Finanse
Klasyczne i nieklasyczne metody analizy nierówności dochodowych
Alina Jędrzejczak
Początki badań rozkładów dochodów i ich nierównomierności sięgają przełomu XIX i XX stulecia, kiedy ukazały się pierwsze prace włoskiego ekonomisty Vilfredo Pareto (1848-1923), współtwórcy teorii równowagi ekonomicznej. Monografia obejmuje szeroko rozumianą metodologię statystyczną dotyczącą rozkładów dochodów i nierówności dochodowych. Obecnie obserwuje się wyraźny wzrost zainteresowania badaniami nierówności, niesprawiedliwości, wykluczenia i ubóstwa, a także wymiarem praktycznym rezultatów tych analiz. W publikacji prezentowana jest szeroka gama mierników nierówności opartych na różnych podejściach: aksjomatycznym, opisowym, normatywnym, w tym współczynniki Giniego, Theila i Zengi, z uwzględnieniem dekompozycji , a także miary różnic między rozkładami pozwalające na ocenę deprywacji wyróżnionych grup. Oddając książkę do rąk Czytelników, wyrażam nadzieję, że spełni oczekiwania statystyków, ekonomistów i polityków oraz ożywi dyskusję nad problemami społecznymi wynikającymi ze zbyt dużych różnic w dochodach, które często prowadzą do ubóstwa i wykluczenia najsłabszych grup ludności.
Krystyna Gąsiorek
Ujednolicona i obowiązująca wersja klasyfikacji budżetowej wraz z komentarzem eksperta i ponad 150 wyjaśnieniami MF to niezbędnik każdego księgowego, który chce mieć pewność, że na co dzień prawidłowo stosuje podziałki klasyfikacji budżetowej. Publikacja "Klasyfikacja budżetowa 2026" obejmuje wszystkie zmiany wprowadzone w rozporządzeniu Ministra Finansów z 2 marca 2010 r. w sprawie szczegółowej klasyfikacji dochodów, wydatków, przychodów i rozchodów oraz środków pochodzących ze źródeł zagranicznych, w tym zmiany obowiązujące od 1 stycznia 2026 r. W związku z licznymi zmianami przepisów oraz wprowadzanymi reformami klasyfikacja budżetowa jest cały czas nowelizowana. Niektóre podziałki przestają obowiązywać, pojawiają się nowe, a przy niektórych zmieniają się objaśnienia. Jednostki sektora finansów publicznych powinny na bieżąco uwzględniać te zmiany w planowaniu, rachunkowości i sprawozdawczości. W 2026 r. należy stosować wprowadzone i obowiązujące już w 2025 r. zmiany i nowości w poszczególnych załącznikach do rozporządzenia w sprawie klasyfikacji budżetowej - nr 2 (rozdziały), nr 3 (paragrafy dochodów), nr 4 (paragrafy wydatków) oraz nr 7 (bezpieczeństwo zewnętrzne) i nr 8 (bezpieczeństwo wewnętrzne). Najnowsze zmiany wynikają z rozporządzenia Ministra Finansów i Gospodarki z 10 września 2025 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowej klasyfikacji dochodów, wydatków, przychodów i rozchodów oraz środków pochodzących ze źródeł zagranicznych (Dz.U. z 2025 r. poz. 1241). Zmiany objęły uchylenie nieużywanych rozdziałów, modyfikację istniejących nazw oraz dodanie nowych rozdziałów i paragrafów, aby obowiązujące podziałki klasyfikacji budżetowej lepiej odzwierciedlały nowe regulacje prawne, m.in. te dotyczące wspierania eksportu, geodezji i kartografii, obrony cywilnej, opodatkowania wyrównawczego czy fundacji rodzinnych. Od 1 stycznia 2026 r. obowiązuje zmodyfikowana nazwa paragrafu dochodów 067 "Wpływy z opłat za wyżywienie w żłobku, przedszkolu lub szkole". Doprecyzowano również objaśnienia do tego paragrafu, zgodnie z którymi ujmuje się tu opłaty wnoszone za korzystanie z wyżywienia w publicznych szkołach, przedszkolach, żłobkach oraz innych formach opieki nad dziećmi do lat 3. Nowe brzmienie paragrafu ma na celu ujmowanie wszystkich opłat za wyżywienie w jednolity sposób. W związku z potrzebą pozyskiwania danych w ramach Systemu Monitorowania Usług Publicznych (SMUP) nadal trzeba stosować wdrożony w 2022 r. podział rozdziałów klasyfikacji budżetowej na: ● podmiotowe (11 - katalog otwarty) - zawierające wydatki na utrzymanie stanowisk pracy, ● usługowe (26 - katalog zamknięty) - zawierające wydatki bezpośrednie - według usług. SMUP miał zostać rozszerzony o dwa kolejne obszary usług (pomoc społeczną oraz kulturę i rekreację). Ostatecznie zmiany te nie zostały wprowadzone. Niejasności dotyczące stosowania poszczególnych podziałek klasyfikacyjnych wynikają przede wszystkim z przyjętych niejednorodnych kryteriów konstrukcyjnych - zarówno w odniesieniu do działów, jak i - w większym stopniu - rozdziałów. Aby ułatwić księgowym właściwe posługiwanie się podziałkami klasyfikacji budżetowej na co dzień, przygotowaliśmy publikację, która zawiera: ● obowiązującą klasyfikację części budżetowych, ● aktualną, ujednoliconą klasyfikację dochodów, wydatków, przychodów i rozchodów oraz środków pochodzących ze źródeł zagranicznych wraz z objaśnieniami, ● komentarz eksperta ze wskazówkami, jak w praktyce stosować nowe lub zmienione podziałki - co ujmować, a czego nie należy ujmować w danej podziałce, ● oznaczenie terminów - od kiedy obowiązuje lub do kiedy obowiązywała dana podziałka, ● najnowsze pisma i interpretacje w zakresie klasyfikacji budżetowej wydane przez Ministerstwo Finansów oraz przez organy kontrolne, tj. regionalne izby obrachunkowe - dla ułatwienia przyporządkowane do poszczególnych podziałek. W publikacji jest także zestawienie tabelaryczne z 26 grupami paragrafów wydatków w jednostkach samorządu terytorialnego z uwzględnieniem wszystkich zmian. Książka z pewnością będzie pomocna na co dzień pracownikom jednostek sektora finansów publicznych we właściwym stosowaniu podziałek klasyfikacji budżetowej oraz w prawidłowym planowaniu i wykonywaniu planów finansowych tych jednostek. AUTORKA: Krystyna Gąsiorek - ekonomistka, od ponad 20 lat prowadzi szkolenia z tematyki finansów publicznych, w tym sprawozdawczości i klasyfikacji budżetowej. Ma szeroką wiedzę i doświadczenie zdobyte w trakcie długoletniej praktyki zawodowej, m.in. jako główna księgowa w państwowej jednostce budżetowej oraz jako starszy specjalista w Wydziale Informacji, Analiz i Szkoleń w RIO. Autorka licznych publikacji książkowych i prasowych w tym zakresie. ATUTY PUBLIKACJI: Najbardziej aktualna pomoc w codziennym, właściwym stosowaniu podziałek klasyfikacji budżetowej. Uwzględnia wszystkie zmiany, w tym obowiązujące od 1 stycznia 2026 r. Jest to jedyna na rynku publikacja wydana w formule: podziałka klasyfikacji budżetowej - symbol i nazwa, objaśnienia urzędowe, komentarz eksperta, oznaczenie terminów - od kiedy obowiązuje lub do kiedy obowiązywała dana podziałka, a także pisma urzędowe.
Kodeks pracy 2026 z komentarzem do zmian i praktycznymi przykładami
Praca zbiorowa
To kompleksowe opracowanie dla każdego, kto zajmuje się prawem pracy w praktyce - specjalistów HR, kadrowych, prawników, przedsiębiorców i menedżerów. Książka łączy aktualny tekst ustawy z eksperckimi komentarzami do najnowszych nowelizacji przepisów Kodeksu pracy, wzbogacony o praktyczne przykłady dla działów kadr i płac oraz orzecznictwo sądowe. Dzięki temu stanowi nie tylko niezbędne źródło wiedzy, ale też skuteczne narzędzie do rozwiązywania problemów związanych z zatrudnianiem, czasem pracy, urlopami, wynagrodzeniami, rozwiązaniem umowy o pracę czy obowiązkami pracodawcy.
Kodeks pracy 2026 z komentarzem do zmian i praktycznymi przykładami
Praca zbiorowa
To kompleksowe opracowanie dla każdego, kto zajmuje się prawem pracy w praktyce - specjalistów HR, kadrowych, prawników, przedsiębiorców i menedżerów. Książka łączy aktualny tekst ustawy z eksperckimi komentarzami do najnowszych nowelizacji przepisów Kodeksu pracy, wzbogacony o praktyczne przykłady dla działów kadr i płac oraz orzecznictwo sądowe. Dzięki temu stanowi nie tylko niezbędne źródło wiedzy, ale też skuteczne narzędzie do rozwiązywania problemów związanych z zatrudnianiem, czasem pracy, urlopami, wynagrodzeniami, rozwiązaniem umowy o pracę czy obowiązkami pracodawcy.
Komentarz do zmian w ustawie o VAT 2026
Tomasz Krywan
"Komentarz do zmian w ustawie o VAT 2026" to kompleksowy poradnik dla przedsiębiorców, księgowych i doradców podatkowych, którzy chcą szybko i bezbłędnie stosować nowe przepisy VAT. Książka omawia wszystkie zmiany w ustawie, przedstawia obowiązki podatników, procedury dokumentacyjne oraz praktyczne przykłady i interpretacje. Dzięki temu czytelnik może sprawnie zarządzać dokumentacją podatkową, minimalizować ryzyko błędów w rozliczeniach i efektywnie stosować nowe regulacje w codziennej pracy.
Michał Wiatr
W swoim spojrzeniu na bilans i jego miejsce w systemie informacyjnym przedsiębiorstwa, W. Osbahr co najmniej o sto lat wyprzedził swoją epokę. Zaprezentowana w książce nowa formuła bilansu może być niezwykle użyteczna, może nie tyle jako zastępująca dotychczasową formę prezentacji, ale jako bardzo przydatny element dodatkowych informacji i objaśnień do sprawozdania finansowego, a nawet raportu biznesowego przedsiębiorstwa. Po raz pierwszy w polskim piśmiennictwie z zakresu rachunkowości tak szczegółowo opisano założenia teorii Wilhelma Osbahra. Jak wspomniał sam autor: „Niskonakładowa publikacja tej teorii jest dziś praktycznie nieosiągalna w światowych bibliotekach. Wydanie, na którym opierają się rozważania, ukazało się w roku 1923 i jest dostępne obecnie w około 30 bibliotekach na świecie”. Autor wyjątkowo rzetelnie oddał zarówno specyfikę koncepcji W. Osbahra, jak i wizjonerski charakter jego teorii.
Ewelina Zarzycka
W warunkach globalnej gospodarki rachunkowość zarządcza, generująca informacje niezbędne do podejmowania decyzji strategicznych oraz operacyjnego zarządzania przedsiębiorstwem, nabiera coraz większego znaczenia. Publikacja jest pierwszą w polskim piśmiennictwie pozycją, w której zaprezentowano tendencje rozwoju i funkcjonowania zawodu specjalisty rachunkowości zarządczej/controllingu w przedsiębiorstwach w Polsce na tle rozwiązań międzynarodowych. Krytyczna analiza wzbogacająca dotychczasowy stan wiedzy naukowej na temat kompetencji specjalisty rachunkowości zarządczej umożliwia sformułowanie odpowiedzi m.in. na takie pytania: Jak bardzo zróżnicowaną grupą zawodową są badani specjaliści w Polsce i jak bardzo odbiegają oni od profilu zawodowego ich odpowiedników w krajach rozwiniętych? Jakie zadania realizują oni aktualnie i jakie narzędzia do tego wykorzystują? Jakie wymagania w zakresie umiejętności, wiedzy i cech charakteru są niezbędne do wykonywania tego zawodu? Przeprowadzone badania mogą stać się wskazówką zarówno dla uczelni wyższych w zakresie tworzenia i udoskonalania programów kształcenia, jak i dla pracodawców chcących zwiększyć efektywność procesów rekrutacji pracowników na stanowiska związane z rachunkowością zarządczą/controllingiem.
Konkurencyjność banków spółdzielczych w warunkach transformacji cyfrowej
Kamila Tomczyk
Monografia analizuje wpływ transformacji cyfrowej na konkurencyjność banków spółdzielczych w Polsce. Autorka identyfikuje kluczowe możliwości i ograniczenia ich rozwoju w kontekście dynamicznych zmian technologicznych. Szczególną uwagę poświęcono narzędziom i strategiom, które mogą wzmacniać pozycję banków spółdzielczych w konkurencji z bankami komercyjnymi. Uwzględniono zarówno uwarunkowania systemowe, jak i lokalną specyfikę funkcjonowania sektora, co umożliwia kompleksową diagnozę wyzwań stojących przed bankowością spółdzielczą. Opracowanie wypełnia istotną lukę w literaturze przedmiotu, integrując podejście analityczne z praktycznym ujęciem problemu. Praca została oparta na rzetelnych podstawach metodologicznych, a wnioski mają znaczenie praktyczne dla instytucji sektora finansowego. Monografia adresowana jest do badaczy zajmujących się bankowością i transformacją cyfrową, a także do praktyków poszukujących efektywnych rozwiązań wspierających rozwój banków spółdzielczych w warunkach postępującej cyfryzacji.