Naukowe i akademickie

Rysunek plenerowy 1

Piotr Łodziński, Sławomir Wojtkiewicz

Plener artystyczny studentów drugiego semestru pierwszego stopnia Wydziału Architektury PB.

Rysunek techniczny w inżynierii chemicznej

Janusz Oleniak

Obecne, drugie wydanie książki (pod zmienionym tytułem), będące efektem kilkudziesięcioletniego doświadczenia autora w przekazywaniu wiedzy z rysunku technicznego zostało uzupełnione i rozszerzone. Znalazły się w nim odpowiedzi na najczęściej zadawane przez studentów pytania. Omówiono rysowanie schematów kinematycznych i rozszerzono dane elementów mechanicznych (śruby, nakrętki). Na przykładowych rysunkach pokazano także inżynierskie i magisterskie projekty studentów. Niektóre zbyt trudne i rzadko spotykane rysunki zostały uproszczone. Ponieważ rysunek techniczny jest międzynarodowym sposobem porozumiewania się w przemyśle, musi więc być znacznie sformalizowany. Jego zasady są określone w Polskich Normach, zgodnych z normami europejskimi. Normy rozstrzygają wszelkie wątpliwości, ale nie stanowią dobrego materiału do nauki. Autor ma nadzieję, że prezentowany podręcznik oraz podane w nim przykłady rysunków i ich omówienia, uzupełnią te braki.

Satysfakcja zawodowa nauczycieli

Stanisław Korczyński

Zadowolenie nauczycieli z pracy edukacyjnej przejawia się w ocenie czerpanej z niej satysfakcji i świadomym docenianiu wartości z niej płynących, zarówno w wymiarze osobistym, jak i społecznym. Jest wynikiem swoistej równowagi między oczekiwaniami a osiągnięciami zawodowymi. W związku z tym, że satysfakcja jest stanem emocjonalnym powstałym w wyniku spełnienia oczekiwań związanych z pracą zawodową, kierujący szkołą oraz władze administracyjne, powinny stwarzać nauczycielom jak najdogodniejsze warunki do efektywnej pracy.

Scalenia gruntów rolnych

Anna Bielska, Małgorzata Stańczuk-Gałwiaczek

Treści przedstawione w skrypcie dostosowano do aktualnych potrzeb wynikających ze zmieniających się warunków ekonomiczno-gospodarczych, społecznych oraz kulturowo-przyrodniczych. Omówiono proces scalenia i wymiany gruntów oraz jego wpływ na wielofunkcyjny, zrównoważony rozwój obszarów wiejskich. Przedstawiono zasady projektowania rozwiązań funkcjonalno-przestrzennych obrębu wiejskiego, mające na celu między innymi poprawę układu komunikacyjnego, regulacji stosunków wodnych oraz wskazanie obszaru na wydzielenie użyteczności publicznej z uwzględnieniem zmiany struktury własności działek ewidencyjnych. Daje to szerszy pogląd na możliwości zrównoważonego i wielofunkcyjnego rozwoju obszarów wiejskich.

Segregacja społeczna w mieście postsocjalistycznym. Bukareszt, Warszawa, Tallin na początku XXI wieku

Szymon Marcińczak

 Socjalistyczne kraje Europy Środkowej i Wschodniej wykazywały pewne różnice w naturze i funkcjonowaniu systemu społeczno-gospodarczego. Różnice te uległy dalszemu pogłębieniu w latach 80. XX w. Bez względu na położenie w ramach byłego bloku wschodniego, okres zmian systemowych przyniósł nagły wzrost nierówności społeczno-ekonomicznych w skali regionalnej i lokalnej. Podział na „zwycięzców” i „przegranych” w procesie transformacji ustrojowej odnosi się nie tylko do określonych grup społecznych, ale także do poszczególnych regionów w ramach państw postsocjalistycznych, których tempo rozwoju przyspieszyło lub zwolniło. Chociaż różnice w poziomie rozwoju regionalnego były czytelne w krajach socjalistycznych, upadek socjalizmu tylko je uwypuklił. Nieskrępowany rozwój wolnego rynku, szybka globalizacja społeczeństw i gospodarek oraz nieuchronny upadek państwa opiekuńczego uwypukliły społeczną cenę zmiany systemu. Następstwem szybkiego rozwoju gospodarczego było pojawienie się bezrobocia, zmniejszanie się partycypacji na rynku pracy, a także wzrost tymczasowości zatrudnienia oraz wycofywanie się państwa z roli gwaranta wielu zabezpieczeń społecznych. Na zmiany te nałożyła się gwałtowna tertiaryzacja (serwicyzacja) gospodarki, co w połączeniu z innymi zmianami doprowadziło najpierw do nowej segmentacji na rynku pracy, a w rezultacie do raptownego wzrostu nierówności społecznych oraz nowej stratyfikacji społeczno-zawodowej. W pracy znajdują się wyniki badań dotyczących tego zjawiska.

Sekcja. Architektura domów wielorodzinnych w Polsce 1918-2023

Rafał Mazur, Piotr Trębacz

Sekcja jest najważniejszym problemem projektowym budynku mieszkalnego. Analiza jej rzutu, elewacji i przekroju pozwala ocenić spójność witruwiańskiej triady na konkretnym przykładzie. Relacja układu funkcjonalnego z konstrukcją i wynikającymi z niej kosztami budowy jest czytelna w obrębie jednej sekcji. Jasność tej relacji w formie widzianej z zewnątrz w dużej mierze świadczy o jakości architektonicznej budynku. Fasada stanowi styk budynku z jego otoczeniem, stając się zarazem elementem przestrzeni publicznej. Forma mieszkania jest więc pośrednio elementem przestrzeni wspólnej. Jej architektoniczny wyraz uzależniony jest od układu funkcjonalnego mieszkań, kontekstu otoczenia, panującego stylu oraz autorskich rozwiązań architektów. W ponad stuletniej historii polskiej architektury mieszkaniowej wielorodzinnej ten problem rozwiązywany był na różne sposoby. Na przykładzie wyodrębnionej sekcji można go dostrzec w czystej postaci.

Selected Topics in Contemporary Mathematical Modeling 2021

Andrzej Grzybowski

Every year since 2009 the Institute of Mathematics of the Czestochowa University of Technology in cooperation with the Czestochowa Branch of Polish Mathematical Society has been organizing successive conferences on Mathematical Modeling in Physics and Engineering. The topics of the conferences cover various aspects of mathematical modeling and the usage of computer methods in modern problems emerging in both these great fields of science and technology. Every time the conference participants represented a prominent group of recognized scientists as well as young researchers and Ph.D. students from domestic and foreign universities. Last year due to the extraordinary situation related to the Covid-19 pandemic this series stopped. However, thanks to the mutual contacts between the participants of the previous conference events, the idea of publishing a monograph devoted to present-day advances in mathematical modeling aroused. As a result, several researchers from the Czestochowa University of Technology were asked to prepare a chapter summarizing their recent results and indicating contemporary mathematical modeling trends as seen from their perspective. Throughout the centuries mathematical modeling helps scientists understand the mechanisms and dynamics underlying various physical and engineering phenomena. The range of possible problems within this area is immense as contemporary technology has numerous mathematical challenges. This book on Selected Topics in Contemporary Mathematical Modeling focuses on the improvements of known modeling approaches as well as some novel methods and concepts. It presents both formal-theoretical results and their new applications in various engineering areas. This volume comprises ten chapters that reflect the main thrust of research conducted in the Czestochowa University of Technology in this field and present the current frontiers of several important areas of applied mathematics. I would like to express my gratitude and appreciation to the authors of the chapters included in this monograph for their very interesting contributions. Thanks to their help and excellent cooperation it was possible to provide an overview of such a broad range of topics in the great art of expressing complex real-world problems in the shape of tractable mathematical formulations, and thus pose the problems simply, precisely, and unambiguously

Semantyczne i pragmatyczne aspekty komunikacji. Od deminutywów do gestów

Wiktor Pskit

 Niniejszy tom jest zbiorem tekstów poświęconych wybranym współczesnym tendencjom w badaniach nad semantycznymi i pragmatycznymi zagadnieniami szeroko rozumianej komunikacji. Najnowsze analizy z zakresu językoznawstwa, filozofii języka i teorii komunikacji wyraźnie wskazują, że głównym źródłem trudności o charakterze teoretycznym i metodologicznym w badaniach semantycznych są niejasne (a może nawet trudne do ustalenia) granice pomiędzy semantyką a pragmatyką. Badanie tych trudności jest jednym z motywów spajających przedstawione opracowania. Jednocześnie zebrane teksty w znaczący sposób różnią się między sobą pod wieloma względami. Autorzy reprezentują odmienne podejścia teoretyczne i tradycje filologiczne, a ich badania obejmują dane z różnych języków (polskiego, angielskiego, hiszpańskiego i rosyjskiego). Poszczególne rozdziały publikacji umożliwiają zorientowanie się w szerokim spektrum obszarów badawczych – od deminutywów, poprzez wyrażenia o tzw. znaczeniu ogólnym, profile komunikacyjne, język potoczny i perspektywę, aż po rolę gestów w komunikacji. Całość może stanowić przyczynek do współczesnych badań semantycznych i pragmatycznych, zarówno w kontekście językoznawczym, jak i w wymiarze

Sen, marzenie, zaświaty w literaturze i kulturze. Tom 1. Literatura

Michał Kuran

Oniryzm jawi się jako konwencja mówienia o człowieku i świecie. Marzenie wydatnie poszerza sfery poznania, odsłaniając nieznane wcześniej możliwości. Zaświaty to rzeczywistość niezgłębiona, do której twórcy próbują zajrzeć za sprawą wyobraźni, wizji utrwalonych w tradycji czy udostępnionych przez religię. Sen, marzenie i zaświaty wielokierunkowo przenikają się i zazębiają w dokonaniach twórców, tworząc sieci powiązań. W niniejszym tomie zgromadzono prace na temat utworów reprezentujących różne okresy literackie i gatunki, poświęcone wielorakiej tematyce. Przedmiotem refleksji młodych badaczy stała się twórczość uznanych mistrzów oniryzmu, wizji i penetracji nieznanych światów, a także autorów nie zawsze kojarzonych ze snem, marzeniem i zaświatami. Młodzi adepci nauki poświęcili swoje teksty dokonaniom twórców bardzo znanych (Słowacki, Kraszewski, Prus, Tetmajer, Przybyszewski, Brzechwa, Leśmian, Schulz, Białoszewski, Grochowiak, Różewicz, Szymborska, Bryll), ale też nieco zapomnianych (Brzozowski, Wojaczek) oraz najnowszych, o ugruntowanej pozycji (Tokarczuk), utrwalających ją (Tulli), dopiero poszukujących swego miejsca czy niszowych (łódzcy poeci współcześni, Kaczanowski). W obszarze zainteresowań znaleźli się pisarze epok dawnych (Twardowski, Jurkowski, Kołłątaj), jak również twórcy należący do kręgu literatury światowej (Palingenius, Gogol, Lermontow, Puszkin, Hamsun).

Sen, marzenie, zaświaty w literaturze i kulturze. Tom 2. Kultura

Paulina Poterała, Katarzyna Ossowska, Michał Sadowski

Poddane oglądowi obiekty reprezentują zróżnicowane gatunki/formy wypowiedzi - od dramatów, poprzez inscenizacje, powieści, eseje, nowele, małe traktaty filozoficzne, pamiętniki, ankiety, wywiady i wiersze opisujące zjawiska oniryczne z perspektywy psychologii. Sen i zaświaty jawią się też jako przestrzeń chętnie zagospodarowywana z zachowaniem optyki religijnej, bez niej albo wręcz wbrew niej. Wszystkie te wizje podporządkowane są przekonaniu o istnieniu sił dobra i zła, które toczą z sobą nieustanny bój. W jego centrum sytuuje się człowiek. To zmagania ducha i materii, próby uchwycenia za pomocą doświadczenia mistycznego, lub bez niego, momentu przejścia od życia do śmierci i ze śmierci do życia. Umysł ludzki, postrzegany w zgromadzonych w tomie tekstach jako posiadający - zdawać by się mogło - nieograniczone możliwości, gdy w grę wchodzi doświadczanie mistycznych doznań Absolutu oraz kreowanie równoległych światów za sprawą wyobraźni, tworzywa artystycznego czy filozofii, zarazem odsłania ograniczenia, jakie niesie choroba (afazja) i starość (bliskość nieuchronnej śmierci). Psychologia, obok filozofii, jawi się jako królowa nauk, która potrafi dość głęboko wniknąć i zadowalająco wyjaśnić sens sennego marzenia, poznać oniryczną wizję i towarzyszyć podczas odwiedzin zaświatów. Zawartość niniejszego tomu może być pomocna w ustaleniu, czego człowiek poszukuje we śnie. Ukazuje również wyjątkową siłę snu jako środka pozwalającego ludzkiej jaźni wydostać się ze świata jawy, by penetrować obszary niedostępne. Z kolei za sprawą instrumentarium dramatu przybliża odbiorcy wizję wytworzoną przez dramaturgów i reżyserów. Sen stanowi przepustkę w zaświaty dla takich wizjonerów, jak Pilch, Sapkowski, Hofmannsthal oraz służy mówieniu o kondycji człowieka i jego skrytych problemach.

SERBSKO-ALBAŃSKI KONFLIKT O KOSOWO. STUDIUM KRYMINOLOGICZNE

Magdalena Ickiewicz-Sawicka

Każdy konflikt rodzi napięcia i spory, te zaś nierzadko zmieniają się w agresję zarówno werbalną, jak i fizyczną, co nieuchronnie prowadzi do działań patologicznych, a następnie przestępczych. Takim konfliktem jest niewątpliwie serbsko-albański spor o Kosowo, który rozgrywa się na kilku poziomach i płaszczyznach. W niniejszej pracy podjęto próbę zbadania tego konfliktu na gruncie kryminologii – nauki poszukującej źródeł przestępczości (etiologia), opisującej działania przestępcze (fenomenologia) i podającej propozycje związane z zapobieganiem przestępczości (profilaktyka). W ten sposób zmierza do wykrycia sprawcy, opisuje prawdopodobieństwo zdarzeń oraz zabezpiecza pamięć. Autorka skupiła się na badaniach terenowych przeprowadzonych w trzech grupach narodowych: sebskiej, czarnogorskiej i kosowarskiej. W związku z powyższym niniejsza publikacja wypełnia lukę w polskiej literaturze przedmiotu związaną z problematyką bałkańską w kontekście nauk penalnych, a w szczególności kryminologii. Rzecz jasna, pozycja ta nie wyczerpuje całego tematu, ale stanowi jedynie punkt wyjścia do dalszych pogłębionych badań kryminologicznych w tym obszarze Europy, zwłaszcza zaś na terytorium jakże skonfliktowanego Kosowa.

Shakespeare 2014. W 450. rocznicę urodzin

Krystyna Kujawińska-Courtney, Monika Sosnowska

W książce przedstawiono wyniki interdyscyplinarnych badań nad dziełami i obecnością wielkiego dramaturga elżbietańskiego w Polsce w zmieniającym się kontekście historycznym i kulturowym. Jest ona po części efektem dyskusji naukowych prowadzonych w Międzynarodowym Centrum Badań Szekspirowskich utworzonym w Uniwersytecie Łódzkim w 2012 r. Interesująca tematyka (m.in. „mit Hamleta” w kulturze polskiej, sprawa autorstwa sztuk Szekspira i teoria spiskowa, Szekspir w Teatrze Telewizji Polskiej) oraz sposób, w jaki przedstawione zostały metamorfozy pisarza i jego twórczości w literaturze, filmie, telewizji i malarstwie, czynią z książki pasjonującą lekturę, która też pobudza refleksję nad kulturotwórczą funkcją dzieł Szekspira i coraz nowymi znaczeniami wydobywanymi z jego sztuk scenicznych. Światowe kultury uznano za uzasadnione płaszczyzny kulturowe, które nieustannie określają tożsamość, znaczenie i wartość dzieł Szekspira. Jakakolwiek praca poświęcona badaniu obecności Szekspira w kulturze światowej staje się źródłem wiedzy o wielokulturowości, demonstrując, jak powiedział to parę lat temu Terence Hawkes, nie tylko „[c]o Szekspir chciał nam powiedzieć”, lecz „[c]o my chcemy powiedzieć przez Szekspira”. Do tej kolorowej mozaiki kultur należy także polski Szekspir, ze swą odmiennością m.in. polityczną, socjologiczną oraz zdobyczami artystycznymi i filozoficznymi.  

Sieci elektroenergetyczne w obiektach przemysłowych. Wybrane zagadnienia

Jerzy Marzecki

W pracy przedstawiono aktualne problemy projektowania sieci elektroenergetycznych w obiektach przemysłowych, omówiono problematykę wyznaczania obciążeń elektroenergetycznych odbiorców przemysłowych różnego typu i rodzaju, a także opisano analizę techniczną istniejących i przyszłościowych układów elektroenergetycznych sieci przemysłowych. Ponadto omówiono najczęściej stosowane metody obliczeń technicznych i oceny ekonomicznej układów elektroenergetycznych sieci rozdzielczych, a także przedstawiono współczesne metody analizy ekonomicznej i oceny rozwiązań sieci elektroenergetycznych w obiektach przemysłowych.   W opracowaniu omówiono bardzo istotny problem jakości energii elektrycznej i jej wpływu na pracę odbiorników zasilanych z sieci elektroenergetycznej obiektu przemysłowego. Dokonano analizy problematyki niezawodności zasilania elektroenergetycznych sieci przemysłowych, podano najczęściej stosowane metody obliczania wskaźników zawodności układów elektroenergetycznych. W końcowej części zamieszczono przykładowy fragment projektu sieci niskiego i średniego napięcia w zakładzie przemysłowym. W skrypcie przedstawiono także wiele przykładów obliczeniowych w celu łatwiejszego zrozumienia przez czytelników trudnej problematyki elektroenergetyki przemysłowej.

Sieci neuronowe do przetwarzania informacji

Stanisław Osowski

Podręcznik "Sieci neuronowe do przetwarzania informacji" stanowi oryginalne ujęcie najnowszych osiągnięć w dziedzinie sztucznych sieci neuronowych oraz ich zastosowań. Jest rozszerzoną i znacznie zmodyfikowaną wersją wcześniejszego wydania podręcznika pod tym samym tytułem. W stosunku do poprzedniego wydania zawiera dodatkowo omówienie sieci typu Support Vector Machine (SVM), znacznie rozbudowaną część dotyczącą sieci rozmytych oraz przedstawienie wielu nowych zastosowań. Sztuczne sieci neuronowe zdobyły sobie szerokie uznanie w świecie nauki poprzez swoją zdolność łatwego zaadoptowania do rozwiązania różnorodnych problemów obliczeniowych w nauce i technice. Mają właściwości pożądane w wielu zastosowaniach praktycznych: stanowią uniwersalny układ aproksymacyjny odwzorowujący wielowymiarowe zbiory danych, mają zdolność uczenia się i adaptacji do zmieniających się warunków środowiskowych, zdolność generalizacji nabytej wiedzy, stanowiąc pod tym względem szczytowe osiągnięcie sztucznej inteligencji. Podstawową bazą działania sieci są algorytmy uczące pozwalające na optymalny dobór parametrów i struktury sieci dopasowujących się do problemu podlegającemu rozwiązaniu.

Sieci neuronowe do przetwarzania informacji

Stanisław Osowski

Podręcznik "Sieci neuronowe do przetwarzania informacji" stanowi oryginalne ujęcie najnowszych osiągnięć w dziedzinie sztucznych sieci neuronowych oraz ich zastosowań. Jest rozszerzoną i znacznie zmodyfikowaną wersją wcześniejszego wydania podręcznika pod tym samym tytułem. W stosunku do poprzedniego wydania zawiera dodatkowo omówienie sieci typu Support Vector Machine (SVM), znacznie rozbudowaną część dotyczącą sieci rozmytych oraz przedstawienie wielu nowych zastosowań. W pracy przedstawiono najważniejsze rodzaje sieci neuronowych, kładąc nacisk na algorytmy uczące oraz ich praktyczne zastosowania w przetwarzaniu danych pomiarowych. Stanowi wyselekcjonowany przegląd i omówienie najważniejszych metod uczenia sieci o różnej strukturze, zilustrowany wynikami wielu eksperymentów numerycznych i poparty zastosowaniami praktycznymi. Podręcznik jest przeznaczony dla słuchaczy wyższych lat studiów oraz doktorantów zainteresowanych tematyką sztucznej inteligencji. Ze względu na interdyscyplinarny charakter tematyki może być wykorzystany zarówno w naukach technicznych, informatyce, fizyce, jak i naukach biomedycznych. Wprowadzając zarówno podstawowe, jak i zaawansowane pojęcia sieci neuronowych książka może być użyteczna zarówno dla początkujących, jak i zaawansowanych w uprawianiu tej dyscypliny.

Sieci wsparcia społecznego jako przejaw integracji i dezintegracji społecznej

Jolanta Grotowska-Leder

 Przegląd badań wskazuje, że problematyka wsparcia społecznego funkcjonuje w znacznym rozproszeniu, podczas gdy znaczenie problemów pomagania, wspierania innych dla rozumienia i kształtowania współczesnej rzeczywistości społecznej rodzi potrzebę gromadzenia, porządkowania i integracji dorobku naukowego w tym zakresie. Temu celowi przyświecał pomysł przygotowania opracowania poświęconego współczesnym studiom nad wsparciem społecznym, którego materialnym dowodem jest oddana Czytelnikowi do rąk niniejsza książka. Publikacja jest monografią współczesnych socjologicznych badań nad wsparciem społecznym. Tom obejmuje łącznie 14 opracowań, które są prezentacją wyników studiów empirycznych. Książka składa się z dwóch zakresowo różniących się części. Część pierwsza zawiera trzy artykuły podejmujące problemy teoretyczne wsparcia społecznego. Druga część opracowania jest prezentacją wielowątkowych studiów, których empiryczną podstawą są wyniki badań terenowych nad wsparciem społecznym dostępnym, kierowanym do różnych grup i zbiorowości społecznych, zrealizowanych z zastosowaniem ilościowych oraz jakościowych metod zbierania i opracowywania danych. Opracowanie ma walory poznawcze i aplikacyjne. Nie tylko dostarcza uporządkowanej wiedzy o ważnym obszarze życia społecznego, ale przedstawione rezultaty analiz powinny stać się przedmiotem zainteresowania praktyków, reformatorów życia społecznego.

Sieć ryzyka inwestycyjnego na rynku nieruchomości

Elżbieta Gołąbeska

W niniejszej pracy skupiono się na problematyce ryzyka inwestycyjnego na rynku nieruchomości, identyfikacji czynników ryzyka otoczenia zewnętrznego inwestycji i ryzyka wewnętrznego inwestora oraz analizie związków przyczynowo-skutkowych, których znajomość może okazać się przydatna przy podejmowaniu decyzji inwestycyjnych.

Siłownie wiatrowe

Ryszard Maroński

Opracowanie przeznaczone jest dla przyszłych inżynierów mechaników zajmujących się energetyką odnawialną. Autor skoncentrował się na samej maszynie wiatrowej – głównie na wirniku siłowni. Starał się zrealizować dwa cele – przybliżenie Czytelnikowi problemów związanych z siłowniami wiatrowymi oraz podanie podstawowego narzędzia potrzebnego do przeprowadzenia obliczeń obciążeń i osiągów maszyny, takich jak moc i ilość energii pozyskiwanej z wiatru w ciągu roku w danej lokalizacji turbiny. Najistotniejsze znaczenie dla autora mają dwa rozdziały – rozdział 2 dotyczący oszacowania zasobów energii wiatru oraz rozdział 4 dotyczący zasad przetwarzania energii wiatru. Rozdział 3 „Wybrane pojęcia aerodynamiki” może być pominięty przez Czytelnika obeznanego z problematyką lotniczą. Wywody teoretyczne zostały zilustrowane przykładami pozwalającymi na nabranie wprawy w korzystaniu z wyprowadzonych wzorów. Pojęcia ilustrowane są rysunkami, czasami w nadmiarze, po to żeby nie odrywać Czytelnika od tekstu w celu poszukiwania odpowiednich ilustracji. Charakterystyki dotyczące konkretnych maszyn można traktować jako poglądowe, ilustrujące tezy zawarte w pracy. Nie należy przenosić wartości liczbowych na inne rozwiązania techniczne. Obliczenia trzeba wówczas wykonać od początku. Niedogodność ta wynika z niejasności dotyczących praw autorskich i pokrewnych obowiązujących w Polsce.

Skuteczne Zarządzanie: Strategie i Narzędzia

Sylwia Gostkowska-Dźwig, Ewa Kempa, Magdalena Mrozik, Ryszard...

Współczesny świat biznesu stawia przed przedsiębiorstwami liczne wyzwania, które wymagają nie tylko doskonałego zrozumienia specyfiki organizacji pracy, ale także umiejętności dostosowania się do dynamicznie zmieniającego się otoczenia. Niniejszy skrypt stanowi przegląd wybranych aspektów kluczowych dla efektywnego funkcjonowania przedsiębiorstw, ze szczególnym uwzględnieniem organizacji pracy biurowej, koncepcji społecznej odpowiedzialności, czynników sukcesu w budowaniu strategii oraz podejmowania decyzji związanych z tworzeniem nowych przedsięwzięć. Pierwszy rozdział skryptu poświęcony jest organizacji pracy biurowej - obszarowi, który mimo postępującej cyfryzacji i automatyzacji, nadal odgrywa kluczową rolę w efektywności operacyjnej firm. Omówione zostaną najważniejsze elementy zarządzania pracą biurową, które wpływają na wydajność zespołów i ich zdolność do realizacji celów biznesowych. W kolejnym skoncentrowano się na koncepcji społecznej odpowiedzialności biznesu (CSR), która w dzisiejszych czasach stała się nieodłącznym elementem strategii zarządzania w wielu organizacjach. Przedstawione zostaną praktyczne przykłady implementacji działań CSR, które nie tylko budują pozytywny wizerunek przedsiębiorstwa, ale także przyczyniają się do jego długofalowego rozwoju. Następnie skrypt przybliża kluczowe czynniki sukcesu, które stanowią skuteczne narzędzie w procesie tworzenia i wdrażania strategii przedsiębiorstw. Dzięki analizie tych czynników menedżerowie mogą lepiej zrozumieć, jakie elementy decydują o konkurencyjności i trwałym sukcesie na rynku. Ostatni rozdział skryptu poświęcony został zagadnieniom związanym z podejmowaniem decyzji przedsiębiorczych, które prowadzą do tworzenia nowych przedsięwzięć. Analiza procesu decyzyjnego - od identyfikacji szans rynkowych po ich realizację - pozwala zrozumieć, jakie wyzwania stoją przed przedsiębiorcami oraz jak skutecznie je pokonywać.

Słowiańska terminologia techniczna (na materiale polskim, rosyjskim i bułgarskim)

Julia Mazurkiewicz-Sułkowska

Rozwój techniki oraz brak odczuwalnych granic terytorialnych w badaniach naukowych powodują konieczność szybkiego opracowania terminologii porządkującej nowe pojęcia oraz znalezienia ekwiwalentów powstałych terminów w innych, terminologicznie zabezpieczonych, językach świata. Obecnie brakuje opracowań konfrontatywnych, zawierających analizę materiału ze wszystkich trzech słowiańskich grup językowych i badających relację między pojęciem technicznym a jego realizacjami terminologicznymi w różnych językach pokrewnych. Do tych badań niezbędna jest zarówno wiedza językoznawcza, jak i techniczna oraz wieloletnie doświadczenie w pracy z tekstami branżowymi w kilku językach. W tym celu wybrano jeden z fundamentalnych działów techniki – budowę i eksploatację maszyn. Ma on wieloletnią tradycję i można w jego przypadku mówić o przyjętej przez środowisko fachowców jednoznacznej leksyce konwencjonalnej Słownik branżowy (aneks) obejmuje terminologię z trzech języków słowiańskich i w przyszłości może być wykorzystany do pokazania różnic między omawianymi systemami terminologicznymi, a także szczegółowej analizy słowotwórczej czy analizy diachronicznej. Liczba pojęć i terminów w każdym z badanych języków nie odpowiadają sobie nawzajem. Ustalono źródła dysproporcji i określono podstawowe typy ekwonimów. W związku z tym, że w terminologii wszystkich trzech języków przeważają terminy o źródłosłowie rodzimym, a podstawowym sposobem rodzimej nominacji jest metaforyzacja, opisano nominację metaforyczną. 

Słownik gwary sandomierskiej

Andrzej Cebula

Niniejszy słownik gwary sandomierskiej, który opracował Andrzej Cebula, to publikacja bezwzględnie potrzebna, chociaż mocno spóźniona. Winna bowiem ona powstać, co najmniej pięćdziesiąt lat temu, kiedy jeszcze nie wymarło pokolenie osób posługujących się tą gwarą na co dzień. Wtedy komuś, kto chciałby taki słownik stworzyć byłoby o wiele łatwiej dokonać tego przedsięwzięcia. Tak czy inaczej, autora należy jednak podziwiać i sam pomysł przygotowania takiego słownika, jak i za niemały trud weń włożony. Oczywiście słownik niniejszy doskonały nie jest, bo jak już wspomniałem wyżej jego przygotowanie było o co najmniej półwiecze spóźnione. Niemniej znajdują się w nim słowa i zwroty, których znaczenie ma bardzo starą metrykę, jak choćby w nawi w zaświatach, co można odnieść do czasów pogańskich, przedchrześcijańskich. Ale mamy tu też słowa i zwroty, które niejako wtórnie, z języka literackiego trafiły do współczesnej gwary sandomierskiej czy raczej podsandomierskiej, a i można tu natrafić na przekręcone rusycyzmy czy germanizmy, a jakby się dobrze wczytać w tenże słownik to i czechizm by się trafił. W związku z tym, co napisałem wyżej trzeba uznać, że praca autora jest potrzebna, a dla przyszłych badaczy języka polskiego bardzo cenna, ponieważ oddaje stan o ile można użyć takiego określenia gwary sandomierskiej, jaka była, a gdzieniegdzie jeszcze jest, w użyciu w wieku XX i w pierwszej ćwierci wieku XXI.

Słownik pisarzy śląskich. T. 5

red. Jacek Lyszczyna, red. Dariusz Rott

Piąty tom Słownika pisarzy śląskich, podobnie jak tomy poprzednie, zawiera biogramy i omówienie twórczości osób, które współtworzyły od czasów najdawniejszych aż do współczesnych dzieje literatury śląskiej, pisząc po polsku, niemiecku, czesku czy po łacinie. Przyjęto w nim zasadę prezentacji biogramów twórców już nieżyjących, także tych, których związki ze Śląskiem były tylko czasowe, niemniej jednak wyraźne i ważne w całokształcie dorobku twórczego pisarza. Umożliwić ma to także ukazanie wielokulturowości i wielojęzyczności śląskich twórców literatury, prezentując i porządkując aktualny stan wiedzy oraz stanowiąc wskazówkę i zachętę do dalszych badań umożliwiających powstanie metodologicznie nowoczesnej syntezy literatury śląskiej.  Słownik pisarzy śląskich jest rodzajem  przewodnika faktograficznego i bibliograficznego dla humanistów uniwersyteckich różnych specjalizacji, stanowi pomoc dydaktyczną na poziomie szkolnictwa średniego, ułatwiając realizację założeń programowych związanych z edukacją regionalną, jest także adresowany do wszystkich miłośników kultury śląskiej.

Słowo we współczesnych dyskursach

Katarzyna Jachimowska, Barbara Kudra, Ewa Szkudlarek-Śmiechowicz

W dzisiejszym świecie wiedza o sposobach budowania i funkcjonowania dyskursów, ich rodzajach i bogactwie, jest niezbędna nie tylko naukowcom, ale przede wszystkim uczestnikom tych dyskursów. Publikacja rejestruje stan współczesnych dyskursów w ich szerokim spektrum, począwszy od medialnych, poprzez naukowe, edukacyjne, prawno-administracyjne, aż po filozoficzne. Niezmiernie interesująco wypadają badania, które zostały opublikowane w niniejszym tomie. Dotyczą one roli słowa we współczesnych dyskursach: narodowych i mniejszościowych, korporacyjnych i instytucjonalnych, zróżnicowanych tematycznie i lokalizacyjnie, genologicznie i stylistycznie, ideologicznie i aksjologicznie. Czytelnik znajdzie w książce odpowiedzi na wiele istotnych pytań, m.in.: jaki wpływ ma słowo na relacje społeczne i sferę publiczną; jak typ dyskursu, jego umiejscowienie w przestrzeni komunikacyjnej oraz tematyka oddziałują na słowo; w jakim stopniu „użyteczność dyskursowa” słowa, jego skuteczność i funkcjonalność zależą od jego jakości i poprawności; jak kształtują się relacje między słowem, obrazem a dźwiękiem w wybranych dyskursach? Zawarte w tomie wartościowe poznawczo analizy z pewnością przyciągną uwagę nie tylko językoznawców.  

Smart Villages. Koncepcja i próby wdrożenia

Joanicjusz Nazarko, Katarzyna Bokun

W monografii zaprezentowano rozwój teoretyczno-metodycznego wymiaru koncepcji smart village oraz omówiono inicjatywy związane z wprowadzeniem jej w życie. Współczesne obszary wiejskie mierzą się z wieloma wyzwaniami związanymi z niekorzystnymi procesami demograficznymi, skutkami zmian klimatycznych, nierównościami ekonomicznymi, globalnymi przemianami w produkcji oraz postępującą cyfryzacją. Próbą sprostania im są koncepcje "inteligentnego" rozwoju jednostek terytorialnych, w tym wsi. Koncepcja inteligentnych wsi jest w fazie rozwoju i krystalizowania. W dużej mierze kształtowana jest na podstawie pragmatycznych przesłanek i działań dążących do łagodzenia problemów, z którymi zmagają się obszary wiejskie w różnych regionach świata. Stąd można mówić o jej heterogeniczności pojęciowej i implementacyjnej, co może stanowić źródło wzajemnego niezrozumienia zarówno w debatach akademickich, jak i politycznych. W swojej pracy autorzy podjęli trud określenia współczesnego systematu smart v