Edukacja
Optymalizacja w sterowaniu i podejmowaniu decyzji
Magdalena Sylwia Żurawska, Teresa Zielińska
Skrypt poświęcony jest szeroko pojętym zagadnieniom optymalizacji, których znajomość jest niezbędna w praktyce inżynierskiej. Pierwszą część poświęcono sterowaniu optymalnemu dynamicznych układów sterowania. Omówiono zasadę minimum Pontriagina i pokazano jej uzasadnienie z wykorzystaniem rachunku wariacyjnego. Wykazano równoważność zasad Pontriagina i Hamiltona-Jakobiego-Bellmana. Omówiono warunki optymalności dla zadań z czasem swobodnym i zadań z zadanym czasem. Podano przykłady zadań z ich rozwiązaniami i zamieszczono przykłady do samodzielnego rozwiązania. Opisano też metodę rozwiązywania zadań optymalizacji obiektów liniowych z kwadratowym wskaźnikiem jakości. W zakresie sterowania optymalizującego wskaźniki jakości niniejszy skrypt ma na uwadze głównie wielowymiarowe i liniowe układy sterowania o statycznych (stałych, niezależnych od czasu) macierzach stanu, wejść i wyjść, a także macierzach bezpośredniej transmisji sterowań. Odpowiednie ukształtowanie sterowań pozwala uzyskać spełnienie przyjętego kryterium optymalności. Sterowanie optymalne można realizować tylko w takich układach, na których zachowanie jesteśmy w stanie wpływać, a więc w układach stabilnych i sterowalnych. Na poziomie wykonawczym pożądane sterowania można zrealizować tylko wtedy, gdy odpowiednio dobrane regulatory zapewniają dobrą dokładność odtwarzania wartości zadanych. W praktyce często stosowane są liniowe regulatory PID ze względu na ich prostotę realizacji i stosunkowo dobrą jakość regulacji. W opracowaniu przedstawiono eksperymentalną metodę doboru nastaw regulatora PID, mając na uwadze sterowanie powszechnie stosowanymi silnikami elektrycznymi. Powtórzenie wybranych zagadnień z podstaw sterowania, łącznie z zagadnieniami stabilności i metodą doboru nastaw regulatora podane są w początkowej części pracy. Definicja stabilności w sensie Lapunowa i metody Lapunowa badania stabilności dotyczą zarówno układów liniowych, jak i nieliniowych. W nawiązaniu do wyznaczania sterowań optymalnych przedstawiona jest metoda programowania dynamicznego wywodząca się z zasady optymalności Bellmana. Podana jest także, wywodząca się z programowania dynamicznego, metoda wyznaczania optymalnych dróg w grafach i metoda optymalizacji dyskretnej dla dyskretnych zadań sterowania, łącznie z przykładami obliczeniowymi. Końcowa część skryptu poświęcona jest zagadnieniom podejmowania decyzji optymalnych w warunkach niepewności. Przedstawiono szereg metod dotyczących wyboru postępowania. Podstawy teoretyczne ilustrowane są licznymi przykładami. Przekazane w tej części wiadomości są przydane zarówno do prowadzenia samodzielnej działalności zarządzającej, jak też mogą być wykorzystywane w planowaniu działań różnych urządzeń, np. robotów.
Organizacja pomocy społecznej w Polsce 1918-2018
Mikołaj Brenk, Krzysztof Chaczko, Rafał Pląsek
Unikatowość prezentowanej książki na polskim rynku wydawniczym może stanowić zachętę i zaproszenie do lektury dla tych, którym bliska jest problematyka opieki i pomocy społecznej, pracy socjalnej, a także osób znajdujących się w sytuacji wymagającej pomocy oraz wsparcia. z recenzji dr hab. Katarzyny Ornackiej Autorom udała się rzecz bardzo rzadko spotykana - napisali podręcznik, który poza wartościami użytecznymi w dydaktyce zawiera pasjonującą opowieść o tym, jak państwo polskie organizowało pomoc osobom najsłabszym społecznie. Trudno obok tej książki przejść obojętnie. z recenzji dr. hab. Norberta G. Pikuły, prof. UP Mikołaj Brenk - dr nauk humanistycznych w zakresie pedagogiki. Adiunkt na Wydziale Studiów Edukacyjnych Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Swoje badania poświęca dziejom pomocy społecznej w minionym stuleciu, szczególnie problemom społecznym okresu Polski Ludowej. Krzysztof Chaczko - dr nauk humanistycznych w zakresie nauk o polityce. Adiunkt oraz zastępca dyrektora Instytutu Pracy Socjalnej Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie. Oprócz problematyki funkcjonowania pomocy społecznej przedmiotem jego badań jest też rozwój państwa bezpieczeństwa socjalnego w Izraelu i w Polsce. Rafał Pląsek - asystent w Instytucie Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk. Jego zainteresowania badawcze koncentrują się wokół zagadnień związanych z polityką społeczną (w szczególności dotyczących pomocy społecznej) oraz socjologią edukacji.
Anna Wasiluk, Anna Tomaszuk
Publikacja ma charakter przeglądowy, przede wszystkim teoriopoznawczy. Autorki dają wyraz swojemu zainteresowaniu problematyką relacji i sieciowości organizacji, referując wyniki analizy naukowej dotyczącej najważniejszych badań i koncepcji z tego zakresu. Stąd wynika cel naukowy publikacji, jakim jest systematyzacja wiedzy w zakresie podejmowanej problematyki i szczegółowy opis zagadnień związanych z relacjami wewnątrz- i międzyorganizacyjnymi. Nie oznacza to jednak, że grupa odbiorców niniejszej publikacji ogranicza się tylko i wyłącznie do osób działających w sferze naukowej współczesnej rzeczywistości, zajmujących się poruszanymi zagadnieniami i pragnącymi poznać inne ujęcie znanych lub nowych problemów, poszukujących innowacyjnych pól badawczych. Nie ulega wątpliwości, że z racji bogatej warstwy teoretycznej publikacja ta może stać się interesująca także dla studentów zgłębiających zagadnienia plasujące się na pograniczu ekonomiczno-społecznym. Wiele cennych informacji, przemyśleń i wniosków powinno zainteresować również kadrę menedżerską wszystkich szczebli zarządzania nowoczesnymi organizacjami, zarówno biznesowymi, jak i administracyjnymi, będącymi zarówno aktorami sieci, jak i ich twórcami.
Justyna Żywiołek
Monografia rozwija nowatorskie spojrzenie na bezpieczeństwo organizacyjne, proponując podejście integrujące technologię, prawo, zarządzanie i wiedzę użytkowników. Jest to podejście, które wpisuje się w interdyscyplinarny charakter nauk o bezpieczeństwie i jednocześnie odpowiada na bieżące potrzeby sektora przemysłowego. W monografii nie tylko dokonano analizy zagrożeń i regulacji, ale przede wszystkim wskazano, jak organizacje mogą budować modele odporności adekwatne do wyzwań XXI wieku. Kolejne części monografii przybliżają, jak ewolucja przemysłu wpływa na charakter zagrożeń, w jaki sposób systemy AI generują nowe podatności, jaką rolę odgrywa świadomość społeczna oraz jak budować odporność organizacyjną w erze systemów autonomicznych. W rozdziale pierwszym czytelnik zostanie wprowadzony w zjawisko przemysłowej transformacji oraz genezę cyberzagrożeń 6.0, w rozdziale drugim przedstawiono technologiczne aspekty zagrożeń, w rozdziale trzecim skupiono się na świadomości społecznej, w rozdziale czwartym na modelach przeciwdziałania zagrożeniom, natomiast w rozdziale piątym ukazano scenariusze przyszłości i kierunki rozwoju bezpieczeństwa w przemyśle w perspektywie Industry 6.0. Taka struktura monografii umożliwia całościowe, wielowymiarowe spojrzenie na zagadnienie bezpieczeństwa w erze sztucznej inteligencji. Monografia stanowi oryginalny i samodzielny wkład w rozwój dyscypliny nauk o bezpieczeństwie, zarówno w wymiarze teoretycznym, jak i metodologicznym oraz aplikacyjnym. Jej nowatorstwo polega na całościowym i systemowym ujęciu bezpieczeństwa informacyjnego w organizacjach przemysłowych funkcjonujących w warunkach transformacji określanej mianem Przemysłu 6.0, z uwzględnieniem roli sztucznej inteligencji jako czynnika generującego jakościowo nowe kategorie zagrożeń oraz znaczenia świadomości społecznej jako kluczowej determinanty skuteczności systemów bezpieczeństwa. Wprowadzenie pojęcia "cyberzagrożenia 6.0", połączenie perspektywy technologicznej i społecznej oraz spójne osadzenie rozważań w paradygmacie bezpieczeństwa sprawiają, że opracowanie ma charakter wartościowy i inspirujący. Jego znaczenie wykracza poza aktualny stan badań, tworząc solidne podstawy do dalszego rozwoju tej problematyki. W dotychczasowych analizach brakuje ujęć, które traktowałyby bezpieczeństwo organizacyjne jako zjawisko socjotechniczne, wynikające z interakcji pomiędzy technologią, strukturą organizacyjną i człowiekiem jako podmiotem interpretującym informacje i podejmującym decyzje. Niniejsza monografia wypełnia tę lukę, przesuwając punkt ciężkości analizy z samej infrastruktury technicznej na mechanizmy poznawcze, kulturowe i organizacyjne, które w praktyce decydują o odporności organizacji na zagrożenia generowane przez systemy sztucznej inteligencji.
Justyna Jakubczyk
Ortografia jest nie tylko dla uczniów. Kiedyś nasze błędy w pisowni widział tylko nauczyciel w szkole, teraz rozpowszechniamy je mimowolnie w mediach społecznościowych. Nie wszystkie wyłapie słownik w edytorze tekstów czy komunikatorze, a część - nawet po podkreśleniu na czerwono - po prostu zignorujemy z różnych powodów. W książce zebrano najważniejsze zasady ortograficzne oraz wyrazy, w których najczęściej popełniamy błędy. Podano również kilka sposobów ułatwiających zapamiętanie pisowni. Jedną z mnemotechnik jest właśnie rysowanie - obrazki też są nie tylko dla uczniów. Nowe wydanie uwzględnia reformę ortografii 2026 ogłoszoną przez Radę Języka Polskiego.
Osady ściekowe źródłem energii i surowców w aspekcie zrównoważonego rozwoju
Iwona Zawieja
W publikacji opisano zarówno teoretyczne, jak i praktyczne aspekty zagospodarowania osadów ściekowych zgodnie z ideą gospodarki o obiegu zamkniętym i zasadami zrównoważonego rozwoju. Przedmiotem rozważań są osady ściekowe, które ze względu na swoje właściwości oraz dostępność mogą stanowić źródło cennych substancji i/lub energii oraz być surowcem bazowym dla biorafinerii. Zawarte w pracy doniesienia literaturowe autorka poparła wynikami badań własnych oraz wypływającymi z nich wnioskami i ostatecznymi konkluzjami. Autorka przedstawia z jednej strony aktualny stan wiedzy z zakresu technologii fermentacji anaerobowej i technologii pozyskiwania zasobów i energii z osadów ściekowych na bazie platformy karboksylowej, z drugiej prezentuje na tym tle badania własne, realizowane na Wydziale Infrastruktury i Środowiska Politechniki Częstochowskiej. Celem przewodnim eksperymentów przeprowadzonych przez autorkę było zwiększenie efektywności fermentacji anaerobowej poprzez wdrożenie odmiennych metod dezintegracji, w aspekcie pozyskiwania niższych kwasów karboksylowych, będących produktem pośrednim procesu i cennym źródłem węgla. W kolejnych rozdziałach pracy przedstawiono istotę biogospodarki opartej na technologii biorafinacji; uwarunkowania legislacyjne krajowe i europejskie dotyczące tego zagadnienia; dokonano charakterystyki osadów ściekowych jako surowca; technologii fermentacji metanowej z uwzględnieniem czynników, które wskazują na efektywność procesu. Następnie dokonano systematyki stosowanych metod dezintegracji w aspekcie zwiększenia podatności na biodegradację osadów ściekowych; omówiono również technologie pozyskiwania (na bazie platformy karboksylowej) wybranych, najistotniejszych surowców i nośników energii; dokonano podumowania poprzez odniesienie roli biorafinerii osadowych do koncepcji zrównoważonego rozwoju, wskazując perspektywy dalszego rozwoju technologii. Monografia może być z powodzeniem wykorzystywana przez badaczy i praktyków związanych z inżynierią środowiska w obszarze gospodarowania osadami ściekowymi.
Ostatni lodzermensch. Robert Geyer 1888-1939
Przemysław Waingertner
Dzieje Łodzi w XIX i XX stuleciu to nie tylko elektryzująca wyobraźnię historia „polskiego Manchesteru” - miasteczka, które w ciągu półwiecza stało się przemysłową metropolią; nie tylko wielobarwna historia „tygla narodów, kultur i religii”; wreszcie nie tylko znaczone kontrastami i konfliktami społecznymi dzieje „złego miasta”. To również historia fortun i karier słynnych „lodzermenschów”. Jedną z najciekawszych, a zarazem najmniej znanych postaci spośród nich pozostaje Robert Geyer - wnuk Ludwika, twórcy potęgi rodu i pierwszego łódzkiego fabrykanta. Robert należał do ostatniego pokolenia wielkich łódzkich przemysłowców, które zeszło z areny dziejów wraz z wybuchem II wojny światowej, kładącym kres „Ziemi Obiecanej”. Był człowiekiem wielu pasji -przedsiębiorcą, działaczem gospodarczym, społecznikiem, politykiem łączącym konserwatywne przekonania z poparciem dla Piłsudskiego, wreszcie człowiekiem zafascynowanym ... Skandynawią, co zaowocowało przyjęciem przez niego funkcji konsula honorowego Finlandii
Oświatowe i edukacyjne aspekty działalności wydawniczej w XIX i początkach XX wieku
Iwonna Michalska, Grzegorz Michalski
W książce przedstawiono wyniki badań dotyczących wydawnictw (i wydawców) nie tylko czasopism, ale i publikacji edytowanych przez wybrane oficyny w XIX i na początku XX w. Autorzy zajęli się działalnością edytorską w latach niewoli, akcentując jej wkład w pracę oświatowo-kulturalną w środowisku lokalnym oraz znaczenie nakładców, którzy najczęściej przyjmowali rolę liderów w życiu społecznym. Podjęto w ten sposób poszukiwania historyczno-pedagogiczne zmierzające do ukazania dorobku działalności wydawniczej na rzecz rozwoju oświaty, edukacji i kultury. Mówiąc o działalności wydawniczej, autorzy mieli na myśli nie tylko aktywność profesjonalnych firm edytorskich, ale również bardziej lub mniej znane redakcje periodyków, instytucje i stowarzyszenia społeczne, które miały swój udział w oddziaływaniach na czytelników. Istotną pomoc w funkcjonowaniu szkoły zawsze stanowiły wydawnictwa podręcznikowe. Odtworzono też (m.in.) dzieje konkursów wydawniczych na podręczniki i materiały przydatne w edukacji, które ogłaszano w XIX w. na terenie Poznania. Przeprowadzone przez Autorów studia ujawniły, że nie cieszyły się one zbyt wielką popularnością, a ich rezultaty nie zawsze były zgodne z oczekiwaniami inicjatorów.