd dopiero po zapisaniu mu całego majątku.
Tadeusz Kantor 1947. Nowoczesne doświadczenie z nauką, sztuką i Paryżem w tle
Wojciech Bałus
Gdy Tadeusz Kantor udawał się z początkiem 1947 roku w swoją pierwszą w życiu podróż do Paryża, nie przypuszczał zapewne, że przyjdzie mu się tam zetknąć nie tylko ze sztuką klasycznej awangardy i twórczością aktualną artystów z Europy i obu Ameryk. Wizyty w Palais de la découverte otwarły przed nim świat nowoczesnej nauki i spowodowały głęboki światopoglądowy wstrząs. Książka po raz pierwszy tak dogłębnie – i na podstawie nieznanych wcześniej materiałów źródłowych – analizuje różne aspekty doświadczenia nowoczesnego, jakie stało się udziałem krakowskiego artysty, pokazuje, na czym polegało dotknięcie przez niego „Inferna”, jaką rolę w tych przeżyciach odegrał surrealizm oraz jak to wszystko wpłynęło na własną twórczość i poglądy na świat przyszłego autora Umarłej klasy. Świetna książka, znacząco uzupełnia naszą wiedzę, proponuje ciekawe strategie interpretacyjne, krytycznie podchodzi do źródeł, wsparta na imponujących lekturach, zmienia obraz sztuki Kantora lat 40-tych ale także późniejszej twórczości. Napisana wartko. z recenzji prof. Wojciecha Włodarczyka Wojciech Bałus – ur. 1961, historyk sztuki; studiował też filozofię. Profesor w Instytucie Historii Sztuki Uniwersytetu Jagiellońskiego. Zajmuje się teorią i historią sztuki XIX–XXI wieku, związkami sztuki z filozofią, antropologią kulturową i literaturoznawstwem. Przewodniczący Polskiego Komitetu Narodowego Corpus Vitrearum, członek Polskiej Akademii Umiejętności i członek AICA. Autor książek: Mundus melancholicus. Melancholiczny świat w zwierciadle sztuki (1996), Figury losu (2002), Krakau zwischen Traditionen und Wegen in die Moderne. Zur Geschichte der Architektur und der öffentlichen Grünanlagen im 19. Jahrhundert (2003), Sztuka sakralna Krakowa w wieku XIX: część druga. Matejko i Wyspiański (2007) i Gotyk bez Boga? W kręgu znaczeń symbolicznych architektury sakralnej XIX wieku (Monografie FNP, 2011 – wersja niemiecka: 2016), Efekt widzialności. O swoistości widzenia obrazów, granicach ich odczytywania i antropologicznych aspektach sztuki (2013).
Tajemne życie przedmiotów. Topografia pokoju dziecięcego w kinie fantastycznym lat osiemdziesiątych
Karolina Kostyra
Celem książki jest wyznaczenie topografii pokoju dziecięcego - przestrzeni regularnie prezentowanej w kinie fantastycznym lat osiemdziesiątych. Sypialnie małoletnich bohaterów amerykańskich horrorów, fantasy i science fiction w erze reaganizmu służą za sfery ujawniania się paranormalnych i cudownych manifestacji. Autorka zaznacza, że wnętrza, w których ekranowe dzieci konfrontują się z innością, doświadczają transgresji, śnią koszmary i snują marzenia dzienne, stanowią przykład operowania w kinie popularnym strategią perspektywy dziecięcej.
Przemysław Barszcz, Joanna Łenyk-Barszcz
Przez wieki geniusze sztuki ukrywali w swoich dziełach sekretne informacje, zbyt niewiarygodne, by przekazać je otwarcie. Sekrety osobiste i historyczne, artystyczne i ezoteryczne, a czasem nawet natury kryminalnej. Czy po upływie stuleci, po wielokrotnych zmianach kodów kulturowych jesteśmy w stanie wejść w buty dawnych twórców i odkryć sekretne drogowskazy pozostawiane przez geniuszy? Kod Michała Anioła dlaczego ludzki mózg namalowany jest na sklepieniu Kaplicy Sykstyńskiej? Ostatnia melodia - muzyka zapisana pomiędzy postaciami Ostatniej Wieczerzy jako testament Leonardo da Vinci? UFO w XV-wiecznych Włoszech - spotkanie z obcymi, uchwycone na renesansowym obrazie. Manuskrypt, którego od sześciuset lat nikomu nie udało się rozkodować. Enigma rękopisu Wojnicza. Człowiek, który wiedział jak Alfonso Ponce de Leon przewidział na obrazie swoją śmierć. Zakon, skarby i Chwarszczany z jakiego świata pochodzą dwie wieże w zachodniopomorskim kościele templariuszy? Ukryty język Matejki znaczenie symboli i historia złotego tronu. Raffaello Portret Młodzieńca tajemnice najcenniejszego dzieła ze zbiorów polskich, zaginionego podczas II wojny światowej. Drzwi Gnieźnieńskie, czy portal do praźródeł? - dokąd naprawdę prowadzą słynne Drzwi z Gniezna? Każde dzieło jest tajemnicą. Nie trzeba wyjeżdżać do amazońskiej dżungli, by mierzyć się z tajemnicami godnymi Indiany Jonesa. Na tego, kto dokona wielkiego odkrycia w zakurzonym magazynie muzealnym, czeka nagroda emocje, olśnienie a nawet mistyczne objawienie. Jeden z bohaterów naszej książki właśnie takiego objawienia doświadczył. I czeka aż ktoś je przejmie od niego w wielkiej sztafecie pokoleń.
Tajemnice natury. Mysteries of Nature
Masaaki Ohya
W katalogu znajdziemy 70 starannie wyselekcjonowanych grafik, które ukazują niezwykłą umiejętność Ohya w budowaniu sugestywnych, intrygujących kompozycji inspirowanych naturą. Publikacja zawiera również teksty przybliżające jego twórczość, m.in. analizę dr hab. Anny Król oraz osobiste refleksje artysty. Masaaki Ohya urodził się w 1972 roku w Zama City, w prefekturze Kanagawa w Japonii. Jest grafikiem i pedagogiem. W 1998 roku uzyskał tytuł magistra malarstwa na Tama Art University w Tokio, gdzie studiował akwafortę pod kierunkiem profesorów Yukio Fukazawy, Mayumi Morino i Tatsumasy Watanabe. Po ukończeniu studiów do 2000 roku pracował jako asystent, a następnie w latach 2000-2002 jako pracownik naukowy na Wydziale Grafiki swojej macierzystej uczelni. W latach 2008-2009 przebywał w Paryżu w ramach programu studiów zagranicznych rządu japońskiego dla artystów. W 2016 roku ukończył studia doktoranckie na Graduate School of Tama Art University. Obecnie jest profesorem nadzwyczajnym tej uczelni, a także członkiem The Japan Print Association, Artist Association oraz The Japan Society of Printmaking.
Ewa Tomaszewska
Książka dotyczy bezprecedensowej obecności czeskich i słowackich twórców w polskim teatrze lalek XX i XXI wieku. Podstawowe pytania oscylują wokół zagadnień przenikania wpływów i inspiracji między teatrami lalkowymi Czech, Słowacji i Polski, a także pytań czy i w jakim stopniu tak znacząca obecność w polskim teatrze lalek twórców czeskich i słowackich jest uwarunkowana słabnącą kondycją polskiego teatru, otwarciem granic, wspólnotą kulturowych odniesień wobec zjednoczonej Europy, czy może jest ona wynikiem stałych fluktuacji kulturowych będących efektem bliskości geograficznej i historycznej naszych narodów. Recenzje książki ukazały się na stronach: - czasopisma internetowego „Sprawy Nauki” nr 10 (203) październik 2015 (recenzja dostępna pod adresem: www.sprawynauki.edu.pl, 27 września 2015 r.), - Sekcji polskiej Międzynarodowego Stowarzyszenia Krytyków Teatralnych AICT/IATC (recenzja dostępna pod adresem: www.aict.art.pl, 06 października 2015 r.).
Ewa Tomaszewska
W książce autorka przedstawia rozważania dotyczące źródeł obecności czeskich i słowackich twórców w polskim teatrze lalek początku XXI wieku, jak również znaczenia, jakie twórczość artystów trzech sąsiednich krajów miała dla przemian ich rodzimej konwencji lalkowej oraz dla kierunków i intensywności wzajemnych inspiracji i wpływów. Jest to zatem próba zaobserwowania, jak czeska i słowacka tradycja zaważyła na kształcie polskiego teatru lalek, a także, jak polska myśl artystyczna wpłynęła na przemiany form tego gatunku teatralnego za południowymi granicami Polski. Za przestrzeń obserwacji zostało przyjęte terytorium Śląska. Książka nagrodzona w 2005 roku przez słowacki oddział międzynarodowej organizacji lalkarzy UNIMA (Union Internationale de la Marionnette).
Taniec w badaniach performatywnych
Tomasz Ciesielski
Książka przedstawia badania performatywne jako rozwijający się paradygmat naukowy, równorzędny wobec badań ilościowych i jakościowych. Prezentuje liczne przykłady praktyk, które łączą tradycyjne metody badawcze ze strategiami twórczymi czerpanymi głównie z tańca, teatru oraz performansu artystycznego. Autor opisuje, w jaki sposób mogą one służyć generowaniu wiedzy i rozwiązywaniu konkretnych wyzwań społecznych. Publikacja skierowana jest do osób zajmujących się badaniami, choreografią, reżyserią i szeroko pojętymi sztukami performatywnymi, oferując przegląd propozycji artystyczno-badawczych oraz ich krytyczne i teoretyczne uporządkowanie. Umożliwia lepsze zlokalizowanie własnych działań w odniesieniu do pojęć takich jak practice-as-research czy performance as research. Książka porusza również kluczowe wyzwania filozoficzne związane z tworzeniem synergii między sztuką a nauką. Autor opiera się głównie na przykładach z krajów anglosaskich oraz odnosi się do ich zastosowania w polskim kontekście. Publikacja została współwydana przez Narodowy Instytut Muzyki i Tańca w ramach programu "Program wydawniczy 2024", finansowana ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Katarzyna Gołąbek-White
Album „Tańczący z gwiazdami”, to tom I nowego albumu z serii projekcji malarsko-poetyckich Katarzyny Gołąbek – White, stworzony we współpracy z malarzami surrealistycznymi, prezentującymi kierunek zwany – realizmem magicznym. Tym razem album stanowi bardzo interesujące połączenie malarstwa Mariusza Zdybała, który swój pierwszy album wydał jeszcze w 1998 roku w Berlinie, z poezją Katarzyny i Zbyszka Kowalkowskiego. „Tym razem, w połączeniu z delikatnym odcieniem melancholii Mariusza. Ten wyjątkowo subtelny artysta, malujący tak delikatnie i metaforycznie urzekł mnie i bardzo pragnąłem, aby zechciał wejść we wszechświat duszy Kasi ze swoją galaktyczną „Tańczącą z Gwiazdami” duszą. Wierzyłem, że uda się uzyskać coś nowego i wspaniałego. W trakcie opracowywania albumu zaskakiwałem i zachwycałem się coraz bardziej. Powstał album urzekający, który jest i nie boję się tego napisać - Nowym Słońcem- w cyklu przepięknych przecież albumów stworzonych z innymi malarzami. Cieszę się, że ten dziewiąty już album poetycko - malarski, niezwykle utalentowanej poetki i wspaniałego malarza, który również odkrywał nowe piękno łączenia poezji i malarstwa ukazuje się w wydawnictwie e-bookowo.pl. Mariusz pokochał, także i moje „myśli serca”, dlatego w albumie znajduje się kilka odcieni odczuwania przeze mnie Jego malarstwa.” Z przedsłowia Zbyszka Kowalkowskiego
Nikolai Vasilievich Gogol
The book describes the events that took place in the first half of the 17th century, when the Zaporizhzhya Cossacks defended their rights. Taras Bulba is a grown man, a Cossack colonel meets his sons. She finished her studies and returned home, her mother is glad of their arrival, Taras makes fun of them and rejoices at how strong sons he grew up with. However, Taras wants his children to know what struggle, courage and honor are. And he decides to send them to the Zaporizhzhya Sich, so that they can see with their own eyes the war and feel it on themselves. He rides with them. There, his sons learn about the life of the Cossacks, about war, patriotism, fidelity. But only everyone is true to their ideals, and they choose different paths.
Tatuaże. Gdy ciało staje się tłem
Zbiorowy
Interdysplinarne spojrzenie na tatuaże i fenomen ich popularności we współczesnym społeczeństwie i kulturze
Team 10 East: Revisionist Architecture in Real Existing Modernism
red. Łukasz Stanek
Grupa Team 10 East nigdy nie istniała. Książka powołuje to pojęcie jako konceptualne narzędzie pozwalające przeanalizować dokonania członków architektonicznej grupy Team 10 i ich "towarzyszy podróży" - współpracowników z krajów socjalistycznych. Proponuje "rewizjonizm" w podejściu do kultury i polityki dawnych krajów socjalistycznych, stąd tytułowa formuła "rewizjonistycznej architektury w realnym modernizmie". Autorzy i autorki tekstów patrzą na nowoczesną architekturę i na procesy modernizacyjne w Europie Środkowo-Wschodniej w perspektywie porównawczej, pokazując, jak reguły rządzące architekturą i urbanistyką były zawłaszczane, krytykowane i modyfikowane po obu stronach żelaznej kurtyny. Bohaterami tej bogato ilustrowanej publikacji są m.in. polscy architekci Jerzy Sołtan i Oskar Hansena, Węgier Charles Polónyi, a także architekci z dawnej Czechosłowacji i Jugosławii. The recent proliferation of research and contributions regarding post-war architecture in Eastern Europe now includes a valuable collective study entitled "Team 10 East: Revisionist Architecture in Real Existing Modernism", edited by Łukasz Stanek. This book underlines how the architectural context in Eastern bloc countries at a time when various forms of socialism were being defined and developed is still a largely unexplored subject, and one that is full of surprises. The volume brings together studies on four diverse political and cultural environments - Polish, Czechoslovak, Hungarian and Yugoslavian - and examines the figures, designs, creations and debates which, in the wake of the explosion of critique and methodological innovation carried out in the West by the architects of Team 10, attempts to redefine the themes and methods of architectural design and urban planning in their respective countries. This is an intriguing subject that in many cases validates [its] theoretical and design approaches - such as in the studies on Oskar Hansen and Charles Polónyi - and yet also reaches some unpredictable conclusions. However, the idea that we can speak of a movement, a Team 10 East identity, is a risky one, a contrived notion noted by the editor in the introduction. - Luka Skansi, "Abitare" - [A]s Stanek puts it in his introduction with Dirk van den Heuvel: 'Rather than being a retroactive manifesto, Team 10 East is a generative conceptual tool that grasps at an understanding of what was shared by these fellow travelers of Team 10.' This understanding comes from five long essays interspersed with seven shorter ones in the handsome book whose size reminds me of a Readers Digest - with nicer paper, design and illustrations. - John Hill, "A Daily Dose of Architecture blogspot", 15 września 2014 - Opens up a new, nuanced perspective onto the established narrative of the transition from CIAM to Team 10. - Niloufar Tajeri, "derive: Zeitschrift fUr Stadtforschung", no. 58 - Excellent research. - Agata Pyzik, "Icon"
Stanisław Ignacy Witkiewicz
"Teatr" Stanisława Ignacego Witkiewicza to prawdopodobnie jego najistotniejsze dzieło teoretyczne. Znajduje się tutaj zarówno słynny "Wstęp do Teorji czystej formy w teatrze" jak i przemyślenia dotyczące twórczości reżyserów i aktorów oraz opis walki Witkacego o czystą formę w Teatrze. Znajdziemy tu również dodatek "O naszym futuryźmie". Teoria czystej formy spotkała się w dwudziestoleciu międzywojennym z wieloma krytycznymi ocenami, stała się też przedmiotem licznych polemik. W teorii estetyki polskiej jest jedną z najważniejszych koncepcji XX wieku. "Teatr" to szósta część kolekcji dzieł Witkacego udostępnionych przez wydawnictwo Avia Artis. Zachęcamy do zapoznania się z innymi naszymi propozycjami. Kolekcja dzieł Witkacego: "Szewcy" "Kurka Wodna" "Pożegnanie jesieni" "Nienasycenie" "Narkotyki" "Teatr"
Teatr arabski. Źródła, historia, poszukiwania
Hatif Janabi
Studium o teatrze i dramacie arabskim od początków po czasy współczesne. Praca stanowi owoc wieloletnich badań autora, znanego również z wydanych u nas tomików wierszy, i uwzględnia różne aspekty problematyki, która do tej pory nie doczekała się tak wnikliwej analizy ani w Polsce, ani na Zachodzie.