Psychologia

Jan Strelau. Poza czasem

Jan Strelau, Agnieszka Wilczek, Jakub Balicki

Życie człowieka rozwija się w czasie ale pasja, chęć poznania i dociekliwość badawcza pozostają poza czasem. Poza czasem jest również ambicja, siła woli i system wartości. Oczywiście nie są one niezmienne, często ujawniają się w odpowiedzi na rozmaite wyzwania, dzięki którym człowiek może się przekonać, jaki jest naprawdę. Zapraszamy do niezwykłej rozmowy z profesorem Janem Strelauem nestorem polskiej psychologii i światowej rangi badaczem temperamentu, zapalonym narciarzem i niestrudzonym podróżnikiem o życiu, pracy, rodzinie i podróżach, a także o tym wszystkim, co było dla niego trudne, radosne lub fascynujące, nie tylko w badaniach, ale też w codzienności. Prof. dr hab. Jan Strelau Urodził się w 1931 r. w Gdańsku. Podjął studia filozoficzne w 1951 r. w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, a po dwu latach przeniósł się do Warszawy, gdzie w latach 1953-1958 studiował psychologię na Uniwersytecie Warszawskim. Po zakończeniu studiów rozpoczął pracę na macierzystym wydziale jako asystent. Stopień doktorski uzyskał w 1963 r. , zaś pięć lat później - habilitację na podstawie monografii Temperament i typ układu nerwowego. Tytuł i stanowisko profesora nadzwyczajnego uzyskał w 1976 r., zaś w 1979 r. powołany został na stanowisko dyrektora Instytutu Psychologii, którym kierował do 1981 r. W 1982 r. uzyskał tytuł i stanowisko profesora zwyczajnego w Uniwersytecie Warszawskim. Członek rzeczywisty PAN, członek Akademii Europejskiej (Academia Europaea) i członek korespondent Fińskiej Akademii Nauk. Otrzymał tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Gdańskiego oraz Państwowego Uniwersytetu Nauk Humanistycznych w Moskwie. Należy do wielu międzynarodowych towarzystw naukowych, w latach 1996 - 2000 był m. in. wice-przewodniczącym Międzynarodowej Unii Nauk Psychologicznych. Jest pionierem badań w zakresie psychologii różnic indywidualnych w Polsce i twórcą regulacyjnej teorii temperamentu. Opublikował około 200 prac, w tym 31 książek, których jest autorem, współautorem lub redaktorem naukowym. Do najbardziej znaczących należą monografie: Temperament, Activity, Personality (1983, Academic Press; przekład polski - PWN, 1985) oraz Temperament: A Psychological Perspective (1998, Plenum Press; przekład polski pt. Psychologia temperamentu, Wydawnictwo Naukowe PWN, 1998). Jest także redaktorem naukowym i współautorem 3-tomowego podręcznika: Psychologia: podręcznik akademicki (Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, 2000). Za swoją działalność był wielokrotnie nagradzany. Otrzymał m.in. nagrodę Fundacji Humboldta (1990) i Towarzystwa Maxa Plancka (1992) za wybitne osiągnięcia w zakresie badań nad osobowością oraz nagrodę "New Europe Prize 1997" za osiągnięcia w zakresie kształcenia akademickiego i badań naukowych, ufundowaną przez sześć instytutów badań zaawansowanych - Standford, Princeton, Chapel Hill, Berlin, Uppsala i Wassenaar.

JEDENASTKA. Miniatury z socjologii transportu publicznego

Grzegorz Całek

Czym jest tytułowa jedenastka? To numer tramwaju, którym autor książki zaczął jeździć systematycznie kilka lat temu po... ponad 20 latach obserwowania świata głównie przez okna samochodu. Ta zmiana środka komunikacji okazało się znaczącą zmianą i zaowocowała wieloma ciekawymi obserwacjami ludzi, zjawisk, rzeczywistości wokół. "Jedenastka" to ponad 100 krótkich opowiadanek - miniatur, będących obrazkami uwieczniającymi pasażerów oraz rozmaite zdarzenia tramwajowo-autobusowe. Czasem dziwne, czasem skłaniające do refleksji, najczęściej zabawne.

Jesteś córką Króla

Małgorzata Kornacka

Wielka sztuka przebaczania Poradnik dla kobiet Najtrudniejsze ćwiczenie podczas prowadzonych przeze mnie warsztatówJesteś córką Królajest uzmysłowienie sobie skojarzeń, jakie mamy z naszym tatą Każda z nas nosi na dnie serca głębokie pragnienie bycia zauważoną, docenioną, podziwianą Pragniemy, aby ktoś o nas walczył, patrzył z miłością i troską Mówił nam, że jesteśmy mądre, piękne, bezcenne że warto za nas oddać życie Może powiesz: ja nie potrafię wybaczać. To ja Ci odpowiadam: to jak najszybciej się naucz!. Największą ofiarą nieprzebaczenia jesteś Ty sama. Twój mózg nie odróżnia traumy od rzeczywistego doświadczenia. I w jednym i drugim przypadku reagujesz silnym stresem, który ma za zadanie przystosować Cię do zmiany lub pomóc przeżyć zagrożenie. Jedynym skutecznym wyjściem, którego z całą pewnością potrzebujesz, jest przeżyć proces przebaczenia Pamiętaj, że przebaczenie nie musi oznaczać pojednania. Trauma z dzieciństwa? Popraw koronę, naucz się wybaczać i biegnij dalej. Ku Bogu. Małgorzata Kornacka

Jesteś kimś więcej, niż myślisz dla nastolatków. Przegoń chmury samokrytyki i odkryj swoją wrodzoną wartość

Lisa M. Schab

Zaakceptuj to, kim jesteś Zbuduj poczucie własnej wartości Odkryj swoje pasje i przekonania Przestań porównywać się z innymi Osiągnij to, czego pragniesz Zostaw niepewność za sobą Każdy człowiek, bez wyjątku, przychodzi na ten świat, mając wartość i znaczenie. Absolutnie każdy. Również ty. Zdrowa samoocena oznacza, że masz silne poczucie własnej wartości. Rozumiesz i akceptujesz swoje słabości, a także doceniasz swoje mocne strony i cieszysz się nimi. Mając zdrową samoocenę, uznajesz wrodzoną wartość każdego człowieka w tym również siebie. Wielu z nas nadmiernie koncentruje się na swoich niedoskonałościach. To błąd! Ważne jest zrozumienie, że wszyscy jesteśmy wartościowi. Każdy z nas ma wspaniałe, wyjątkowe cechy po prostu ich nie dostrzegamy i nie cenimy, ponieważ skupiamy się na tym, czego w sobie nie lubimy. Wyolbrzymiamy swoje wady i niedoskonałości, a bagatelizujemy zalety i osiągnięcia. To rzutuje na nasze ogólne nastawienie wobec relacji z ludźmi, własnych dokonań, własnych działań niczym chmura, która nieustannie rzuca na nas swój cień. Jak zmienić takie nastawienie jak przegonić chmury samokrytyki i odkryć własną wartość? Jest to szczególnie istotne w okresie dorastania, kiedy samoocena spada. Nastolatki często zmagają się z niepokojem, niewiarą w siebie, samokrytyką, stresem, nadmiernym zamartwianiem i innymi przytłaczającymi emocjami. Do tego dochodzą presja ze strony rówieśników, obawa przed oceną innych czy trudności w szkole. Wszystko to składa się na trudną do zniesienia mieszankę emocji i znacząco obniża samoocenę, wpływając na każdą sferę życia. Niniejszy poradnik, napisany lekkim i bezpośrednim językiem, jest naszpikowany ćwiczeniami, przykładami i wskazówkami. Pomoże ci odkryć twoją wrodzoną wartość, wzmocnić poczucie własnej wartości i uwierzyć w siebie. W rezultacie będziesz podejmować racjonalne decyzje, zbudujesz zdrową samoocenę, nauczysz się akceptować swoje słabości oraz doceniać mocne strony. Zrozumiesz, że jesteś wyjątkową i wartościową osobą dokładnie taki, jaki jesteś.

Każdy powinien chodzić na terapię oraz inne kłamstwa psychologii

Joe Nucci

Popularność treści dotyczących zdrowia psychicznego w mediach społecznościowych doprowadziła do prawdziwej epidemii dezinformacji na ten temat. Influencerzy i coache tworzą viralowe filmy, w których namawiają ludzi do zerwania kontaktów z problematycznymi rodzicami, osoby po rozwodzie z dumą ogłaszają na Instagramie, że w końcu uwolniły się od narcystycznego partnera, choć można odnieść wrażenie, że nie wiedzą, co to słowo znaczy, a nastolatki masowo dzielą się trudnościami wynikającymi z neuroróżnorodności zdiagnozowanej na podstawie trzydziestosekundowych rolek. PsychoDEZinformacja powoduje, że zbyt często podejmujemy decyzje, które wywracają nasze życie do góry nogami, nadmiernie eksponujemy błahe problemy, a także trywializujemy poważne sprawy, kierując się fałszywymi przekonaniami, półprawdami i radami samozwańczych ekspertów. W tej książce licencjonowany psychoterapeuta Joe Nucci rozprawia się z czterdziestoma najpopularniejszymi mitami na temat zdrowia psychicznego. Oto niektóre z nich: każdy doświadczył traumy i potrzebuje terapii, praktyka mindfulness jest dobra dla każdego, osoba, której trudno się skoncentrować, na pewno ma ADHD, ktoś, kto wyraża inne zdanie, stosuje gaslighting, trzeba zawsze polegać na swoich uczuciach. Nucci, dzieląc się rzetelną wiedzą, doświadczeniem i inspirującymi historiami swoich klientów, zastępuje mity wyzwalającymi prawdami, dzięki którym rozpoznasz dezinformację i będziesz sobie lepiej radzić problemami związanymi ze zdrowiem psychicznym.

Kiedy ciało mówi nie. Koszty ukrytego stresu

Gabor Maté

Czy można dosłownie umrzeć z samotności? Czy istnieje połączenie między zdolnością wyrażania emocji a chorobą Alzheimera? Czy można zdefiniować osobowość nowotworową? Opierając się na dogłębnych badaniach naukowych, doktor Gabor Maté udziela odpowiedzi na pytania dotyczące połączenia umysł - ciało. Przedstawia dowody naukowe na to, jaką rolę odgrywają stres i emocje w występowaniu szeregu powszechnych chorób takich jak zapalenie stawów, nowotwory, cukrzyca, choroby serca, zespół jelita drażliwego czy stwardnienie rozsiane. Na podstawie dziesiątek studiów przypadków i historii takich osób jak Ronald Reagan (alzheimer) czy Lance Armstrong (rak jąder) Gabor Maté ujawnia Siedem zasad zdrowienia, czyli reguł pomagających uchronić się przed ukrytym stresem. Kiedy ciało mówi nie to międzynarodowy bestseller przetłumaczony na piętnaście języków, propagujący uczenie się i leczenie poprzez dostarczanie transformującego wglądu w to, w jaki sposób choroba może być sposobem na odrzucenie przez organizm tego, czego umysł nie może lub nie chce uznać. Ludzie zawsze intuicyjnie czuli, że ciało i umysł są niepodzielne. Współcześnie doszło jednak do niefortunnego rozłamu między tym, co podpowiada nam organizm, a tym, co umysł uważa za prawdę. Ku własnej zgubie, zwykle kierujemy się drugim z tych dwóch źródeł informacji. Dlatego za przyjemność i przywilej uważam przedstawienie Czytelnikowi odkryć nowoczesnej nauki, potwierdzających intuicję odwiecznej mądrości. Stanowiło to mój nadrzędny cel podczas pisania tej książki. Innym było odsłonięcie zwierciadła, w którym przegląda się nasze napędzane stresem społeczeństwo w odbiciu tym widzimy, jak na niezliczone mimowolne sposoby pomagamy powstawać nękającym nas chorobom. Gabor Maté

Kiedy mężczyźni źle się zachowują. Ukryte korzenie oszustw, molestowania i przemocy seksualnej

David M. Buss

Wybitny psycholog, David M. Buss, przedstawia nową teorię konfliktu płci i pokazuje, w jaki sposób ów konflikt rozgrywa się w barach, sypialniach i salach konferencyjnych. Konflikt płci przenika pradawne religie od zakazu pożądania żony bliźniego po obowiązki seksualne w małżeństwie. Jest zapisany w prawach, które dyktują, kto z kim może uprawiać seks. Jego przejawy kształtują naszą moralność seksualną, wywołując wyrazy najwyższego uznania lub pełne pogardy potępienie. Jest źródłem podwójnych standardów, które plenią się we wszystkich kulturach świata nawet tych, w których panuje egalitaryzm płciowy. Mimo że wszyscy borykamy się z konfliktem płci, na ogół widzimy tylko czubek góry lodowej oszustwa podczas randek, niestosowne zaloty polityka, powolny rozpad niegdyś szczęśliwego małżeństwa albo dramatyczne zerwanie. Książka Kiedy mężczyźni źle się zachowują pokazuje, że owa wojna płci sięga głębiej i jest bardziej wszechobecna, niż sądziliśmy. Ujawnia ukryte korzenie konfliktu płci sięgające zamierzchłych czasów w ewolucji człowieka które kształtują naszą psychologię seksualną. Przedstawia nową, całościową teorię tego zjawiska i oferuje praktyczne rady kobietom i mężczyznom, którzy pragną go uniknąć. O autorze: DAVID M. BUSS jest amerykańskim profesorem psychologii, specjalizuje się w psychologii ewolucyjnej. Wykłada psychologię na Uniwersytecie Stanu Teksas w Austin. Jest autorem kilku książek, takich jak Ewolucja pożądania, Zazdrość, Niebezpieczna namiętność, Morderca za ścianą oraz Dlaczego kobiety uprawiają seks (wraz z Cindy Meston). Publikował w takich tytułach prasowych, jak New York Times i Los Angeles Times. Jako ekspert w dziedzinie łączenia się w pary występował w CBC This Morning, 20/20, Dateline, NBCs Today i w wielu innych programach. Jest laureatem licznych nagród. Został wymieniony wśród pięćdziesięciu najbardziej wpływowych psychologów na świecie. Recenzje: Fascynująca. Próba zrozumienia molestowania seksualnego, przemocy seksualnej czy zwykłego małżeńskiego nieszczęścia i przeciwdziałania tym zjawiskom bez proponowanej przez Bussa perspektywy ewolucyjnej byłaby niczym próba zrozumienia i zwalczania epidemii bez teorii zarazków. Jonathan Haidt, autor Prawego umysłu i współautor The Coddling of the American Mind Zaniepokojenie opinii publicznej agresją seksualną jest przejawem istotnego postępu moralnego, ale nasza kultura intelektualna ma trudności w zrozumieniu tego zjawiska, ponieważ kurczowo trzyma się mitów i dogmatów sprzecznych z nauką, zdrowym rozsądkiem i praktycznym doświadczeniem. Buss zbiera to wszystko w całość w swojej fascynującej, nadzwyczaj aktualnej książce, która pomaga nam zrozumieć te problemy i lepiej się przygotować do walki z nimi. Steven Pinker, autor książki Nowe Oświecenie, Piękny Styl Niewiele jest tematów, które interesują nas bardziej niż natura relacji między płciami, a David Buss od dawna przoduje w przekształcaniu tego zainteresowania w rzetelną naukę opartą na ustaleniach empirycznych i osadzoną w myśleniu ewolucyjnym. Książka Kiedy mężczyźni źle się zachowują stanowi ważny wkład w tę dziedzinę. Robert Sapolsky, autor książki Behave Bezkompromisowe spojrzenie na konflikt płci i na to, co możemy z nim zrobić. Ta przystępna książka wyjaśnia, dlaczego konflikt między mężczyznami i kobietami jest nieunikniony, ale przymus i przemoc seksualna wcale nie. Celem Bussa jest wyeliminowanie przemocy wobec kobiet, a jego książka przedstawia drogi do osiągnięcia tego celu. Leda Cosmides, dyrektorka Centrum Psychologii Ewolucyjnej na Uniwersytecie Kalifornijskim w Santa Barbara Poruszająca, prowokująca i skłaniająca do refleksji. Ta książka zabiera nas w ważną, choć często niepokojącą podróż w głąb siebie. Tracey Chapman, wykładowczyni genetyki ewolucyjnej na Uniwersytecie Anglii Wschodniej Ta książka, oparta na mocnych podstawach teoretycznych, jest pełna żywych przykładów i oferuje wszechstronne wyjaśnienie genezy ludzkich zachowań seksualnych oraz ich współczesnych przejawów. Pomaga nam zrozumieć wiele rozpowszechnionych, niepokojących zachowań. Wnikliwa i prowokująca. Nicholas A. Christakis, autor książki Apollos Arrow David Buss potwierdza swoją nadzwyczajną umiejętność wyjaśniania nawet najbardziej złożonych i trudnych tematów. Jego intrygująca, zajmująca książka oferuje odważne, szczere spojrzenie na konflikt płci, które kładzie podwaliny pod poprawę zachowania. Lektura obowiązkowa. Cindy M. Meston, wykładowczyni psychologii klinicznej na Uniwersytecie Stanu Teksas w Austin, współautorka książki Dlaczego kobiety uprawiają seks.

Kiedy Nietzsche szlochał. Powieść psychoterapeutyczna

Irvin D. Yalom

Josef Breuer, jeden z ojców założycieli psychoanalizy, stoi u szczytu kariery. Friedrich Nietzsche, największy filozof Europy, jest na skraju samobójczej rozpaczy, nie mogąc znaleźć lekarstwa na bóle głowy i inne nękające go dolegliwości. Gdy Breuer zgadza się poddać Nietzchego swojemu eksperymentalnemu leczeniu, terapii poprzez rozmowę, nie spodziewa się, że on także znajdzie ukojenie w ich sesjach. Tylko stawiając czoła własnym wewnętrznym demonom, utalentowany uzdrowiciel może zacząć pomagać swojemu pacjentowi. W Kiedy Nietzsche szlochał Irvin Yalom łączy fakty i fikcję oraz tworzy atmosferę pełną napięcia, aby rozwinąć niezapomnianą opowieść o odkupieńczej sile przyjaźni.