Finanse
Klasyczne i nieklasyczne metody analizy nierówności dochodowych
Alina Jędrzejczak
Początki badań rozkładów dochodów i ich nierównomierności sięgają przełomu XIX i XX stulecia, kiedy ukazały się pierwsze prace włoskiego ekonomisty Vilfredo Pareto (1848-1923), współtwórcy teorii równowagi ekonomicznej. Monografia obejmuje szeroko rozumianą metodologię statystyczną dotyczącą rozkładów dochodów i nierówności dochodowych. Obecnie obserwuje się wyraźny wzrost zainteresowania badaniami nierówności, niesprawiedliwości, wykluczenia i ubóstwa, a także wymiarem praktycznym rezultatów tych analiz. W publikacji prezentowana jest szeroka gama mierników nierówności opartych na różnych podejściach: aksjomatycznym, opisowym, normatywnym, w tym współczynniki Giniego, Theila i Zengi, z uwzględnieniem dekompozycji , a także miary różnic między rozkładami pozwalające na ocenę deprywacji wyróżnionych grup. Oddając książkę do rąk Czytelników, wyrażam nadzieję, że spełni oczekiwania statystyków, ekonomistów i polityków oraz ożywi dyskusję nad problemami społecznymi wynikającymi ze zbyt dużych różnic w dochodach, które często prowadzą do ubóstwa i wykluczenia najsłabszych grup ludności.
Krystyna Gąsiorek
Ujednolicona i obowiązująca wersja klasyfikacji budżetowej wraz z komentarzem eksperta i ponad 150 wyjaśnieniami MF to niezbędnik każdego księgowego, który chce mieć pewność, że na co dzień prawidłowo stosuje podziałki klasyfikacji budżetowej. Publikacja "Klasyfikacja budżetowa 2026" obejmuje wszystkie zmiany wprowadzone w rozporządzeniu Ministra Finansów z 2 marca 2010 r. w sprawie szczegółowej klasyfikacji dochodów, wydatków, przychodów i rozchodów oraz środków pochodzących ze źródeł zagranicznych, w tym zmiany obowiązujące od 1 stycznia 2026 r. W związku z licznymi zmianami przepisów oraz wprowadzanymi reformami klasyfikacja budżetowa jest cały czas nowelizowana. Niektóre podziałki przestają obowiązywać, pojawiają się nowe, a przy niektórych zmieniają się objaśnienia. Jednostki sektora finansów publicznych powinny na bieżąco uwzględniać te zmiany w planowaniu, rachunkowości i sprawozdawczości. W 2026 r. należy stosować wprowadzone i obowiązujące już w 2025 r. zmiany i nowości w poszczególnych załącznikach do rozporządzenia w sprawie klasyfikacji budżetowej - nr 2 (rozdziały), nr 3 (paragrafy dochodów), nr 4 (paragrafy wydatków) oraz nr 7 (bezpieczeństwo zewnętrzne) i nr 8 (bezpieczeństwo wewnętrzne). Najnowsze zmiany wynikają z rozporządzenia Ministra Finansów i Gospodarki z 10 września 2025 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowej klasyfikacji dochodów, wydatków, przychodów i rozchodów oraz środków pochodzących ze źródeł zagranicznych (Dz.U. z 2025 r. poz. 1241). Zmiany objęły uchylenie nieużywanych rozdziałów, modyfikację istniejących nazw oraz dodanie nowych rozdziałów i paragrafów, aby obowiązujące podziałki klasyfikacji budżetowej lepiej odzwierciedlały nowe regulacje prawne, m.in. te dotyczące wspierania eksportu, geodezji i kartografii, obrony cywilnej, opodatkowania wyrównawczego czy fundacji rodzinnych. Od 1 stycznia 2026 r. obowiązuje zmodyfikowana nazwa paragrafu dochodów 067 "Wpływy z opłat za wyżywienie w żłobku, przedszkolu lub szkole". Doprecyzowano również objaśnienia do tego paragrafu, zgodnie z którymi ujmuje się tu opłaty wnoszone za korzystanie z wyżywienia w publicznych szkołach, przedszkolach, żłobkach oraz innych formach opieki nad dziećmi do lat 3. Nowe brzmienie paragrafu ma na celu ujmowanie wszystkich opłat za wyżywienie w jednolity sposób. W związku z potrzebą pozyskiwania danych w ramach Systemu Monitorowania Usług Publicznych (SMUP) nadal trzeba stosować wdrożony w 2022 r. podział rozdziałów klasyfikacji budżetowej na: ● podmiotowe (11 - katalog otwarty) - zawierające wydatki na utrzymanie stanowisk pracy, ● usługowe (26 - katalog zamknięty) - zawierające wydatki bezpośrednie - według usług. SMUP miał zostać rozszerzony o dwa kolejne obszary usług (pomoc społeczną oraz kulturę i rekreację). Ostatecznie zmiany te nie zostały wprowadzone. Niejasności dotyczące stosowania poszczególnych podziałek klasyfikacyjnych wynikają przede wszystkim z przyjętych niejednorodnych kryteriów konstrukcyjnych - zarówno w odniesieniu do działów, jak i - w większym stopniu - rozdziałów. Aby ułatwić księgowym właściwe posługiwanie się podziałkami klasyfikacji budżetowej na co dzień, przygotowaliśmy publikację, która zawiera: ● obowiązującą klasyfikację części budżetowych, ● aktualną, ujednoliconą klasyfikację dochodów, wydatków, przychodów i rozchodów oraz środków pochodzących ze źródeł zagranicznych wraz z objaśnieniami, ● komentarz eksperta ze wskazówkami, jak w praktyce stosować nowe lub zmienione podziałki - co ujmować, a czego nie należy ujmować w danej podziałce, ● oznaczenie terminów - od kiedy obowiązuje lub do kiedy obowiązywała dana podziałka, ● najnowsze pisma i interpretacje w zakresie klasyfikacji budżetowej wydane przez Ministerstwo Finansów oraz przez organy kontrolne, tj. regionalne izby obrachunkowe - dla ułatwienia przyporządkowane do poszczególnych podziałek. W publikacji jest także zestawienie tabelaryczne z 26 grupami paragrafów wydatków w jednostkach samorządu terytorialnego z uwzględnieniem wszystkich zmian. Książka z pewnością będzie pomocna na co dzień pracownikom jednostek sektora finansów publicznych we właściwym stosowaniu podziałek klasyfikacji budżetowej oraz w prawidłowym planowaniu i wykonywaniu planów finansowych tych jednostek. AUTORKA: Krystyna Gąsiorek - ekonomistka, od ponad 20 lat prowadzi szkolenia z tematyki finansów publicznych, w tym sprawozdawczości i klasyfikacji budżetowej. Ma szeroką wiedzę i doświadczenie zdobyte w trakcie długoletniej praktyki zawodowej, m.in. jako główna księgowa w państwowej jednostce budżetowej oraz jako starszy specjalista w Wydziale Informacji, Analiz i Szkoleń w RIO. Autorka licznych publikacji książkowych i prasowych w tym zakresie. ATUTY PUBLIKACJI: Najbardziej aktualna pomoc w codziennym, właściwym stosowaniu podziałek klasyfikacji budżetowej. Uwzględnia wszystkie zmiany, w tym obowiązujące od 1 stycznia 2026 r. Jest to jedyna na rynku publikacja wydana w formule: podziałka klasyfikacji budżetowej - symbol i nazwa, objaśnienia urzędowe, komentarz eksperta, oznaczenie terminów - od kiedy obowiązuje lub do kiedy obowiązywała dana podziałka, a także pisma urzędowe.
Kodeks pracy 2026 z komentarzem do zmian i praktycznymi przykładami
Praca zbiorowa
To kompleksowe opracowanie dla każdego, kto zajmuje się prawem pracy w praktyce - specjalistów HR, kadrowych, prawników, przedsiębiorców i menedżerów. Książka łączy aktualny tekst ustawy z eksperckimi komentarzami do najnowszych nowelizacji przepisów Kodeksu pracy, wzbogacony o praktyczne przykłady dla działów kadr i płac oraz orzecznictwo sądowe. Dzięki temu stanowi nie tylko niezbędne źródło wiedzy, ale też skuteczne narzędzie do rozwiązywania problemów związanych z zatrudnianiem, czasem pracy, urlopami, wynagrodzeniami, rozwiązaniem umowy o pracę czy obowiązkami pracodawcy.
Kodeks pracy 2026 z komentarzem do zmian i praktycznymi przykładami
Praca zbiorowa
To kompleksowe opracowanie dla każdego, kto zajmuje się prawem pracy w praktyce - specjalistów HR, kadrowych, prawników, przedsiębiorców i menedżerów. Książka łączy aktualny tekst ustawy z eksperckimi komentarzami do najnowszych nowelizacji przepisów Kodeksu pracy, wzbogacony o praktyczne przykłady dla działów kadr i płac oraz orzecznictwo sądowe. Dzięki temu stanowi nie tylko niezbędne źródło wiedzy, ale też skuteczne narzędzie do rozwiązywania problemów związanych z zatrudnianiem, czasem pracy, urlopami, wynagrodzeniami, rozwiązaniem umowy o pracę czy obowiązkami pracodawcy.
Komentarz do zmian w ustawie o VAT 2026
Tomasz Krywan
"Komentarz do zmian w ustawie o VAT 2026" to kompleksowy poradnik dla przedsiębiorców, księgowych i doradców podatkowych, którzy chcą szybko i bezbłędnie stosować nowe przepisy VAT. Książka omawia wszystkie zmiany w ustawie, przedstawia obowiązki podatników, procedury dokumentacyjne oraz praktyczne przykłady i interpretacje. Dzięki temu czytelnik może sprawnie zarządzać dokumentacją podatkową, minimalizować ryzyko błędów w rozliczeniach i efektywnie stosować nowe regulacje w codziennej pracy.
Michał Wiatr
W swoim spojrzeniu na bilans i jego miejsce w systemie informacyjnym przedsiębiorstwa, W. Osbahr co najmniej o sto lat wyprzedził swoją epokę. Zaprezentowana w książce nowa formuła bilansu może być niezwykle użyteczna, może nie tyle jako zastępująca dotychczasową formę prezentacji, ale jako bardzo przydatny element dodatkowych informacji i objaśnień do sprawozdania finansowego, a nawet raportu biznesowego przedsiębiorstwa. Po raz pierwszy w polskim piśmiennictwie z zakresu rachunkowości tak szczegółowo opisano założenia teorii Wilhelma Osbahra. Jak wspomniał sam autor: „Niskonakładowa publikacja tej teorii jest dziś praktycznie nieosiągalna w światowych bibliotekach. Wydanie, na którym opierają się rozważania, ukazało się w roku 1923 i jest dostępne obecnie w około 30 bibliotekach na świecie”. Autor wyjątkowo rzetelnie oddał zarówno specyfikę koncepcji W. Osbahra, jak i wizjonerski charakter jego teorii.
Ewelina Zarzycka
W warunkach globalnej gospodarki rachunkowość zarządcza, generująca informacje niezbędne do podejmowania decyzji strategicznych oraz operacyjnego zarządzania przedsiębiorstwem, nabiera coraz większego znaczenia. Publikacja jest pierwszą w polskim piśmiennictwie pozycją, w której zaprezentowano tendencje rozwoju i funkcjonowania zawodu specjalisty rachunkowości zarządczej/controllingu w przedsiębiorstwach w Polsce na tle rozwiązań międzynarodowych. Krytyczna analiza wzbogacająca dotychczasowy stan wiedzy naukowej na temat kompetencji specjalisty rachunkowości zarządczej umożliwia sformułowanie odpowiedzi m.in. na takie pytania: Jak bardzo zróżnicowaną grupą zawodową są badani specjaliści w Polsce i jak bardzo odbiegają oni od profilu zawodowego ich odpowiedników w krajach rozwiniętych? Jakie zadania realizują oni aktualnie i jakie narzędzia do tego wykorzystują? Jakie wymagania w zakresie umiejętności, wiedzy i cech charakteru są niezbędne do wykonywania tego zawodu? Przeprowadzone badania mogą stać się wskazówką zarówno dla uczelni wyższych w zakresie tworzenia i udoskonalania programów kształcenia, jak i dla pracodawców chcących zwiększyć efektywność procesów rekrutacji pracowników na stanowiska związane z rachunkowością zarządczą/controllingiem.
Konstrukcja prawna, wdrażanie i realizacja budżetu zadaniowego we Francji i Polsce
Urszula Zawadzka-Pąk
Budżet zadaniowy wprowadzony został w wielu krajach jako metoda usprawniania realizacji zadań publicznych. W większości państw Zachodnich rozważania nie koncentrują się wokół zasadności stosowania budżetu zadaniowego (gdyż jest to tam oczywiste), lecz dotyczą sposobu wykorzystania go do rzeczywistej poprawy alokacji środków publicznych. Choć w Polsce pierwsze prace nad wdrożeniem zadaniowego budżetu państwa podejmowane są od 2006 r., jego konstrukcja prawna jest dalece niedoskonała, a sposób jego realizacji wymaga istotnych zmian. Braki te są widoczne zwłaszcza na tle francuskich doświadczeń, co nie oznacza jednak, że we Francji zostały rozstrzygnięte wszystkie istotne kwestie (charakter niedookreślony ma m.in. odpowiedzialność zarządcza). Analizując poszczególne elementy budżetu w układzie zadaniowym w Polsce nie można uznać, że budżet zadaniowy został w Polsce właściwie wdrożony: - niezdefiniowany podmiot odpowiedzialny za realizację zadania, - w wielu przypadkach brak powiązania celów z miernikami i trudności w ich opracowywaniu, - oddolna procedura opracowywania budżetu w układzie zadaniowym, - brak informatycznego powiązania układu zadaniowego wydatków z układem tradycyjnym, - brak rzeczywistej kontroli efektywności i skuteczności wydatkowania środków publicznych. Trudno zatem oczekiwać, by w najbliższych latach budżet tradycyjny mógł zostać zastąpiony budżetem zadaniowym. Aby stało się to możliwe, konieczne jest dokonanie gruntownych zmian w zakresie metodologii jego opracowywania tak, by w wyniku wprowadzenia w Polsce budżetu zadaniowego w ujęciu prawnym możliwe było jego sprawne i bezkonfliktowe wykonywanie, uzyskiwanie rzetelnych informacji o efektach oraz ich rzeczywistej kontroli. Wobec powyższego w publikacji z jednej strony opisano teoretyczne aspekty budżetu zadaniowego, zaś z drugiej praktyczne problemy jego wdrażania.