Ogólne
Błąd Kartezjusza. Emocje, rozum i ludzki mózg
Antonio Damasio
Czy umysł można oderwać od ciała? Czy podejmując decyzje warto polegać na emocjach? Jak współpracują ze sobą „serce” i „rozum”? Łącząc swoje bogate doświadczenie badacza mózgu z przenikliwością filozofa, Antonio Damasio wytyka Kartezjuszowi tytułowy błąd. Polega on na oddzielaniu umysłu od ciała, a w konsekwencji także rozumu od emocji, i tego co w nas typowo ludzkie od tego co zwierzęce. Studiując przypadki pacjentów neurologicznych oraz opierając się na wynikach badań eksperymentalnych, przekonuje on, że racjonalne decyzje to nie te kierowane jedynie „chłodną kalkulacją”, ale oparte na emocjach i uczuciach. Twierdząc, że choć bez mózgu nasze życie wewnętrzne byłoby niemożliwe, Damasio sprzeciwia się poglądowi, że umysł to po prostu kora mózgowa. Wskazuje, że nasza psychika wyłania się w toku cielesnych interakcji ze środowiskiem przetwarzanych przez złożone obwody neuronalne. W Błędzie Kartezjusza Damasio podważa wiele tradycyjnych poglądów na umysł, poznanie i emocje, wskazując na siłę neuronauki w wyjaśnianiu natury ludzkiej. Jednocześnie w przystępny sposób prowokuje on do samodzielnego myślenia o myśleniu.
Carol Tavris, Elliot Aronson
W tej niezwykle wnikliwej i zajmującej książce znani psychologowie społeczni, Carol Tavris i Elliot Aronson, przyglądają się mechanizmom i obwodom mózgowym odpowiedzialnym za samousprawiedliwianie. Kiedy popełniamy błąd, musimy złagodzić dysonans poznawczy, który zagraża naszemu poczuciu własnej wartości. Dlatego tworzymy fikcje, które uwalniają nas od odpowiedzialności, przywracają nam przekonanie o własnej inteligencji, moralności i słuszności przekonanie, które często każe nam brnąć coraz głębiej w działania głupie, niemoralne i błędne. Odwołując się do wieloletnich badań, autorzy tej książki przedstawiają fascynujące wyjaśnienie zjawiska samooszukiwania jego mechanizmów, szkodliwych skutków i sposobów, w jakie możemy się od niego uwolnić. Przewróć stronę, ale wiedz, że już nigdy nie uchylisz się od odpowiedzialności równie łatwo, jak dotąd. Tavris i Aronson połączyli swoje imponujące umiejętności, aby stworzyć wspaniały wzorzec przenikliwości społecznej i naukowego zaangażowania. Nie popełnij błędu, musisz przeczytać tę książkę Robert B. Cialdini, autor książki Wywieranie wpływu na ludzi
Borderline, czyli jedną nogą nad przepaścią
Monika Kotlarek
Poradnik i ćwiczenia dla osób z osobowością borderline oraz ich bliskich i opiekunów Przewodnik po życiu na krawędzi Borderline, czyli w pełnym brzmieniu borderline personality disorder. Po polsku: osobowość chwiejna emocjonalnie podtypu granicznego. Brzmi poważnie? Słusznie, bo sprawa jest poważna. Życie z borderline można porównać do wiecznego balansowania nad przepaścią, w ciągłym lęku, że kolejny krok może oznaczać upadek. Góra – dół. Góra – dół. Radość – smutek – wściekłość – depresja – obojętność. Tak opisuje to autorka. Przez cały czas, w każdej sekundzie - bo o ile chorzy zmagający się z chorobą dwubiegunową doświadczają przynoszących krótkotrwałą ulgę stanów pomiędzy skrajnymi wahaniami nastroju, o tyle osoby z borderline są pozbawione nawet tej odrobiny komfortu. Borderline nie jest chorobą, a typem osobowości. Co oznacza, że - inaczej niż w przypadku depresji czy zaburzeń lękowych - nie da się go wyleczyć w tradycyjnym rozumieniu tego słowa. Z borderline trzeba nauczyć się żyć, a pomóc w tym może odpowiednia terapia. Monika Kotlarek, oprócz podpartych rzetelną wiedzą naukową obserwacji na temat borderline, zawarła w książce także historie osób, u których zdiagnozowano ten podtyp osobowości. Stworzyła w ten sposób swoisty przewodnik po życiu z borderline, przydatny dla samych chorych, ale także dla ich bliskich czy terapeutów. Przewodnik, który pomoże zrozumieć i wesprzeć - bez szufladkowania ani stygmatyzowania. Borderline - objawy i przyczyny - Monika Kotlarek Gosia Ohme | Kafka odc. 345
Brzydsza córka życia. Eseje o chorowaniu psychicznym
Dorota K. Solarska
"Brzydsza córka życia. Eseje o chorowaniu psychicznym" to druga, po Artystce przetrwania, książka Doroty K. Solarskiej wydana wspólnie z wydawnictwem Oficyna Związek Otwarty. Autorka, absolwentka psychologii i dziennikarstwa na UJ, przez dziesięć lat pracowała jako trenerka biznesowa, coach i counsellorka. W 2014 roku zdiagnozowano u niej chorobę afektywną dwubiegunową, która okazała się ciężka w przebiegu. Od tamtej pory maluje i pisze; jej prace wizualne i teksty teatralne wystawiane są głównie w Szwajcarii, gdzie mieszka na stałe. "Brzydsza córka życia" nie jest poradnikiem, a zbiorem kilkudziesięciu esejów dotyczących chorowania i zdrowienia, które można czytać nielinearnie. Zakres tematów, które porusza autorka, obejmuje m.in. neuroróżnorodność, wzrost potraumatyczny, język inkluzywny, pseudonaukę a leczenie, pop-duchowość, miłość a chorowanie psychiczne, nutripsychiatrię, a także terapię traumy, hospitalizacje i farmakologię. Eseje dotyczą wielu wymiarów chorowania psychicznego - nie tylko w zakresie choroby afektywnej dwubiegunowej, ale również CPTSD (złożony zespół stresu pourazowego) i zaburzeń lękowych. Książka może być pomocna dla osób chorujących, ich bliskich oraz dla terapeutów i pracowników sektora psychiatrycznego. Autorkę cechuje duża samoświadomość (co, jak twierdzi, bywa także obciążające), a jej doświadczenie w counsellingu czyni ją "nietypową chorującą", potrafiącą być nie tylko w chorobie, ale również obok niej. "Brzydsza córka życia" powstawała na przestrzeni dziewięciu miesięcy - od momentu kolejnej hospitalizacji autorki aż do fazy chwilowej stabilności. Widoczne w treści przypływy i odpływy, typowe dla choroby afektywnej dwubiegunowej, umożliwiają dodatkowy wgląd w mechanizm leżący u podstaw tego zaburzenia. Książka jest w dużej mierze zapisem procesu terapeutycznego, który można podsumować jako uwalnianie się od nadziei. Proponuje czytelnikom wyjście poza dychotomię nadzieja-beznadzieja, co paradoksalnie może okazać się wyzwalające. "Nadzieja to męcząca rzecz" - podsumowuje Dorota K. Solarska.
BUDOWANIE PEWNOŚCI SIEBIE. Podejście skoncentrowane na współczuciu
Mary Welford
Żyjemy w świecie, który nieustannie nakłania nas do osądzania i oceniania samych siebie. W świecie, w którym dominuje pogląd, że uszczęśliwić nas mogą jedynie sukces, osiągnięcia i działanie. Nic więc dziwnego, że wielu z nas ma skłonność do mierzenia własnej wartości poprzez porównania z innymi. A gdy nie udaje nam się zrealizować własnych celów i zamierzeń, odczuwamy przygnębienie, niepokój, złość, a nawet wstyd. Nasza pewność siebie rośnie, kiedy wszystko układa się po naszej myśli, i gwałtownie spada, kiedy napotykamy trudności. Uaktywnia się wewnętrzny krytyk, który osłabia wiarę w siebie i poczucie własnej wartości a to z kolei utrudnia radzenie sobie z tym, co spotyka nas w życiu. Jak zatem zbudować pewność siebie, która pozostanie niezależna od zewnętrznych okoliczności? Mary Welford zachęca w swojej książce do rozwijania samowspółczucia, które stanie się fundamentem pewności siebie. Współczucie dla samego siebie nie ma nic wspólnego z litością, słabością czy pobłażaniem sobie. To wybór, którego dokonujemy. Zamiast bezwzględnej krytyki wybieramy patrzenie na siebie z życzliwością, akceptacją i empatią. Zamiast karać się za błędy dajemy sobie prawo do ich popełniania. Zamiast postrzegać sukcesy i porażki jako wyznaczniki naszej wartości traktujemy je jako przemijające elementy życiowego doświadczenia. Współczucie dla samego siebie to także uważność i pełen akceptacji kontakt z samym sobą, umiejętność rozpoznawania swoich uczuć, potrzeb i problemów oraz praca nad tym, by rezygnować z tego, co nam nie służy. To w końcu troska o siebie ze wszystkimi niedoskonałościami i błędami. Pewność siebie wymaga pracy. Jest czymś, co rozwijamy, a nie czymś, z czym po prostu przychodzimy na świat. Pewność siebie zbudowana na samowspółczuciu jest trwała. Niezależnie od tego, co dzieje się dookoła, dzięki niej czujemy się silni i odporni. Wiemy, że skutecznie poradzimy sobie ze wszystkim, co przyniesie życie. Dzięki tej książce: zrozumiesz funkcjonowanie systemu emocjonalnego człowieka, dowiesz się, czym jest samowspółczucie i dlaczego jest tak ważne, przestaniesz działać na własną niekorzyść i osłabiać siebie, uporasz się z wewnętrznym krytykiem, zbudujesz trwałą pewność siebie.
Alice Miller
Alice Miller w Buncie ciała po raz kolejny burzy społeczne stereotypy dotyczące powiązań między metodami wychowawczymi w dzieciństwie a późniejszym losem krzywdzonych dzieci. Analizując biografie znakomitych artystów i przypadki własnych klientów, dostrzega, jak destrukcyjną więzią jest związek dziecka, a później dorosłego człowieka z rodzicami, którzy maltretowali go w dzieciństwie. Utrzymywanie takiej relacji, opartej na iluzjach i niespełnionych oczekiwaniach wobec rodziców, odbywa się kosztem zdrowia dziecka, a później dorosłego, gdyż ciało buntuje się przeciwko wymuszonym uczuciom, jak miłość czy wdzięczność. Uświadomienie sobie strachu przed rodzicami i zrozumienie własnych, prawdziwych uczuć może pozwolić na uwolnienie się od niszczących więzi i wykorzystanie tłumionych sił witalnych na rozpoczęcie pełnego i szczęśliwego życie.
Być lepszym dla siebie i dla świata. Terapia Skoncentrowana na Współczuciu
Julia E. Wahl
Ponieważ życie nie jest proste, łatwe i (zawsze) przyjemne Naukawpolsce.pl: Współczucie nie jest słabością Każdy z nas się z czymś boryka. Przechodzimy przez gorsze dni, chorujemy, przytłacza nas nadmiar obowiązków i niedobór pomysłów na rozwiązywanie niekończących się problemów, miewamy pretensje do innych i świata. A on do nas. Dlatego wszyscy potrzebujemy powrócić do współczucia. Naszego ewolucyjnego dziedzictwa, która wspiera nas w przetrwaniu, współpracy ze sobą nawzajem, a także we wzajemnym wzrastaniu. Również w terapii. Na szczęście interwencje i programy oparte na współczuciu są coraz szerzej stosowane w różnego rodzaju interwencjach psychologicznych, w psychoterapii, a także coachingu, edukacji, biznesie i nawet polityce. Stworzona przez profesora Paula Gilberta Terapia Skoncentrowana na Współczuciu (angielski, ale powszechnie stosowany skrót to CFT) wywodzi się z Wielkiej Brytanii. Ten osobny system terapeutyczny integruje techniki różnych szkół terapii z koncepcjami psychologii ewolucyjnej, społecznej i rozwojowej, sięgając równocześnie po wiedzę z takich dziedzin, jak neuronauka, antoropologia czy socjologia. Jeśli chcesz go poznać, ta publikacja będzie idealna na początek. W niniejszej książce: Po pierwsze, skupimy się na rozszyfrowaniu słowa współczucie; Po drugie, poznamy podstawowe założenia Terapii Skoncentrowanej na Współczuciu; Po trzecie, zaznajomimy się z technikami, praktykami i ćwiczeniami, które pomogą nam stać się lepszą wersją siebie - dla nas samych i dla innych; Wreszcie dowiemy się, co o CFT sądzą praktycy-terapeuci z Wielkiej Brytanii, Australii, Stanów Zjednoczonych, Grecji oraz Francji. Julia E. Wahl, która w dużym stopniu przyczyniła się do zrozumienia, w jaki sposób podejście oparte na współczuciu może pomóc osobom chorym na raka, napisała obszerną i szeroko zakrojoną pracę na temat współczucia, jego natury, funkcji i korzyści ― z myślą o polskim odbiorcy. To ważne źródło informacji dla każdego, kto chce się dowiedzieć więcej o współczuciu i jego zastosowaniach. Chociaż sam nie potrafię czytać po polsku, znam entuzjazm i dorobek naukowy dr Wahl w zakresie badania i promowania współczucia, dlatego gorąco polecam jej książkę. prof. Paul Gilbert, OBE, autor Compassionate Mind, twórca Terapii Skoncentrowanej na Współczuciu Współczucie to mechanizm ewolucyjny przynajmniej tak stary, jak historia ssaków naczelnych. W rzeczywistości pewnie dużo starszy. Ta książka otworzy przed Tobą świat relacji ― bez lukru, bez poprawności, za to z ogromną dozą wsparcia. Zawiera mnóstwo konkretnej teorii, mądrości, wsadza kij w mrowisko modnej „pozytywności”, wyjaśnia cierpliwie, że we współczuciu nie chodzi o empatię, nie jest to także litość ani dążenie do szczęścia. Proponuje praktyczne ćwiczenia, zatem jest poradnikiem, ale dość krytycznym. Pisana przez kobietę, która nie unika jungowskiego cienia, za to bardzo zachęca do sprawczości i szukania siły i bezsiły w sobie i poza sobą. Jeśli czujesz, że ego to za mało, by czuć w życiu satysfakcję, masz w sobie gotowość na spotkania z tym, co wspiera, choć bywa wymagające, widzisz relacyjność w świecie istot ludzkich i pozaludzkich i pragniesz z większą świadomością nawigować o tym złożonym świecie ― ta książka jest dla Ciebie. I dla mnie. Myślę, że pozostali też skorzystają. dr Katarzyna Simonienko, psychiatra, przyrodniczka Zaciekawiła Cię ta książka? Włóż ją do koszyka. Warto. Potem czytaj ją uważnie. Wykonuj opisane ćwiczenia. Nie spiesz się. To mądra książka. Pełna osobistych refleksji autorki, które pozwalają docenić, że napisała ją osoba mądra i kompetentna, ale też po prostu taka jak my wszyscy. Idąca przez życie ze swoim bagażem doświadczeń i z własnymi niedoskonałościami. Autorka pokaże Ci, jak poprzez rozwijanie umiejętności składających się na współczucie dokonać pozytywnej zmiany i przemiany indywidualnej, a także, co ważne, jak poprzez te zmiany uczynić świat choć odrobinę lepszym miejscem. Książkę kończą bardzo interesujące, otwierające serce i umysł rozmowy z ekspertami w zakresie problematyki współczucia i terapii skoncentrowanej na współczuciu. Nie pomiń tego oryginalnego zakończenia. prof. dr hab. Paweł Ostaszewski, Instytut Psychologii, Uniwersytet SWPS Więcej empatii! ― to jeden z refrenów naszych czasów. Julia E. Wahl także pisze o empatii, ale robi to w sposób daleki od naiwności. Bo empatia to nie landrynkowa emocja, ale złożony, wymagający proces ― tak samo jak współczucie. Jak przekonuje autorka, współczucie wyrasta z dwóch źródeł: troski o siebie, innych i świat dookoła, a także ciekawości, gdyż bez niej wykroczenie poza własne „ja” nie jest po prostu możliwe. Najnowsze badania naukowe przekonują, że człowiek odniósł ewolucyjny sukces nie dlatego, że był najbardziej agresywny, ale dzięki współpracy i życzliwości. Te wyjątkowe cechy okazały się cenniejsze niż atletyczna budowa ciała czy śmiercionośna broń. Powinniśmy to odkrycie potraktować jako arcyważną lekcję. W epoce, w której Ziemia jest jedynym wspólnym miejscem ludzkości, kultura empatii i współczucia powinna być traktowana jako kultura przyszłości. Zawarte w tej książce ćwiczenia i refleksje są praktycznymi narzędziami w budowie tak pomyślanej przyszłości. „Współczucie to podstawa naszej moralnej odwagi”, pisze Julia E. Wahl. Nie bój się za nią podążać. prof. dr hab. Waldemar Kuligowski, Instytut Antropologii i Etnologii UAM w Poznaniu Książka Julii Wahl to znakomite, przystępnie napisane kompendium wiedzy na temat terapii skoncentrowanej na współczuciu. Autorka z lekkością łączy w niej wszechstronną, merytoryczną wiedzę z osobistymi odniesieniami. A przy okazji dokonuje eksploracji ludzkiego umysłu poruszając się między psychologią, filozofią i ewolucją człowieka, integrując „stary” i „nowy” mózg, uznając jego naturalne, adaptacyjne skłonności zarówno do plemienności jak i współczucia, które, jak przepowiedział Karol Darwin, wykracza dziś daleko poza gatunek Homo sapiens. Lektura bez wątpienia pomocna w godzeniu się z własnym, skomplikowanym człowieczeństwem. dr hab. Tomasz Hanć, prof. UAM, biolog, psycholog, psychoterapeuta poznawczo-behawioralny zajmujący się badaniami naukowymi z pogranicza biologii, psychologii i psychiatrii Czytając tę książkę myślałem o tym, jak niezwykle ważny jest język którego używamy, by wyrazić nasze myśli i uczucia, zrozumieć siebie i innych ludzi. Mówienie i pisanie w języku polskim o współczuciu nie jest łatwe, bo słowo „współczucie” dla wielu z nas brzmi jakoś podejrzanie. Kojarzy się ze słabością, smutkiem, a może i bezradnością. Przecież czasem „pozostaje już tylko współczuć”. Tymczasem współczucie, o jakim napisała tę książkę Julia E. Wahl, oznacza gotowość do przejmowania się cierpieniem innych ludzi, ale też swoim własnym, oraz pełne zaangażowanie w takie działanie, które ma temu cierpieniu zaradzić. Człowiek współczujący nie zamyka oczu w obliczu trudności, lecz uważnie patrzy. Nie rozkłada bezradnie rąk, lecz bierze się do roboty. Książka Julii E. Wahl składa się z kilku części i wcale nie trzeba jej czytać w kolejności stron. Warto też wracać do już przeczytanych fragmentów. Za strumieniem myśli i słów Autorki czasem trudno nadążyć, bo ta książka nie jest uporządkowanym od A do Z akademickim podręcznikiem, lecz wartką, żywo napisaną, czasem meandrującą jak górska rzeka, opowieścią o tym, jak może zmieniać się i pogłębiać rozumienie tego, czym jest uważne współczucie i jak ważną rolę może ono pełnić w życiu człowieka. Człowieka, który myśli, czuje i działa. I zmienia siebie i świat na bardziej współczujący, czyli po prostu bardziej ludzki. Dr Mariusz Zięba, psycholog, wykładowca akademicki, Kierownik Centrum Badań nad Traumą i Kryzysami Życiowymi Uniwersytetu SWPS
Sieglinde Schneider, Gabriele ten Hövel
Uważam tę książkę za najbardziej inspirującą i innowacyjną publikację na temat ustawień od wielu lat. Sieglinde Schneider kontynuuje fundamentalną pracę klasycznych ustawień rodzinnych, rozwijając ją w obszarze terapii indywidualnej. Żywiołem Siglinde są relacje międzyludzkie. Jej żywa wymiana myśli z innymi oraz nieprzeparte zainteresowanie, a wręcz pasja do uchwycenia i zrozumienia ludzi oraz ich sposobu bycia, stanowią eliksir jej pracy. Siglinde bada, śledzi i odkrywa, gdzie i kiedy życie ludzkie, trudności w relacjach czy objawy chorobowe nabierają sensu, analizując je w kontekście wydarzeń, losów i różnych dynamik z przeszłości. W tej dziedzinie jest prawdziwą mistrzynią. Kiedy obserwuję, jak pracuje z klientem lub z parą za pomocą figurek Playmobil, często kręcę głową i myślę: Skąd u niej ta pewność siebie, by patrząc na ustawienie klientki, stwierdzić: Tu kogoś brakuje!? Gdy następnie klientka dodaje do konstelacji dodatkową figurę, natychmiast odczuwa ulgę. Sieglinde często prosi swoich klientów, aby w domu sprawdzili, czy to, co ujawniono w ustawieniu, odpowiada rzeczywistości. Jeśli taki domniemany związek zostaje potwierdzony, staje się to jeszcze bardziej przekonujące. Niesamowita trafność, z jaką Sieglinde Schneider dzięki swojej intuicji, ogromnemu doświadczeniu i często zaledwie kilku pytaniom odkrywa powiązania nadające całości sens, a tym samym umożliwiające nową perspektywę, za każdym razem fascynuje. Konfrontacja z prawdą wyzwala. Niniejsza książka przynosi cały szereg różnorodnych i poruszających historii rodzinnych, w których czytelnik może śledzić drogę prowadzącą od problemu, z którym klient przychodzi, aż do ujawnienia skutków szczególnych wydarzeń lub rodzinnych losów i uwikłań. Gunthard Weber