Socjologia
Po rozpadzie. Obraz świata rosyjskich prawosławnych w okresie poradzieckim
Maria Rogińska
Jak funkcjonował świat prawosławnych wiernych, gdy wokół upadało stare uniwersum, zaś kolejne zwroty dziejowe stawiały coraz to nowe wyzwania, najpierw niszcząc Kościół, potem wywołując go z niepamięci i umieszczając po prawicy władz państwowych? (...) nowy ustrój niósł nowe zagrożenia, mierzył w samo serce świadomości religijnej, na inny sposób niż poprzedni roztapiając świętość w obojętności sekularnej. Jak reagowała na to wspólnota prawosławna? Podczas gdy w świeckim społeczeństwie krystalizował się w różnych obszarach - nazwiemy je dalej ontologicznym, antropologicznym i etycznym - nowy obraz świata, religijne uniwersum ulegało własnym transformacjom. Czy te dwa procesy toczyły się w jakiejś synergii? Czy głęboko wierzący i związani z Kościołem prawosławni otwarci byli na zewnętrzne zmiany selektywnie? (...) Te pytania wymagały zbadania nie tyle opinii i zachowań, ile idei i obrazów składających się na porządek symboliczny tej grupy społecznej i organizujących jej obraz uniwersum. Interesowały mnie imaginaria wspólnoty prawosławnej wynikające z dynamicznie zmieniającego się kontekstu historycznego. Fragment Książkę Marii Rogińskiej warto i trzeba zaprezentować polskiej publiczności czytającej. Nie tylko (choć głównie) z racji merytorycznych, ale też z powodów natury zewnętrznej. Mam na myśli sytuację geopolityczną, w jakiej teraz żeśmy się znaleźli (...) Książka została napisana w stylistycznie jednorodnym języku, niekiedy wręcz z pisarską maestrią. Toteż godna jest uwagi i namysłu, nie tylko w kręgach naukowców, badaczy literatury, folkloru czy, szerzej, kultury, ale również w gremiach politologów i zawodowych polityków. Ks. prof. dr hab. Jan Sochoń
Magdalena Chrzan-Dętkoś
Książka Magdaleny Chrzan-Dętkoś stanowi bardzo ciekawą, naukowo udokumentowaną, prezentację najnowszych badań (w tym własnych) oraz klinicznych studiów przypadków kobiet z depresją poporodową. To rzetelne kompendium będzie drogowskazem w diagnozowaniu i pomocy psychologicznej, a także w profilaktyce i poradnictwie rodzinnym. dr hab. Bernadetta Izydorczyk, prof. UJ Monografia należy do nielicznych w Polsce prac łączących ujęcie badawcze, podręcznikowe, poradnikowe i kazuistyczne. Takie podejście do tematu wymagało od Autorki wszechstronnej wiedzy. Jako psycholog musiała głęboko wniknąć w zagadnienia z zakresu medycyny, psychoterapii, wsparcia psychologicznego, a nawet traumatologii. To sprawia, iż recenzowana rozprawa ma charakter unikatowy. (...) Autorka przeprowadza czytelnika przez niejasności terminologiczne (...), proponując klarowne rozróżnienie problemów takich jak przygnębienie poporodowe czy baby blues, depresja w ciąży i depresja poporodowa. Sama ta część opracowania warta jest włączenia do lektur obowiązkowych studentów psychologii, medycyny, pielęgniarstwa czy nauk o zdrowiu, a także praktyków zajmujących się pracą z młodymi rodzicami. dr hab. Małgorzata Lipowska, prof. UG Magdalena Chrzan-Dętkoś, dr psychologii, pracuje w Zakładzie Psychologii i Psychopatologii Rozwoju Instytut Psychologii Uniwersytetu Gdańskiego, jest certyfikowaną psychoterapeutką Polskiego Towarzystwa Psychologicznego oraz Polskiego Towarzystwa Psychoterapii Psychodynamicznej. Współprowadzi ośrodek psychoterapeutyczny Centrum Terapii Depresji w Gdyni, jest koordynatorką merytoryczną programu profilaktycznego ,,Przystanek Mama" realizowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w północnej Polsce. Matronat: Fundacja Rodzić po Ludzku
Podstawy statystyki dla socjologów Tom 1 Opis statystyczny
Grzegorz Lissowski, Jacek Haman, Mikołaj Jasiński
Podręcznik przedstawia elementarne metody opisu i wnioskowania statystycznego i wyjaśnia ich podstawy teoretyczne. Jest pomocny w podejmowaniu świadomych decyzji badawczych i interpretowaniu wyników badań. Autorzy polecają go osobom zajmującym się socjologią, naukami politycznymi i pedagogiką - studentom, wykładowcom oraz praktykom; będzie on przydatny również dla psychologów i ekonomistów, a także dla wszystkich zainteresowanych teorią i praktyką stosowania metod statystycznych w naukach społecznych. Książka uwzględnia zagadnienia pomijane w standardowych podręcznikach, na przykład ujęcie opisu statystycznego jako problemu podejmowania decyzji. Wyraźnie rozdzielono w niej metody opisu i wnioskowania statystycznego, co ułatwia ich zrozumienie. Obecne wydanie składa się z trzech tomów: Opis statystyczny (t. 1), Zależności statystyczne (t. 2) i Wnioskowanie statystyczne (t. 3). Tom pierwszy obejmuje opis struktury badania statystycznego, sposoby prezentacji jego wyników w postaci rozkładów statystycznych, parametry różnych własności rozkładu zmiennej statystycznej: poziomu wartości, rozproszenia, asymetrii, koncentracji itp. Parametry statystyczne opisujące różne własności rozkładu są ze sobą powiązane za pomocą sposobu oceny błędu opisu. Grzegorz Lissowski, profesor Instytutu Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego, kierownik Zakładu Statystyki, Demografii i Socjologii Matematycznej. Zajmuje się metodami statystycznymi i różnymi działami teorii podejmowania decyzji, w szczególności teorią wyboru społecznego. Autor książek: Prawa indywidualne a wybór społeczny (1992), Zasady sprawiedliwego podziału dóbr (2008). Jacek Haman, adiunkt w Instytucie Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego. Poza statystyką zajmuje się teorią wyboru społecznego, formalną teorią polityki, a także metodologią badań społecznych i rynkowych. Autor książki Demokracja, decyzje, wybory (2003) Mikołaj Jasiński, adiunkt w Instytucie Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego, kierownik Pracowni Ewaluacji Jakości Kształcenia UW. Specjalizuje się w teorii decyzji i metodach badań statystycznych. Autor publikacji poświęconych problematyce metodologicznej oraz zastosowaniu modeli bazujących na teorii gier kooperacyjnych w naukach społecznych.
Podstawy statystyki dla socjologów Tom 2 Zależności statystyczne
Grzegorz Lissowski, Jacek Haman, Mikołaj Jasiński
Przedstawiana w drugim tomie analiza zależności statystycznych między dwiema lub większą liczbą zmiennych to najczęściej stosowany przez socjologów rodzaj analiz statystycznych. Główną przyczyną trudności pojawiających się podczas wyboru metody opisu i pomiaru siły zależności statystycznych jest nieznajomość teorii, a przede wszystkim błędne przekonanie, że istnieje tylko jeden typ zależności statystycznej, mierzonej na różne sposoby w odmiennych sytuacjach. W podręczniku zaprezentowano wiele typów zależności statystycznej: zależność stochastyczną, zależność korelacyjną, skorelowanie liniowe, korelację rangową itd. Podstawą ich wyróżnienia jest nie tylko rodzaj posiadanych danych, charakteryzowanych przez typ skal pomiarowych, lecz przede wszystkim sposób optymalnego opisu jednej zmiennej na podstawie informacji o drugiej zmiennej lub o większej ich liczbie. Dużo miejsca poświęcono klasycznym metodom wielozmiennowym: zależnościom warunkowym (w tym pozornym zależnościom i niezależnościom) i regresji wielokrotnej oraz związanym z nimi nowym problemom (zależności cząstkowej, addytywności i interakcji między zmiennymi). Tom ten kończy przegląd celów i metod wielowymiarowej analizy statystycznej.
Podstawy statystyki dla socjologów Tom 3 Wnioskowanie statystyczne
Grzegorz Lissowski, Jacek Haman, Mikołaj Jasiński
Większość badań statystycznych prowadzi się na próbach dobranych z populacji, ale ich wyniki uogólnia się na całą populację. Obliczenie prawdopodobieństwa popełnienia określonego błędu lub błędu o określonej wielkości przy takim uogólnieniu możliwe jest wtedy, gdy próba została dobrana w sposób losowy. Służy do tego rachunek prawdopodobieństwa, którego elementarne, niezbędne podstawy przypomniano tu i uzupełniono. Przedstawiono najczęściej stosowane przez socjologów metody wnioskowania statystycznego: metody estymacji parametrów statystycznych i weryfikacji hipotez statystycznych. Oprócz najprostszego sposobu losowania próby (dobór prosty losowy), wystarczającego dla wyjaśnienia podstawowych pojęć i metod wnioskowania, omówiono także inne schematy doboru próby, które umożliwiają wykorzystanie posiadanej wiedzy o populacji dla uzyskania dokładniejszych i bardziej wiarogodnych wyników bez zwiększania liczebności próby oraz ułatwiają realizację badań reprezentacyjnych.
Mirosława Grabowska
Komunizm wytworzył i pozostawił po sobie głęboki podział społeczny. Z całą mocą ujawnił się w wyborach 1989 roku. Podział ten przebiega na poziomie ludzkich tożsamości, przekonań i zachowań wyborczych, na poziomie partii politycznych i ich elit. Strony tego podziału różnią się nie tylko politycznym pochodzeniem czy stosunkiem do systemu komunistycznego i jego ludzi. Różnią się w najistotniejszych kwestiach dotyczących demokracji, modelu ładu społecznego, sposobu rządzenia krajem, kwestii moralnych, religijnych i stosunku do Kościoła. To właśnie stanowi tytułowy podział postkomunistyczny. Przedstawiona w książce teoria podziału postkomunistycznego integruje analizy historyczne, badania socjologiczne i politologiczne. Adresowana jest do socjologów, politologów i wszystkich zainteresowanych polityką oraz jej historycznymi i społecznymi podstawami.
Podzielone społeczeństwo w obrazie mediów III i IV RP
Marcin Kotras
Książka dotyczy podziałów społecznych, w szczególności procesu ich konstruowania we współczesnych polskich tożsamościowych mediach. Wytwarzane w środkach masowego przekazu obrazy odnoszące się do stron politycznego sporu wzmacniają upraszczający, dychotomiczny wizerunek spolaryzowanego społeczeństwa. W publikacji znajdują się analizy prezentujące mechanizmy wykorzystywane w procesie dyskursywnego wytwarzania podziałów społecznych. Na przykładzie artykułów z polskich tygodników opinii omówiono stosowane w tożsamościowej prasie narracje, praktyki ramowania oraz kategoryzacje, służące do legitymizowania własnych opisów rzeczywistości i odmowy prawomocności dla wypowiedzi politycznych i medialnych oponentów. Dominacja dyskursu polaryzacyjnego w mediach skutkuje powstaniem obrazu podzielonego społeczeństwa, dla którego coraz bliższy wydaje się scenariusz długotrwałego rozłamu. Publikacja jest adresowana do badaczy społecznych, a przede wszystkim socjologów i studentów socjologii zainteresowanych dyskursywnie konstruowanymi podziałami w polskim społeczeństwie, a także do osób, które chcą poznać mechanizmy wytwarzania podziałów społecznych w mediach.
Pogranicze polsko-niemieckie jako przestrzeń socjalizacji
Leszek Gołdyka
Socjolodzy prowadzący badania na pograniczu polsko-niemieckim pytają, czy relatywna bliskość zachodniej granicy jest okolicznością warunkującą obserwowane tam procesy i zjawiska społeczne, odzwierciedlające się między innymi w zachowaniach mieszkańców lub w strukturze ich normatywnych przekonań. Autor przedstawia hipotezę, że interakcyjne źródła normatywnych przekonań są mechanizmem socjalizacji w przestrzeni społecznej polsko-niemieckiego pogranicza. Za szczególnie ważne uznaje zniesienie kontroli granicznej po przystąpieniu Polski do strefy Schengen. Okoliczność ta rzutuje bezpośrednio na wzory życia codziennego, przeobraża pogranicze zachodnie jako przestrzeń socjalizacji i wpływa na strukturę przekonań normatywnych jego mieszkańców.
Pojęcia. Jak reprezentujemy i kategoryzujemy świat
Józef Bremer, Adam Chuderski
Czy pojęcia są subiektywnymi tworami umysłu czy też wiernym odbiciem prawidłowości obecnych w środowisku? Jaki jest związek systemu pojęciowego z językiem? Jak nabywamy pojęcia? Jak pojęcia wyłaniają się z aktywności mózgu? Czy komputery mogą operować pojęciami równie skutecznie jak czynią to ludzie? Omawiane w tej książce teorie i badania pochodzą m.in. z takich dyscyplin jak filozofia, lingwistyka, psychologia poznawcza i rozwojowa, neuronauki oraz nauka o sztucznej inteligencji. Prezentowany przegląd wiedzy na temat pojęć dokonywany jest ze wspólnej perspektywy opartej na kognitywistyce – ogólnej nauce o poznawaniu, która próbuje zintegrować różne nurty badania tego, jak inteligentne systemy (umysły, mózgi, komputery) spostrzegają i reprezentują świat.
Pokolenie czasu upadku Rzeczpospolitej w polskich kazaniach okolicznościowych z lat 1795-1830
Ks. Rafał Szczurowski
Generacja Polaków, która jako pierwsza doświadczyła skutków rozbiorów Rzeczpospolitej, stała się świadkiem ważkich wydarzeń końca XVIII i początku XIX w. Pokolenie to najpierw starało się uratować państwo zagrożone przez ościenne mocarstwa, a następnie, kiedy to państwo zostało wymazane z mapy Europy, zaczęło podejmować próby zmierzające do jego odbudowy, ale także uczyło się funkcjonować w zaistniałych warunkach politycznych, pod panowaniem nowych władców. Przeżywało w związku z tym chwile nadziei, czasy rozterek i okresy rozczarowań, dając początek swoistej sztafecie pokoleń Polaków mierzących się z dramatem nieposiadania własnego państwa. O losach tej generacji i stworzonej przez nią pokoleniowej wspólnocie traktuje niniejsza książka. Na podstawie drukowanych polskich kazań okolicznościowych z lat 1795–1830 zaprezentowany w niej został obraz pokolenia zagarniętego w niewolę, którego wzorce, postawy i wartości, akcentowane przez kaznodziejów, wpłynęły na kształt rodzimych dziejów. Książka ks. R. Szczurowskiego przybliża współczesnemu czytelnikowi treść i język polskich kazań okolicznościowych z lat 1795–1830. Pozwala też nie tylko przenieść się w przeszłość naznaczoną bólem z powodu utraty suwerenności, poznać nastroje, pragnienia i marzenia Polaków w tamtym okresie, ale także – powracając do obecnej rzeczywistości – jeszcze bardziej cenić upragniony przez przodków dar wolności, który od 1989 roku jest udziałem Polaków żyjących w niepodległej Rzeczpospolitej. [Z recenzji o. dra hab. Stanisława Cieślaka, prof. AIK] ks. Rafał Szczurowski – doktor historii, wykładowca Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie, interesuje się dziejami Kościoła katolickiego w okresie nowożytnym i współczesnym. Autor publikacji, m.in. Socjaliści w polskiej publicystyce katolickiej lat 1878–1918 (2001), Zaradzić potrzebom doczesnym i wiecznym. Idee oświecenia w Kościele katolickim w Polsce (do 1795 r.) (2014).
Polacy na Islandii. Rekonstrukcja przestrzeni obecności
Małgorzata Budyta-Budzyńska
Czy polska diaspora na Islandii przetrwa i stanie się trwałym elementem krajobrazu społecznego wyspy, czy będzie zjawiskiem efemerycznym? Jaki jest profil organizacji polonijnych na Islandii? Jak globalizacja, transnarodowość współczesnych migracji i rozwój technik telekomunikacyjnych wpływają na charakter i formy działania nowych diaspor? Jak Polacy poradzili sobie w czasie kryzysu ekonomicznego na wyspie? Islandia nie chce należeć do Unii Europejskiej, mimo negatywnych doświadczeń związanych z kryzysem 2008 r. Jakie są tego powody? Dlaczego wyspiarze do początków XX w. realizowali agrarny model rozwoju, kompletnie nieprzystający do warunków przyrodniczych, który doprowadził do ubóstwa i wielokrotnie do klęsk głodu, a dopiero w XX w. zdecydowali się oprzeć model gospodarczy na rybołówstwie? Czy pomysłem na rozwój w XXI w. jest turystyka, która ma zastąpić marzenia z początku XXI w. o byciu centrum finansowym Europy? Na te i wiele innych pytań autorka odpowiada w sposób zajmujący, kompetentny i komparatystyczny, porównując sytuację polskiej diaspory na Islandii z sytuacją Polonii w innych krajach, prezentując islandzki proces narodowotwórczy w odniesieniu do procesów narodowotwórczych innych ,,małych i młodych" narodów europejskich. Książka jest wielowymiarowym opisem polskiej społeczności na Islandii, czerpiącym z kilkuletnich badań empirycznych, i fascynującą opowieścią o oryginalności i odrębności tego wyspiarskiego kraju. Małgorzata Budyta-Budzyńska - socjolog i politolog, ekspert w dziedzinie polityki narodowościowej w Europie Środkowej i Wschodniej, zajmuje się problematyką migracji. W latach 1992-2008 pracownik naukowy Instytutu Studiów Politycznych PAN, od 2008 r. pracownik naukowy i nauczyciel akademicki w Collegium Civitas, kierownik kilku projektów badawczych dotyczących mniejszości narodowych i polskiej diaspory na Islandii. Autorka artykułów i książek na tematy narodowościowe i migracyjne, m.in.: Mniejszości narodowe - bogactwo czy problem? (2003), Socjologia narodu i konfliktów etnicznych (2010), Integracja czy asymilacja? Polscy imigranci na Islandii (2011).
Polacy pracujący a kryzys fordyzmu
Juliusz Gardawski
Książka jest bardzo wartościowym, wielowymiarowym, teoretycznym i empirycznym studium położenia i postaw Polaków pracujących. (...) Ma trudne do przecenienia znaczenie dla wszystkich, którzy zajmują się światem pracy, zarówno klasą pracowniczą, jak i innymi klasami oraz warstwami, rynkiem pracy, prawem pracy, a szczególnie związkami zawodowymi. Autorzy opisują wyzwania, przed którymi stają polscy pracownicy w czasach postępującej erozji industrializmu i rodzących się nowych wyzwań elastycznego rynku pracy. z recenzji prof. dr hab. Marii Jarosz Prezentowane w książce badania ,,Polacy pracujący 2005" i ,,Polacy pracujący 2007" były prowadzone w ramach Katedry Socjologii Ekonomicznej Kolegium Ekonomiczno-Społecznego Szkoły Głównej Handlowej pod kierunkiem profesora Juliusza Gardawskiego. Katedra specjalizuje się w badaniach struktury społecznej, społecznych aspektów restrukturyzacji wybranych działów przemysłu, stosunków pracy, związków zawodowych, sytuacji panującej w sektorze małych i średnich przedsiębiorstw, dialogu społecznego. Badania były finansowane przez Polską Konfederację Pracodawców Prywatnych Lewiatan oraz przeprowadzone w terenie przez Zakład Badań Naukowych Polskiego Towarzystwa Socjologicznego (,,Polacy pracujący 2005") oraz Centrum Badania Opinii Społecznej (,,Polacy pracujący 2007").
Polio w Polsce 1945-1989. Studium z historii niepełnosprawności
Marcin Stasiak
Autor, podejmując temat doświadczenia niepełnosprawności w powojennej Polsce, punktem wyjścia rozważań czyni epidemię polio. Szczególne nasilenie tej ostrej choroby zakaźnej przypadło na lata pięćdziesiąte XX wieku, a ponieważ dotykała przede wszystkim dzieci, powszechny strach wzbudzały jej skutki: czasowy lub stały paraliż różnych partii mięśni, najczęściej zlokalizowanych w obrębie narządu ruchu. Wychodząc z założenia, że niepełnosprawność jest wytwarzana społecznie i kulturowo na bazie fizycznej niesprawności, Marcin Stasiak stawia pytania o główne składniki dyskursu o niepełnosprawności w PRL-u. Docieka także, jak przyjęte definicje wpływały na kształt życia codziennego tych, którzy w dzieciństwie przeszli polio. Wreszcie, widząc w nich aktywnych aktorów, opisuje postawy i działania osób z niepełnosprawnościami. W Polio w Polsce 1945–1989. Studium z historii niepełnosprawności została wykorzystana pespektywa historii życia: autor zestawił indywidualne biografie konkretnych osób z działaniami państwa, strukturą społeczną i kontekstem historycznym. Dzięki szerokiemu zastosowaniu źródeł wywołanych książka stanowi również próbę oddania głosu tym, którzy z niepełnosprawnościami musieli mierzyć się na co dzień. Marcin Stasiak – dr, historyk, pracownik naukowy Instytutu Historii Uniwersytetu Jagiellońskiego. Jego zainteresowania badawcze obejmują historię społeczną i antropologiczną Polski po 1945 roku oraz metodologię badań historycznych. Współautor (wraz z Martą Kurkowską-Budzan) książki Stadion na peryferiach, wydanej przez TAiWPN Universitas w 2016 roku.
Politics Society and the economy in contemporary Poland
Dominika Kasprowicz, Grzegorz Foryś, Dorota Murzyn
This book has been designed as a guide for foreigners studying in Poland. The preparation of such a book for this particular kind of recipient represents a much-needed and valuable initiative, as there are considered to be far too few publications of this kind. For this book offers in an understandable and digestible form basic information on the past and present of Poland, with particular emphasis put on the areas of policy, society and the economy. A volume designed in such a way can serve students of both the social sciences and other fields, as they seek a better understanding of the country in which they find themselves, within the framework of an academic exchange. It should be emphasized that all three parts here are on a high professional level, hence there is no doubt as to the presence here of specialists in the given fields, who have nevertheless made every effort to ensure that issues presented are accessible and understandable, as well as being carefully selected to ensure a good and wide-ranging outline of socio-political and economic issues in Poland. It thus remains for me to reemphasize the high professional level of this book, and the achievement it represents in and of itself, as well as in the way it meets a sore market need for an item of this kind.
Remigiusz Sosnowski
Książka jest wielowątkowym przeglądem zagadnień związanych z polityką imigracyjną Izraela, opisującym zarówno działania samego państwa, jak i wspólnoty żydowskiej. Ukazuje plątaninę społecznych, historycznych, religijnych, ideologicznych i kulturowych uwarunkowań omawianej polityki oraz skomplikowany i płynny system przyjmowania żydowskich imigrantów i integracji nowych obywateli. Cechuje go wiele nietypowych rozwiązań, między innymi udział w polityce imigracyjnej organizacji pozarządowych czy programy propagujące imigrację w diasporze. W pracy został także omówiony wpływ uwarunkowań demograficznych na działania Państwa Izraela. Książka jest przeznaczona głównie dla osób interesujących się problematyką konfliktów i migracji międzynarodowych oraz współczesną sytuacją polityczną i społeczną Izraela oraz diaspory.
"Polityka kobiet czy kobiety polityki?". Płeć jako element obrazów medialnych kobiet
Katarzyna Brzoza-Kolorz
Monografia pt. "Polityka kobiet, czy kobiety polityki?" Płeć jako element obrazów medialnych kobiet wpisuje się w obszar women's media studies wypełniając w pewnym zakresie lukę w tym temacie istniejącą na polskim rynku wydawniczym. Praca ma interdyscyplinarny charakter w warstwie teoretycznej i empirycznej, choć akcent został położony na nauki o mediach i komunikacji społecznej oraz na nauki o polityce i administracji. Prowadzone dociekania były próbą uzyskania odpowiedzi na pytanie: czy i w jaki sposób płeć jest czynnikiem rzutującym na obrazy medialne kobiet świata polityki, prezentowane w wybranych polskich tygodnikach opinii. W części pierwszej pokazano rozwój i dotychczasowe ustalenia w zakresie women's media studies, wykorzystując dorobek badaczy zagranicznych oraz aktywności podejmowane przez naukowców polskich. Natomiast w drugiej części zaprezentowano wyniki analizy zawartości, które uczyniono fundamentem autorskiej typologii sposobów medialnego obrazowania polityczek i żon polityków, a także punktem wyjścia do skonstruowania modeli obrazów medialnych kobiet świata polityki w analizowanych materiałach medialnych.