Socjologia

Wieś i Rolnictwo nr 4(181)/2018

Dominika Milczarek-Andrzejewska, Adam Czarnecki, Tamara Krawchenko, Aleksandra...

Contents [Spis treści] Dominika Milczarek-Andrzejewska, Adam Czarnecki: Editors' Note. Building Modern Rural Development Policies for Poland , s. 7­­­­­-10. Articles [Artykuły] Tamara Krawchenko: A Framework for Modern Rural Policy in Poland - Dialogue with the Research Community [Ramy nowoczesnej polityki wiejskiej w Polsce - dialog ze społecznością naukową], doi: 10.7366/wir042018/01, s. 11-24; Aleksandra Pawłowska, Włodzimierz Rembisz: The Relationship of Investments and Subsidies to Labour Productivity in Agriculture in Poland between 2010 and 2015 [Związek między inwestycjami i dopłatami do inwestycji a produktywnością pracy w rolnictwie w Polsce w latach 2010-2015], doi: 10.7366/wir042018/02, s. 25-42; Piotr Sulewski, Adam Wąs: Awareness of Sustainable Agriculture among Polish Farmers - Beneficiaries of the CAP [Świadomość trwałego rolnictwa wśród polskich rolników - beneficjentów Wspólnej Polityki Rolnej], doi: 10.7366/wir042018/03, s. 43-66; Agata Malak-Rawlikowska: Are Farmers Trapped in Hold-Up Relationships with their Contractors in the Supply Chain? The Case of Dairy Farmers and Feed Suppliers [Czy rolnicy są uwięzieni w relacjach typu hold-up? Przypadek producentów mleka i dostawców pasz], doi: 10.7366/wir042018/04, s. 67-90; Tomasz Wojewodzic, Wojciech Sroka: Commercial Farms in Polish Metropolitan Areas: Changes in Production Factors [Towarowe gospodarstwa rolne na obszarach metropolitalnych w Polsce: zmiany zasobów czynników produkcji], doi: 10.7366/wir042018/05, s. 91-110; Ilona Matysiak: Young University Graduates' Motivations for Living in the Countryside in the Context of Rural Policies in Poland [Motywacje do życia na wsi młodych absolwentów wyższych uczelni w kontekście polityk rozwoju obszarów wiejskich w Polsce], doi: 10.7366/wir042018/06, s. 111-130; Michał Pietrzak: Some General Considerations on Coordination Mechanisms and their Potential Role in Rural Policy [Kilka ogólnych uwag na temat mechanizmów koordynacji i ich potencjalnej roli w polityce obszarów wiejskich] doi: 10.7366/wir042018/07, s. 131-148; Katarzyna Zajda, Sławomir Pasikowski: Inter-Sectoral Cooperation for the Implementation of Social Policy in Rural Areas. Proposal of Research Tool [Skala międzysektorowej współpracy na rzecz realizacji polityki społecznej na wsi. Propozycja narzędzia badawczego], doi: 10.7366/wir042018/08, s. 149-162; Oskar Wolski: Smart Villages in EU Policy: How to Match Innovativeness and Pragmatism? [Inteligentne wioski w polityce Unii Europejskiej. Jak połączyć innowacyjność z pragmatyzmem?], doi: 10.7366/wir042018/09, s. 163-180; Paweł Chmieliński, Marcin Gospodarowicz: A Regional Approach to Rural Development? Regional and Rural Programmes in Poland 2007-2015 [Regionalne podejście do rozwoju obszarów wiejskich? Studium regionalnych i wiejskich programów rozwoju w latach 2007-2015 w Polsce], doi: 10.7366/wir042018/10, s. 181-197. Table of Contents of the 2018 Issues of the Village and Agriculture Quarterly[Spis treści kwartalnika ,,Wieś i Rolnictwo" w 2018 roku], s. 199-206. Village and Agriculture Reviewers List in 2018 [Lista recenzentów kwartalnika ,,Wieś i Rolnictwo" w 2018 roku], s. 207-209. Uwagi: red. naczelny - Mirosław Drygas periodyk wydawany wraz z Instytutem Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN

Wirtualizacja życia osób z niepełnosprawnością

Grzegorz Całek, Jakub Niedbalski, Mariola Racław, Dorota...

Artykuły zaprezentowane w monografii są odpowiedzią na sytuację, jaka zaistniała w związku z pandemią COVID-19 i jej konsekwencjami odnoszącymi się zarówno do obecności technologii informatycznych we wszystkich obszarach życia społecznego, jak i powszechności ich wykorzystania. Celem publikacji jest więc zobrazowanie złożoności i dynamiki zachodzących procesów wirtualizacji życia społecznego i ich wpływu na funkcjonowanie osób z niepełnosprawnościami, także z uwzględnieniem ostatnich wydarzeń związanych ze światową epidemią. Poszczególne rozdziały książki koncentrują się m.in. na: sposobach wykorzystania Internetu przez osoby z niepełnosprawnościami, edukacji online i kompetencjach cyfrowych osób z niepełnosprawnościami, wirtualnej aktywności obywatelskiej oraz aktywności społecznej i politycznej osób z niepełnosprawnościami. Istotny nacisk został też położony na wymiar aplikacyjny przygotowywanych tekstów. Publikacja łączy w sobie zarówno cechy opracowania naukowego, opartego na badaniach własnych poszczególnych autorów, jak i wnioski mające charakter rekomendacji.

Wizualizacje życia codziennego w badaniach interakcjonistycznych / Visualizations of Everyday Life in Interactionist Inquiry

Krzysztof T. Konecki, Anna Kacperczyk

Możemy zrozumieć więcej, gdy zobaczymy więcej. Wzrok jest niezbędny do zrozumienia codziennego życia, będącego dla nas jedynym i bezpośrednio dostępnym światem. Używamy zmysłów, aby pojąć rzeczywistość. [...] Prezentowany album pomyślany jest jako monografia naukowa, w której artystyczne i dokumentalne wizualizacje zjawisk społecznych opatrzone są komentarzem socjologicznym, analizowane i omawiane za pomocą pojęć i narzędzi wywodzących się ze studiów wizualnych, antropologii oraz socjologii. Staramy się przedstawić różnorodne wymiary analiz życia codziennego, odwołując się do socjologicznej i kulturologicznej refleksji nad ich fotograficznymi wizualizacjami. Z Wprowadzenia We can understand more when we see more. Sight is indispensable in understanding the everyday life that is our only directly available world. We use our senses to perceive and to understand it. [...] This album is conceived as a scientific monograph in which artistic and documentary visualizations of social phenomena are provided with a sociological commentary, and are analyzed and discussed with the help of generic concepts and tools derived from visual studies, anthropology, and sociology. We try to present various dimensions of analyses of everyday life with the help of a sociological and cultural reflection on their photographic visualizations. From Introduction

Władza globalizacji

Jadwiga Staniszkis

Jadwiga Staniszkis o swojej książce: Realną władzę ma nie nominalne centrum rządzenia, lecz logika globalna. To ona ,,wstrzeliła" instytucjonalną strukturę rynku dojrzałego w rynek ,,wschodzący" i narzuciła sekwencję liberalizacji ,,od końca", od sfery finansów - zgodnie z wymogami celu dojrzałego, postindustrialnego kapitalizmu. Dokonało się to kosztem akumulacji postkomunistycznego kapitału. Zarządzanie, egzekwując tę instytucjonalną logikę, wchodzi w kolizję z coraz bardziej bezradnym rządzeniem, które już nie kontroluje tego, za co wciąż odpowiada. Inny analizowany tu problem to historyczna i kulturowa geneza obecnego pęknięcia w świecie zachodnim, kolizja ,,nowoczesnych państw Europy Zachodniej" z ,,przednowoczesnym" systemem rządzenia w USA. Podczas gdy Stany Zjednoczone posiadają neoimperialny potencjał, te pierwsze są korodowane przez globalizację. Odmienna jest sytuacja państw azjatyckich. Ukazuję tu rolę szczególnej ,,ontologizacji czasu" w kulturze Azji Wschodniej, jako zasobu pozwalającego dziś bronić się przed przemocą strukturalną i asymetrią racjonalności wnoszoną przez globalizację.

Władza platform. Za fasadą Google, Facebooka i Spotify

Jan Kreft

To książka o władzy platform Facebooka i Google, o kontrolowaniu człowieka, grup społecznych, a nawet państw. O „magii” uzależniania ludzi, celebracji osobliwych mitów, kulcie porażki, mirażach bogactwa, kreatywności i kariery. To książka o algorytmizacji codziennego życia, feudalnych stosunkach na platformach, ich niewolnikach i menedżerach pokutnikach. O zarządzaniu antykonkurencyjnymi platformami, o „strefach zabójstw” rynkowych rywali. To wreszcie książka o utowarowieniu wszystkiego – od miłości po nienawiść – o tyranii iluzji, o redefiniowaniu znaczeń w cyberprzestrzeni ludzkiej aktywności, o obsesji pomiarów każdego aspektu życia z nadrzędną misją i wiarą, że można naprawiać świat, tworząc jeszcze lepszy algorytm. „Ponieważ profesor Kreft lubi przywoływać słowa Olgi Tokarczuk, skojarzyłem jego postawę z wędrowcem opisanym przez Olgę Tokarczuk w eseju Człowiek na krańcach świata, przypominającym rycinę niewiadomego autorstwa opublikowaną w 1888 r. przez francuskiego astronoma Camille’a Flammariona. Przedstawia ona wędrowca, który dotarł do granic świata i wystawiwszy głowę poza ziemską sferę, zachwyca się widokiem uporządkowanego i wielce harmonijnego kosmosu. Chłodne oko »astronoma« Krefta dostrzega za fasadą społeczności biznesowy układ powiązań, wielkich i małych kół i kółeczek organizacji finansowych w cyfrowym wszechświecie. Niemniej fascynuje go »debunking«, czyli rozgryzanie, ale i obalanie mitów założycielskich firm GAFA z Doliny Krzemowej. Profesor Kreft jest jednym z najważniejszych polskich eksplorerów tej kwestii, wnikającym – używając jego określenia – za fasadę nie tylko wskazanych w tytułach gigantów firm informatyczno-technicznych (BigTech), ale obejmując oglądem i analizą cały gwiazdozbiór cyfrowych firm sieci Web 2.0”. Z recenzji prof. dr. hab. Tomasza Gobana-Klasa Prof. dr hab. Jan Kreft (Politechnika Gdańska). Wieloletni dziennikarz i korespondent zagraniczny, autor ponad tysiąca publikacji w mediach polskich i zagranicznych, menedżer zarządzający firmami mediów i nowych technologii. Autor kilkunastu książek, w tym: Władza algorytmów – u źródeł potęgi Google i Facebooka, Za fasadą społeczności – zarządzanie nowymi mediami i Koniec dziennikarstwa, jakie znamy. Agregacja w mediach.

Wojna i motłoch. Sprzeczności nowoczesne w filozofii Hegla

Bartosz Wójcik

Książka stanowi monografię filozofii politycznej Hegla ujmowanej w perspektywie dwóch zjawisk granicznych dla jego systemu: wojny i motłochu. Oba fenomeny społeczno-historyczne nie pozwalają gładko się wpisać w Heglowską teorię polityczną: są jej ślepą plamką, która stawia opór i otwiera na niedające się opanować sprzeczności. Myśliciel czyniący ze sprzeczności podstawową zasadę swojej filozofii zostaje tym samym zaskoczony sprzecznościami, których nie potrafi skutecznie pojednać. To napięcie pomiędzy filozoficzną teorią antagonizmu a rzeczywistym antagonizmem społecznym – zewnętrznym w wojnie pomiędzy narodami oraz wewnętrznym w eksplozji motłochu w społeczeństwie kapitalistycznym – jest centralnym zagadnieniem książki. Autor, rekonstruując myśl polityczną Hegla, prowadzi także dyskusję z najważniejszymi komentarzami i interpretacjami niemieckiego filozofa, od Karola Marksa począwszy, przez Alexandre’a Kojève’a i György’a Lukácsa, na Marku Siemku i Slavoju Žižku skończywszy. „Może przesadzam, ale mówię to z najgłębszego przekonania, tekst pracy wygląda jak Luwr. W każdej sali – rozdziale, podrozdziale czy podpunktach – stajemy przed kolejnymi obrazami. I trudno zatrzymać wzrok przy jednym, gdyż autor – wciągając czytelnika do lektury – prowadzi do kolejnego obrazu”. [z recenzji Profesora Wojciecha Kaute] „Zamysł radykalnego i pogłębionego odczytania w filozofii Hegla zasady antagonizmu jako fundującej nowoczesną polityczność, a także ukazania wojny i motłochu jako ‘granic’, ‘ograniczeń’ i ‘przeszkód’ w rozwoju systemu etyczności i społeczeństwa obywatelskiego (…) zrealizowano w sposób przemyślany, udokumentowany, przekonujący i oryginalny”. [z recenzji Profesor Ewy Nowak] Bartosz Wójcik (ur. 1990), filozof i historyk idei. Adiunkt w Instytucie Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk. W 2022 roku obronił tam doktorat poświęcony wojnie i motłochowi w filozofii Hegla. W latach 2017−2022 realizował w ISP PAN projekt badawczy Filozofia negatywności Hegla i Žižka finansowany ze środków Narodowego Centrum Nauki. Jest redaktorem naczelnym czasopisma naukowego „Praktyka Teoretyczna”. Publikował liczne artykuły i recenzje naukowe, na łamach min. „Civitasu”, „Kronosa”, „Tekstów Drugich”, „Widoku”, „FA-artu” i „Athenaeum”.

Wojna, obraz, propaganda. Socjologiczna analiza plakatów wojennych

Tomasz Ferenc, Waldemar Dymarczyk, Piotr Chomczyński (red.)

 Potęga oddziaływania plakatu, mierzona choćby stopniem rozpoznawalności przez odbiorców treści posterów, jest bezdyskusyjna. Wyrazem ich nieprzemijającej popularności (a nawet swoistej mody) są dzisiaj np. reprinty i kalendarze zawierające przedruki starych posterów, stające się częścią dekoracji przestrzeni zarówno publicznych, jaki i prywatnych. Często też dawne postery wykorzystywane są w działaniach promocyjnych i marketingowych. Ich przekaz jest prosty, zazwyczaj jednoznaczny i eksponowany w przestrzeni publicznej. Po książkę warto sięgnąć, dlatego że: pokazuje ono efektywność i przydatność analiz wizualnych w rozumieniu życia społecznego, ich użyteczność w uprawianiu, zwłaszcza współczesnej, socjologii; jest ona doskonałym kompendium wiedzy na temat propagandy wizualnej, pokazuje jej historyczne przykłady i współczesne rozwinięcia, a także to, jak bardzo ten rodzaj komunikatów przenika codzienność, jak jest on wszechobecny i to w każdym z możliwych do pomyślenia aspektów życia społecznego. Czytelnik znajdzie w niej wiele trudnych do pozyskania informacji na temat ikonicznych przedstawień wojny obecnych w zachodniej kulturze wizualnej, słabo dotąd rozpoznane przykłady kampanii propagandowych z przeszłości, a także wiele niezwykle trafnych interpretacji współczesnych przekazów perswazyjnych.

Wspólne zasoby, zbiorowe działanie, indywidualne korzyści

Piotr Chmielewski, Jan Chmielewski

W 1972 roku Milton Friedman zadał słynne pytanie: ,,Czy możemy zatrzymać Lewiatana?". I było to w istocie pytanie retoryczne. Zaczęto ,,majsterkować" przy własności, tworząc różne hybrydy państwowo-prywatne. [...] Eksperymenty z mieszanymi formami własności przynosiły zróżnicowane rezultaty i bywały przedmiotem wielu analiz i zaciętych sporów. Często miały one wydźwięk polityczny, ale w miarę upływu czasu i narastania autentycznych potrzeb społecznych nabierały coraz bardziej pragmatycznego charakteru i coraz częściej opierały się na wiedzy empirycznej, na badaniach funkcjonujących w praktyce rozwiązań. Najwybitniejszymi przedstawicielami takiego podejścia byli Elinor i Vincent Ostromowie. [...] Chmielewscy, którzy od dawna współpracowali z Ostromami, przeprowadzili takie badania nad wspólnotą gruntową w Jurgowie na polskim Spiszu. prof. Andrzej K. Koźmiński