Psychologia
Rozgrzewanie uwagi - wyczerpywanie woli - uległość
Sławomir Śpiewak
Jakie koszty i jakie korzyści wynikają z konieczności wykonywania czynności intelektualnych wymagających od nas wysiłku? Kiedy sprawowanie kontroli nad czynnościami wysiłkowymi się załamuje, a kiedy człowiek zdolny jest do mobilizacji i zintensyfikowania wysiłku poznawczego? Prezentowana Czytelnikowi monografia stanowi pierwszą w języku polskim, tak rozległą próbę zebrania wiedzy na temat wysiłkowych uwarunkowań sprawności funkcjonowania intelektualnego. Człowiek, przynajmniej od czasu do czasu, musi podjąć wzmożony wysiłek. Zwykle pojęcie ,,wzmożonego wysiłku" wiąże się z pracą mięśni, a więc odnosi do aktywności fizycznej. Psychologów interesuje jednak także (a może przede wszystkim) wysiłek poznawczy. Mamy z nim do czynienia wtedy, gdy podmiot aktywnie przetwarza informacje, koncentruje uwagę, podejmuje złożone decyzje, czy stara się zapamiętać jak najwięcej docierających doń informacji. (...) W poszczególnych częściach monografii Sławomir Śpiewak przedstawia kolejno takie zagadnienia, jak: charakterystyka wysiłkowych procesów mentalnych z perspektywy właściwości systemu przetwarzania informacji, wysiłkowe uwarunkowania możliwości sprawowania kontroli nad kilkoma (...) czynnościami jednocześnie, oraz wysiłkowe uwarunkowania sprawności przetwarzania informacji z punktu widzenia czasowej dynamiki aktywności poznawczej... Szczególnie, moim zdaniem poznawczo wartościowa jest, poparta dowodami empirycznymi, teza Śpiewaka, że system przetwarzania informacji może w wyniku wcześniejszego wysiłku i wzrostu pobudzenia o charakterze energetycznym, mobilizować się do wysiłku, który wcześniej nie był możliwy... (...) Sławomir Śpiewak jest w polskiej psychologii postacią szczególną. Gruntowna znajomość klasycznie rozumianej psychologii poznawczej z jednej strony i psychologii społecznej - z drugiej, czyni go prawdziwym ekspertem w obszarze social cognition. Potrafi on bowiem ,,odróżnić ziarno od plew". W recenzowanej książce rozprawia się w sposób mistrzowski z funkcjonującymi w nauce pustymi pojęciami, które niestety stały się powszechnie używanymi wytrychami do pozornego wyjaśniania pewnych prawidłowości z zakresu psychologii społecznej (nie zaś: kluczami do rzeczywistego zrozumienia zjawisk społecznych). (...) Osobną kwestią jest sposób, w jaki Autor poradził sobie z prezentacją trudnego, a zarazem bardzo złożonego materiału. Albertowi Einsteinowi przypisuje się twierdzenie, że w nauce wszystko powinno być przedstawiane tak prosto, jak to możliwe, ale ... nie prościej. Uważam, że Sławomirowi Śpiewakowi udało się to (...) po prostu nadzwyczajnie. prof. dr hab. Dariusz Doliński Dr Sławomir Śpiewak jest psychologiem społecznym. Pracuje jako adiunkt w Zakładzie Psychologii Społecznej Instytutu Psychologii Uniwersytetu Jagiellońskiego. Zajmuje się badaniem mechanizmów odpowiedzialnych za skuteczność wpływu społecznego, poszukiwaniem poznawczych uwarunkowań zachowań społecznych oraz badaniem wysiłkowych procesów mentalnych. Jest członkiem European Association of Experimental Social Psychology, Polskiego Stowarzyszenia Psychologii Społecznej (obecnie członek Zarządu) oraz zastępcą Redaktora Naczelnego (associate editor) pisma Psychologia Społeczna.
Natasha Lunn
Istnieje wiele rodzajów miłości, ale każdy z nich rodzi te same pytania: Jak ją znaleźć? Jak ją zatrzymać? I jak poradzić sobie z jej utratą? Dziennikarka Natasha Lunn zaprasza nas do zgłębienia miłości w całym jej bogactwie i złożoności. Z wrażliwością i czułością splata własną opowieść ze świadectwami ekspertów i uznanych twórców, takich jak Alain de Botton, Hilary Mantel czy Roxane Gay, a także wielu innych. Razem z nimi bada temat samotności, przyjaźni, seksualności, żałoby i tęsknoty. To książka pełna nadziei pomaga odnaleźć odpowiedzi na pytania, które codziennie sobie zadajemy. Nie wskazuje jednej słusznej drogi ważna jest przede wszystkim gotowość, by okazywać więcej miłości zarówno innym, jak i samym sobie. Ta książka może odmienić twoje życie. Sunday Times Rozmowy Natashy Lunn poszerzą i wzbogacą twoje spojrzenie na miłość. Evening Standard
Rozpieszczony umysł. Jak dobre intencje i złe idee skazują pokolenia na porażkę
Greg Lukianoff, Jonathan Haidt
Celna diagnoza problemów, z którymi mierzy się współczesne społeczeństwo, a także próba znalezienia drogi wyjścia z tego kryzysu. W ostatnich czasach coś złego dzieje się na uniwersytetach. Wykładom na uczelniach towarzyszą buczenie i gwizdy. Studenci i profesorowie mówią, że czują się, jakby stąpali po cienkim lodzie i boją się wypowiadać szczerze. Wzrasta liczba samobójstw i ludzi cierpiących na lęki i depresję. Jak do tego doszło? Publicysta i prawnik Greg Lukianoff oraz psycholog społeczny Jonathan Haidt pokazują, że te problemy mają swoje źródło w trzech fałszywych przekonaniach, które coraz mocniej oddziałują na wychowanie i edukację młodych ludzi. Są to: - co cię nie zabije, uczyni cię słabszym; - zawsze ufaj swoim uczuciom; - życie to wojna między Dobrymi i Złymi ludźmi. Te trzy Wielkie Nieprawdy są sprzeczne zarówno z wynikami współczesnych badapsychologicznych poświęconych zdrowiu psychicznemu, jak i z wiedzą, znaną nam z mitów wielu kultur. Przyjęcie tych fałszywych tez i wynikającej z nich kultury bezpieczeństwa ingeruje w rozwój społeczny, emocjonalny i intelektualny młodych ludzi. Utrudnia im stanie się niezależnymi jednostkami, które potrafią samodzielnie zmierzyć się ze światem. Lukianoff i Haidt analizują wiele zjawisk społecznych, które stały za upowszechnieniem tych fałszywych założeń, rozpatrują je w kontekście szybko rosnącej polaryzacji politycznej i pokazują, w jaki sposób możemy się uwolnić od tych szkodliwych idei.
Rozproszone umysły. Przyczyny i leczenie zespołu deficytu uwagi
Gabor Maté
W książce Rozproszone umysły autor obala mit genetycznego podłoża ADD i daje nadzieję oraz porady żyjącym z tym zespołem dzieciom i dorosłym. Dzięki potraktowaniu ADD nie jako dziedzictwa genetycznego, lecz odwracalnego zaburzenia i opóźnienia rozwojowego, książka ta ułatwia rodzicom zrozumienie ich dzieci z ADD, a dorosłym z tym zespołem zdobycie lepszego wglądu we własne emocje i zachowania. Dzięki mądrości i doświadczeniu zdobytym przez lata praktyki i badań Maté stworzył lekturę obowiązkową dla rodziców oraz każdego zainteresowanego zagadnieniem formowania się biologii i psychologii ludzkiego mózgu pod wpływem doświadczeń z dzieciństwa. Gabor Maté jest cenionym prelegentem, rozchwytywanym ze względu na ekspercką wiedzę na różne tematy, takie jak uzależnienia, stres i rozwój dzieci. Napisał kilka bestsellerowych książek, w tym wielokrotnie nagradzaną Bliskie spotkania z uzależnieniem. W świecie głodnych duchów, a także Kiedy ciało mówi nie. Koszty ukrytego stresu oraz Mit normalności. Trauma, choroba i zdrowienie w toksycznej kulturze. Jego prace były publikowane na całym świecie i tłumaczone na kilkadziesiąt języków. Jedna z najbardziej uniwersalnych i przystępnych książek o ADD. Publishers Weekly Pouczająca i napisana z wrażliwością książka, która skupia się na niezwykle istotnej kwestii dorosłych i nastolatków z ADHD (). Znakomita lektura dla każdego, kto zastanawia się, czy jego nieuważność, impulsywność, łatwość dekoncentracji lub nadpobudliwość mogą być objawami ADHD. Winnipeg Free Press Maté wyświadczył nam wielką przysługę (). Czytelnikom, którzy nie mają ADD, opowiada o życiu z tym zespołem. Osobom z ADD, ich bliskim i lekarzom lektura tej książki przyniesie znaczne korzyści. A ludziom, którzy jeszcze nie wiedzą, że mają ADD, może odmienić życie. Canadian Medical Association Journal Ta zachwycająca i pomocna książka jest mile widzianym uzupełnieniem istniejącej literatury na temat ADD. Oparta na rzetelnych badaniach i głębokiej wrażliwości humanistycznej, została napisana z humorem i wyrozumiałością oraz z uwzględnieniem do bólu szczerej, osobistej perspektywy. Gorąco polecam Rozproszone umysły każdemu dotkniętemu ADD dorosłym, rodzicom i terapeutom. Doktor John Ratey, współautor książek W świecie ADHD oraz Shadow Syndromes
Rozum i nieświadome. Filozoficzne eseje o psychoanalizie
Paweł Dybel
Paul Ricoeur uważał, że największym wyzwaniem, jakie Freud postawił przed filozofią współczesną, było pojęcie nieświadomego. Podważało ono bowiem dominujące w niej do tej pory utożsamianie całej sfery ludzkiej psychiki ze świadomością. Początkowo w nieświadomym upatrywano siedlisko wypartych „przedstawień popędowych” o charakterze irracjonalnym. Później jednak, pod wpływem uznania przez Claude’a Lévi-Straussa, że aprioryczne formy rozumu, zgodnie z którymi człowiek jako uczestnik kultury porządkuje obraz świata i nadaje mu jakieś znaczenie, są przez niego nieuświadamiane, zaczęto widzieć w nieświadomym paradygmat tego, co językowe. Tak odczytał je później w swojej wersji psychoanalizy Jacques Lacan, a za nim Jacques Derrida, Julia Kristeva i inni. W esejach, które złożyły się na tę książkę, pokazuję, jak dalece nieświadome w ujęciu Freuda oraz inne kluczowe pojęcia jego teorii mogą stanowić owocny punkt wyjścia w krytycznej analizie współczesnych zjawisk kulturowych. Piszę o patologiach związanych z rosnącym wpływem świata Internetu, o reakcji światowych społeczeństw na pandemię koronawirusa, rozważam fenomeny lęku patologicznego i metafizycznego. Wskazuję też na nowatorskie elementy zawarte we Freudowskiej koncepcji seksualności oraz kreślę szeroką panoramę oddziaływania psychoanalizy na różne nurty filozofii współczesnej. Jakkolwiek w psychoanalizie praktykowanej jako forma terapii od czasów Freuda dużo się zmieniło, to nadal w wielu swych teoretycznych aspektach jest ona źródłem inspiracji dla filozofów, badaczy humanistów i pisarzy.
Rozwiązywanie konfliktów poprzez porozumienie bez przemocy
Marshall B. Rosenberg
Marshall B. Rosenberg, dr filozofii, twórca modelu komunikacji Porozumienia bez Przemocy jest z zawodu psychologiem i mediatorem. Od ponad trzydziestu lat podróżuje po świecie, w rejony dotknięte wojną, jak również do krajów, w których panuje pokój. Rozmawia z ludźmi i przysłuchuje się temu, co mają do powiedzenia. Niniejsza książka opowiada o korzeniach agresji i przemocy. Wyjaśnia przyczyny powstawania nieporozumień, gwałtu i konfliktów, tłumacząc je ograniczaniem lub pominięciem ludzkich potrzeb. Podkreśla, że do życia człowiekowi potrzebne jest nie tylko pożywienie i schronienie, ale również szacunek. Porozumienie bez Przemocy jest czymś więcej niż skuteczną strategią rozmowy. Jest życiową postawą, umożliwiającą tworzenie i aranżowanie sytuacji, w których każdy uczestnik coś zyskuje. Książka jest zapisem rozmowy, którą przeprowadziła z Rosenbergiem Gabriela Seils - mediatorka i trenerka Porozumienia bez Przemocy.
Rozwiń swoje życie duchowe. Wykorzystaj swój potencjał przez potęgę podświadomości
Joseph Murphy
Możesz stać się tym, kim chcesz! W kolejnej książce z cyklu Wykorzystaj swój potencjał przez potęgę podświadomości... autor, opierając się na wypracowanej przez siebie filozofii Nowej Myśli, uczy nas, jakimi przekonaniami karmić swój umysł, aby udoskonalić swe pojmowanie i odczuwanie świata. Radzi, jak sięgać do naszej duchowej głębi, m.in. przez medytację, modlitwę i właściwe afirmacje, aby osiągnąć miłość, radość i pełnię życia.
Jan Strelau
Różnice indywidualne to książka, która jest rezultatem mojej ponadpięćdziesięcioletniej działalności badawczej i edukacyjnej. W skali krajowej, a także międzynarodowej, jest on unikatowy, obejmuje bowiem wszystkie obszary, na których koncentruje się psychologia różnic indywidualnych, z uwzględnieniem także świata zwierząt. Książkę adresuję przede wszystkim do studentów i doktorantów psychologii, a także - ze względu na szczegółowość prezentowanej problematyki - do nauczycieli akademickich, którzy wykładają ten przedmiot na kierunku psychologia. Psychologowie praktycy znajdą w niej treści, które wzbogacą ich wiedzę przydatną w pracy zawodowej. Studenci, pracownicy naukowi pedagogiki, a także praktycy uczuleni na indywidualizację kształcenia i wychowania, dopatrzą się argumentów, które takie podejście uzasadniają wynikami badań. Polecam tę książkę także socjologom i filozofom o horyzontach wykraczających poza ich dyscypliny. Co wydaje się zaskakujące, może ona zainteresować badaczy i praktyków, którym bliskie są różnice indywidualne w zachowaniu zwierząt, w tym szczególnie koni i psów. Wreszcie adresuję tę książkę do tych osób, które oczekują odpowiedzi na pytania, pod względem jakich istotnych w życiu codziennym cech psychicznych różnimy się między sobą oraz jakie są źródła i mechanizmy leżące u podstawy tych różnic. Jan Strelau Jan Strelau - pracuje w Szkole Wyższej Psychologii Społecznej (SWPS) w Warszawie na stanowisku profesora zwyczajnego na Wydziale Psychologii; pełni funkcję przewodniczącego Rady Powierniczej SWPS. Od roku 1957 zatrudniony na Uniwersytecie Warszawskim na Wydziale Psychologii, gdzie stworzył Katedrę Psychologii Różnic Indywidualnych, którą kierował do przejścia na emeryturę; w roku 1998 założył Interdyscyplinarne Centrum Genetyki Zachowania UW, prowadząc je do 2001 roku. Od 2001 roku profesor emerytowany. W latach 2003-2006 był wiceprezesem Polskiej Akademii Nauk. Najważniejsze publikacje:Temperament, personality, activity. London: Academic Press 1983 (przekł. polski - 1985, chiński - 1987); Temperament: A psychological perspective. New York: Plenum Press 1998 (przekł. polski - 1998); Temperament jako regulator zachowania. Z perspektywy półwiecza badań. Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne 2006 (przekł. angielski - 2008); Psychologia różnic indywidualnych, seria Wykłady z Psychologii, t. 10, Wydawnictwo Naukowe Scholar 2002 (II wyd. zrewidowane - 2006); Psychologia. Podręcznik akademicki, 2 tomy (współred. naukowa Dariusz Doliński), 2008 Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne 2008. Jest autorem/współautorem 285 publikacji, w tym 21 książek autorskich, 241 artykułów lub rozdziałów, oraz redaktorem/współredaktorem 21 książek. Wybrane wyróżnieniai nagrody: Nagroda Fundacji na Rzecz Nauki Polskiej 2000 w dziedzinie nauk humanistycznych i społecznych (tzw. "Polski Nobel"); Nagroda Prezesa Rady Ministrów za wybitny dorobek naukowy (2010); Nagroda Fundacji Humboldta Humboldt Research Award to Eminent Foreign Academics (1990); Nagroda Towarzystwa Maxa Plancka za międzynarodowe wybitne osiągnięcia badawcze (1992); nagroda New Europe Prize 1997 for Higher Education and Research; nagroda The European Association of Personality Psychology, LiIfetime Achievement Award (2012); doktor honoris causa trzech uczelni: Uniwersytetu im. A. Mickiewicza (2006), Uniwersytetu Gdańskiego (1996) i Państwowego Uniwersytetu Nauk Humanistycznych (Moskwa, 1998).