Psychologia
Różnice indywidualne Uwarunkowania i konsekwencje
Marcin Rzeszutek, Wociech Łukasz Dragan
Książka dedykowana prof. Włodzimierzowi Oniszczence Różnice indywidualne w zachowaniu są powszechne. Paradygmat różnic indywidualnych może zatem być wykorzystany do analizy z pozoru odległych od siebie aspektów ludzkiego funkcjonowania. W niniejszym zbiorze, dedykowanym Profesorowi Włodzimierzowi Oniszczence, naszemu Nauczycielowi, współpracownikowi i koledze, Czytelnik znajdzie teksty odnoszące się między innymi do znaczenia cech temperamentu i osobowości, konsekwencji stresu oraz uwarunkowań genetycznych zachowania. Wszystkie te obszary znajdują się w bogatym dossier zainteresowań badawczych Profesora. Mamy nadzieję, że zarówno On, jak i Czytelnicy tego zbioru uznają zawarte w nim teksty za warte uwagi. Zespół Autorów W tomie publikują: Jerzy Marian Brzeziński, Michał Chruszczewski, Jan Cieciuch, Katarzyna Drabarek, Wojciech Łukasz Dragan, Adam Karbowski, Nina Ogińska-Bulik, Jerzy T. Osiński, Małgorzata Pięta-Lendzion, Klaudia Ponikiewska, Agnieszka Popiel, Jan Rusek, Janusz Rybakowski, Marcin Rzeszutek, Włodzimierz Strus, Angelika Van Hoy, Bogdan Zawadzki Bardzo wysoko oceniam zawartość merytoryczną zbioru i kompetencje jego Autorów. Doceniam jednak także pewną kwestię dodatkową czy bardziej ogólną. W obecnych czasach daje się zauważyć, w moim odczuciu, pewien niezdrowy nacisk na wielkie kwantyfikatory. Zadawane są i poważnie dyskutowane takie pytania, jak: ,,Jacy są ludzie?", ,,Jakie są kobiety, jacy są mężczyźni?", ,,Jacy są biali, jacy są Afroamerykanie?" itp., itd. Jest to może mniej widoczne w poważnej nauce, ale w dyskursie społecznym jak najbardziej. Tymczasem na wymienione pytania (i na bardzo wiele podobnych) sensowna odpowiedź może być tylko jedna: różni/różne. Książka, która mocno zwraca uwagę na to, że ludzie są różni, jest bardzo na miejscu i na czasie. z recenzji prof. dr. hab. Romualda Polczyka Książka jest zbiorem cennych tekstów, które przedstawiają najnowsze, współczesne koncepcje i badania proponujące odpowiedzi na podstawowe pytania, stawiane w psychologii od początku jej istnienia: P1) Jakie są podstawowe, względnie stałe cechy, którymi ludzie się różnią, ile ich jest i jaka jest ich struktura, czym różnią się od innych właściwości? P2) Jakie są źródła różnic indywidualnych (dlaczego ludzie różnią się natężeniem rozmaitych właściwości, w tym cech podstawowych)? P3) Jakie są potencjalne skutki istnienia różnic indywidualnych dla funkcjonowania w odmiennych sytuacjach życiowych, szczególnie trudnych? (...) Książka ma walory poznawcze, praktyczne i metodologiczne. Uważam, że publikacja tego zbioru jest ważna i potrzebna dla polskich czytelników (badaczy, nauczycieli akademickich i studentów oraz psychologów praktyków), stanowi bowiem bogate i rzetelne źródło wiedzy. z recenzji prof. dr hab. Anny Zalewskiej
Rytmika w eterze. Historia audycji umuzykalniających Marii Wieman
Katarzyna Forecka-Waśko
Książka Rytmika w eterze. Historia audycji umuzykalniających Marii Wieman prezentuje historyczne tło powojennej edukacji muzycznej najmłodszych oraz działalność Marii Wieman i jej wkład w rozwój radiowych audycji umuzykalniających. Autorka bada, jak Wieman, wykorzystując metodę rytmiki Emile'a Jaques'a-Dalcroze'a, stworzyła radiowe programy stanowiące istotne narzędzie dydaktyczne w pracy wychowawczyń przedszkoli. Analiza materiałów radiowych oraz pomocy metodycznych i dydaktycznych, w tym scenariuszy, śpiewników oraz nagrań z lat 1948-1976, pozwala na ukazanie audycji jako ważnego elementu ówczesnej praktyki pedagogicznej. Książka koncentruje się na wartości metodycznej zachowanego materiału radiowego i jego wpływie na kształtowanie się w Polsce metodyki wychowania muzycznego dzieci w wieku przedszkolnym. Autorka ukazuje edukacyjną misję Polskiego Radia, a także kulturotwórczą rolę rozgłośni. Polskie Radio w istotny sposób wspierało tworzenie literatury muzycznej dla najmłodszych, która do dziś stanowi kanon piosenki dla dzieci. To pozycja przeznaczona dla historyków edukacji, muzykologów, pedagogów przedszkolnych, studentów kierunków pedagogicznych oraz wszystkich zainteresowanych historią polskiej edukacji muzycznej i jej metodologicznymi podstawami. Lektura przybliża korzenie nowoczesnej edukacji muzycznej i pozwala na nowe spojrzenie na jej rozwój w powojennej Polsce. Patronami książki są:
Oliver Sacks
Każda strona tej książki przypomina nam, jak utalentowanym i błyskotliwym gawędziarzem był Oliver Sacks. Wall Street Journal Olivera Sacksa, u którego naukowa dociekliwość szła w parze z talentem do snucia pasjonujących opowieści, czytelnicy kochają za jego książki o niezwykłych przypadkach neurologicznych (Mężczyzna, który pomylił swoją żonę z kapeluszem, Przebudzenia, Antropolog na Marsie), które dziś są już znanymi zaburzeniami, takimi jak autyzm, zespół Tourettea, ślepota twarzy, zespół sawanta. Jednak nie każdy wie, że Sacks dysponował nie tylko głęboką znajomością literatury i medycyny, ale także wszechstronną wiedzą botaniczną, zoologiczną, chemiczną, psychologiczną, filozoficzną, świetnie znał też historię nauki. Rzeka świadomości w pełni pokazuje tę erudycję, ale przede wszystkim potwierdza jego zdolność do niezwykłych skojarzeń, radość, jaką czerpał z nauki, a także bezkresne zaangażowanie się w wielki projekt badawczy: Co czyni nas ludźmi? Niekonwencjonalne punkty widzenia, które proponuje autor, oraz dobrze znane kwestie, umieszczone jednak w zaskakującej perspektywie, od Darwina i natury ewolucji, przez pojmowanie czasu, na istocie świadomości kończąc to główne zalety tej fascynującej naukowo i okraszonej subtelnym poczuciem humoru książki.
Samo się nie myśli. Afekt w procesach poznawczych
Alina Kolańczyk
Główną osią badań prezentowanych w książce jest wyjaśnienie motywacyjnej roli nieuświadamianego afektu w procesach poznawczych, zarówno w kierunkowym uczeniu się, myśleniu, jak i w spostrzeganiu zagrożenia. Nie da się tych procesów zrozumieć bez odwołania się do wiedzy o kryteriach, wedle których zostają uruchomione, a więc o standardach i celach człowieka. Na przykład ratownik, którego celem jest zapewnienie bezpieczeństwa plażowiczom, nieświadomie pozytywnie ocenia kąpiące się osoby, a to sprawia, że koncentruje na nich uwagę i śledzi ich zachowania. Dla wszelkiej motywacji najważniejsze jest wartościowanie i wynikające stąd zaangażowanie afektywne. Z Przedmowy Aliny Kolańczyk Książka dotyczy nieuświadomionych afektywnych mechanizmów samoregulacyjnych. Główna teza pracy głosi, że to nieuświadomiony afekt, będący pochodną nastawień motywacyjnych, steruje uwagą i w konsekwencji poznaniem i jego efektami. Zdaniem Autorów to nieuświadomiony afekt pełni także funkcję przełącznika procesów automatycznych na kontrolowane to afekt decyduje o tym, co zostanie skierowane do uświadomionej obróbki poznawczej. Tezy te są oryginalne, choć dobrze teoretycznie uzasadnione. Z recenzji Małgorzaty Kossowskiej Połączenie perspektywy psychologii różnic indywidualnych z perspektywą analizy procesów utajonych przyniosło wyniki bardzo interesujące od strony teoretycznej. Wyniki te zapewne sprowokują szerszą dyskusję dotyczącą podejmowanych zagadnień. Z recenzji Tomasza Maruszewskiego Książka Profesor Aliny Kolańczyk stanowi podsumowanie prowadzonych od ponad 30 lat badań Autorki i jej zespołu nad wyjaśnianiem roli motywacyjnej nieuświadamianego afektu w przebiegu procesów poznawczych. Na rynku pojawia się nowa jakość: wyrafinowany model funkcjonowania afektu w regulacji zachowań celowych, model poparty licznymi eksperymentami, przeprowadzonymi zgodnie ze światowymi standardami w tej dziedzinie nauki. Z recenzji Hanny Brycz Alina Kolańczyk profesor psychologii, Kierownik Katedry Psychologii Ogólnej na Wydziale Zamiejscowym Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej w Sopocie. Jej zainteresowania dotyczą procesów poznawczych oraz emocjonalnych i afektywnych leżących u podstaw ludzkich działań. Autorka wielu książek oraz artykułów, między innymi: Intuicyjność procesów przetwarzania informacji (1991), Czuję, myślę, jestem. Świadomość i procesy psychiczne w ujęciu poznawczym (1999) czy Serce w rozumie. Afektywne podstawy orientacji w otoczeniu (współautorka i redaktorka; 2004).
Katarzyna Schier
Książka składa się z 11 rozdziałów, poświęconych problematyce ciała i cielesności i ich znaczenia w relacji dziecka z rodzicami. Redaktorką naukową tomu jest profesor Katarzyna Schier, psycholog i psychoterapeutka, twórczyni wielu publikacji naukowych, wieloletni pracownik Wydziału Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego. Autorki, osoby zawodowo zajmujące się psychologią kliniczną dziecka, zaprezentowały zarówno wyniki własnych badań empirycznych, jak też opracowania o charakterze klinicznym, ilustrowane przykładami. Kilka tekstów opisuje bezpośrednio relację matka-dziecko i dziecko-matka, inne podejmują ten problem nie wprost, odwołując się do obrazu opiekuna w umyśle osoby dorosłej, czyli mają charakter retrospektywny. Tytuł książki "Samotne ciało..." odwołuje się do tezy, zgodnie z którą dziecko może doświadczać samotności nie tylko w aspekcie psychicznym, lecz także fizycznym. Książka pod redakcją prof. dr hab. Katarzyny Schier, o wymownym tytule "Samotne ciało. Doświadczenie cielesności przez dzieci i ich rodziców", podejmuje niezwykle istotny problem relacji pomiędzy ciałem a psychiką oraz jej związku z wczesnodziecięcymi doświadczeniami człowieka. (...) Autorki rozdziałów omawiają związki cielesności i sposobu jej doświadczania z wczesnodziecięcą relacją dziecka z opiekunami, odnosząc się spójnie teorii przywiązania Johna Bowlby'ego, jej modyfikacji i poszerzeń oraz wybranych teorii psychodynamicznych, m.in. teorii separacji - indywidualizacji Margaret Mahler. Jak wskazuje we wstępie Profesor Schier, zespół odwołuje się "do tezy na temat tego, że umysł dziecka powstaje w relacji z rodzicem, to znaczy, że uwewnętrzniane są tysiące epizodów interakcyjnych mających miejsce w kontakcie dziecka z opiekunem". z recenzji dr hab. Anny Cierpki
Satysfakcja z pracy i wydajność pracowników. Relacja (nie)oczekiwana
Mateusz Paliga
W niniejszym opracowaniu podjęty został temat satysfakcji z pracy i wydajności pracy. W sposób kompleksowy przedstawiono wiodące perspektywy, teorie i modele opisywanych zjawisk, analizowane dotychczas głównie w literaturze zagranicznej. Zaprezentowane badania stanowią próbę odnalezienia relacji łączącej satysfakcję z pracy i wydajność, a uzyskane wyniki rzucają nowe światło na związek, który okazuje się bardziej skomplikowany, niż dotychczas zakładano. Książka jest propozycją dla praktyków zarządzania, w tym menedżerów, liderów zespołów i specjalistów oraz doradców zarządzania zasobami ludzkimi. Może być również cennym źródłem wiedzy dla studentów psychologii i nauk o zarządzaniu.
Schizofrenia a funkcjonowanie poznawcze
Rafał Styła
Dzieło Autora uważam za dojrzałą prezentację istotnego problemu klinicznego, jakim są zaburzenia poznawcze w schizofrenii. Z perspektywy badacza zajmującego się psychologią schizofrenii tym bardziej doceniam wysiłek dr. Styły w dążeniu do pogłębiania wiedzy z zakresu związków złożonych i różnorodnych zmiennych psychologicznych z funkcjami poznawczymi. Wiem bowiem jak wymagające są to poszukiwania. Autor monografii przedstawia interesujący model systematyzujący rozumienie znaczenia wzajemnych interakcji czynników biologicznych, psychologicznych i społecznych w deficytach funkcjonowania poznawczego pacjentów chorujących na schizofrenię. Na uwagę zasługuje fakt, iż Autor zrealizował serię czasochłonnych badań zakrojonych na szeroką skalę, które dostarczyły ciekawego materiału do analiz. dr hab. Łukasz Gawęda, prof. IP PAN, fragment recenzji Książka stanowi pierwszą monografię w literaturze polskiej, i prawdopodobnie światowej, poświęconą w całości psychologicznemu rozumieniu zaburzeń poznawczych doświadczanych przez osoby z diagnozą schizofrenii. Termin zaburzenia poznawcze ma wiele znaczeń - w niniejszej książce rozumiany jest przede wszystkim jako dysfunkcje elementarnych czynności poznawczych (np. uwagi, uczenia się, pamięci roboczej, funkcji zarządczych). Monografia zawiera szczegółowe teoretyczne wprowadzenie, ukazujące rolę zaburzeń poznawczych w schizofrenii. Druga część tomu skupiona jest na opisie czterech badań własnych, które w sposób empiryczny wykazują istotne znaczenie procesów psychologicznych dla funkcjonowania w zakresie językowym, uczenia się, szybkości przetwarzania, funkcji zarządczych i pamięci roboczej. Czytelnicy zainteresowani zagadnieniem schizofrenii - w tym psycholodzy, lekarze, studenci i pracownicy naukowi oraz osoby z doświadczeniem psychozy i ich rodziny - z pewnością znajdą w niej wiele nowych, ciekawych informacji. Rafał Styła - doktor nauk humanistycznych, adiunkt w Katedrze Neuropsychologii Klinicznej i Psychoterapii Wydziału Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego, psychoterapeuta Polskiego Towarzystwa Psychologicznego, analityk grupowy Instytutu Analizy Grupowej ,,Rasztów", współzałożyciel Ośrodka Psychoterapii i Psychiatrii ,,Psyche Plus". Były pracownik Akademickiego Ośrodka Psychoterapii UW oraz Instytutu Psychiatrii i Neurologii. Autor lub współautor ponad 30 publikacji z zakresu psychopatologii (w tym zagadnienia schizofrenii), psychoterapii i psychometrii.
Ewa Woydyłło
Autorka pokazuje rzeczywistość na tak uczy chcieć, pragnąć, wybaczać, oczekiwać, żądać, nazywać po imieniu, płakać bez wstydu, krzyczeć bez poczucia winy, być sobą bez strachu przed cudzą oceną. Uczy bycia kobietą. Demaskuje mity na temat związków sugerując realne sposoby budowania relacji między partnerami (Jak kłócić się bez wrogości?, Jak wybaczać? Jak wyrażać miłość i umieć przyjmować jej oznaki ze strony partnera?). Pokazuje jak mimo różnic i konfliktów wspólnie przeżyć szczęśliwe życie.