Prawo

Prawa

Platon

Prawa Platona to najobszerniejszy i ostatni dialog filozofa - swoisty testament jego myśli politycznej i prawnej. W odróżnieniu od bardziej znanej Politei, nie przedstawia wizji idealnego państwa rządzonego przez filozofów, lecz podejmuje próbę stworzenia realnego projektu ustroju, opartego na prymacie prawa i rozumu. Utwór ma formę rozległej rozmowy trzech sędziwych mężów - Ateńczyka, Kreteńczyka i Spartiaty - którzy w trakcie symbolicznej wędrówki rozważają naturę prawa, państwa i wychowania obywateli. Ich dialog stopniowo przekształca się w szczegółowy projekt konstytucji oraz systemu norm regulujących wszystkie sfery życia wspólnoty: od organizacji politycznej i edukacji po religię, obyczaje i stosunki społeczne. Platon ukazuje państwo jako wspólnotę podporządkowaną prawu rozumianemu nie jako narzędzie władzy, lecz jako wyraz rozumu i wspólnego dobra. Kluczowym zagadnieniem staje się wychowanie obywateli do cnoty - harmonii rozumu, odwagi, umiarkowania i sprawiedliwości - bez której żaden ustrój nie może trwać. W tym sensie Prawa są nie tylko traktatem politycznym, lecz także refleksją nad naturą człowieka i warunkami życia społecznego. Niniejsze wydanie zawiera przekład z języka greckiego autorstwa Doroty Zygmuntowicz, opatrzony wstępem i komentarzem, które wprowadzają czytelnika w złożoną problematykę dialogu oraz jego miejsce w dorobku Platona i historii filozofii.

Prawa człowieka. Ujęcie interdyscyplinarne

Zbiorowy

Prawa człowieka stały się jedną z najważniejszych dziedzin dyskursów akademickich i prawno-polityczno-kulturowych współczesnych czasów. Międzynarodowe normy i regulacje dotyczące praw człowieka często zostają odmiennie interpretowane, zniekształcane, a nawet zakwestionowane przez rządy, organizacje międzyrządowe w różnych kontekstach regionalnych, krajowych i lokalnych. Takie zróżnicowanie w percepcji i zakresie zaangażowania się w prawa człowieka wskazuje poniekąd ich potencjał jako narzędzia zarówno prawnego, jak i społeczno-politycznego. Jednocześnie w tym kontekście zauważamy, że istnieje pilna potrzeba konstruktywnego dialogu międzykulturowego uwzględniającego alternatywną percepcję praw i wartości. /Wstęp – fragment/

Prawa człowieka. Uniwersalizm a partykularyzm godności

Daria Bieńkowska, Ryszard Kozłowski

Prezentowane przez autorów analizy zwracają uwagę na wiele szczegółowych kwestii prawnych, etycznych i filozoficznych, a przyjęta perspektywa namysłu i proponowanych rozwiązań opiera się na godności osoby ludzkiej. Skoncentrowani na jej istocie mniejszym zainteresowaniem darzymy tzw. koncepcje godności, dyskusję wokół jej źródeł (immanentnych czy transcendentnych), konteksty, w których występuję, obszary nauki i kultury, które do niej nawiązują, czyniąc zeń niekiedy boskie principium myślenia i działania. Nie fascynują nas także przeświadczenia o zobowiązującej sile godności, jakoby miała być źródłem powinności moralnych człowieka. O wiele bardziej przekonuje nas osobiste poczucie własnej i cudzej wartości, płynącej z uchwycenia sensu spotkania z Innym, otwarcia się na drugiego człowieka, na jego i własne człowieczeństwo.

Prawa człowieka. Uniwersalizm a partykularyzm godności

Daria Bieńkowska, Ryszard Kozłowski

Prezentowane przez autorów analizy zwracają uwagę na wiele szczegółowych kwestii prawnych, etycznych i filozoficznych, a przyjęta perspektywa namysłu i proponowanych rozwiązań opiera się na godności osoby ludzkiej. Skoncentrowani na jej istocie mniejszym zainteresowaniem darzymy tzw. koncepcje godności, dyskusję wokół jej źródeł (immanentnych czy transcendentnych), konteksty, w których występuję, obszary nauki i kultury, które do niej nawiązują, czyniąc zeń niekiedy boskie principium myślenia i działania. Nie fascynują nas także przeświadczenia o zobowiązującej sile godności, jakoby miała być źródłem powinności moralnych człowieka. O wiele bardziej przekonuje nas osobiste poczucie własnej i cudzej wartości, płynącej z uchwycenia sensu spotkania z Innym, otwarcia się na drugiego człowieka, na jego i własne człowieczeństwo.

Prawa człowieka. Współczesne zjawiska, wyzwania, zagrożenia. T.1

Anna Kalisz (red.)

Czy prawa człowieka stanowią odrębną dziedzinę prawa, czy może tak jednak nie jest? Z jednej strony pojęcie praw człowieka funkcjonuje w świadomości społecznej, czasem napotykamy pojęcie „prawo praw człowieka”, istnieje i rozwija się doktryna praw człowieka, na niektórych wydziałach prawa uniwersytetów funkcjonują katedry praw człowieka. Z drugiej strony, o ile prawa człowieka mogą stanowić i stanowią odrębny przedmiot nauczania, to jednak wydaje się, że nie stanowią one odrębnej dyscypliny prawa. Zagadnienia praw człowieka bardziej przenikają różne dyscypliny prawa i zarówno treść książki, jak i jej systematyka wydają się tę tezę potwierdzać. Tak więc prawa człowieka mają swój wymiar międzynarodowy i ponadnarodowy, mają swój wymiar konstytucyjny – zasadniczo horyzontalny, do ich naruszeń dochodzi w obszarze zarówno stanowienia, jak i stosowania norm prawa administracyjnego, karnego, cywilnego, jak i norm składających się na inne dyscypliny prawa. Ponadto prawa człowieka cechuje dynamika przejawiająca się we wkraczaniu przez nie na obszary, na których ich wcześniej nie stwierdzano, na przykład prawa człowieka postępują za rozwojem stosunków społecznych, rozwojem techniki czy technologii. Ponieważ prawa człowieka wymagają ochrony, to za ich rozwojem postępuje rozwój instytucji, procedur i całych mechanizmów ich ochrony, często wysoce wyspecjalizowanych, zarówno w wymiarze prawa międzynarodowego, jak i w wymiarze prawa wewnętrznego.

Prawa człowieka. Współczesne zjawiska, wyzwania, zagrożenia. T.1

Anna Kalisz (red.)

Czy prawa człowieka stanowią odrębną dziedzinę prawa, czy może tak jednak nie jest? Z jednej strony pojęcie praw człowieka funkcjonuje w świadomości społecznej, czasem napotykamy pojęcie „prawo praw człowieka”, istnieje i rozwija się doktryna praw człowieka, na niektórych wydziałach prawa uniwersytetów funkcjonują katedry praw człowieka. Z drugiej strony, o ile prawa człowieka mogą stanowić i stanowią odrębny przedmiot nauczania, to jednak wydaje się, że nie stanowią one odrębnej dyscypliny prawa. Zagadnienia praw człowieka bardziej przenikają różne dyscypliny prawa i zarówno treść książki, jak i jej systematyka wydają się tę tezę potwierdzać. Tak więc prawa człowieka mają swój wymiar międzynarodowy i ponadnarodowy, mają swój wymiar konstytucyjny – zasadniczo horyzontalny, do ich naruszeń dochodzi w obszarze zarówno stanowienia, jak i stosowania norm prawa administracyjnego, karnego, cywilnego, jak i norm składających się na inne dyscypliny prawa. Ponadto prawa człowieka cechuje dynamika przejawiająca się we wkraczaniu przez nie na obszary, na których ich wcześniej nie stwierdzano, na przykład prawa człowieka postępują za rozwojem stosunków społecznych, rozwojem techniki czy technologii. Ponieważ prawa człowieka wymagają ochrony, to za ich rozwojem postępuje rozwój instytucji, procedur i całych mechanizmów ich ochrony, często wysoce wyspecjalizowanych, zarówno w wymiarze prawa międzynarodowego, jak i w wymiarze prawa wewnętrznego.

Prawa człowieka. Współczesne zjawiska, wyzwania, zagrożenia. T.2

Anna Kalisz (red.)

Niniejszy, drugi tom publikacji, jest nieco krótszy od poprzedniego i składa się z dwóch części numerowanych w sposób podkreślający ich związek z tomem pierwszym. Część czwartą zatytułowano „Prawa człowieka w prawie prywatnym”, i stanowi ona najob­szerniejszą część opracowania. Otwierający ją rozdział pierwszy (D. Fleszer) wprowadza w samo pojęcie prywatności jako dobra osobistego jednostki. Ochrona prywatności na­biera nowego znaczenia w dobie społeczeństwa informacyjnego – zaczyna w dużej mierze stanowić kwestię ochrony sfery prywatnej przed zainteresowaniem ze strony innych – jako a right to be alone. Prawo do prywatności bowiem rozumiane jest szeroko, jako integralność fizyczna i psychiczna jednostki, jej prawo do własnej tożsamości, prawo do życia w sposób zgodny z własnym życzeniem, tak w kręgu rodzinnym, jak i w relacjach z innymi osobami, w tym również w działalności gospodarczej i zawodowej. Kontynuację tego wątku zawie­ra rozdział drugi (K. Szymorek-Chachuła) dotyczący prawa do prywatności w kontekście nowych możliwości technicznych pozwalających na nieograniczoną kontrolę – inwigilację pracownika. Trzeci rozdział (V. Kalinovskij) napisany jest w języku rosyjskim, a dotyczy z kolei ochrony prawa do informacji, a konkretnie do dostępności i prawdziwości informa­cji w aspekcie prawnym w sytuacji wojny informacyjnej, co stanowi kolejne nawiązanie do sytuacji kryzysu ukraińskiego. Rozdział czwarty (A. Biłgorajski) wraca do tematyki granic praw człowieka w kontekście prawnych granic wolności wypowiedzi w Rzeczypospolitej Polskiej oraz do zagadnienia dopuszczalnego zakresu oraz głębokości ingerencji państwa w swobodę jednostki wyrażającej swoje poglądy oraz pozyskującej i rozpowszechniającej informacje. W rozdziale piątym (M. Wojtyczka) tematyka limitów i granic dotyczy z kolei wolności wypowiedzi komercyjnej i reklamowej ze względu na konieczność ochrony dobra o większej wartości. Rozdział szósty (A. Rogacka-Łukasik) traktuje o wciąż nowej, dyna­micznej i kontrowersyjnej kwestii – prawie do prywatności w dobie współczesnej ekspansji Internetu, zwłaszcza że sposoby naruszenia prywatności w Internecie nie tworzą zamknię­tego katalogu, a ich lista ciągle się powiększa. Rozdział siódmy (K. Darowska i J. Lewan­dowska) analizuje ochronę dóbr osobistych w Internecie, ze szczególnym uwzględnieniem portali społecznościowych, na których dochodzi do naruszeń dóbr osobistych. Także roz­dział ósmy (V. Sadova) i dziewiąty (Ł. Dziura) pozostają w analogicznym obszarze rozwa­żań, dotyczą bowiem kolejno: uzasadnionej (i nieuzasadnionej) ingerencji mediów w pra­wo do prywatności oraz regulacji wolności słowa w mediach internetowych. Natomiast rozdział dziesiąty (G. Krawiec) oraz jedenasty (M. Cichoń) odnoszą się do ochrony pra­wa do własności – kolejno: w działalności Rzecznika Praw Obywatelskich (na wybranych przykładach) oraz w aktach normatywnych. Ostatnia, piąta część dwutomowej publikacji, nosi tytuł „Prawa człowieka w ujęciu pra­wa pracy”. Prawa człowieka, które służą jednostce w świetle norm krajowych, europejskich i międzynarodowych, mają istotne znaczenie dla zatrudnionych, bez względu na podstawę zatrudnienia. Rozdział pierwszy (T. Wyka) otwiera ostatnią część publikacji refleksją nad myślą Jana Pawła II dotyczącą praw człowieka w kontekście praw pracowniczych. Podstawę rozważań stanowią teksty encyklik (przede wszystkim Laborem exercens), jak również inne wypowiedzi Jana Pawła II związane z tą tematyką. Zdaniem Jana Pawła II zabezpieczenie godności osoby dokonuje się poprzez zapewnienie jej wszelkich praw, a zatem nie tylko tych wolnościowych, ale także społecznych i solidarnościowych, w tym właśnie praw związanych ze świadczeniem pracy. Rozdział drugi (A.M. Świątkowski) dotyczy actio popularis (czyli skargi obywatelskiej gwarantującej ochronę prawną interesowi społeczności, w której każda jednostka będąca jej członkiem jest uprawniona do wniesienia owej skargi). Autor dokonuje wnikliwego opisu i analizy takich instytucji zawartych w prawie konstytucyjnym (skarga kon­stytucyjna); prawie międzynarodowym publicznym oraz w prawie unijnym. Podstawowym kontekstem jest tu problem ochrony zasady równości i zasady niedyskryminacji na gruncie polskiego prawa pracy. Autor wysuwa postulat de lege ferenda, iż polski ustawodawca powi­nien wyposażyć nie tylko – jak de lege lata – jednostki, ale i organizacje pozarządowe w legi­tymację do wszczęcia procesu dotyczącego ochrony praw człowieka w prawie pracy, nawet jeśli nie można wskazać konkretnego i indywidualnego poszkodowanego. Rozdział trzeci (M. Liwo) dotyczy obowiązku poszanowania tych praw również w stosunkach pomiędzy osoba­mi zatrudnionymi w służbie publicznej a osobami, wobec których podejmowane są okre­ślone działania wynikające z prawnych form działania określonych podmiotów publicznych i związane z realizacją zadań publicznych. Rozdział czwarty (D. Makowski) stanowi wobec pierwszego swoiste specialis, poświęcony jest bowiem roli, jaką odgrywa Państwowa Inspek­cja Pracy (PIP) jako organ ochrony praw pracownika. Podkreślono znaczenie w działalności PIP przepisów dotyczących ochrony zdrowia i życia, jak również prywatności i innych dóbr osobistych pracownika. Zauważono też problem wpływu uwarunkowań gospodarczych na wykonywane przez PIP kompetencje. Rozdział piaty (B. Baran) stanowi analizę standardów sprawiedliwości proceduralnej w ramach postępowania dyscyplinarnego funkcjonariuszy służby więziennej. Rozdział szósty (A. Reda-Ciszewska) dotyczy z kolei prawa do rokowań zbiorowych dla pracowników służby publicznej w świetle międzynarodowego i polskiego prawa pracy. Traktuje o rozwiązywaniu sporów, prawie do strajku, jak też o wyłączeniach tego prawa i ograniczeniach w tym sektorze. W rozdziale siódmym (J. Żołyński) prawo do strajku przedstawione jest jako jedyny środek bezpośredniego przymusu w zakresie ochro­ny praw i interesów pracowniczych. Prawo do strajku jednak zarówno w prawie krajowym, jak i międzynarodowym nie jest prawem absolutnym, a więc może podlegać ograniczeniom. Nie oznacza to jednak, że ograniczenia prawa do strajku mogą być wprowadzane dowolnie. Współczesna regulacja prawa do strajku powinna bowiem zmierzać w kierunku nałożenia pewnych ograniczeń w zakresie dopuszczalności strajku i sposobów jego prowadzenia w celu  uwzględnienia interesów pracodawcy, a także interesu publicznego. Kolejny, ósmy rozdział (K. Serafin), podejmuje wątek z zakresu sfery niepublicznej – uprawnień pracowników zwią­zanych z rodzicielstwem w kontekście konstytucyjnej zasady równego traktowania kobiet i mężczyzn w zatrudnieniu. W ciągu ostatniej dekady do polskiego kodeksu pracy wpro­wadzono szereg zmian mających na celu rozszerzenie zakresu podmiotowego uprawnień rodzicielskich na pracownika ojca dziecka. Rozważania zawarte w tym rozdziale są próbą odpowiedzi na pytanie, czy obecne przepisy prawa pracy rzeczywiście gwarantują stosowanie zasady równego traktowania kobiet i mężczyzn w sferze uprawnień rodzicielskich. Rozdział dziewiąty (M. Wujczyk), godnie zamykający całość monografii, podejmuje analizę kwestii traktowania praw pracowniczych i praw socjalnych jako praw człowieka. W opracowaniu przedstawiono różne podejścia doktryny do tej kwestii. Szczegółowo przeanalizowano rów­nież poglądy wyrażane przez Europejski Trybunał Praw Człowieka. Autor dokonuje analizy ewolucji zapatrywania ETPC na objęcie ochroną praw pracowniczych niezagwarantowanych wprost w Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.

Prawa i obowiązki dyrektora szkoły. Kompetencje, zadania, odwołanie wydanie 4

Agata Piszko

W publikacji "Prawa i obowiązki dyrektora szkoły" przedstawiono problematykę kompetencji i obowiązków dyrektora szkoły lub placówki oświatowej. Szczegółowo wyjaśniono kwestie związane z powierzeniem stanowiska dyrektora - w tym w kontekście kontroli sądowej, z uwzględnieniem bogatego orzecznictwa sądowego, zadań organu prowadzącego, praw i obowiązków uczestników konkursu. Przedstawiono również sposób realizacji zadań związanych z powierzonym stanowiskiem, problematykę czasu pracy, a także zagadnienia związane z odwołaniem z zajmowanego stanowiska i jego możliwymi podstawami. W opracowaniu "Prawa i obowiązki dyrektora szkoły" poruszono ponadto problematykę: ● powierzenia stanowiska dyrektora osobie niebędącej nauczycielem oraz pojawiające się w tym zakresie wątpliwości natury praktycznej, a w szczególności dotyczące statusu takiej osoby, ● rozgraniczenia kompetencji między dyrektorem szkoły a dyrektorem jednostki obsługującej, jeżeli taka została powołana przez organ prowadzący. Atutem publikacji "Prawa i obowiązki dyrektora szkoły" jest zaprezentowane w niej bogate orzecznictwo sądowe w zakresie przedstawianych zagadnień. W opracowaniu ujęto również przydatne wzory dokumentów związane z omawianą tematyką. Szczególną uwagę zwrócono na bieżące problemy, spowodowane sytuacjami nadzwyczajnymi, które wpływają na sytuację faktyczną i prawną przedszkoli, szkół i placówek oświatowych. Do kwestii tych należą m.in.: ● przyjmowanie uczniów z Ukrainy, ● zatrudnianie specjalistów, ● zmiany w zakresie awansu zawodowego nauczycieli, ● nauczanie prowadzone z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość, ● praca zdalna. W publikacji wskazano na regulacje szczególne, które mają charakter incydentalny i ograniczony zasięg obowiązywania, w tym np. dotyczące zakupu laptopów dla uczniów i bonów na ich zakup dla nauczycieli. Dynamicznie zmieniające się okoliczności, w jakich funkcjonują jednostki oświatowe, wymuszają szybkie podejmowanie decyzji, elastyczność w rozwiązywaniu bieżących problemów oraz wymagają ciągłej analizy zmieniających się przepisów prawa. Przed dyrektorami postawione zostały więc wyzwania wymagające nie tylko zdolności organizatorskich i znajomości specyficznych uwarunkowań, w jakich funkcjonują jednostki systemu oświaty. Sytuacja ta wymaga od dyrektora bieżącej analizy przepisów prawa, orzeczeń, wyjaśnień i interpretacji. Publikacja "Prawa i obowiązki dyrektora szkoły" adresowana jest przede wszystkim do dyrektorów szkół i placówek, jak również do organów prowadzących szkoły i placówki, w tym do podmiotów prywatnych. Autorka zwraca uwagę na pojawiające się niejasności i zagrożenia, a także wiążące się z tymi okolicznościami konsekwencje prawne. O AUTORZE: Agata Piszko - prawnik, członek stowarzyszenia audytorów wewnętrznych IIA Polska, ukończyła seminarium doktoranckie na Wydziale Prawa i Administracji Wyższej Szkoły Prawa i Administracji w Rzeszowie, posiada wieloletnie doświadczenie w zakresie organizacji i zarządzania oświatą na szczeblu samorządowym. Jest autorką wielu komentarzy i publikacji oraz wykładowcą na Uniwersytecie Łódzkim, na szkoleniach i kursach dotyczących tematyki oświatowej.

Prawa i obowiązki dyrektora szkoły wydanie 5

Agata Piszko

W publikacji "Prawa i obowiązki dyrektora szkoły" przedstawiono problematykę kompetencji i obowiązków dyrektora szkoły lub placówki oświatowej. Szczegółowo wyjaśniono kwestie związane z powierzeniem stanowiska dyrektora - w tym w kontekście kontroli sądowej, z uwzględnieniem bogatego orzecznictwa sądowego, zadań organu prowadzącego, praw i obowiązków uczestników konkursu. Przedstawiono również sposób realizacji zadań związanych z powierzonym stanowiskiem, problematykę czasu pracy, a także zagadnienia związane z odwołaniem z zajmowanego stanowiska i jego możliwymi podstawami. W opracowaniu "Prawa i obowiązki dyrektora szkoły" poruszono ponadto problematykę: ● powierzenia stanowiska dyrektora osobie niebędącej nauczycielem oraz pojawiające się w tym zakresie wątpliwości natury praktycznej, a w szczególności dotyczące statusu takiej osoby, ● rozgraniczenia kompetencji między dyrektorem szkoły a dyrektorem jednostki obsługującej, jeżeli taka została powołana przez organ prowadzący. Atutem publikacji "Prawa i obowiązki dyrektora szkoły" jest zaprezentowane w niej bogate orzecznictwo sądowe w zakresie przedstawianych zagadnień. W opracowaniu ujęto również przydatne wzory dokumentów związane z omawianą tematyką. Szczególną uwagę zwrócono na bieżące problemy, spowodowane sytuacjami nadzwyczajnymi, które wpływają na sytuację faktyczną i prawną przedszkoli, szkół i placówek oświatowych. Do kwestii tych należą m.in.: ● przyjmowanie uczniów z Ukrainy, ● zatrudnianie specjalistów, ● zmiany w zakresie awansu zawodowego nauczycieli, ● ochrona sygnalistów, ● standardy ochrony małoletnich, ● nauczanie prowadzone z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość, ● praca zdalna. W publikacji wskazano na regulacje szczególne, które mają charakter incydentalny i ograniczony zasięg obowiązywania, w tym np. dotyczące zakupu laptopów dla uczniów i bonów na ich zakup dla nauczycieli - wraz z projektowanymi zmianami w tym zakresie. Dynamicznie zmieniające się okoliczności, w jakich funkcjonują jednostki oświatowe, wymuszają szybkie podejmowanie decyzji, elastyczność w rozwiązywaniu bieżących problemów oraz wymagają ciągłej analizy zmieniających się przepisów prawa. Przed dyrektorami postawione zostały więc wyzwania wymagające nie tylko zdolności organizatorskich i znajomości specyficznych uwarunkowań, w jakich funkcjonują jednostki systemu oświaty. Sytuacja ta wymaga od dyrektora bieżącej analizy przepisów prawa, orzeczeń, wyjaśnień i interpretacji. W opracowaniu nawiązano także do najnowszych projektów aktów prawnych, aby wskazać kierunek zmian, co może stanowić wskazówkę do planowania działań podejmowanych w zakresie kierowania szkołą lub placówką oświatową. Publikacja "Prawa i obowiązki dyrektora szkoły" adresowana jest przede wszystkim do dyrektorów szkół i placówek, jak również do organów prowadzących szkoły i placówki, w tym do podmiotów prywatnych. Autorka zwraca uwagę na pojawiające się niejasności i zagrożenia, a także wiążące się z tymi okolicznościami konsekwencje prawne. O AUTORZE: Agata Piszko - prawnik, członek stowarzyszenia audytorów wewnętrznych IIA Polska, ukończyła seminarium doktoranckie na Wydziale Prawa i Administracji Wyższej Szkoły Prawa i Administracji w Rzeszowie, posiada wieloletnie doświadczenie w zakresie organizacji i zarządzania oświatą na szczeblu samorządowym. Jest autorką wielu komentarzy i publikacji oraz wykładowcą na Uniwersytecie Łódzkim, na szkoleniach i kursach dotyczących tematyki oświatowej.

Prawa językowe beneficjentów ochrony międzynarodowej w multicentrycznym systemie źródeł prawa Rzeczypospolitej Polskiej

Illia Klinytskyi

Książka poświęcona jest prawom językowym beneficjentów ochrony międzynarodowej w multicentrycznym systemie prawnym Rzeczypospolitej Polskiej. Dotychczas prawa takie badano głównie w kontekście mniejszości narodowych, z pominięciem sytuacji imigrantów. W monografii przeanalizowano prawo międzynarodowe i krajowe oraz porównano regulacje w wybranych państwach Unii Europejskiej, by na tej podstawie określić standard ochrony praw językowych beneficjentów ochrony międzynarodowej w Polsce. Badania pozwoliły skonstruować model ochrony owych praw oraz sformułować wnioski de lege lata i de lege ferenda.