Socjologia
Stanisław Ossowski
,,W kręgu Stanisława Ossowskiego" to projekt naukowy realizowany przez Wydział Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego. Jego celami są: dokumentacja dorobku Ossowskiego i jego środowiska, badania nad twórczością i znaczeniem tego kręgu oraz publikacja niedrukowanych pism uczonego. Tom trzeci Dzienników jest szóstą książka powstałą w ramach projektu. Dzienniki Stanisława Ossowskiego, wydawane ponad pół wieku po jego śmierci, obejmują niemal całe życie autora, wplecione w historię Polski. Pisane były, z przerwami, od 1905 do 1963 roku. Są zbiorem zapisków z życia codziennego, wojen i podróży, obserwacji środowiskowych, notatek z lektur i przemyśleń; łączy je uważność i refleksyjność. Stanowią materiał do biografii intelektualnej Ossowskiego i źródło do historii życia umysłowego w Polsce. Bogaty aparat naukowy ułatwia zrozumienie zapisków i umieszcza je w kontekście ludzi, miejsc i czasów. Tom I obejmuje lata 1905-1939, tom II 1939-1940, tom III 1949-1963. Cykl "Dzienników" otrzymał Nagrodę Historyczną "Polityki" 2023 w kategorii "Pamiętniki i źródła"
Tadeusz Boy-Żeleński
“Dziewice konsystorskie“ to zbiór felietonów Tadeusza Boya-Żeleńskiego, wybitnego polskiego intelektualista i literata. Publicysta zajmuje się w tym zbiorze felietonów kwestią anulowania małżeństwa – problemami wynikającymi z niemożliwości zawarcia ślubu innego niż kościelny, z czym wiąże się niemożliwość otrzymania rozwodu. Boy-Żeleński zwraca uwagę na niedostosowanie prawa do realiów, obłudę w postępowaniu wielu księży, a także występuje jako obrońca praw kobiet, które najczęściej cierpią w efekcie zawarcia nieudanych małżeństw.
Krystian Socik
Dzwonek jest dla nauczyciela, stawia fundamentalne pytanie. Czy uczniowie są bezpieczni w polskiej szkole? Esej dotyka problemów współczesnego szkolnictwa. Autor upatruje głównego źródła patologii systemowych w nieuwzględnieniu asymetrii władzy, obecnej w relacji: nauczyciel - uczeń. Wskazuje na brak wykorzystania potencjału nowoczesnych technologii w systemie oświaty. Pochyla się nad przemocą symboliczną i jej skutkami w życiu uczniów. Pokazuje doniosłość roli rodziców w wykrywaniu bullyingu. Prezentuje skalę stosowania przez nauczycieli, przemocy fizycznej i psychicznej. W końcu autor proponuje rozwiązania systemowe mające na celu poprawienie jakości kształcenia. Wszystko w trosce o los uczniów i studentów.
Edukacja jako czynnik i wynik rozwoju regionalnego
Mikołaj Herbst
Tematem tej książki są złożone relacje między edukacją a rozwojem gospodarczym, ze szczególnym uwzględnieniem doświadczeń Polski i jej regionów. Nie ulega wątpliwości, że statystyczny związek między wiedzą a rozwojem jest bardzo silny. Na wiele ważnych pytań związanych z tą relacją nie udaje się jednak na razie znaleźć w pełni przekonujących odpowiedzi. Czy zasoby wysokiej jakości kapitału ludzkiego, będącego produktem edukacji, mają rzeczywiście tak duże znaczenie dla tempa wzrostu gospodarczego, czy może, sądząc tak, mylimy skutek z przyczyną, ponieważ inwestowanie w edukację jest przywilejem zamożnych a wiedza raczej efektem niż czynnikiem rozwoju gospodarczego? Czy z perspektywy gospodarki lokalnej bądź regionalnej inwestowanie w funkcje edukacyjne, na przykład w szkolnictwo wyższe, może przynieść bezpośrednie korzyści ekonomiczne? Jaka jest rola systemu edukacji w wielkich przemianach gospodarczo-ustrojowych, takich jak polska transformacja po 1989 r., i jaki jest wpływ transformacji na edukację? Jakie czynniki decydują o przestrzennej mobilności najlepiej wykształconych członków społeczeństwa i jakie mogą być skutki tej mobilności dla regionalnego zróżnicowania rozwoju gospodarczego? Jakie czynniki determinują osiągnięcia edukacyjne uczniów i studentów i jakiego rodzaju polityka publiczna sprzyja sukcesowi szkolnemu? To tylko niektóre z kwestii, jakimi zajmuje się współcześnie ekonomia edukacji, omówionych w niniejszej książce
Edukacja, kultura, sztuka - spoistość a integracja
red. Agata Rzymełka-Frąckiewicz, Teresa Wilk
Niniejszą publikacją uwagę Czytelnika pragniemy zorientować na wybranych obszarach codziennego życia obecnych – chociaż w różnym wymiarze – w każdej epoce, zarówno tych bardzo odległych jak i współczesnej. Te obszary, to edukacja, kultura i sztuka, każdy stanowiący odrębny/samodzielny byt, poddający się definiowaniu, analizom, badaniom, ale też każdy z nich ściśle korespondujący z pozostałymi, tworząc przestrzeń uzupełniającą i kreującą dla pozostałych. Podlegając jak wszystko przeobrażeniom, wymagają reinterpretacji/zorientowania nie tyle na rozwój własny, ile na użyteczność społeczną, gotowość do zaangażowania w inne obszary ludzkiej aktywności. Analizując przeszłość można z pełnym przekonaniem stwierdzić, że akurat w przypadku edukacji, kultury i sztuki owa użyteczność oraz zaangażowanie w inne obszary było w każdym przypadku obecne. Co więcej użyte w tytule tomu: edukacja, kultura i sztuka tworzą transparentną sieć powiązań/relacji, która ilustruje, niezwykle istotną w pedagogice, zasadę wzajemności, wyrażającej się w sferze wzajemnych usług/wymiany. Można powiedzieć, że edukacja oraz kultura i sztuka zawsze wzajemnie się wspierały, warunkowały w rozwoju. Dobrze ilustrują to słowa Tadeusza Lewowickiego: „Edukacja jest wytworem kultury, a kultura trwa i rozwija się dzięki edukacji. Dzieje edukacji dostarczają niezliczonych dowodów na to, że dorobek kultury materialnej, a przede wszystkim kultury duchowej, był i pozostaje treścią i istotą oświaty w ogóle” (Lewowicki, 2003, s. 44). Zasadniczy cel opracowania, to próba uświadomienia, że te trzy obszary towarzyszą człowiekowi przez całe życie, z tym, że edukacja poprzez wymiar swej instytucjonalizacji oraz obowiązkowości staje się kwestią naturalną, wpisaną w codzienność - a z uwagi na permanentną potrzebę rozwoju/kształcenia - już nie tylko w okresie dzieciństwa i adolescencji. Kultura i sztuka, mimo że stale obecne w przestrzeni społecznej, nader często pozostają poza sferą świadomości człowieka, który ich nie zauważa, nie docenia i nawet marginalizuje. Wspomniana postawa, to efekt braku/niedostatku właściwej edukacji w tym zakresie. Dostrzegana nieobecność lub niedostatek edukacji w obszarze kultury/sztuki to zagrożenie dla jakości życia. Tym samym to pole, otwarta przestrzeń do zagospodarowania, zorientowania uwagi środowisk wychowawczych i społecznych – rodziców, nauczycieli, opiekunów, władz lokalnych i polityków – na istotność i potrzebę systematycznego, świadomego włączenia kultury i sztuki do szeroko rozumianego obszaru edukacji. Zaproponowane teksty opracowania wyrażają potrzebą ukazania nie tyle indywidualnej, ale nade wszystko wspólnej przestrzeni działania edukacji, kultury i sztuki, ich wzajemności w perspektywie przemian społeczno-kulturowych i cywilizacyjnych. Prezentowane tu rozważania eksponują wybrane aspekty życia społecznego w przedmiotowych obszarach, ukazując potrzeby i możliwości wzajemnego ich przenikania, wspierania i uzupełniania. Książka adresowana jest do studentów: pedagogiki, socjologii, polityki społecznej, pracy socjalnej, wiedzy o teatrze oraz organizacji i stowarzyszeń, instytucji społeczno – kulturalno – oświatowych funkcjonujących w środowiskach lokalnych zaangażowanych w działania edukacyjne i rewitalizacyjne, zorientowane na zintegrowane projektowanie i rozwiązywanie problemów społecznych.
Egoistyczne powody, żeby mieć więcej dzieci:
Bryan Caplan
Czy rodzicielstwo musi stać się nieprzyjemnym obowiązkiem i utratą wolności dla rodzica? Współczesność przynosi nam dwa wyjścia z tego dylematu - możemy przejść przez życie jako niezależni, hedonistyczni single lub zagnieździć się w wielodzietnym małżeństwie eliminującym przyjemności dla "dobra" rodziny. Taka dychotomia zdaje się nie mieć żadnych alternatyw. Bryan Caplan przekonuje, że jest zupełnie inaczej. Książka Egoistyczne powody, żeby mieć więcej dzieci dostarcza prostych i precyzyjnych odpowiedzi na nurtujące pytania dotyczące rodzicielstwa. Bryan Caplan czerpiąc wiedzę z zakresu ekonomii, trafnie analizuje kwestię rodzicielstwa, odkłamując rzeczywistość. Autor pokazuje błędy najczęściej popełniane przez rodziców, które doprowadzają do ich zniewolenia i utraty chęci posiadania większej rodziny. Zmartwienia rodzica stają się dla niego horrorem będącym przyczyną stresu wtórnego. Łańcuch zależności nie kończy się jednak w tym miejscu. Stres zaczyna negatywnie wpływać także na ich pociechy. Prekursorem większości problemów i lęków są zwykle pieniądze. Tok myśleniowy "im więcej zainwestuję, tym będą lepsze zyski" w wypadku dzieci się nie sprawdza. W rodzinie, jak nigdzie indziej, prawdą okazuje się powiedzenie, że "pieniądze szczęścia nie dają". Autor podkreśla, że jedyną inwestycją, jaką możemy dać dzieciom, jest wolność i możliwość wyboru. To "leseferystyczne" podejście do rodzicielstwa wyjdzie na dobre nie tylko dzieciom, ale i dorosłym. Każdy przecież lubi czuć odrobinę wolności Z tej książki dowiesz się: 1. Jak pogodzić życie prywatne i rodzicielskie, i przy tym nie zwariować. 2. Że dzieci wcale nie są ogromnymi wydatkami pieniężnym. 3. Jak nie stać się materialistą i nie stłamsić duszy własnych dzieci. 4. Jak wyzbyć się lęków dotyczących utraty życia prywatnego. 5. Że dzieci to długoterminowe korzyści i dar który się nie kończy.
EkoMiasto#Społeczeństwo. Zrównoważony, inteligentny i partycypacyjny rozwój miast
Aleksandra Nowakowska, Zbigniew Przygodzki, Agnieszka Rzeńca
Autorzy książki EkoMiasto#Społeczeństwo koncentrują się na wymiarze społecznym zrównoważonego rozwoju przestrzeni zurbanizowanych. Miasto interpretowane jest tutaj przez pryzmat relacji międzyludzkich, jakości życia, dziedzictwa kulturowego oraz aktywności społeczności miejskich. Ideą przewodnią monografii jest teza wskazująca, że współpraca, konsensus i współtworzenie miasta przez jego użytkowników są kluczowym warunkiem i wyzwaniem determinującym rozwój społeczno-gospodarczy. W pierwszych rozdziałach publikacji autorzy skupiają uwagę na wyzwaniach dotyczących warunków i jakości życia w mieście oraz możliwościach rozwiązywania problemów społecznych. Kontekstem zachowań społecznych i jednocześnie potencjałem rozwojowym jest spuścizna i dziedzictwo kulturowe. W tej części pracy uwaga czytelnika zwrócona zostaje na rolę społeczności miejskich w tworzeniu tożsamości miasta i materialnych wartości kulturowych oraz ich wykorzystaniu i ochronie. Kolejne rozdziały dotyczą znaczenia i warunków kształtowania aktywnego zaangażowania mieszkańców w procesy rozwoju, odnosząc się do takich zagadnień, jak: współtworzenie społeczeństwa obywatelskiego poprzez organizacje pozarządowe i ruchy miejskie, komunikacja i partycypacja społeczna, kapitał społeczny, konflikty społeczne i negocjacje. Ostatnie rozdziały traktują o wyzwaniach i potencjale w zakresie budowania społeczeństwa informacyjnego w mieście oraz istocie zdrowia środowiskowego.
Aldona Guzik
Autorka stawia pytanie o to, kim jest ekspert, i przeprowadza badania ilościowe i jakościowe w zakresie reprezentacji ekspertów trzech telewizyjnych magazynów informacyjnych: TVP1, TVN i TV Trwam. Próbuje zrekonstruować typologię i funkcje ekspertów w tych obszarach. Następnie pyta o ich legitymację do sprawowania ,,rządu dusz". (...) Wreszcie o to, jakie obrazy mediów konstruowane są w narracji i języku ekspertów. (...) Monografia Aldony Guzik stanowi ambitną próbę wyznaczenia nowych kierunków metodologii badań szeroko pojętej audiowizualności. Jest sprawnie napisana, rozpoznać można własny styl autorki. Z recenzji wydawniczej prof. dr. hab. Wiesława Godzica Temat podjęty przez Aldonę Guzik jest jednym z ważniejszych nie tylko w dyskursie o mediach, lecz także we współczesnych naukach społecznych. Analiza procesu budowania statusu eksperta zasługuje na krytyczną refleksję i w niniejszej książce autorka dobrze się wywiązuje z tego zadania. Z recenzji wydawniczej dr hab. Małgorzaty Molędy-Zdziech, prof. SGH Aldona Guzik ukończyła socjologię na Uniwersytecie Jagiellońskim, jest adiunktem w Instytucie Filozofii i Socjologii Uniwersytetu Pedagogicznego im. KEN w Krakowie. Jej zainteresowania naukowe i badawcze dotyczą obszaru komunikacji, PR, socjologii mediów, opinii publicznej oraz socjologii kultury, w tym dziedzictwa kulturowego. Jest autorką wielu raportów, artykułów i monografii.
Ewa Banaszak
Nagość jest czymś, co się zauważa, co przykuwa uwagę, przynajmniej osób doświadczających jako normy ubrania. Ale czy na pewno wiemy jak ludzie doświadczają nagości własnej? Jak doświadczają nagości innych? Czego szukają w nagości innego i jak znają własną nagość? Tylko na pierwszy rzut oka odpowiedzi są proste i banalne. To prawda, że w naszym kręgu kulturowym jest ona doświadczeniem w dużej mierze subiektywnym, intymnym i prywatnym. Autorce książki udaje się udowodnić, że ma też inną stronę. Codzienność ubrania skutecznie przesłania fakt, że nagość powstała w społecznej fabryce, która wytwarza kody i język narracji o niej, miejsca i ich charakter, sposoby postępowania i uczucia, oczekiwania względem innych, a nawet klasyfikacje i hierarchie. Autorka pokazała, że nasze doświadczenia związane z nagością nie są dowolne ani zindywidualizowane w takim stopniu, jak zwykło się sądzić, są ,,pochłonięte" przez instytucje i historię, które nadają im kształt i znaczenie. Jest to praca prawdziwie socjologiczna. Pozwala również obejrzeć warsztat i rozterki badacza mierzącego się z ludzką intymnością. Ewa Banaszak - doktor nauk humanistycznych (w zakresie socjologii). Czasem socjolog, a czasem socjolożka, absolwentka UAM w Poznaniu, doktorat obroniła na Uniwersytecie Wrocławskim, pracuje w Instytucie Socjologii UWr. Współredaktorka prac zajmujących się ciałem, cielesnością, seksualnością, płcią społeczno-kulturową oraz autorka i współautorka artykułów z socjologii ciała. Obszary jej zainteresowań są dość zróżnicowane: od kultury, komunikacji społeczno-kulturowej, socjologii ciała po ubranie i modę. Obecnie zajmuje się dociekaniami związanymi z ubraniem codziennym (Wrocław Fashion Project) oraz badaniami Europejskiej Stolicy Kultury Wrocław 2016. Prześladują ją myśli o kolejnym projekcie badawczym dotyczącym intymności. Nie ma czasu wolnego, ale lubi: własne życie prywatne, uprawianie ski-touringu i bycie na usługach dwóch leciwych kotek.
Ekstremizm ekologiczny. Źródła, przejawy, perspektywy
Elżbieta Posłuszna
Książka jest pierwszą w Polsce monografią na temat ekstremizmu ekologicznego oraz ekoterroryzmu. Autorka zajmuje się w niej analizą mechanizmów rządzących funkcjonowaniem ekstremistycznych ugrupowań walczących o prawa zwierząt oraz środowisko (m.in. takich jak Animal Liberation Front czy Earth First!), bada wpływ, jaki na ich strukturę organizacyjną oraz funkcjonowanie mają wyznawane przez nie przekonania, oraz usiłuje odpowiedzieć na pytanie, które ze skrajnych skrzydeł ruchu ekologicznego - animalistyczne czy prośrodowiskowe - i w jakich warunkach może w przyszłości zradykalizować swe działania. Budzi podziw interdyscyplinarność podejścia i szerokość spojrzenia na analizowaną problematykę, jej ujęcie uwzględniające wiedzę z różnych dyscyplin nauk humanistycznych, społecznych, informatycznych i filozofii oraz umiejętność dokonania syntezy tej wiedzy w całościową i spójną koncepcję pozwalającą lepiej zrozumieć złożone uwarunkowania i mechanizmy funkcjonowania współczesnego terroryzmu ekologicznego. dr hab. Zbigniew Hull profesor. Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie Publikacja jest dziełem unikatowym. Nie natknąłem się w dostępnej literaturze polskojęzycznej na opracowanie, które tak wnikliwie, w oparciu o rzetelnie przeprowadzone badania naukowe, odnosiłoby się do zjawiska ekstremizmu w sferze ekologii. dr hab. Kuba Jałoszyński profesor Wyższej Szkoły Policji w Szczytnie Elżbieta Posłuszna - ukończyła filologię polską oraz filozofię na Uniwersytecie Łódzkim oraz studia doktoranckie w Szkole Nauk Społecznych przy Instytucie Filozofii i Socjologii PAN. Obecnie pracuje jako adiunkt na Wydziale Nauk Humanistycznych Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. Zajmuje się badaniem zagadnień i problemów dotyczących szeroko rozumianej przemocy politycznej: ekstremizmu i terroryzmu (ze szczególnym uwzględnieniem terroryzmu jednej sprawy, walki sieciowej, oporu bez przywództwa oraz strategii samotnych wilków).
Elity rządowe III RP 1997-2004
Jacek Raciborski
Elity rządowe koncentrują uwagę mediów i opinii publicznej. Rzadko jednak są przedmiotem badań socjologicznych, gdyż w praktyce bardzo trudno jest uczynić z ludzi sprawujących władzę respondentów. Nie o wszystkim też mogą i chcą mówić. Nie zawsze mówią prawdę, a zawsze - nawet w trakcie wywiadu socjologicznego - dbają o swój publiczny wizerunek. Autorzy tej książki, stanowiący zespół Zakładu Socjologii Polityki Instytutu Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego, pracujący pod kierunkiem Jacka Raciborskiego, postanowili zbadać dwie ekipy rządowe - Jerzego Buzka i Leszka Millera - starając się zarysować ich portret socjologiczny. Szczególnie interesowały ich kwestie: o jakie są w Polsce drogi wiodące do najwyższych stanowisk rządowych; o czy sukcesy na tej drodze zależą od indywidualnych starań i talentów, czy też mają grupowy charakter; o jakie konsekwencje mają wzory rekrutacji dla funkcjonowania rządów i ich sprawności; o jak politycy myślą o sobie, o Polsce i jej najnowszej historii; o jak widzą sferę polityki i jej patologie; wreszcie o jakie są ich grupowe tożsamości i co dzieli polityków na poziomie głębszym niż partyjne przynależności. Książka w wersji papierowej ukazała się w Wydawnictwie Trio
Emigracja jako doświadczenie. Studium na przykładzie migrantów powrotnych do województwa śląskiego
Rafał Cekiera, Justyna Kijonka, Monika Żak
Z wielu powodów pierwsze lata po wejściu Polski do Unii Europejskiej nazwać możemy „złotą dekadą polskiej mobilności”. Stopniowe otwieranie rynków pracy państw zachodnich, swoboda poruszania się po Europie, szybko rozwijająca się siatka tanich połączeń lotniczych, czy w końcu dynamiczny rozwój komunikacji internetowej – wszystko to w wydatnym stopniu sprzyjało decyzjom emigracyjnym. W jaki sposób może zmieniać jednostkę pobyt na emigracji? Które obszary egzystencji stają się szczególnie wrażliwe? Jakie lekcje oferuje „migracyjna szkoła życia”? Na podstawie przeprowadzonych badań wśród reemigrantów z woj. śląskiego w książce podjęta została próba identyfikacji różnych wymiarów migracyjnego doświadczenia. Analizując procedury adaptacji i readaptacji, znaczenia przypisywane pobytowi za granicą, ale też jego konsekwencje dla rozwoju osobistego i zawodowego, autorzy poszukiwali mechanizmów uniwersalnych. Ich poznanie może być przydatne dla lepszego zrozumienia fenomenu ludzkiej mobilności. Książka może być także inspiracją dla tworzenia programów integracyjnych – nakierowanych również na imigrantów obecnie przybywających do Polski.
Emocje społeczne w pracy nauczyciela i przedstawiciela handlowego
Beata Pawłowska
Badanie emocji (odczuwanych uczuć) nie jest procesem łatwym i oczywistym. Pytanie o naturę emocji zostaje wciąż otwarte. Ze względu na fakt, że emocje pozostają w sferze indywidualnych doświadczeń jednostki, są naturalnym i spontanicznym wyposażeniem, do dziś nie ma jednoznacznych wskazań, czym są emocje, kiedy powstają, od czego zależą i jak nimi zarządzać. Celem pracy jest opis emocji towarzyszących w codziennej pracy nauczycielom i przedstawicielom handlowym. Główny nacisk teoretyczny położony został na teorie wyrosłe na gruncie perspektywy interakcjonistycznej. Szczególna uwaga zwrócona została na sposoby kierowania emocjami oraz strategie stosowane podczas radzenia sobie z powstającymi emocjami w obu grupach zawodowych. W książce zawarto śmiały i poznawczo cenny pomysł naukowej obserwacji procesów emocjonalnych w dwóch środowiskach zawodowych nauczycieli i przedstawicieli handlowych. Jest to cenne ujęcie procesów socjologicznych znamionujące opanowanie multidyscyplinarnego warsztatu badacza. Ukazane zostały emocje społeczne, takie jak wstyd, duma i poczucie winy oraz procesy interakcyjne, normy środowiskowe, rytuały, ceremonie i reguły zachowań, a nawet łańcuchy rytuałów interakcyjnych. Jest to nowatorskie ujęcie dość rzadko wyodrębnianych procesów psychicznych.
Krzysztof T. Konecki, Beata Pawłowska
Całe nasze życie jest wypełnione pracą nad emocjami, wypracowywaniem strategii i taktyk borykania się z nimi. Emocje ubarwiają świat, ale także strukturalizują go, a masowe emocje znoszą racjonalne myślenie i argumentację nie tylko na poziomie indywidualnym. Dla badania problematyki emocji powstała subdyscyplina zwana socjologią emocji. Monografia jest efektem debaty prowadzonej podczas konferencji „Emocje w życiu codziennym. Analiza kulturowych, społecznych i organizacyjnych uwarunkowań ujawniania i kierowania emocjami”. Opisano w niej zagadnienia dotyczące teoretycznych i metodologicznych aspektów afektywnego paradygmatu nauk społecznych, kierowania emocjami w organizacjach formalnych, pracy emocjonalnej, współczucia i empatii w życiu prywatnym, społecznym, zawodowym, a także emocji w procesie komunikacji, w tym ekspresji emocji w życiu społecznym i ich społecznej kontroli, emocji w sztuce, polityce i religii, jak również w codziennym życiu. Można tutaj znaleźć zarówno rozważania teoretyczne, jak i analizy materiału empirycznego. Zróżnicowanie to odzwierciedla kompleksowość i złożoność przedmiotu zainteresowania autorów – roli emocji w życiu społecznym. Dzięki różnorodności prac uzyskujemy wrażenie skupionego oglądania jednego przedmiotu z różnych stron.
Equal Access to healthcare in Europe
Paweł Łuków, Amir Muzur, Zvonka Zupanic, Florian...
This volume grows out of the belief that diversity needs recognition and support from a favourable social environment. More precisely, the different members of diverse societies need recognition and support. This monograph is intended to provide a comparative perspective on the challenges faced in selected European countries (Croatia, Germany, Poland, Slovenia and the UK) with regard to equal access to healthcare and ways of handling them. The authors of the chapters comprising this volume, each within their specialty and in their own way, attempt to identify the different forms and dimensions in which we can be different and the barriers to our flourishing in, and with our differences.
Etyczny wymiar jakościowych badań społecznych. Doświadczenia, dylematy, refleksje
Karol Piotrowski Karolina Rożniatowska
Wraz z ukazaniem się tej pracy zbiorowej, etyka w prowadzeniu badań społecznych przestaje być jedynie rozdziałem w podręcznikach akademickich, a staje się przedmiotem żywej dyskusji, również wśród badaczy i badaczek na gruncie nauk społecznych. Z jakimi dylematami w swoich badaniach mierzą się badacze i badaczki w dziedzinach socjologii, psychologii, antropologii czy etnografii? W jaki sposób stawiają im czoła? Czy dostępne narzędzia postępowania etycznego w badaniach, najczęściej w postaci kodeksów, są wystarczające, by rozwiązać dylematy etyczne? Czy istnieje przepis na bezbłędnie etyczne badania społeczne? Na te i wiele innych pytań spróbowano dać odpowiedzi właśnie w tej książce. Etyczny wymiar jakościowych badań społecznych. Doświadczenia, dylematy, refleksje został przygotowany - z perspektywy filozoficzno-teoretycznej oraz mocno praktycznej - przez naukowców i naukowczynie zarówno z ogromnym, jak i niewielkim doświadczeniem w terenie badawczym. Podjęli się oni wymagającej tematyki badawczej, m.in. wojny w Ukrainie, Holokaustu, napięć izraelsko-palestyńskich, życia po wybudzeniu ze śpiączki czy nacjonalizmu wśród młodych Polaków i Polek. Z jednej strony to więc zaproszenie do podjęcia refleksji nad zagadnieniami moralno-etycznymi w badaniach jakościowych, a z drugiej - propozycja rozwiązań problemów natury etycznej, wypracowana w wyniku rozmaitych doświadczeń badawczych. Publikacja w przekonujący i interesujący sposób pokazuje, na bogatym, wielodyscyplinarnym i międzynarodowym materiale empirycznym, etyczne uwikłania jakościowych badań społecznych, także tych bardzo praktycznych, jak np. badania w placówkach służby zdrowia, na wojennym froncie (...). Stawia ważne pytania i przedstawia procedury pomagające badaczom w rozwiązywaniu problemów etycznych, jakie takie badania mogą powodować. (...) [P]owinna zainteresować nie tylko badaczy akademickich, ale także inne osoby przeprowadzające jakościowe badania społeczne, np. w służbie zdrowia, ośrodkach dla uchodźców, placówkach socjalnych. Z recenzji dr. hab. em., prof. UAM Krzysztofa Podemskiego
Etyka badań jakościowych w praktyce
Surmiak Adrianna
Jest to pierwsze w Polsce tak obszerne i wszechstronne opracowanie problemów etyki badań socjologicznych. Konfrontując postulaty normatywne z praktyką badań jakościowych, zwłaszcza związanych z narażeniem osób badanych na zranienie (krzywdę), Adrianna Surmiak uświadamia czytelnikowi, jak duża część tej praktyki wymaga wrażliwości, intuicji etycznej, empatii, a ponadto jak wiele szczegółowych kwestii należałoby jeśli nie uregulować kodeksowo, to przynajmniej poddać środowiskowej dyskusji. dr hab. Wojciech Pawlik, prof. UW Z książki Adrianny Surmiak jasno wynika, że antropologom i socjologom prowadzącym badania jakościowe potrzebna jest nie tylko znajomość zasad etyki proceduralnej (formalnej), ale też wrażliwość i wiedza wywodzące się z etyki opisowej; praktyce badawczej powinna towarzyszyć nieustanna ,,kontrola sumienia", wyczulenie na wszystko, co może w jakikolwiek sposób naruszać dobro badanych. dr hab. Katarzyna Kaniowska, prof. UŁ Adrianna Surmiak - doktorka, socjolożka i antropolożka społeczno- -kulturowa. W latach 2016-2020 odbyła staż podoktorski na Uniwersytecie Warszawskim w ramach grantu ,,Fuga 5" finansowanego przez Narodowe Centrum Nauki. Od 2021 roku pracuje jako adiunktka w Instytucie Stosowanych Nauk Społecznych UW. Pełni funkcję sekretarza Wydziałowej Komisji Etycznej na Wydziale Stosowanych Nauk Społecznych i Resocjalizacji UW. Obecnie interesuje się etyką i metodologią badań, szczególnie badań jakościowych, socjologią moralności oraz socjologią emocji
Etyka chrześcijańska dla postchrześcijańskiej epoki
Sebastian Gałecki
Czasy, w których żyjemy, przyjęło się określać przedrostkiem „post-”, który oznacza: „już nie i jeszcze nie”. A zatem nasza postchrześcijańska epoka nie jest już chrześcijańska, ale wciąż jeszcze nie stworzyła własnej, całkowicie niezależnej od chrześcijaństwa tradycji. Dlatego choć dzisiejsze społeczeństwa Zachodu deklarują się jako laickie i wolne od religijnego bagażu przeszłości, wciąż do szpiku kości przeniknięte są chrześcijańskimi ideami, wartościami, nazwami etc. I w tym momencie pojawia się pytanie, które stanowi punkt wyjścia niniejszej książki: czy w świecie postchrześcijańskim etyka chrześcijańska ma jeszcze coś do powiedzenia? Autor odpowiada na nie pozytywnie, dodając, że będzie to możliwe tylko wówczas, gdy zaakceptuje się pewne reguły gry, obowiązujące we współczesnej Europie. Projekt nazwany „etyką chrześcijańską dla postchrześcijańskiej epoki” próbuje na nowo scalić rozbity w nowożytności model etyki łączącej obiektywność prawa naturalnego, subiektywność sumienia oraz wspólnotowy charakter cnót. Nie chodzi tu jednak o rekonstrukcję świata, do którego nie ma już powrotu. Celem jest takie przeformułowanie idei i zasad etyki chrześcijańskiej, by były one zrozumiałe dla kultury postchrześcijańskiej, stając się ważnym i poważnym głosem we współczesnych debatach. Sebastian Gałecki (ur. 1982) – doktor filozofii, absolwent Wydziału Filozoficznego Uniwersytetu Papieskiego w Krakowie, stypendysta The National Institute for Newman Studies w Pittsburghu (USA) oraz The Nanovic Institute for European Studies Uniwersytetu Notre Dame (USA). Obszary zainteresowań: etyka, bioetyka, historia idei, filozofia polityki. Autor książki Spór o sumienie (Universitas 2012) oraz licznych artykułów naukowych i popularnonaukowych. Wieloletni członek redakcji krakowskich „Pressji” oraz rady wydawniczej amerykańskiego „Newman Studies Journal”. Obecnie pracuje na Uniwersytecie im. Jana Długosza w Częstochowie.
Etyka pracy. Przekonania wartościujące pracę a zaangażowanie pracowników
Damian Grabowski
Książka zawiera przegląd koncepcji i badań etyki pracy czyli konstruktu, który po raz pierwszy zdefiniowany został przez niemieckiego socjologa Maxa Webera. Etyka pracy jest definiowana jako syndrom postaw i przekonań dotyczących pracy. W pracy omówiono ujęcie socjologiczne tego pojęcia, pokazując znaczenie takich pojęć jak etyka protestancka, duch kapitalizmu oraz wewnątrzświatowa asceza. Następnie przedstawiono wersje kulturowe etyki pracy, czyli japońską, konfucjańską oraz islamską. Głównym celem książki jest omówienie psychologicznego aspektu etyki pracy. Punkt wyjścia do zbudowania takiego ujęcia stanowił dla autora dokonany wcześniej przegląd definicji, przyjmowanych w badaniach psychologicznych, oraz składników terminu etyka pracy opisywanych w socjologii i psychologii. Ukazany został także autorski model syndromu postaw i przekonań, jakim jest etyka pracy. Ważnym składnikiem tego syndromu jest wartościowanie pracy i spostrzeganie jej jako obowiązku moralnego. Autor rozróżnia też aspekty energetyczne (wartościowanie większego wysiłku) i czasowe (wydłużanie czasu pracy). Dalej zaprezentowano badania dotyczące korelatów etyki pracy, opisując kolejno odraczanie gratyfikacji, motywację osiągnięć, autorytaryzm, wewnętrzne poczucie umiejscowienia kontroli, indywidualizm i kolektywizm oraz cechy osobowości, jakimi są sumienność oraz ugodowość. Książka przedstawia wyniki badań dotyczące struktury tej etyki wykonane za pomocą kwestionariusza Wielowymiarowy Profil Etyki Pracy będącego polską wersją kwestionariusza amerykańskiego. Według badań, centralnym elementem tego syndromu okazało się wartościowanie aktywności i afirmacja powiększania wysiłku oraz przekonanie, że należy oszczędzać czas. Dominują zatem tak zwane wymiary energetyczne. Następne ukazane w tej książce badania dotyczą związków etyki pracy z zaangażowaniem w pracę i w organizację, które określano też jako przywiązanie do organizacji. Wyniki tych badań ujawniły wyraźnie, że wymiary zaangażowania wiążą się ze spostrzeganiem pracy jako wartości centralnej, afirmacją ciężkiej pracy oraz traktowaniem jej jako obowiązku moralnego oraz przekonaniem, że czas należy oszczędzać. Zaletą książki jest przedstawienie metod do badania etyki pracy i omówienie ich przydatności w badaniach organizacji. Publikacja adresowana jest do psychologów pracy i organizacji, socjologów, specjalistów z zakresu zarządzania oraz studentów nauk społecznych.
Europa pokomunistyczna. Przemiany państw i społeczeństw po 1989 r
Jerzy J. Wiatr
Książka profesora Jerzego J. Wiatra nie ogranicza się do rejestracji i opisu faktów, ale stanowi próbę budowy teorii. Autor przedstawia paradygmaty wykorzystywane w literaturze światowej do wyjaśniania mechanizmów upadku komunistycznych reżimów autorytarnych i na tym tle formułuje własną propozycję. Podkreśla w niej znaczenie ,,brzemienia historii", zróżnicowania politycznych form realizacji idei komunistycznych, sposobu upadku tych reżimów, pierwszych wyborów konstytucyjnych jako czynników tłumaczących dyferencjację trajektorii rozwoju politycznego poszczególnych państw pokomunistycznych. (...) Z uwagi na walory dydaktyczne (systematyka pracy, klarowność wywodu) książka może stanowić wartościowy podręcznik do wykładanego na wielu uniwersytetach przedmiotu ,,Systemy polityczne Europy Środkowej i Wschodniej", zwłaszcza że jest pierwszą monografią autorską (podręczniki będące dotąd w użyciu są pracami zbiorowymi). z recenzji wydawniczej prof. dr. hab. Andrzeja Antoszewskiego Książkę uzupełniają doskonale opracowane, szczegółowe aneksy: 1. Ludność i dochód narodowy państw pokomunistycznych (państwo; ludność 1990/2005; PKB ppp 1990/2005; PKB ppp per capita 1990/2005); 2. Wybory prezydenckie, prezydenci (państwo; wybory prezydenckie rok/zwycięzca; frekwencja; prezydent; lata sprawowania urzędu); 3. Wybory parlamentarne, premierzy (państwo; rok wyborów; zwycięska partia; frekwencja; premierzy; lata urzędowania); 4. Jakość demokracji - ranking państw pokomunistycznych w siedmiopunktowej skali demokracji Freedom Hause z 2006 r.
European Union Policies at a Time of Crisis
Tomasz Grzegorz Grosse
In recent years, and more specifically, since the outbreak of the Eurozone crisis in 2010, the model of integration has changed. The rising political power of the strongest Member States and the political segmentation of the European Union into separate circles of integration have become the new reality. These processes have been accompanied by a range of related changes, such as the growing politicisation of the European Commission, increasing institutionalisation of the euro area and petrification of the geographical and political division into central and peripheral states in the EU. At this point, it is difficult to predict whether these changes will prove temporary or permanent, and what will be their systemic consequences (or, in other words, how will they impact Europe's political system). It is similarly difficult to judge how the changes will influence specific EU policies. An attempt to answer these difficult but compelling questions is the objective of our book. Tomasz Grzegorz Grosse, Professor of Political Science and Head of Department of European Union Policies at the University of Warsaw; author of In Search of Geo-economics in Europe and coeditor of The Aspects of a Crisis The authors of this volume offer a comprehensive analysis of conditions and results of EU policies in the context of European integration. The ambitious scope of the project required the knowledge of economics, history, political science, international relations, law and even sociology. The authors fulfill their promise to the readers: the volume contains a comprehensive and detailed elucidation of the influence of the crisis on the integration practice, and on the contemporary conditions of EU integration, including both its structure and functioning. Zbigniew Czachór, author of The Crisis and Disrupted Dynamics of the European Union The volume edited by Tomasz G. Grosse promises to be a very valuable contribution to Polish European studies. It belongs to the broader field of critical reflections on European integration and as such, it opens new possibilities of constructive debate about the present and the future of the European Union. Janusz Ruszkowski, coauthor of Euro: Common Currency of the United Europe The Authors: Paweł J. Borkowski, Jacek Czaputowicz, Tomasz Grzegorz Grosse, Krzysztof M. Księżopolski, Justyna Miecznikowska, Jadwiga Nadolska, Artur Nowak-Far, Kamila Pronińska, Małgorzata Smutek, Krzysztof Szewior, Jolanta Szymańska, Joanna Ziółkowska.
Marcin Rojek, Joanna Leek, Petr Svoboda
The book addresses the issue of intergenerational learning in a virtual world created by information and communication technology (ICT) and the role of ICT in an educational environment. In order to discuss how ICT can be used as a means to prevent early school leaving among immigrant youth, this book explores the literature on how learning can be understood in the intergenerational context, the challenges in preventing early school leaving, the prospects for ICT in education and presents the findings of an empirical study on intergenerational learning with the use of ICT. Authors findings highlight that ICT-supported intergenerational learning is a significant sociocultural platform for knowledge exchange, at the same time reducing intergenerational and cultural distance. It creates a sense of belonging and ensures mutual support, and encourages better understanding and harmonious coexistence between young immigrants and older citizens.
Facebook w szkolnej ławce. Media społecznościowe a edukacja polonistyczna
Agnieszka Kulig-Kozłowska
Niniejsza książka stanowi próbę rozpoznania oraz interdyscyplinarnego, wolnego od stereotypów opisania dydaktycznego potencjału mediów społecznościowych. Znalazły się tu głosy zarówno cenionych badaczy polskich i zagranicznych (dydaktyków literatury, językoznawców, psychologów, socjologów, medioznawców, kulturoznawców), jak i nauczycieli praktyków, studentów, wreszcie – samych uczniów, które stanowiły podstawę do namysłu nad obecnością nowych mediów w edukacji polonistycznej. Publikacja oprócz teoretycznego opisu zagadnienia prezentuje sposoby wykorzystywania mediów społecznościowych na lekcjach literackich (m.in. metoda dramy online) oraz omawiania najnowszej literatury dla dzieci i młodzieży, w której nowoczesne technologie odgrywają znaczącą rolę. Czytelnicy dowiedzą się z książki Agnieszki Kulig, jak w sposób autentycznie kształcący, przy tym zaś atrakcyjny i angażujący uczniów, wykorzystać w procesie dydaktycznym platformy edukacyjne, rozmaite witryny internetowe, w końcu portale społecznościowe. Autorka nie poprzestaje na przekonywaniu polonistów do korzystania z multimediów czy na ogólnych wskazówkach, lecz przede wszystkim prezentuje konkretne propozycje działań dydaktycznych z wykorzystaniem technologii cyfrowej. Atutem publikacji jest świeże, ciekawe ujęcie zjawisk pozornie znanych, jednak traktowanych przez rzesze polonistów w sposób lekceważący czy wręcz wrogi. Witold Bobiński
Grażyna Piechota
„Recenzowana praca stanowi cenne źródło informacji o finansowaniu organizacji społeczeństwa obywatelskiego w Polsce z 1% podatku od dochodów osobistych. Ważnym ustaleniem pracy jest zwrócenie uwagi, że mechanizm 1% w znacznie mniejszym stopniu niż to zakładano w rozwiązaniu ustawowym jest sposobem budowania społeczności. Interesującym ustaleniem badawczym Autorki, które z pewnością będzie przydatne organizacjom obywatelskim próbującym pozyskiwać fundusze z ofiarności społecznej jest fakt, iż najskuteczniejszym mechanizmem komunikacji z otoczeniem badanych organizacji okazały się działania z zakresu public relations, a nie marketing społeczny. Autorka w przejrzysty sposób przedstawiła też regulacje ustawowe nt. form rządzenia partycypacyjnego na szczeblu lokalnym w Polsce. Szczególnie wartościowe są przykłady dot. inicjatywy uchwałodawczej i zróżnicowania warunków włączania osób i organizacji społeczeństwa obywatelskiego przez organy władzy samorządowej do partycypacyjnego rządzenia. Recenzowana praca stanowić będzie z pewnością lekturę bardzo użyteczną dla badaczy społeczeństwa obywatelskiego, władz publicznych i praktyków uczestniczących w działalności zrzeszeń obywatelskich.” Z recenzji prof. Ewy Leś „Recenzowana monografia reprezentuje wysoki poziom merytoryczny i metodologiczny, co świadczy o tym, iż Autorka jest kompetentna w materii, którą analizuje i opisuje. Cały problem jest ważny społecznie./…/ Przedłożona praca wnosi wiele nowego do naszej dotychczasowej wiedzy o 1 procencie podatku i o samych organizacjach pożytku publicznego, które w ten sposób starają się pozyskać środki na swoją działalność. Wiadomo, że jest to problem nieco kontrowersyjny z punktu widzenia polityki społecznej. Wykład Autorki ma charakter obiektywny, jest kompetentny i napisany stosunkowo prostym, zrozumiałym językiem. /…/ Praca zawiera bardzo dużo danych faktograficznych (tabele, wykresy), ale także Autorka potrafi wyciągać ogólniejsze wnioski, dokonując konkluzji i typologii. Bardzo cenną częścią pracy są samodzielnie wykonane badania empiryczne dostarczające sporo interesującego materiału.” Z recenzji prof. Stanisława Michalczyka Grażyna Piechota - doktor nauk humanistycznych, prawniczka, socjolożka. Adiunkt na Wydziale Zarządzania i Komunikacji Społecznej Krakowskiej Akademii im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Zainteresowania naukowe koncentruje między innymi wokół problematyki społeczeństwa obywatelskiego oraz lokalnego komunikowania publicznego i politycznego. Studia doktoranckie odbyła w Instytucie Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk w Warszawie oraz na Wydziale Nauk Społecznych Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Absolwentka studiów podyplomowych z zakresu: Doradztwa Podatkowego (Szkoła Doradców Finansowych, Kraków 1996), Zarządzania Finansami Przedsiębiorstw (Akademia Ekonomiczna, Katowice 1997) oraz Marketingu Politycznego (Uniwersytet Śląski, Katowice 2004). Członkini European Communication Research and Education Association (ECREA) i Polskiego Towarzystwa Komunikacji Społecznej. Odbyła staże naukowe w Pradze, w Dreźnie oraz w Berlinie. Autorka monografii „Szkoła w kryzysie versus media”, Wydawnictwo Wolters Kluwer, Warszawa 2010 oraz „/Nie/ład komunikacyjny w demokracji lokalnej. Komunikowanie polityczne w budowaniu lokalnego społeczeństwa obywatelskiego”, Wydawnictwo Naukowe „Śląsk”, Katowice 2011.