Socjologia

Solidarność a narodziny demokratycznej Polski

Ireneusz Krzemiński

Pomysł mego współpracownika dr. Wojciecha Ogrodnika, by ,,powtórzyć Touraine'a", początkowo wydał mi się szalony. Uległem argumentom Zespołu. I była to dobra decyzja! Dzięki temu Czytelnik ma w ręku książkę, będącą arcyciekawym zapisem dyskusji i komentarzy ludzi, których udało nam się ponownie spotkać - po ponad 30 latach od badań przeprowadzonych przez zespół Alaina Touraine'a. A było to najsłynniejsze chyba badanie socjologiczne nad ruchem społecznym Solidarność. Postanowiliśmy je swoiście powtórzyć w roku 2015. ,,Interwencja" jest wynalazkiem prof. Touraine'a, wskazującym jak badać ruchy społeczne. Nasza ,,interwencja" stanowi tylko wariację na temat pierwotnego projektu; zachowaliśmy jednak zasadnicze cechy i typ dyskusji. Drugie spotkania dawnych aktywistów Solidarności były dyskusjami z udziałem także nowych aktorów społecznych, takich, którzy się pojawili dopiero w demokratycznej Polsce. Dyskusja nie dotyczyła więc tylko dawnych czasów, ale nade wszystko Polski po transformacji, i to Polski w czasie toczącej się kampanii wyborczej. Z działaczami Solidarności z roku 1981 dyskutowali przedsiębiorcy, działacze partii politycznych, przedstawiciele władz samorządowych, intelektualiści i ludzie kultury. Jakość tej dyskusji uderzała nas od pierwszego spotkania: dawni aktywiści wciąż myśleli niezwykle szeroko i starali się zrozumieć nowy polski świat społeczny. Jakże to odbiegało od tego, z czym mamy teraz do czynienia w tzw. debacie publicznej! Przekonaj się o tym sam, Czytelniku! Ireneusz Krzemiński

Sołectwa w lokalnym systemie władzy

Arkadiusz Ptak

Arkadiusz Ptak poświęcił swą książkę funkcjonowaniu sołectw. Jest to zagadnienie rzadko badane w naukach społecznych i prawnych. Autor przedstawia trzy obszary działalności sołectw. Pierwszy obejmuje zebrania wiejskie realizujące ideę demokracji bezpośredniej; drugi dotyczy rywalizacji wyborczej w sołectwach; trzeci zaś - relacji między sołtysem a wójtem. Szczególnie cenne są w książce analizy empiryczne dotyczące wyborów sołtysów i ich cech społeczno-demograficznych oraz kapitału społecznego. *** Książka jest niewątpliwie nowatorska. Stanowi wartość zarówno pod względem teoretycznym, jak i aplikacyjnym. Monografia ma charakter interdyscyplinarny, na co wskazuje bogata literatura (...). Monografię dr. A Ptaka można więc z pełnym przekonaniem polecić politologom, socjologom, prawnikom, jak również studentom tychże kierunków. Niewątpliwie godna jest upowszechnienia także wśród osób będących blisko tej problematyki, tj. sołtysów, wójtów, radnych. prof. zw. dr hab. Jerzy Babiak z recenzji wydawniczej

Społeczeństwo - sport - edukacja

red. Barbara Wiśniewska-Paź, Piotr Wróblewski

Społeczeństwo – sport – edukacja zawiera artykuły przedstawione w trakcie dwóch dni w ramach XV Ogólnopolskiego Zjazdu Socjologicznego, który miał miejsce we wrześniu 2013 roku w Szczecinie. Przedłożone przez autorów referatów teksty uzupełnione zostały artykułami przygotowanymi przez badaczy zajmujących się problematyką znaczenia sportu w obrębie współczesnego społeczeństwa polskiego w różnych aspektach i zakresie. Pod uwagę zostały wzięte przede wszystkim dwa ważne wymiary znaczenia sportu: 1. kontekst społeczny, tj. powiązany bezpośrednio z instytucjami społecznymi (wzorami, drużyną, klubem, widowiskami) oraz 2. kontekst edukacyjny, wyznaczony realizacją programów socjalizacyjnych i wychowawczych na poziomie sportu szkolnego i profesjonalnego, ale także w  ramach różnych form spędzania wolnego czasu i prozdrowotnego stylu życia. Autorzy artykułów w analizie fenomenu sportu i edukacji we współczesnym społeczeństwie stosują różne perspektywy badawcze. Obok socjologii sportu, wykorzystywane są teorie powstałe na polu socjologii: kultury, organizacji, małych i dużych struktur społecznych czy socjologii ciała. W wielu artykułach znajdują się wyraźne odniesienia do teorii społeczeństwa konsumpcyjnego. Zaprezentowane w tomie stanowisko teoretyczne eksponuje przede wszystkim wieloaspektowość sportu jako fenomenu ludycznego, mitycznego oraz elementu kultury symbolicznej, jest przy tym dalekie od, dominującego przez wiele lat, stanowiska strukturalistyczno-funkcjonalnego czy psychologicznego.     Repertuar problemów zaprezentowanych w niniejszym tomie jest na tyle ciekawy i różnorodny, że każdy czytelnik zainteresowany problematyką z pogranicza sportu, społeczeństwa i edukacji znajdzie w książce coś interesującego do przeczytania.

Społeczeństwo cyfrowe

Małgorzata Bogunia-Borowska, Piotr Nowak

Zrozumienie zmian społecznych wywołanych przez rewolucję cyfrową możliwe jest tylko poprzez zintegrowanie spostrzeżeń formułowanych w obrębie socjologii, prawa, ekonomii, psychologii i wielu innych dziedzin współczesnej nauki. Perspektywa interdyscyplinarna pozwala rozwinąć holistyczne rozumienie dzisiejszych wyzwań i opracować rozwiązania, które są gruntownie przemyślane, kompleksowe i skuteczne. Zbiór wykładów akademickich Społeczeństwo cyfrowe wpisuje się w globalne trendy naukowe, wspierając interdyscyplinarne badania i dialog międzydziedzinowy. Książka wzmacnia zarówno akademickie, jak i praktyczne rozumienie transformacji cyfrowej, wnosząc znaczący wkład w dyskusję na temat naszej przyszłości. Prof. Michał Kosiński, Uniwersytet Stanforda Opublikowanie tej książki jest związane z utworzeniem w Instytucie Socjologii Uniwersytetu Jagiellońskiego nowej, innowacyjnej specjalizacji: społeczeństwa cyfrowego. Książka zrodziła się w odpowiedzi na liczne pytania o to, jak nowe technologie - takie jak sztuczna inteligencja, systemy algorytmiczne, robotyka, automatyzacja, analiza danych, bionika, biotechnologia, nanotechnologia czy procesy cyfryzacji - a także związane z nimi narzędzia i media wpływają na codzienne życie. Technologie te nie funkcjonują już obok nas - one żyją z nami. To współistnienie wymaga analizy i naukowego wglądu. Prof. dr hab. Riccardo Campa, Uniwersytet Jagielloński

Społeczeństwo, edukacja, praca

Wielisława Warzywoda-Kruszyńska

Książka stanowi forum przemyśleń w kwestiach, które znajdowały się w polu zainteresowań Jana Szczepańskiego: struktury społecznej i roli intelektualistów, pracy, szkolnictwa wyższego i nauczania socjologii, metod badawczych, socjologii jako dyscypliny naukowej. Zmieniły się czasy i paradygmaty w socjologii, natomiast paradygmat strukturalny jest znowu aktualny. Dezindustrializacja jest procesem, który determinuje los jednostek i całych społeczności. Praca stała się niepewna i fragmentaryczna. Inteligencja i intelektualiści ustępują miejsca specjalistom od różnych marketingów i public relations. Krystalizuje się struktura społeczna charakterystyczna dla gospodarki rynkowej. Ilościowe badania socjologiczne wypierane są przez metody charakterystyczne dla badania rynku. Socjologia zwraca się ku badaniom jakościowym, w tym biograficznym, których opracowanie wspierane jest przez programy komputerowe. Wzrasta wrażliwość socjologów na problemy etyczne badań, a zainteresowania prof. Szczepańskiego w dalszym ciągu trwale wpływają na działalność naukową łódzkich socjologów. Natomiast w Unii Europejskiej, której członkiem jest Polska, ujednoliceniu i standaryzacji ulegają systemy kształcenia. 

Społeczeństwo na zakręcie. Zmiany postaw i wartości Polaków w latach 1990-2018

Mirosława Marody, Joanna Konieczna-Sałamatin, Maja Sawicka, Sławomir...

Trzydziesta rocznica transformacji ustrojowej to znakomity moment, by dokonać swoistego podsumowania przemian postaw i wartości własnego społeczeństwa. Taką możliwość stworzył wieloletni udział polskiego zespołu w międzynarodowych badaniach europejskich systemów wartości (European Values Study, EVS). Powtarzane co dziewięć lat badania na reprezentatywnych próbach Polaków oferują unikatową możliwość śledzenia przemian zachodzących w ich świadomości. Stawiamy sobie w tej książce zadanie systematycznej rekonstrukcji procesu ewolucji wartości polskiego społeczeństwa. Pytamy następnie na ile jej kierunek jest zgodny z nadrzędnym celem transformacji systemowej, którym była budowa liberalno-demokratycznego porządku społecznego. Próbujemy w niej również odpowiedzieć na pytanie, jakie są społeczne źródła podziałów politycznych we współczesnej Polsce, analizując argumenty przemawiające na rzecz odmiennych hipotez wyjaśniających zjawisko populizmu i proponując dodatkową hipotezę ,,banków gniewu". W analizie wykorzystujemy nie tylko dane z kwestionariuszowego badania EVS, lecz także informacje pozyskane z zogniskowanych wywiadów grupowych, pogłębionych wywiadów indywidualnych oraz fragmenty analizy treści wybranych mediów społecznościowych. z Wprowadzenia Analizy i prezentacja są przeprowadzone porządnie i jasno. A nade wszystko przynoszą interesujące wyniki. Spośród nich wskazać można te, które dotyczą m.in.: - widocznej sekularyzacji polskiego społeczeństwa na przestrzeni czasu, - nieustająco relatywnie słabego zainteresowania polityką, - niewielkiej roli tradycyjnych czynników społeczno-demograficznych w określaniu prawicowości-lewicowości społeczeństwa. z recenzji prof. dr. hab. Andrzeja Rycharda Docenić należy wysiłek autorów włożony w to, aby opis wychwyconych zależności statystycznych przeplatać analizą materiału jakościowego. Czasami opisy jakościowe stanowią tylko ilustracje proce-sów rekonstruowanych statystycznie w trendach, innym razem dostarczają rozumienia mechanizmów stojących za nimi, niekiedy podsuwają inne możliwości interpretacyjne. z recenzji dr. hab. Przemysława Sadury

Społeczeństwo współpracy

Dariusz Jemielniak, Aleksandra K. Przegalińska

"Chcemy przedstawić zrównoważony ogląd pokazujący zarówno pozytywne, jak i negatywne strony istnienia kooperatywnych aspektów nowych technologii. Do zjawiska podchodzimy w sposób neutralny, starając się zaprezentować coś więcej niż kolejny punkt widzenia na społeczeństwo współpracy osadzony w teorii krytycznej. Chcemy ponadto sformułować potencjalne przyszłe scenariusze rozwoju cyfrowej współpracy jako zjawiska społecznego. Skupiamy się przy tym na poszczególnych społecznościach, nie na perspektywie ogólnej. Poprzez omówienie nowych zjawisk społecznych i społeczności, których istnienie warunkują technologie współpracy, zamierzamy opisać pojawiające się praktyki współdziałania. Aby lepiej zrozumieć prezentowane tu przykłady, korzystamy z koncepcji społeczeństwa współpracy: zjawiska polegającego na oddolnym i długotrwałym współdziałaniu w grupie, której członkowie i członkinie opracowali określone wzorce relacji dzięki współpracy zapośredniczonej przez technologię, a którego rola gwałtownie w ostatnich latach rośnie. Nie odrzucamy znacznego wpływu współpracy na kapitalizm, lecz wolimy podkreślić jej oddziaływanie także na inne obszary, jak kultura, intymność czy związki międzyludzkie". Z Wprowadzenia

Społeczne i emocjonalne funkcjonowanie w przestrzeni życiowej osób w okresie starości

Henryk Cudak

"W treściach opracowania monograficznego uwagę koncentruję na przestrzeni życiowej osób w podeszłym wieku w społecznym i emocjonalnym środowisku rodzinnym prokreacji własnych, dorosłych dzieci. [...] Przedstawione w opracowaniu monograficznym treści stanowić mogą pewne źródło do dyskusji i potrzeby reform polityki społecznej wzrastającej zbiorowości seniorów. Zwiększeniu obszaru przestrzeni życiowej i jakości społeczno-emocjonalnej funkcjonowania osób w podeszłym wieku mogą służyć rzeczywiste, a nie pozorne, działania polityki rządowej oraz podmiotów regionalnych i lokalnych, działających dla seniorów, wypełniając zadania optymalizujące pomyślność starzejącego się społeczeństwa." (Fragment wstępu)