Historia
Pitawal łódzki. Głośne procesy karne od początku XX wieku do wybuchu II wojny światowej
Kazimierz Badziak, Justyna Badziak
Publikacja stanowi pierwsze dla Łodzi i regionu całościowe opracowanie o charakterze pitawalu dokumentacyjnego. Główny nurt rozważań podejmowanych w książce koncentruje się na obszernym opisie trzynastu wybranych procesów karnych z pierwszej połowy XX wieku - od zabójstwa fabrykanta Juliusza Kunitzera (1905 r.) do sprawy Marii Zajdlowej (1938 r.). Z dużą starannością zebrano materiały rozproszone w archiwalnych aktach sądowych, starych gazetach codziennych i czasopismach oraz w innych źródłach, a następnie zestawiono je z opisem realiów - politycznych, ekonomicznych, społecznych, kulturalnych - właściwych dla danej rzeczywistości historycznej. W ten sposób udało się oddać tendencje epoki, w której żyli bohaterowie prezentowanych wydarzeń i to, co nimi kierowało bądź mogło kierować. Niezwykle interesujące jest również całościowe spojrzenie na ówczesny wymiar sprawiedliwości w sprawach karnych. Każdy proces to swoisty wyimek z dziejów politycznych, nastawienia społecznego i poglądów na obowiązujący porządek prawny. Opracowanie wzbogacają archiwalne zdjęcia bądź wycinki z prasy, przedstawiające m.in. strony opisywanych procesów. Książka przeznaczona jest głównie dla historyków i prawników, jednak z uwagi na syntetyczne ujęcie oraz przystępny język zainteresuje wszystkich miłośników historii Łodzi i regionu.
Jan Michał Gumiński
Powszechny kodeks honorowy został opracowany i wydany (po raz pierwszy w 1930 r.), z inicjatywy m.in. prokuratora Sądu Najwyższego Jana Gumińskiego oraz Ligi Reformy Postępowania Honorowego organizacji mającej na celu szerzenie w społeczeństwie zasad postępowania honorowego, dostosowanych do wymogów życia współczesnego oraz zwalczanie pojedynków, jako formy zadośćuczynienia honorowego. Główne postulaty kodeksu to: 1) zniesienie pojedynków, jako formy satysfakcji honorowej; 2) zrównanie praw i obowiązków kobiet i mężczyzn w zakresie odpowiedzialności honorowej; 3) usunięcie zasad i przepisów, sprzecznych z duchem czasu, bądź obarczających postępowanie honorowe ze szkodą dla stron i sędziów.
Prace nad kodyfikacją prawa karnego materialnego Polski Ludowej (1947-1969)
Tomasz Szczygieł
Niniejsza monografia przedstawia przemiany systemu prawa karnego materialnego w Polsce po II wojnie światowej. Autor skoncentrował się przede wszystkim na procesie kodyfikacji, nie pominął też jednak problematyki orzecznictwa i regulacji pozakodeksowych, które zostały wydane w latach 1947-1969. Praca została podzielona na cztery części odpowiadające kolejnym etapom na drodze do uchwalenia 19 kwietnia 1969 r. kodeksu karnego przez Sejm PRL. Pierwsza część dotyczy zagadnień wprowadzających do problematyki kodyfikacji prawa karnego w państwie komunistycznym. Trzy kolejne obejmują prace nad projektami kodeksu w latach 1956, 1963 i 1968. Każda część została zaprezentowana w kontekście przemian społeczno-politycznych systemu ustrojowego Polski Ludowej. Dzięki przeprowadzonym przez autora badaniom możliwe było ukazanie na łamach książki m.in. cech procesu kodyfikacyjnego w latach 1947-1969, przyczyn prac projektowych oraz charakterystyki kodeksu karnego państwa ludowego.
Platon
Prawa Platona to najobszerniejszy i ostatni dialog filozofa - swoisty testament jego myśli politycznej i prawnej. W odróżnieniu od bardziej znanej Politei, nie przedstawia wizji idealnego państwa rządzonego przez filozofów, lecz podejmuje próbę stworzenia realnego projektu ustroju, opartego na prymacie prawa i rozumu. Utwór ma formę rozległej rozmowy trzech sędziwych mężów - Ateńczyka, Kreteńczyka i Spartiaty - którzy w trakcie symbolicznej wędrówki rozważają naturę prawa, państwa i wychowania obywateli. Ich dialog stopniowo przekształca się w szczegółowy projekt konstytucji oraz systemu norm regulujących wszystkie sfery życia wspólnoty: od organizacji politycznej i edukacji po religię, obyczaje i stosunki społeczne. Platon ukazuje państwo jako wspólnotę podporządkowaną prawu rozumianemu nie jako narzędzie władzy, lecz jako wyraz rozumu i wspólnego dobra. Kluczowym zagadnieniem staje się wychowanie obywateli do cnoty - harmonii rozumu, odwagi, umiarkowania i sprawiedliwości - bez której żaden ustrój nie może trwać. W tym sensie Prawa są nie tylko traktatem politycznym, lecz także refleksją nad naturą człowieka i warunkami życia społecznego. Niniejsze wydanie zawiera przekład z języka greckiego autorstwa Doroty Zygmuntowicz, opatrzony wstępem i komentarzem, które wprowadzają czytelnika w złożoną problematykę dialogu oraz jego miejsce w dorobku Platona i historii filozofii.
Michał Rupniewski
Zastosowanie kategorii filozofii politycznej do zagadnień filozofii prawa jest propozycją niezwykle koncepcyjnie śmiałą. Nie mniej śmiała jest skala tego zabiegu, zawarta w książce, gdyż obejmuje zręby całego porządku prawnego, a nie tylko jego poszczególne instytucje. Osiągnięcia te nie tylko metodologicznie imponują, ale też wskazują na ich unikatowy charakter, gdyż w literaturze przedmiotu łatwo wskazać na celowe i świadome oddzielanie filozofii politycznej i filozofii prawa, trudno natomiast znaleźć propozycję zatarcia ich granicy. Przedmiotem rozprawy jest filozofia polityczna Johna Rawlsa (1921–2002), słynnego XX-wiecznego filozofa, który do dzisiaj inspiruje badaczy na całym świecie. Autor docieka, jakiego rodzaju koncepcję prawa można zrekonstruować zarówno z wczesnej, jak i późnej doktryny Rawlsa. W centrum rozważań znajduje się problem instytucji pluralistycznego społeczeństwa demokratycznego, co czyni niniejszą pozycję ważną dla filozofów polityki czy prawa, a także dla praktyków – prawników i polityków.
Prawo rzymskie a współczesność
Henryk Kupiszewski
Henryk Kupiszewski, ceniony prawnik i historyk prawa, przedstawia kontekst prawa rzymskiego i jego znaczenie dla dzisiejszych systemów prawnych. Cel książki obejmuje dogłębną analizę wpływu prawa rzymskiego na struktury i zasady współczesnego prawa Kupiszewski omawia kluczowe aspekty prawa rzymskiego, w tym jego genezę, ewolucję oraz fundamentalne zasady. Analiza przypadków praktycznych z różnych krajów ukazuje wpływ prawa rzymskiego na ich obecne systemy prawne. Wskazuje na kontynuację instytucji prawa rzymskiego, takich jak zasady odpowiedzialności cywilnej czy podział władzy, w nowoczesnym prawie. Autor podkreśla znaczenie zrozumienia dziedzictwa prawa rzymskiego dla lepszego funkcjonowania współczesnych systemów prawnych. Wskazuje na konieczność adaptacji prawa do współczesnych realiów, jednocześnie zachowując istotne elementy prawniczej tradycji. Książka "Prawo rzymskie a współczesność" autorstwa Henryka Kupiszewskiego stanowi dogłębną analizę wpływu prawa rzymskiego na współczesne systemy prawne. Jego praca otwiera nowe spojrzenie na dziedzictwo prawnicze starożytnego Rzymu i skłania do refleksji nad jego znaczeniem dla współczesnej praktyki prawniczej.
Prawo rzymskie w Anglii w XVIII wieku. Nauczanie, studia, nauka
Łukasz Jan Korporowicz
Obecność prawa rzymskiego w dziejach prawa angielskiego do niedawna nie cieszyła się szerszym zainteresowaniem nauki. W dotychczasowych badaniach odnoszono się do oderwanych od siebie zagadnień i okresów historycznych. Najbardziej wyrazistą luką badawczą pozostawało osiemnaste stulecie. Autor publikacji podjął wnikliwą analizę prawa rzymskiego. Przedstawił losy zarówno królewskich katedr prawa rzymskiego w Oksfordzie i Cambridge, jak i próby nauczania prawa starożytnych przez cywilistów - specjalistów zajmujących się prawem rzymskim, niezwiązanych z katedrami. Omówił zachowane do czasów współczesnych materiały wykładowe. Szczegółowo przeanalizował prawodawstwo uniwersyteckie związane z nadawaniem stopni bakałarza i doktora prawa w dwóch angielskich uczelniach, a także skupił się na społecznym oddziaływaniu cywilistów. Wiele miejsca poświęcił też romanistycznej literaturze angielskiej osiemnastego stulecia. Lektura książki pozwoli spojrzeć na cywilistów jak na ważny człon intelektualnej elity Anglii.
Prawo rzymskie w orzecznictwie Izby Lordów w latach 1876-2009
Łukasz Jan Korporowicz
Obok prawa angielskiego, na Wyspach Brytyjskich powstał inny system prawny – Scots law, którego rozwój aż do XVIII w. pod wieloma względami był niezależny od rozwoju prawa angielskiego. Na prawo szkockie (od XV w.) bardzo silnie oddziaływała kontynentalna tradycja prawa, przede wszystkim tradycja prawa rzymsko-holenderskiego. Dzięki prawnikom prawo szkockie poddane zostało procesowi romanizacji. Szkockich prawników wykorzystujących wzorzec justyniańskich Instytucji zaczęto nazywać instytucjonalistami. Samodzielny byt prawa szkockiego został częściowo zaburzony po zawarciu między Anglią i Szkocją unii realnej. Obecność prawa rzymskiego w Wielkiej Brytanii i jego wpływ na tamtejsze systemy prawne od dawna budzi zainteresowanie naukowców. Zważywszy na fakt, że rozwój prawa angielskiego w znacznym stopniu uzależniony jest od doktryny precedensu, wszelkie próby badania zjawiska recepcji bądź wpływu obcych rozwiązań prawnych dokonywane muszą być przez pryzmat orzecznictwa angielskich sądów. Zgodnie z tym założeniem w oddawanej do rąk czytelników książce określono zakres wykorzystania prawa rzymskiego w orzecznictwie Izby Lordów w latach 1876–2009. Analiza orzeczeń ma za zadanie pomóc w udzieleniu odpowiedzi na następujące pytania: kto przywoływał ius Romanum najczęściej, jakie źródła prawa zostały w tym celu wykorzystane oraz prace których autorów były najchętniej cytowane, i wreszcie, czy dokonanie stosownych odwołań wpływało na ostateczny kształt ferowanych w sprawach wyroków?