Popularnonaukowe i akademickie

Psychologiczne uwarunkowania osiągnięć szkolnych uczniów

Katarzyna Walęcka-Matyja, Elżbieta Napora

Celem badań było ustalenie znaczenia rodzinnych i osobowych uwarunkowań osiągnięć szkolnych za wskaźnik których, przyjęto oceny szkolne uczniów. Oczekiwano odpowiedzi na pytanie, jakie czynniki objaśniają osiągnięcia szkolne dorastających uczniów. Oczekiwano, że prężność uczniów, spostrzegane i otrzymywane wsparcie, komunikowanie się otwarte i komunikowanie się z trudnościami z rówieśnikami będą w odmienny sposób, w grupach wyróżnionych ze względu na płeć, współdecydować o osiągnięciach szkolnych młodzieży. Podjęcie problemu wydaje się ważne dla rozwoju teorii psychologii społecznej edukacji, jak i pedagogiki. W pracy starano się pokazać, że zmiany związane ze wsparciem od dziadków i z odpornością psychiczną mogą pozytywnie oddziaływać na wyniki młodzieży w nauce. Badania przeprowadzone za pomocą Skali Pomiaru Prężności (SPP-18) (Ogińska-Bulik, Juczyński, 2011), Berlińskich Skal Wsparcia Społecznego (BSSS) (Łuszczyńska, Kowalska, Mazurkiewicz, Schwarzer, 2002) oraz Skali Komunikowania się Adolescentów z Rówieśnikami (SKAR) (Napora, 2019) na próbie 190 uczniów pokazały, że dziewczęta uzyskały istotnie statystycznie wyższą średnią ocen szkolnych, niż chłopcy. Ponadto, uchwycono znaczące związki pomiędzy średnią ocen, a prężnością oraz spostrzeganym wsparciem i z otrzymywanym wsparciem od dziadków. W rezultacie można stwierdzić, że wiek, płeć i prężność pozwalają w znaczący sposób wyjaśnić zmienność w zakresie osiągnięć szkolnych dorastających uczniów. Uzyskane wyniki mogą stanowić bazę naukową do wypracowywania optymalnych metod pomocy uczniowi zapobiegających jego marginalizacji społecznej. Rezultaty mogą stanowić ważne zalecenie dla specjalistów zajmujących się zarówno rodzinami, jak i środowiskiem szkolnym, a współpraca pomiędzy tymi środowiskami, może być kluczem do sukcesu ucznia.

Psychologiczne wyznaczniki i konsekwencje roszczeniowości w perspektywie (między)kulturowej

Magdalena Żemojtel-Piotrowska

Monografia przedstawia wyniki badań nad roszczeniowością prowadzone przez Magdalenę Żemojtel-Piotrowską i jej współpracowników w latach 2006-2015. Autorka proponuje szerokie rozumienie roszczeniowości - jako skłonności do formułowania oczekiwań wobec innych i koncentracji na własnym interesie, zrywa z jednostronnym, pejoratywnym rozumieniem roszczeniowości, pokazując zarówno negatywne, jak i pozytywne aspekty tej postawy. Książka zawiera liczne wyniki badań zrealizowanych na łącznej próbie ponad 20 000 osób pochodzących z 44 krajów. Autorka stawia w niej pytanie o to, czym właściwie jest roszczeniowość, jakie są jej najważniejsze przyczyny i skutki, czy polska roszczeniowość różni się czymś od roszczeniowości w innych krajach. Wreszcie, analizuje znaczenie roszczeniowości w codziennych relacjach międzyludzkich: jej wpływ na zadowolenie ze związku czy funkcjonowanie w miejscu pracy. Książka może zainteresować nie tylko psychologów, lecz także politologów, socjologów i specjalistów-praktyków, zwłaszcza pracujących z młodzieżą czy beneficjentami rozmaitych instytucji. Dr Magdalena Żemojtel-Piotrowska, adiunkt w Zakładzie Psychologii Ekonomicznej i Organizacji Instytutu Psychologii Uniwersytetu Gdańskiego. Stopień doktora uzyskała w Polskiej Akademii Nauk (2006). Autorka blisko czterdziestu publikacji z zakresu psychologii międzykulturowej, społecznej i marketingu politycznego. Zajmuje się badaniami wyznaczników i konsekwencji roszczeniowości, związkami narcyzmu z dobrostanem, adaptacją i konstrukcją kwestionariuszy psychologicznych, wizerunkiem polityków z uwzględnieniem ich płci, skutkami uwikłania w skandal polityczny. Autorka książki Narzekanie i roszczeniowość a postrzeganie świata społecznego (2009). Członek-założyciel Sekcji Psychologii Międzykulturowej Polskiego Stowarzyszenia Psychologii Społecznej i członek International Association of Cross-Cultural Psychology (IACCP). Członek rady redakcyjnej kilku czasopism międzynarodowych, m.in. Current Issues in Personality Psychology, Romanian Sociology Journal.

Psychologiczny GPS

Marta Pawlikowska-Olszta

Psychologiczny GPS Jak zadbać o siebie, stawiać zdrowe granice i tworzyć budujące relacje Wydawnictwo PROJEKT ROZWÓJ  Wydanie II [EBOOK]   Zastanawiałeś się, jak to się dzieje, że niektórzy ludzie mają udane związki i są zadowoleni ze swojej pracy, a inni mają wieczne poczucie, że w ich życiu prywatnym i zawodowym wszystko idzie jak po grudzie? To, czy jesteś w pierwszej, czy drugiej grupie nie ma nic wspólnego z tym, że „ten ktoś ma szczęście”, czy też z tym, że „komuś łatwo wszystko przychodzi”. To efekt tego w jaki sposób o sobie myślisz, jak budujesz poczucie własnej wartości, planujesz rozwój i budujesz relacje z innymi.   Psychologiczny GPS jest praktycznym poradnikiem rozwoju osobistego opartym na rzetelnej wiedzy psychologicznej. Poradnik zawiera skale samooceny, ćwiczenia, przykłady z życia, case studies, liczne wskazówki oraz pytania i zadania do wykonania.   Warto żebyś przeczytał ten Ebook jeśli chcesz: - chcesz uporządkować i bardziej świadomie wykorzystywać wiedzę psychologiczną w praktyce; - sprawdzić w jakim punkcie swojego rozwoju osobistego znajdujesz się dzisiaj; - poznać rzetelną wiedzę na temat tego, co czuje, myśli i jak działa (spełniony) człowiek, jak budować poczucie własnej wartości oraz jak zadbać o psychologiczne potrzeby swoje i swoich bliskich; - skorzystać z podpowiedzi jak zacząć wychodzić z nieoptymalnych wersji siebie (braku asertywności lub agresji); - potwierdzić sobie, że Twoje podejście do dbania o siebie jest optymalne i korzystne dla zdrowia psychicznego długoterminowo; - otworzyć na zmianę podejścia do siebie i innych oraz zaplanować jak sobie poradzić z oporem przed nią; - przyjrzeć się swojemu sposobowi myślenia oraz emocjom i dowiedzieć się jak nimi zarządzać; - przypomnieć sobie różne sposoby na radzenie sobie ze stresem, zawalczenie o siebie i zwiększenie swojej asertywności; - poznać nową definicję Twojej siły jako człowieka; - zapoznać się z praktycznymi przykładami na temat tego, co możesz zmienić w swoim podejściu, zachowaniu i sposobie komunikowania się; - zainspirować się przykładami zdrowych nawyków w komunikacji z innymi; - dowiedzieć się jak zrobić remanent szkodliwych dla Ciebie relacji, jak przestać manipulować innymi i jak nauczyć się bronić przed manipulacją; - poczytać o dobrych praktykach dotyczących tego jak unikać nieoczywistych drzazg w komunikacji i jak zdrowo spierać się z innymi; - dostać podpowiedzi jak możesz dbać o komunikację i rozwój w pracy, w roli rodzica i szefa; - dowiedzieć się jak możesz ochronić się przed osobami, które są agresywne i przekraczają Twoje granice; - uniknąć potencjalnych ślepych uliczek w rozwoju – od nadmiernej kontroli, przez nadmierną zależność, po odwlekanie działania i rozpamiętywanie oraz wiele innych; - z lotu ptaka zobaczyć jak działasz jako człowiek od strony psychologicznej i zwiększyć szansę na trwałą zmianę; - dowiedzieć się gdzie szukać wsparcia w rozwoju. - zweryfikować na ile pewnie poczujesz się w wykorzystywaniu wiedzy o tym, jak działa człowiek w swoim życiu po lekturze książki „Psychologiczny GPS”.  

Psychopatie

Antoni Kępiński

Psychopatie Kępińskiego to ostatnia książka wielkiego lekarza-humanisty. Pisana w pierwszej połowie 1972 roku mówi o różnych typach osobowości człowieka: histerycznym, psychastenicznym, obsesyjnym, epileptoidalnym, impulsywnym, paranoidalnym i sadystyczno-masochistycznym. Kępiński nie klasyfikuje, lecz opisuje, nie mówi o modelach i wzorcach, lecz o ludziach, ich doznaniach, postawach, wzajemnych relacjach i zachowaniach. Ukazuje istotę różnic między poszczególnymi typami, zastanawia się nad problemem możliwości wpływania na zmianę osobowości człowieka. Stawiane przez niego pytania pozostają nadal aktualne i intrygują równie mocno, jak trzydzieści lat temu. Lektura książki ułatwia czytelnikowi wgląd we własną osobowość i pozwala na lepsze zrozumienie motywów reagowania i postępowania ludzi w ich codziennym życiu. Książka adresowany jest zatem nie tylko do psychiatrów, psychologów czy socjologów, ale do szerokiego kręgu czytelników zainteresowanych tajemnicami psychiki człowieka.

Psychopatologia nerwic

Antoni Kępiński

Rodzaje nerwic, objawy, tło i przyczyny ich występowania, sposoby leczenia - to tematy pierwszej książki Kępińskiego i jedynej wydanej jeszcze za życia legendarnego lekarza z krakowskiej Kliniki Psychiatrycznej. Zawarł w niej obserwacje oparte na kilkudziesięcioletnich doświadczeniach praktyka psychiatry. Przedstawił własną teorię pochodzenia nerwic jako zaburzenia interakcji organizmu człowieka z jego otoczeniem. Wiele miejsca poświęcił różnym rodzajom depresji i lęku, analizował sytuacje nerwicorodne, przyglądając się środowisku rodzinnemu i miejscu pracy swoich pacjentów. Prekursor i gorący orędownik psychoterapii - jak w innych swoich książkach - za warunek powodzenia leczenia nerwicy uważał wzajemne zaufanie chorego i lekarza. Dla czytelników- pacjentów, czytelników- lekarzy i wszystkich, którym bliska jest głęboko humanistyczna refleksja o człowieku i jego psychice - książki Kępińskiego od lat pozostają lekturą niezastąpioną.

Psychopatologia sytuacji w terapii gestalt. Perspektywa pola

Carmen Vasquez Bandin, Donatella Buscemi, Paola Canna,...

Psychopatologia sytuacji w terapii gestalt. Perspektywa pola - przedstawia współczesne spojrzenie na złożone sytuacje kliniczne poprzez perspektywę terapii gestalt, opartą na fenomenologii, estetyce relacyjnej i teorii pola. Książka koncentruje się na tym, w jaki sposób cierpienie psychiczne wyłania się w kontekście relacyjnym i sytuacyjnym, a nie wyłącznie wewnątrz jednostki. Autorzy analizują szeroki zakres doświadczeń klinicznych, obejmujących między innymi: - traumę dziecięcą i separację, - przemoc oraz zaburzenia neurorozwojowe, - wycofanie społeczne adolescentów, - zależności i uzależnienia, - terapię par i rodzin, - starzenie się, opiekę u kresu życia, - żałobę i stratę. Ideą przewodnią całego tomu jest przekonanie, że terapia nie polega jedynie na interpretowaniu objawów, lecz na rozumieniu "relacyjnego podłoża", w którym rozwija się doświadczenie człowieka. Terapeuta traktowany jest jako aktywny uczestnik pola doświadczenia, a zmiana terapeutyczna dokonuje się w równym stopniu poprzez estetyczne i relacyjne dostrojenie, jak też poprzez interpretację czy zastosowanie specyficznych interwencji. Psychopatologia sytuacji w terapii gestalt to przykład mistrzowskiego, innowacyjnego myślenia o terapii gestalt. Redaktorzy, Margherita Spagnuolo Lobb i Pietro Andrea Cavaleri, zgromadzili utalentowanych klinicystów, teoretyków i badaczy, którzy podejmują trudne zadanie - ponowne ujęcie terapii Gestalt z głęboko relacyjnej, zorientowanej na pole perspektywy, w której ludzkie cierpienie rozumiane jest w kontekście sytuacyjnym i relacyjnym. Dzięki intelektualnej rzetelności, nowatorskiemu podejściu, głębokiemu humanizmowi i klinicznej użyteczności książka odzwierciedla wieloletni międzynarodowy wkład Margherity Spagnuolo Lobb w nauczanie, szkolenie, pisanie i mentoring w obszarze terapii gestalt. Gorąco polecam ten zbiór wszystkim, którzy chcą pogłębić rozumienie współczesnego myślenia i metodologii w psychoterapii. - Peter Cole, LCSW, współdyrektor The Sierra Institute for Contemporary Gestalt Therapy Ta znakomita książka trafnie wskazuje główne zadanie współczesnej psychoterapii. W wymagającym świecie, zmieniającym się z oszałamiającą siłą i szybkością, spotkanie terapeuty z klientem staje się uzdrawiającym mikrokosmosem sytuacyjnych możliwości - pełną energii przestrzenią schronienia i miejscem prób dla rozwoju relacyjnego, ucieleśnionego oraz eksperymentalnego. Autorzy opisują holistyczne spotkania z osobami cierpiącymi i zagubionymi, estetyczne jakości ich wspólnych "tańców" oraz to, jak mogą one wspierać, dodawać odwagi i ożywiać sytuacje życiowe klientów. Książka jest mocnym przypomnieniem, by wykraczać daleko poza sferę "intrapsychiczną". - Malcolm Parlett, PhD Jak zauważają autorzy i redaktorzy tego cennego zbioru, twórcy terapii gestalt byli wizjonerami: podkreślali prymat pola, ucieleśnienia, relacji i gruntu w ludzkiej naturze oraz w procesie terapeutycznym. Jednocześnie, stosując swoje radykalne idee wobec konkretnych osób w sytuacjach klinicznych i życiowych, często wracali do uprzedmiotowionych, dychotomicznych pojęć. Ten ekscytujący i bardzo potrzebny zbiór aktualizuje tę perspektywę w czasach postpandemicznych. Oferuje złożoną wizję opartą na estetyce i wzajemności, obejmującą ja i innych, relację i ucieleśnienie, tożsamość i różnorodność, neuronaukę i doświadczenie - oraz wiele więcej. To lektura ważna i inspirująca. - Gordon Wheeler, prezes Esalen Institute "Psychopatologia sytuacji" wnosi istotny wkład w refleksję nad terapią w niepewnym świecie pogrążonym w kryzysie. Opierając się na wieloletnim doświadczeniu autorów, książka przedstawia praktyczne sposoby, dzięki którym terapeuci mogą odpowiadać na cierpienie swoich pacjentów. Ważna zarówno dla terapeutów, jak i dla osób spoza środowiska profesjonalnego, pomoże różnym grupom ludzi odnaleźć się w szybko zmieniającej się rzeczywistości. - Ruella Frank, PhD

Psychopedagogiczne uwarunkowania odroczenia decyzji o rozwodzie. Porównanie małżonków rozwodzących się i zawieszających postępowanie rozwodowe

Weronika Juroszek

Problematyka przeprowadzonych badań mieści się w obszarze uwarunkowań konfliktu rozwodowego i radzenia sobie z nim. Przedmiotem badań są czynniki warunkujące odroczenie decyzji o rozwodzie (przejawiającego się zawieszeniem postępowania rozwodowego). Przyjęto, że trwałość małżeństwa jest wartością, którą należy chronić, stąd ważne są te działania małżonków, które mają na celu odbudowę więzi małżeńskiej. Do takich działań należy zawieszenie postępowania rozwodowego. Analizowano, jakie czynniki warunkują podjęcie decyzji o zawieszeniu.  W tym celu zdecydowano się porównać małżonków zawieszających postępowanie rozwodowe z tymi, którzy podjęli ostateczną decyzję o rozwodzie.  W przeprowadzonych badaniach przyjęto, że istnieją określone uwarunkowania zawieszenia postępowania rozwodowego. Są one następujące: dojrzałość do małżeństwa, pełna rodzina pochodzenia, staż małżeński, dochody, czas trwania sesji mediacyjnych, zaangażowanie w sprawę rozwodową adwokata, udział w terapii. W opracowaniu wykorzystano strategię ilościową. Prawidłowości uzyskane metodą analizy statystycznej dały pewien ogólny obraz sytuacji rozwodzących się małżonków i umożliwiły konfrontację wyników z założeniami statystycznego modelu. Prawidłowości te zostały uzupełnione wypowiedziami małżonków, które nadały nowego znaczenia wynikom uzyskanym w ramach analizy statystycznej i dostarczyły ciekawych możliwości ich interpretacji. Dodatkowo wypowiedzi te wzbogaciły treści zawarte w niniejszej pracy, gdyż opinie indywidualnego człowieka nieraz bardziej przemawiają do czytelnika niż „suche” dane statystyczne. W niniejszym opracowaniu przyjęto, że małżeństwo jest wartością, stąd też jako szczególnie ważne jawią się czynniki leżące u podstaw decyzji o wstrzymaniu procesu rozwodowego na pewien czas w celu naprawienia naderwanych więzi. Rezultaty przeprowadzonych badań potwierdziły wszystkie weryfikowane hipotezy, okazało się więc, że zarówno dojrzałość małżonków (w tym odpowiedzialność), pełna rodzina pochodzenia, dłuższy staż małżeński, wyższe dochody, krótsze sesje mediacyjne oraz deklaracja udziału w terapii sprzyjają zawieszeniu postępowania rozwodowego. Z kolei decyzja o rozwodzie współwystępuje z deklaracją ciąży przedmałżeńskiej i wynajmowaniem pełnomocnika w mediacji. W odpowiedzi na postawione pytania badawcze wyszczególniono też przyczyny, które w opinii badanych małżonków miały decydujący wpływ na pogorszenie się relacji małżeńskich i tym samym sprzyjały rozwodowi, a nie zawieszeniu postępowania rozwodowego. Są one następujące (wymieniono od najczęściej do najrzadziej deklarowanych): zdrada,  ingerencja teściowej, uzależnienie, problemy z pracą, narodziny dziecka, dziecko z poprzedniego związku, choroba i niepełnosprawność w rodzinie, ingerencja teścia, poronienie, wyjazd za granicę, inne. Rezultaty analizy statystycznej ujawniły następujące przyczyny pogorszenia się relacji małżeńskich istotnie różnicujące grupę rozwodzącą się i zawieszającą postepowanie rozwodowe: zdrada, uzależnienie, problemy z pracą, narodziny dziecka.        Niniejsza praca ma służyć lepszemu zrozumieniu osób zgłaszających się do mediatora. Jeśli osobą czytającą tę książkę jest mediator rodzinny, to być może wpłynie ona korzystnie na jego sposób prowadzenia mediacyjnej rozmowy oraz umiejętność pomocy małżonkom deklarującym poważny kryzys małżeński. Chodzi o to, by potrafili się oni wzajemnie rozumieć  i szanować,  zwłaszcza, że najczęściej wspólnie wychowują dzieci.  Warto też podkreślić, że postaw małżonków rozwodzących się nie można traktować w kategoriach czarno-białych, gdyż wśród małżonków rozwodzących są też i tacy, którzy nie chcą rozwodu, jednak przystają na niego pod wpływem zdecydowanej, nieprzejednanej postawy drugiej strony. W kolejnych badaniach warto więc uwzględnić postawę małżonków wobec rozwodu dokonując szczegółowej analizy woli naprawy relacji małżeńskich. W pracy przytoczono wiele szczegółowych problemów doświadczanych przez małżonków w kryzysie rozwodowym. Znajomość tych problemów, jak i prób ich rozwiązania, może być wykorzystywana podczas różnych spotkań i warsztatów mających na celu kształtowanie prawidłowych postaw wobec małżeństwa i rodziny. Warto też rozważyć wykorzystanie pewnych ilustracji problemów w opracowywaniu programów wychowawczych dla szkół, przygotowujących młodych ludzi do życia w małżeństwie.

Psychoseksuologia. Metody diagnostyczne i terapeutyczne

Opracowanie zbiorowe

Książka pod redakcją profesora Zbigniewa Lew-Starowicza to pierwsza publikacja na polskim rynku wydawniczym, w której tak kompleksowo omówiono zagadnienia z zakresu psychoseksuologii. Autorzy uznani eksperci w swojej dziedzinie prezentują aktualne koncepcje diagnostyczne i terapeutyczne oraz ich zastosowanie w praktyce klinicznej, powołując się na wyniki najnowszych badań naukowych. W części pierwszej czytelnik znajdzie omówienie zastosowania klasyfikacji ICD-11w diagnostyce problemów zdrowotnych związanych z seksualnością. Zapozna się także z zagadnieniami dotyczącymi diagnozowania, opiniowania i leczenia sprawców przestępstw seksualnych w świetle zasad etyki zawodu seksuologa. Część druga jest poświęcona metodom diagnostycznym wykorzystywanym w terapii problemów seksualnych. Zawiera informacje na temat: wywiadu seksuologicznego, narzędzi służących do oceny cyklu reakcji seksualnych, skal i kwestionariuszy przydatnych w pracy terapeutycznej, metod oceny czynników ryzyka i skuteczności leczenia w seksuologii sądowej oraz zalet i kontrowersji związanych ze stosowaniem testów projekcyjnych. W ostatniej części książki omówione zostały różne aspekty diagnozy i terapii psychoseksuologicznej. Czytelnik znajdzie tu przegląd substancji psychoaktywnych wraz z konsekwencjami ich zażycia dla funkcjonowania psychoseksualnego, a także opis metod leczenia zaburzeń seksualnych, w tym wskazań i przeciwskazań do terapii, postępowania w przypadku konkretnych problemów oraz najczęściej spotykanych błędów w diagnostyce i leczeniu. Osobne rozdziały poświęcono psychopatii, zaburzeniu kompulsywnych zachowań seksualnych, pedofilii, duchownym w roli sprawców, przemocy seksualnej w postaci gwałtu oraz pracy klinicznej z osobami LGB. Książka stanowi nieocenione źródło wiedzy dla psychologów rozpoczynających studia specjalizacyjne w zakresie psychoseksuologii i będących w trakcie specjalizacji.