Technika i mechanika
Stacja plac Dzierżyńskiego, czyli metro, którego Warszawa nie zobaczyła
Andrzej Zawistowski
W grudniu 1950 r. władze partyjne i rządowe ogłosiły nowy etap rozwoju stolicy. W ciągu sześciu lat Warszawa miała wzbogacić się o podziemną kolej - środek transportu symbolicznie czyniący z dużego miasta metropolię. Projekt okazał się jednak spektakularną klęską. Olbrzymie pieniądze, masa pracy i rozbudzone nadzieje poszły w błoto. Zbudowany fragment trasy zalano wodą i okryto milczeniem. Andrzej Zawistowski przeczytał tysiące dokumentów, by odtworzyć przebieg oraz przyczyny i skutki jednej z największych wizerunkowych porażek rządzących PRL.
Henryk Korwin-Krukowski
Stal damasceńska czyli bułat to rozprawa naukowa polskiego profesora metalurgii, rektora AGH Henryka Korwin-Krukowskiego (1860-1937), poruszająca techniczne zagadnienia produkcji stali damasceńskiej. Praca zawiera fachową analizę procesów technologicznych wytwarzania bułatu w kontekście produkcji głowni sztyletów i szabel wschodnich. Autor omawia metody historyczne stosowane m.in. w dawnych Indiach oraz próby rekonstrukcji tych technik podejmowane przez badaczy w XIX i na początku XX wieku. Zestawiając dane źródłowe z wynikami praktycznych doświadczeń, analizuje kolejne etapy obróbki termicznej oraz właściwości fizyczne i chemiczne otrzymywanej stali. W pracy zamieszczono również tabelaryczne zestawienia analiz chemicznych badanych próbek oraz 13 fotografii w powiększeniu mikroskopowym. Przywołane fragmenty podkreślają różnicę między prawdziwym bułatem a stalą dziwerowaną, wskazując na odmienność technologii ich wytwarzania. Autor szczegółowo opisuje wyjątkowe właściwości stali damasceńskiej, takie jak doskonała kowalność, sprężystość i niezwykła twardość, które przekładały się na legendarną wytrzymałość i ostrość broni. Rozprawa ukazuje także historyczny kontekst funkcjonowania bułatu jego pochodzenie z Indii Wschodnich, rolę Damaszku jako ośrodka handlu oraz drogę, jaką technologia ta dotarła do Europy. Mimo wielowiekowej fascynacji i licznych prób rekonstrukcji, tajemnica wyjątkowych właściwości tej stali przez długi czas pozostawała nierozwiązana. Stal damasceńska czyli bułat to wartościowe studium dla historyków techniki, metalurgów oraz wszystkich zainteresowanych dawnymi technologiami i uzbrojeniem, łączące analizę naukową z bogatym tłem historycznym.
Andrzej Klimek
Zamiarem autora pracy była próba zakwestionowania stereotypowych poglądów. Pierwszy z nich głosi, że starchitekci to po prostu współcześni projektanci o światowej sławie, a uznaniem o takim zasięgu cieszyli się chociażby Le Corbusier czy Ludwig Mies van der Rohe już w pierwszej połowie minionego wieku. Monografia ma na celu wykazać mylność tego przekonania i udowodnić znaczące różnice między dawnymi a dzisiejszymi mistrzami. Chodzi o przełamanie obiegowej opinii, że dzieło architekto-niczne w swojej najistotniejszej warstwie ma charakter indywidualny, gdyż jest wyrazem wyjątkowej osobowości artystycznej. Zakwestionowany został także merytokratyczny stereotyp, iż wielka sława i uznanie danego architekta wynika wprost ze skali jego talentu i ciężkiej pracy. Pozwoliło to pokazać wpływ czynników niezależnych od architekta na jego wysoką pozycję zawodową. Dalekie od dotychczas przyjmowanego ujęcia jest również wykazanie podobieństw między formalnie przeciwstawnymi kierunkami stylistycznymi.
Statyczność i stany graniczne ściskanych cienkościennych profili kompozytowych
Patryk Różyło
W niniejszej pracy przedstawiono opis zagadnienia stateczności i stanów granicznych cienkościennych kompozytowych profili o złożonych kształtach przekroju poprzecznego (profile otwarte) poddanych osiowemu ściskaniu.
Statystyczne modele w procesach zarządzania ochroną środowiska przed hałasem
Bartosz Przysucha
W monografii przedstawiona została metoda wyznaczania niepewności wskaźników hałasu wykorzystywanych w procesach zarządzania akustyczną ochroną środowiska. Jej realizacja sprowadziła się do wyznaczenia funkcji gęstości rozkładu prawdopodobieństwa kontrolowanych wskaźników hałasu w oparciu o metodę propagacji rozkładów, umożliwiającą estymację niepewności ocen kontrolnych.
Antulio J. Echevarria II
KRÓTKIE WPROWADZENIE - książki, które zmieniają sposób myślenia! Autor, czerpiąc inspirację z dzieł największych teoretyków wojskowości w historii, takich jak Sun Tzu, Niccolo Machiavelli i Carl von Clausewitz, syntetycznie przedstawia zagadnienie strategii wojskowej. Podkreśla jej zależność od celów, sposobów i środków ich osiągania, a także zwraca uwagę na czynniki ryzyka, podając liczne przykłady: od wojny Hannibala z Rzymem po zwycięstwo Napoleona pod Austerlitz, od kampanii aliantów mającej na celu zdobycie twierdzy Hitlera po ataki terrorystyczne z 11 września 2001 roku. Czytelnik może zapoznać się z głównymi rodzajami strategii wojskowych - zniszczeniem i manewrem, wyniszczaniem i wyczerpywaniem, terroryzmem, dekapitacją czy cyberwładzą - a także przekonać się, że strategia wojskowa jest niezbędna nie tylko do zrozumienia ważnych wydarzeń z przeszłości, ale nabiera jeszcze większego znaczenia dzisiaj, w świecie co-raz bardziej zagrożonym przez narastające konflikty. * Interdyscyplinarna seria KRÓTKIE WPROWADZENIE piórem uznanych ekspertów skupionych wokół Uniwersytetu Oksfordzkiego przybliża aktualną wiedzę na temat współczesnego świata i pomaga go zrozumieć. W atrakcyjny sposób prezentuje najważniejsze zagadnienia XXI w. - od kultury, religii, historii przez nauki przyrodnicze po technikę. To publikacje popularnonaukowe, które w formule przystępnej, dalekiej od akademickiego wykładu, prezentują wybrane kwestie. Książki idealne zarówno jako wprowadzenie do nowych tematów, jak i uzupełnienie wiedzy o tym, co nas pasjonuje. Najnowsze fakty, analizy ekspertów, błyskotliwe interpretacje. Opiekę merytoryczną nad polską edycją serii sprawują naukowcy z Uniwersytetu Łódzkiego: prof. Krystyna Kujawińska Courtney, prof. Ewa Gajewska, prof. Aneta Pawłowska, dr Piotr Piotrowski, prof. Maciej Potz, prof. Piotr Stalmaszczyk, prof. Wojciech Woźniak.
Strategie optymalne w mechanice lotu i biomechanice
Ryszard Maroński
W monografii przedstawiono podstawowe pojęcia rachunku wariacyjnego i teorii sterowania optymalnego. Zagadnienia teoretyczne omówiono na konkretnych przykładach. Pokazano, że zagadnienie minimalizacji nagrzewania korpusu rakiety jest podobne do zagadnienia minimalizacji czasu w zjeździe narciarskim. Rozpatrzono zagadnienia minimalizacji czasu przeskoku szybowca pomiędzy kominami oraz czasu w biegach lekkoatletycznych i pływaniu. Przeanalizowano zagadnienia minimalizacji zużycia paliwa przez samochód i studencki pojazd rekordowy. Rozważono zagadnienie minimalizacji zużycia energii w kolarstwie. Dla dwóch modeli wzrostu komórek nowotworowych przeanalizowano zagadnienie minimalizacji toksycznego efektu w chemioterapii.
Studia do dziejów architektury i urbanistyki w Polsce. Tom I. Kresy dawnej Rzeczypospolitej
Małgorzata Rozbicka, Robert Kunkel, Wojciech Wółkowski, Justyna...
Zbiory Naukowe Zakładu Architektury Polskiej Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej są jedną z najcenniejszych kolekcji materiałów inwentaryzacyjnych historycznych założeń urbanistycznych i obiektów architektonicznych w Polsce. Początki zbioru sięgają 1922 roku, czyli roku założenia przez profesora Oskara Sosnowskiego Zakładu Architektury Polskiej Politechniki Warszawskiej - pierwszej w Warszawie placówki naukowej zajmującej się dziedzictwem architektonicznym ziem Polski, skupiającej multidyscyplinarny zespół architektów, historyków sztuki i historyków. Powstający od tego czasu przy Zakładzie zbiór architektonicznych rysunków inwentaryzacyjnych, planów miast i fotografii miał służyć zarówno jako baza do prowadzenia szeroko zakrojonych badań nad dziejami architektury i sztuki w Polsce, jak też jako inspiracja w projektowaniu współczesnej architektury. Po wojnie, uratowane od zniszczenia Zbiory Naukowe ZAP są od 1945 roku sukcesywnie powiększane. Aktualnie Zbiór tworzy ponad 30 000 rysunków inwentaryzacyjnych, 571 przedwojennych albumów inwentaryzacji wsi, ok. 10 000 powojennych rysunków budownictwa drewnianego, blisko 40 000 fotografii, ok. 1500 planów urbanistycznych, kilkaset opracowań badawczych, a także m.in. przedwojenne i powojenne prace studenckie, rysunki projektowe i notatki badawcze. Wiele materiałów ze Zbiorów - zarówno przed, jak i po wojnie - zostało badawczo wykorzystywanych w licznych opracowaniach i publikacjach oraz przy pracach projektowych w historycznym kontekście kulturowym. Upowszechnieniu wiedzy na temat zasobu Zbioru i badań wykonanych z wykorzystaniem zawartych w nim materiałów przed wojną służyły między innymi dwa periodyki naukowe wydawane przez ZAP - "Biuletyn Historii Sztuki i Kultury", po roku 1950 przejęty przez Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk jako do dziś się ukazujący "Biuletyn Historii Sztuki" oraz seria wydawnicza "Studia do dziejów sztuki w Polsce" po wojnie niereaktywowana. Obszerniejsze monografie o tej tematyce ukazywały się w serii pod nazwą "Biblioteka ZAP", również w zarzuconych po wojnie podseriach "Architectura Militaris" oraz "Wnętrze i sprzęt". Problematykę teorii oraz historii architektury i urbanistyki podjął wydawany przez Wydział Architektury PW "Kwartalnik Architektury i Urbanistyki" o bez mała siedemdziesięcioletniej już dziś tradycji. W tym periodyku pomiary i wstępne opracowania obiektów mierzonych i badanych przez ZAP ukazywały się co roku w formie w miarę regularnie publikowanych "sprawozdań z pomiarów ZAP". Od około 20 lat, ze względu na zmianę profilu i wydawcy Kwartalnika, ta forma systematycznego publikowania prac badawczych i inwentaryzacyjnych Zakładu oraz współpracujących z nim jednostek WAPW została jednak zarzucona. Mając powyższe na uwadze, zespół Zakładu Architektury Polskiej, po wielu dyskusjach, doszedł do przekonania, że nadeszła pora by powrócić do dobrej zakładowej tradycji i w nawiązaniu do publikowanych przez Zakład w okresie międzywojennym, a niereaktywowanych po wojnie "Studiów do dziejów sztuki w Polsce", podjąć na powrót własną działalność wydawniczą. Powstał pomysł wydawania przez ZAP we współpracy z Oficyną Wydawniczą PW serii wieloautorskich recenzowanych monografii pt. "Studia do dziejów architektury i urbanistyki w Polsce", w ramach której corocznie planujemy publikować jeden tom zawierający wyniki prac naukowych oraz ilustrowane opracowania dotąd szerzej badawczo niewykorzystanych archiwalnych materiałów dokumentacyjnych i pomiarowych z zakresu wybranego zagadnienia szeroko pojętej problematyki badań nad architekturą i urbanistyką z terenu dawnej i obecnej Rzeczypospolitej. Chcielibyśmy też bardzo aby w każdym z kolejnych tomów naszej serii znalazło się miejsce na publikację materiałów biograficznych dotyczących wybitnych badaczy historii polskiej architektury i urbanistyki.