Psychologia

Narcyzm grupowy. Kultura narcyzmu nacjonalizm agresja

Agnieszka Golec-de-Zavala

Narcyzm grupowy to praca przełomowa, przedstawiająca nową teorię narcyzmu grupowego, czyli poglądu, zgodnie z którym grupa własna jest wyjątkowa, lecz jej znaczenie nie jest w wystarczającym stopniu doceniane przez innych. Autorka książki prezentuje to pojęcie na tle teorii tożsamości społecznej, uwzględniając wyniki związanych z tą teorią badań. Analizuje dorobek poprzedników, a także społeczne i polityczne konsekwencje narcyzmu grupowego. Omawia sposób, w jaki kiełkująca dopiero teoria tego zjawiska i prowadzone nad nią badania mogą pomóc w wyjaśnieniu dynamiki zmian psychologicznych dotyczących palących kwestii społecznych, takich jak zmniejszająca się atrakcyjność demokracji, narastający populizm, słabnąca solidarność społeczna, rosnący poziom polaryzacji społecznej i uprzedzeń, nasilanie się wrogości międzygrupowej i przemocy politycznej, nierówności społeczne, fałszywe wiadomości i wiara w teorie spiskowe. W tej niezwykle aktualnej pracy autorka odnosi się do problemów społecznych, zaostrzonych przez pandemię COVID-19, i zgłębia rozpowszechnione w społeczeństwie poglądy, widząc w nich czynniki ryzyka zapowiadające reakcje na kryzysy. Ukazuje również, jakie warunki sprzyjają rozwojowi narcyzmu grupowego. Skupiając się na swoich najnowszych badaniach nad treningiem uważności, dokonuje przeglądu interwencji osłabiających związek między narcyzmem grupowym, uprzedzeniami i odwetową wrogością międzygrupową. Książka jest cenną lekturą dla naukowców, studentów psychologii i socjologii, osób interesujących się procesami społecznymi, a także zawodowo zajmujących się wpływem narcyzmu grupowego. Agnieszka Golec de Zavala, profesorka psychologii, pracuje na Wydziale Psychologii w Goldsmiths, University of London w Wielkiej Brytanii, znacząco przyczyniła się do rozwoju wiedzy w kilku różnych dziedzinach badań, między innymi nad psychologicznymi predyktorami konserwatyzmu politycznego, rolą motywowanego poznania w konflikcie międzygrupowym, tożsamością społeczną, narcyzmem, narcyzmem grupowym i uważnością. Badaczka angażuje się w wykorzystywanie psychologii do rozwiązywania problemów społecznych, takich jak nierówności społeczne i uprzedzenia. Jest beneficjentką kilku prestiżowych stypendiów naukowych, w tym Fulbright Scholarship i Marie Sklodowska-Curie Scholarships. Często pracuje jako niezależna ekspertka przy ocenie propozycji przedkładanych Research Executive Agency (REA) przy Komisji Europejskiej.

Nasz bieg z przeszkodami. O wrażliwości i inności

Ewa Woydyłło

Nowy poradnik autorki bestsellerowej Drogi do siebie Ceniona psycholożka Ewa Woydyłło wyjaśnia, jak zrozumieć i otworzyć się na różnorodność i rozbudzić w sobie większą wrażliwość, zarówno wobec innych, jaki i przede wszystkim wobec siebie. Czym są i jak funkcjonują uprzedzenia? Odmienność, której nie pojmujemy, może działać na dwa sposoby: zaciekawiać, a przez to pociągać i zbliżać; przerażać, więc oddalać i prowokować do wykluczenia lub nawet do zniszczenia. Wielu postrzega świat przez pryzmat podziału normalni - nienormalni, który nie odzwierciedla współczesnej wiedzy o człowieku, lecz kultywuje dawną niewiedzę i przesądy. Stereotypy te prowadzą do poważnych nadużyć wobec wielu osób. Ewa Woydyłło tłumaczy, jak wyzwolić się od niezrozumienia, pogardy i strachu przed bardziej wrażliwymi i innymi. Czytając Nasz bieg z przeszkodami, dowiesz się więcej o neuroróżnorodności. Zrozumiesz, dlaczego nie wszyscy reagują tak samo i jak funkcjonują osoby z rozmaitymi rodzajami nadwrażliwości. Nauczysz się szukać podobieństw, a nie różnic między ludźmi i uświadomisz sobie szkodliwość porównywania się z innymi. Nawykowa nieufność nie minie sama i nie zmieni się przypadkiem w zrozumienie, szacunek i życzliwość wobec mniejszości. Rozpowszechniona u nas, a przede wszystkim odgórnie rozpowszechniana w ostatnich latach podejrzliwość, pogarda i wrogość wobec wyglądających inaczej, wierzących inaczej i żyjących inaczej przybrała już rozmiary epidemicznej choroby społecznej, przypominającej hybrydową wojnę domową. Jesteś trochę inny więc jesteś wrogiem. Wierzę, że ratunek na tę naszą chorobę znajduje się w filozofii praw człowieka, którą trzeba rozumieć jako narzędzie samoograniczenia Ewa Woydyłło

Natura umysłów. Jak zrozumieć świadomość

Daniel C. Dennett

Wybitny filozof Daniel C. Dennett, poszukując odpowiedzi na pytania o naturę naszego umysłu, łączy idee z zakresu filozofii, sztucznej inteligencji i neurobiologii. Starając się zrozumieć świadomość, stawia szereg intrygujących, a czasem wręcz niepokojących pytań. Czy możemy wiedzieć, co naprawdę dzieje się w umyśle innego człowieka? Czy to możliwe, że jesteś jedynym umysłem we Wszechświecie, a wszystko poza tobą jest jedynie bezwiednym mechanizmem? Autor dowodzi, jak bardzo skomplikowaną materią jest umysł człowieka – utkany z wielu różnych wątków i łączący wiele różnych wzorów. Niektóre z nich są tak stare jak samo życie, inne tak nowe jak dzisiejsza technologia. Umysł człowieka jest pod wieloma względami dokładnie taki jak umysły zwierząt, pod innymi całkowicie się od nich różni. Dzięki tej książce dostrzeżemy ścieżki, jakimi można podążyć, i pułapki, których należy unikać w naszych nieustających eksploracjach natury umysłów.

Naturalne więzi. Sposoby natury na wychowanie potomstwa i tworzenie wspólnot

Darcia Narvaez, G.A. Bradshaw

Wspaniałe źródło wiedzy dla obecnych i przyszłych rodziców, miłośników Zwierząt i każdego, komu zależy na życiu w zgodzie z Naturą Czy wiesz, że wszystkie Słonice w stadzie asystują przy porodzie i witają nowonarodzone Słoniątko, głaskając je delikatnie? Że Pingwiny Cesarskie dzielą obowiązki związane z opieką nad jajem między samca i samicę, a wychowanie potomstwa, podobnie jak u Wielorybów, jest zadaniem wspólnym całej grupy? Że Wilczyce opiekują się młodymi w stadzie na zmianę? Psycholożki Darcia Narvaez i Gay Bradshaw opisują różne formy współpracy, empatii i wzajemnego wsparcia w wychowaniu młodych różnych gatunków. Te przykłady ze świata Zwierząt inspirują do zweryfikowania tego, jak opiekujemy się dziećmi, jak rozumiemy ich potrzeby oraz w jaki sposób troszczymy się o dzieci i o siebie nawzajem. To pierwsza książka, która w tak piękny i jednocześnie rzetelny sposób opowiada o ewolucyjnej historii rodziny - najsilniejszej więzi, jaka może nas łączyć. Ta pełna erudycji, przenikliwości i zadziwiających obserwacji ze świata nauki książka to prawdziwy skarb. Dzięki niej zrozumiemy, jakie są nasze podstawowe potrzeby od chwili poczęcia i czego musimy się nauczyć od naszych przodków, zarówno ludzi, jak i zwierząt. Gabor Mate

Nauka czytania w myślach. Co neuroobrazowanie może powiedzieć o naszych umysłach?

Russell A. Poldrack

Czytanie w myślach od dawna fascynowało autorów powieści science-fiction, a dzięki rozwojowi technik obrazowania aktywności mózgu, staje się teraz rzeczywistością. Światowej sławy neuronaukowiec, Russell A. Poldrack przygląda się początkom technik neuroobrazowania, ich rozwojowi oraz najnowszym odkryciom naukowym, które nie byłyby możliwe bez skanerów mózgu. Opowiada o pionierach neuronauki i przełomowych wynalazkach, które doprowadziły do odkrycia najbardziej wpływowej metody badania mózgu i umysłu, jaką jest funkcjonalne obrazowanie rezonansem magnetycznym (fMRI). Wybiega także w przyszłość, nakreślając perspektywy stosowania neuroobrazowania w dziedzinach takich, jak marketing, polityka, prawo czy psychiatria, a także przygląda się nadużyciom przedstawicieli własnej dziedziny nauki.

Neurobiologia stawiania granic

Juliane Taylor-Shore

Wykorzystaj neurobiologię, aby skutecznie stawiać granice! Mądre stawianie granic to podstawa higieny psychicznej i rozwoju. Bez nich łatwo ulegamy wypaleniu, a także tracimy pewność siebie, poczucie bezpieczeństwa i kontroli nad życiem, zarówno prywatnym, jak i zawodowym. Z tej książki dowiesz się, jak w sześciu krokach możesz przeprogramować swój mózg, by wreszcie zacząć dostrzegać, gdzie znajdują się twoje indywidualne granice, oraz nauczyć się je wyznaczać. Dzięki temu: nauczysz się reagować w sposób świadomy i zaczniesz panować nad codziennymi wyzwaniami i konfliktami, wzmocnisz poczucie sprawczości we wszystkich obszarach życia, poprawisz swoje relacje z innymi dzięki większej pewności siebie i skutecznej komunikacji, nabierzesz zaufania do siebie i swojej intuicji, zaczniesz żyć w zgodzie z własnymi wartościami, zwiększysz asertywność i zadbasz o swoje potrzeby, staniesz się najlepszą wersją siebie. Autorka Juliane Taylor Shore, terapeutka małżeństw i rodzin z ponaddwudziestoletnim doświadczeniem, przeprowadzi cię przez proces odkrywania nowych sposobów myślenia o sobie, twoich relacjach i emocjach, a także przedstawi ci codzienne praktyki, które pozwolą ci wypracować nowe wzorce zachowań.

Neurokognitywne aspekty chorób endokrynologicznych i metabolicznych

Anna Piętoń

Dr Anna Piętoń - psycholog o specjalności neuropsychologia kliniczna, diagnosta II stopnia qEEG oraz terapeuta neurofeedback. Pedagog specjalny i doradca zawodowy, właścicielka ośrodka Neuronalne. Neuropsychologia - Terapia - Rozwój. Pracownik badawczo-dydaktyczny Akademii Humanitas w Sosnowcu oraz członkini Polskiego Towarzystwa Neuropsychologicznego. W pracy naukowej i klinicznej koncentruje się na neurokognitywnych mechanizmach zaburzeń endokrynologicznych i metabolicznych, neuroróżnorodności oraz wpływie hormonów na funkcje poznawcze. Zajmuje się diagnostyką opartą na elektroencefalografii oraz wykorzystaniem nowoczesnych metod treningu i stymulacji mózgu. W swojej praktyce patrzy na pacjenta całościowo, łącząc perspektywę neurokognitywną, psychologiczną i rozwojową.

Neuronaukowe podstawy inteligencji

Richard J. Haier, Szymon Mąka

Książka stanowi przystępne opracowanie najnowszych osiągnięć badań neuronaukowych oraz ukazuje ich znaczenie dla rozumienia inteligencji. Liczne dowody empiryczne wskazują, że czynniki genetyczne odgrywają ważną rolę w rozwoju inteligencji rozpoczynającym się w okresie dzieciństwa, zaś wyniki testów inteligencji silnie korespondują z konkretnymi cechami mózgu ocenianymi za pomocą technik neuroobrazowania. Richard J. Haier w sposób szczegółowy, a jednocześnie zrozumiały przedstawia nowoczesne metody badawcze oparte na analizach DNA oraz obrazowaniu łączności i funkcji mózgu. Obala też powszechne mity, takie jak przekonanie o stronniczości i bezwartościowości testów IQ. Czytelnik zapozna się również z zupełnie realną możliwością stworzenia sposobów istotnego zwiększania inteligencji przy wykorzystaniu metod neuronaukowych oraz z potencjalnie pozytywnymi konsekwencjami tych działań dla edukacji i polityki społecznej. Richard J. Haier Emerytowany profesor Uniwersytetu Kalifornijskiego w Irvine. Doktorat uzyskał na Uniwersytecie Johnsa Hopkinsa. Jest pionierem zastosowania neuroobrazowania w badaniach nad inteligencją. Pełnił funkcję prezesa International Society for Intelligence Research oraz redaktora naczelnego czasopisma "Intelligence". Jest współredaktorem The Cambridge Handbook of Intelligence and Cognitive Neuroscience oraz współautorem The Science of Human Intelligence. W 2020 roku otrzymał nagrodę za całokształt osiągnięć przyznawaną przez International Society for Intelligence Research.

Neuropsychologia intencjonalnego działania

Krzysztof Jodzio

Monografia podejmuje pierwszą w literaturze polskiej próbę kompleksowego oraz interdyscyplinarnego ujęcia problematyki intencjonalnych, dowolnych działań człowieka, których regulacją zajmuje się specyficzny system współcześnie zwany funkcjami wykonawczymi. Jak wyjaśniono w książce, wywierają one integrujący i organizujący wpływ na procesy poznawcze, które ostatecznie nadają zachowaniu celowy, zorganizowany i kontrolowany charakter. Nadrzędna i regulacyjna rola funkcji wykonawczych w systemie poznawczym wynika z ich szczególnego usytuowania między umysłem, czyli szeroko pojętym myśleniem i wiedzą, a działaniem, czyli zespołem realizowanych czynności. Książka przeznaczona jest dla przedstawicieli neuropsychologii, psychologii klinicznej, psychologii poznawczej, medycyny, w tym lekarzy dostrzegających behawioralny aspekt patologii mózgowej, oraz rehabilitantów starających się przywrócić pacjentom umiejętność samodzielnego radzenia, czy wreszcie studentów psychologii, medycyny i neurobiologii. Publikacja adresowana jest również do osób zainteresowanych mózgowymi mechanizmami aktywności sprawczej człowieka w życiu codziennym.

Neurotyczna osobowość naszych czasów

Karen Horney

Jedna z podstawowych lektur na studiach psychologicznych. Horney przedstawia obraz neurotyka, z jego konfliktami, lękami, cierpieniem I trudnościami, jakie ma on z samym sobą oraz w kontaktach z innymi ludźmi, a także próby ich rozwiązania. Jest to podsumowanie pierwszych doświadczeń zdobytych przez autorkę w pracy klinicznej nad nerwicami, a jednocześnie ilustracja pewnego etapu rozwoju myśli neopsychoanalitycznej. Do dziś jedna z podstawowych lektur na studiach psychologicznych.

Neuroza. Zagrożone męskości

Krystyna Kłosińska

Książka dotyczy figur męskości wyprodukowanych przez rozliczne dyskursy końca XIX w.: medyczne, ekonomiczne, historyczne, higienistyczne. Interpretacje w niej zawarte odnoszą się do tekstów literackich, jak i paraliterackich. Figura neurastenika alegoryzuje męskości zagrożone przez nadmierną pracę, rozproszoną podmiotowość, perwersyjną seksualność. Polski idiom neurozy ma swoją szczególną manifestację w Bez dogmatu: Sienkiewicz, wbrew teoretykom nerwoz, w taki sposób zaprojektował bohatera, aby jego ciało było dziedzictwem ciała pełnych krzepy przodków, znanych z Trylogii. W drobnomieszczańskim świecie Dulskiej i Dulskiego gender ma determinanty klasowe, ekonomiczne, społeczno-kulturowe.

Newsweek Psychologia Poleca 2/2025. Jak dbać o ważne relacje

Jak dbać o ważne relacje Jakie potrzeby pozwalają zaspokajać kontakty z innymi ludźmi? Co pomaga przetrwać trudne momenty w relacji z ważną osobą? Jak pielęgnować realcje partnerskie, zawodowe, podtrzymywać więzi rodzinne? Czy relacyjną pustkę da się wypełnić? Kto daje nam siłę, na kogo możemy liczyć w potrzebie? Co możemy zrobić, by realcje nas wzmacniały? By związki były bliskie i głębokie? By dzięki nim każdy z nas był szczęśliwszy, fizycznie zdrowsze i żył dłużej niż ci, którzy nie potrafią utrzymywać takich kontaktów? Ta książka to zbiór tekstów przygotowanych dla magazynu Newsweek Psychologia przez specjalistów, którzy chcą nas przekonać, że nie ma nic cenniejszego, niż dobry kontakt z drugim człowiekiem. Ludzie nas inspirują, pocieszają, wyciągają z tarapatów. Owszem, czasem też ranią. I dlatego warto wiedzieć, co w relacjach nas wzmacnia, rozwija, uskrzydla, a kiedy trzeba postawić granicę, by się ochronić przed krzywdą. Każdy poruszony temat uzupełnia komentarz-poradnik psycholożki i psychoterapeutki Anny Czarneckiej. Redaktorką książki jest Iwona Zabielska-Stadnik, redaktorka naczelna magazynów psychologicznych Newsweeka. Scenki rodzajowe z różnymi trudnościami narysowała znakomita rysowniczka Magdalena Danaj, znana z Porysunków, felietonów rysunkowych dla Newsweeka Psychologii oraz ilustracji do okładek tego magazynu.

Nic to! Dlaczego historia Polski musi się powtarzać?

Jan Maciejewski

Czy stwierdzenie: Oni zginęli, żeby Polska mogła istnieć jest prawdą czy wymówką? Dlaczego w naszych dziejach przeważają masowe samobójstwa nad próbami skutecznej walki z wrogiem? Czy rzeczywiście jesteśmy kozłem ofiarnym Europy, skazanym średnio raz na sto lat na rozszarpanie? Jan Maciejewski, eseista, pisarz, stały felietonista i członek redakcji Plusa Minusa, magazynu weekendowego Rzeczpospolitej, stawia odważną tezę, że wraz z rozbiorami daliśmy się zwieść jako naród kłamstwu romantycznemu. A fałszywe postrzeganie naszego miejsca w Historii i Europie organizuje nam rzeczywistość od dwustu lat, wtłaczając w przeklęty rytuał ofiary: od Somosierry, przez Poniatowskiego w nurtach Elstery, klęskę powstania warszawskiego, aż po katyńskie doły śmierci i katastrofę smoleńską. Autor nie boi się operować na otwartym sercu Polski, na naszych narodowych mitach, lękach i projekcjach. Jego esej wytrąca z historycznych przyzwyczajeń, skłania do realistycznej maksymalnej weryfikacji, a dzięki temu do rozpoznania naszego miejsca w Wielkiej Historii na nowo.

#Nie bałam się o tym rozmawiać. Historie bez retuszu

Joanna Przetakiewicz

Największą wartością zawartych w tej książce opowieści jest ich autentyczność i szczerość. To prawdziwe losy kobiet, które odważyły się pokazać twarz i odsłonić to, co zazwyczaj starannie jest skrywane: domową przemoc, seksualną agresję, poniżenie i upodlenie ze strony najbliższych. Mówią do nas swoimi słowami, bez retuszu i koloryzowania. Przełamały własny strach i społeczne tabu, ale nie mają w sobie nic z ofiary. To kobiety wojowniczki, choć mijając je na ulicy, nie uwierzylibyśmy, z jakim bólem i cierpieniem musiały się zmierzyć. Są piękne, eleganckie, uśmiechnięte. Podobne do każdej z nas, niezwykłe, bo skutecznie walczyły o odzyskanie swojego życia, bo podjęły bardzo ważne choć często trudne decyzje. Pokazały, że nie ma sytuacji bez wyjścia. Nawet w otchłani beznadziei. Moje bohaterki opowiedziały o swoich losach w przekonaniu, że w ten sposób pomogą tym, które nie mogą zebrać się na odwagę, aby zaryzykować i zmienić swoje życie. Bardzo im za to dziękuję. Nie wiem, czy sama zdobyłabym się na aż taki heroizm w ich sytuacji. Podziwiam je i niezmiennie kibicuję. Wierzę, że dla wielu kobiet staną się źródłem inspiracji do walki o siebie, do walki o własną godność, o własne szczęście. Joanna Przetakiewicz

Nie czekaj na pozwolenie. Jak uwolnić się emocjonalnie od rodziców

Eudes Séméria

Czy wszyscy dorośli boją się różnych rzeczy, czy może tylko my stale się czegoś obawiamy? Czy to normalne, że wciąż odczuwamy strach przed ciemnością, prowadzeniem samochodu, dzwonieniem do kogoś, nudą czy sprawdzeniem stanu konta w banku? Że zupełnie zwyczajne sytuacje wywołują w nas stres i niepokój, a lęki codziennego życia dają się nam we znaki i mocno utrudniają funkcjonowanie? Na podstawie obserwacji prowadzonych przez wiele lat pracy doświadczony psychoterapeuta Eudes Séméria wyróżnił cztery fundamentalne kategorie lęków, z którymi borykamy się na co dzień. Są to: lęk przed dorośnięciem, lęk przed uznaniem siebie, lęk przed działaniem i lęk separacyjny. Zdaniem autora ich źródłem jest konflikt tlący się w każdym z nas: między dzieckiem, którym już nie jesteśmy, a dorosłym, którym chcemy się stać. Dzięki tej książce, zawierającej propozycje praktycznych i konkretnych rozwiązań, przestaniesz odpychać od siebie swoje lęki, wyzwolisz się z bierności i zależności, zostawisz dzieciństwo tam, gdzie jego miejsce, i zaczniesz śmiało podążać ku upragnionej dorosłości.

Nie do wiary! Irracjonalne przekonania racjonalnych ludzi

Dan Ariely

Znany psycholog społeczny, badacz, wykładowca i autor bestsellerowej Potęgi irraconalności powraca z nadzwyczaj aktualną i zajmującą książką odkrywczą analizą ludzkiej strony współczesnego kryzysu dezinformacji, w której stara się wyjaśnić, co sprawia, że racjonalni ludzie przyjmują całkowicie irracjonalne przekonania. Dezinformacja co dzień wpływa na każdego z nas od mediów społecznościowych po większe wyzwania polityczne, od zdawkowych rozmów w supermarkecie po najbardziej intymne relacje. Mimo że zdajemy sobie sprawę z zagrożeń związanych z dezinformacją, należy podkreślić, że jest to problem nader złożony, któremu nie zdołamy zaradzić wyłącznie przez kontrolowanie mediów społecznościowych. Co więcej, nasze ograniczone i niezbyt skuteczne rozwiązania bardzo często są pochodną polityki partyjnej oraz indywidualnych interpretacji prawdy. W książce Nie do wiary psycholog społeczny Dan Ariely przekonuje, że aby wyjaśnić irracjonalną atrakcyjność dezinformacji, najpierw musimy zrozumieć proces przyjmowania błędnych przekonań (misbelief) społeczno-psychologiczną podróż, podczas której ludzie przestają ufać uznanym prawdom i zaczynają wierzyć w fakty alternatywne, a nawet w pełnowymiarowe teorie spiskowe. Dezinformacja jak się okazuje odwołuje się z powodzeniem do wrodzonych mechanizmów psychicznych, które tkwią w każdym z nas (niezależnie od poglądów politycznych). Co za tym idzie tylko poprzez zrozumienie owych mechanizmów możemy osłabić jej oddziaływanie. Książka Nie do wiary, oparta na wieloletnich badaniach, a także na osobistych doświadczeniach autora, który sam padł ofiarą dezinformacji, oferuje nam odkrywczą i wszechstronną analizę czynników psychologicznych, które sprawiają, że racjonalni ludzie przyjmują całkowicie irracjonalne przekonania. Powołując się na najnowsze badania, Ariely ujawnia najważniejsze czynniki emocjonalne, poznawcze, osobowościowe i społeczne które wciągają ludzi w wir nieufności i fałszywych informacji, i dowodzi, że w pewnych okolicznościach każdy z nas może ulec błędnym przekonaniom. Ariely daje nam jednak nadzieję. Pokazuje, że nawet w czasach, gdy zaawansowana sztuczna inteligencja potrafi tworzyć przekonujące fake news w nieznanej dotąd skali, rozumienie sił podsycających błędne przekonania czyni nas jako jednostki i jako całe społeczeństwo bardziej odpornymi na ich zwodniczy czar. Zwalczanie fałszywych przekonań wymaga strategii opartej nie na konflikcie, ale na empatii. Im szybciej pojmiemy, że błędne przekonania to przede wszystkim problem ludzki, tym szybciej sami będziemy mogli stać się rozwiązaniem.