Politologia
Dylematy polityki zagranicznej Polski na początku XXI wieku
red. Katarzyna Czornik, Miron Lakomy, Mieczysław Stolarczyk
Praca składa się z siedmiu części obejmujących wszystkie najważniejsze zagadnienia związane z polską polityką zagraniczną na przełomie pierwszej i drugiej dekady XXI wieku. Obejmują one kolejno: ewolucję środowiska międzynarodowego Polski na przełomie pierwszej i drugiej dekady XXI wieku; niektóre uwarunkowania, cele, środki i metody polityki zagranicznej Polski; zagadnienia dotyczące dylematów w relacjach polsko-niemieckich; dylematy polityki wschodniej Polski; niektóre kwestie dotyczące wyzwań i zagrożeń stojących przed polityką bezpieczeństwa narodowego i międzynarodowego Polski; implikacje kryzysu w strefie euro dla doktryny i polityki integracyjnej Polski oraz dylematy polityki zagranicznej Polski na kierunkach pozaeuropejskich. Oprócz części pierwszej i drugiej, głównym kryterium wyodrębnienia pozostałych, były najważniejsze kierunki polityki zagranicznej Polski na początku drugiej dekady XXI wieku zarówno w wymiarze relacji dwustronnych jak i w stosunkach wielostronnych. Praca jest adresowana do szerokiego grona odbiorców. Przede wszystkim, skierowana jest do szerokiej rzeszy studentów politologii, stosunków międzynarodowych, bezpieczeństwa narodowego i międzynarodowego oraz prawa. Ponadto, publikacja jest przeznaczona dla badaczy nauk politycznych, stosunków międzynarodowych oraz bezpieczeństwa narodowego i międzynarodowego. Może być także interesującą propozycją dla decydentów polityki zagranicznej Polski, przedstawicieli mediów oraz publicystów. Recenzja książki ukazała się na stronach czasopisma internetowego „Sprawy Nauki” nr 6–7 (201) maj 2015 (recenzja dostępna pod adresem: www.sprawynauki.edu.pl, 29 maja 2015 r.).
Dylematy Unii Europejskiej. Studia i szkice
Zbiorowy
Ponad dziesięcioletnia obecność Polski w Unii Europejskiej stanowi doskonałą okazję do analizy i podsumowań całokształtu funkcjonowania Unii Europejskiej w strukturach, a także refleksji w zakresie wyzwań przed jakimi staje w dniu dzisiejszym. Rozszerzenie Unii Europejskiej stanowi obecnie wielkie wyzwanie dla wszystkich państw członkowskich, zarówno w wymiarze politycznym, społecznym, jak i gospodarczym. Kryzys ekonomiczny, polityczny i imigracyjny silnie wpłynął na społeczeństwa europejskie, powodując wzrost poparcia dla grup postulujących ograniczanie tendencji integracyjnych w ramach UE na rzecz decentralizacji, a w skrajnych przypadkach całkowitej dekompozycji jej struktur.
Dyplomacja sportowa. Sport w działaniach dyplomatycznych państw i aktorów niepaństwowych
Michał Marcin Kobierecki
W monografii zaprezentowano miejsce i znaczenie sportu w dyplomacji publicznej, co wiąże się z kategorią dyplomacji sportowej. Przedmiot badania w szczególności obejmował kwestie wykorzystywania sportu do poprawy stosunków międzynarodowych, ukazanie jego roli w kształtowaniu międzynarodowego wizerunku państw oraz omówienie podmiotowości dyplomatycznej międzynarodowych organizacji zarządzających sportem na przykładzie Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego. Istotnym elementem analiz było rozpatrzenie, z jakimi podmiotami może być łączone prowadzenie dyplomacji sportowej. Badania umożliwiły m.in. wyodrębnienie modeli dyplomacji sportowej ukierunkowanej na budowanie bliskości między krajami, przypisanie stosowania różnych metod wizerunkowej dyplomacji sportowej do różnych rodzajów państw oraz zaproponowanie modelu tłumaczącego dyplomatyczną podmiotowość organizacji sportowych.
Dyplomacja Wietnamu w konfrontacji z regionalną dwubiegunowością w Azji Południowo-Wschodniej
Małgorzata Pietrasiak, Michał Zaręba, Robert Czulda
Rywalizacja między Chinami a Stanami Zjednoczonymi w coraz większym stopniu wpływa na sytuację w Azji Południowo-Wschodniej oraz jej krajobraz polityczny, militarny i gospodarczy. Państwa regionu muszą adaptować się do nowych uwarunkowań, stawiając czoła wyzwaniom, które są wynikiem zmieniającego się układu sił. Wietnam, dzięki strategicznemu położeniu geograficznemu, coraz szybciej rozwijającej się gospodarce, a także rosnącemu zaangażowaniu w procesy integracyjne na poziomie regionalnym i globalnym, znalazł się w centrum tego geopolitycznego starcia. Przeprowadzone badania potwierdzają, że zarówno Chiny, jak i Stany Zjednoczone odgrywają znaczącą rolę w polityce Wietnamu. Warto jednak zauważyć, że pomimo polepszenia stosunków z USA władze w Hanoi nadal priorytetowo traktują relacje z Chińską Republiką Ludową. Chiny są istotniejszym partnerem na płaszczyźnie politycznej pod względem rangi partnerstwa, politycznego wpływu czy zacieśniania relacji na forach multilateralnych. Przodują również w zakresie dyplomacji, co potwierdzają większą intensywnością spotkań na wielu szczeblach, liczbą placówek dyplomatycznych czy siłą wpływu. Także w warstwie gospodarczej ChRL pozostaje dla Wietnamu ważniejszym graczem, choć Stany Zjednoczone też zajmują istotne miejsce w tym obszarze. Mimo że w ostatnich latach w sferze militarnej Amerykanie zyskują w oczach Wietnamczyków jako wiarygodny partner, należy pamiętać, że współpraca ta ma swoje ograniczenia, a jednym z nich jest obawa o reakcję Pekinu na wietnamsko-amerykańskie zacieśnianie relacji. Sytuacja jest odmienna, jeśli chodzi o wpływy na płaszczyźnie społeczno-kulturowej Pekin zdecydowanie więcej traci w opinii społeczeństwa wietnamskiego, zaś Stany Zjednoczone są postrzegane jako bardziej atrakcyjny partner. Analiza zebranego materiału badawczego potwierdza, że Wietnam to potęga średniego rzędu, która ma doświadczenie w funkcjonowaniu w układzie dwubiegunowym. Dzięki temu umiejętnie wykorzystuje zarówno tradycyjne, jak i nowoczesne środki dyplomatyczne, kładąc nacisk na współpracę międzynarodową i integrację, by w takim układzie przetrwać, a zarazem odnieść korzyści.
Dyskursy widzialności. Słowa a obrazy
red. Paweł Sarna, Matylda Sęk
Współczesność charakteryzuje zmiana, polegająca na wszechobecności obrazu, który przestał być już dawno aktorem drugiego planu. Nie można zrozumieć ponowoczesnego świata, jeśli nie uwzględni się istotnej roli, jaką odgrywają w komunikacji zdominowanej niegdyś przez słowo, elementy ikoniczne. Zdezaktualizowało się przekonanie, iż jedynie verbum wpływa na kształt rzeczywistości, bowiem to właśnie obraz najłatwiej oddziałuje na nasze myślenie, służy pobudzaniu emocji i budowaniu pamięci. W cywilizacji pośpiechu i prędkości prym wiodą zwarte komunikaty o skondensowanej treści, które niejednokrotnie łączą przestrzenie wizualne i werbalne. Dziedziny, w których kręgu zainteresowań leżą przekazy wizualno-werbalne, są bardzo różnorodne. Badaniem tychże zjawisk pogranicznych zajmują się między innymi semiotyka, antropologia obrazu, socjologia i badania fotografii, badania prasoznawcze, badania dyskursu, ikonologia, formalizm, historia sztuki, hermeneutyka, filozofia czy retoryka. Wszystkie te dziedziny nauki mają do wniesienia własny wkład, który niezbędny jest dla pełnego zrozumienia tych złożonych zjawisk. Zaprosiliśmy przedstawicieli różnorodnych dyscyplin do podzielenia się swoją refleksją naukową. W prezentowanym tomie pragniemy ukazać bogactwo możliwości badawczych kategorii słowa i obrazu w najróżniejszych dyscyplinach. W związku z tym celowo nie wyznaczono jednorodnej metody badawczej ani formy tekstów. Celem publikacji jest przybliżenie perspektyw badawczych dotyczących zjawisk łączących przestrzenie słowa i obrazu, oraz ich funkcjonowanie w dyskursie społecznym. Zaproponowane obszary badań obejmują miedzy innymi hiperteksty, instalacje ikoniczno-werbalne, słowo i obraz w przestrzeni rzeczywistej i wirtualnej, memy internetowe, komiksy, fotografię, poezję i literaturę wizualna, książki obrazkowe - picture book, grafizację i wizualizację słowa, wizualne gatunki prasowe, plakat oraz recepcję obrazów w wymiarze cielesnym. Mamy nadzieję, że w przedstawionym wyborze tekstów, czytelnicy znajdą interesujące ich aspekty a książka stanie się inspiracją dla kolejnych analiz naukowych. Zapraszamy do podjęcia ożywionej debaty nad przenikaniem się obszarów obrazów i słów, nad dynamiką ikonicznej komunikacji oraz nad ich miejscem w kulturze.
Dzieci w konfliktach zbrojnych
red. nauk. Robert Kobryński
Niniejsza publikacja „Dzieci w konfliktach zbrojnych” jest jedną z nilicznych w Polsce publikacji w tym temacie. W tym wypadku przybrała postać pracy zbiorowej, stworzonej głównie przez młode pokolenie badaczy stosunków międzynarodowych, których połączyła pasja naukowa i wspólne zainteresowania. Poruszana problematyka udziału dzieci w tak przerażających zjawiskach jest czymś, co wzbudza nie tylko oburzenie, ale też często pogardę dla winowajców tego haniebnego procederu. Pomimo, że żyjemy – wydawałoby się – w cywilizowanych czasach, to skala wykorzystywania dzieci podczas działań zbrojnych w celach militarnych nadal pozostaje ogromna i, jak różne źródła wskazują, dotyczy ok. 500 tys. tys. osób poniżej 18. roku życia. Także spectrum przestrzenne tego zjawiska jest zaskakujące – proceder ten dotyczy ok. 50 państw na różnych kontynentach.
Dzieje głupoty w Polsce. Pamflety dziejopisarskie
Aleksander Bocheński
Zawsze wobec każdego stanu, w jakim znalazło się nasze zbiorowisko, pytanie: jaka jest nasza w tym rola, jak mogliśmy zwycięstwo powiększyć, klęski uniknąć - będzie ważniejsze od zagadnienia: o ile ten wróg jest łotrem, przestępcą i o ile "plami" swoją historię. Aleksander Bocheński Dzieje głupoty... pozostają jednym z najciekawszych i najbardziej inspirujących dzieł polskiego pisarstwa politycznego. Nie tylko jako głos w sporze o historyczne wybory, ale i jako oparta na solidnych podstawach próba stworzenia teoretycznych ram dla strategii politycznej państwa słabego, położonego między mocarstwami. Jan Sadkiewicz
Dzieje polskiej placówki dyplomatycznej w Bukareszcie (1919-1940)
Andrzej Dubicki
Po upadku Austro-Węgier Rumunia stała się potencjalnym sprzymierzeńcem Polski w kontekście polityki wschodniej. W tym czasie stosunek obu krajów do Rosji mógł stanowić wspólny mianownik ewentualnego porozumienia. Rumuni obawiali się o przyszłość Besarabii, Polska mogła się z kolei obawiać kontestowania przez Rosję ambicji do objęcia w posiadanie dużej części kresów wschodnich. W związku z tym poszukiwanie wzajemnego porozumienia było zjawiskiem naturalnym. Dodatkowym elementem wzmacniającym współpracę był brak wzajemnych pretensji terytorialnych, co było pewnego rodzaju ewenementem w odniesieniu do innych sąsiadów odradzającej się Rzeczypospolitej. W 1938 r. Poselstwo w Bukareszcie zostało podniesione do rangi ambasady. Zasadnicze ramy czasowe książki zamykają się w latach 1918–1940, czyli od pierwszych prób utworzenia placówki do momentu likwidacji Ambasady pod naciskiem rumuńskim w listopadzie 1940 r. Rozprawa w dużej mierze opiera się na materiale źródłowym: archiwaliach oraz źródłach drukowanych. Przede wszystkim zostały uwzględnione materiały znajdujące się w Archiwum Akt Nowych oraz w jego rumuńskim odpowiedniku, czyli Arhive Istorice Centrale Bucureşti. Zgromadzone tam materiały pozwoliły na odtworzenie działalności polskich dyplomatów w Bukareszcie. Odtworzenie dziejów politycznych było możliwe dzięki wykorzystaniu mikrofilmów znajdujących się w posiadaniu strony rumuńskiej, a będących syntezą materiałów znajdujących się w polskich archiwach.